საქმე Nბს-873(კ-18) 2 ოქტომბერი, 2018 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა -ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - სსიპ შემოსავლების სამსახური (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარეები: შპს „...ი“, კ. ბ-ე (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 14 ივნისის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ცრუმაგიერ პირებად აღიარება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სსიპ შემოსავლების სამსახურმა 2016 წლის 2 ნოემბერს სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მოპასუხეების - შპს „...ის“ და კ. ბ-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოპასუხეების - შპს „...ის“ (ს/ნ ... და კ. ბ-ის (ს/ნ ...) ერთმანეთის ცრუმაგიერ პირებად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სსიპ შემოსავლების სამსახურის სარჩელი შპს „...ის“ (ს/ნ ...) და კ. ბ-ის ერთიმეორის ცრუმაგიერ პირებად აღიარების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა; აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 14 ივნისის განჩინებით სსიპ შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 14 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურმა. კასატორმა იმავე ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძვლებზე მითითებით, რომლებზეც ამყარებდა სასარჩელო მოთხოვნას, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის მოსაზრებით, გასაჩივრებული განჩინება ეწინააღმდეგება უზენაესი სასამართლოს დადგენილ პრაქტიკას, რომლითაც დაკმაყოფილდა შემოსავლების სამსახურის სარჩელი ცრუმაგიერად ცნობის თაობაზე. კასატორის განმარტებით, შპს „...ი“ (ს/ნ ...) და კ. ბ-ე (პ/ნ ...) წარმოადგენენ ერთმანეთის ცრუმაგიერ პირებს შემდეგი გარემოებების გამო: გადასახადის გადამხდელს საგადასახადო შემოწმება ჩაუტარდა 2015 წელს, რის გამოც ძირითადი დავალიანება წარმოეშვა საშემოსავლო გადასახადში 87 737, 13 ლარის ოდენობით. 2012 წელს წარმოდენილი საშემოსავლო გადასახადის დეკლარაციის მიხედვით, 2011 წელს საწარმომ ერთადერთ პარტნიორზე, კ. ბ-ეზე გასცა 612000 ლარის დივიდენდი. ამ პერიოდში წარმოშობილი დავალიანება მოპასუხე მხარეს სრულად ჰქონდა დაფარული. მოგვიანებით 2015 წლის შემოწმებით გამოვლინდა, რომ ამ პერიოდში (2011 წელს), გარდა ზემოაღნიშნული 612000 ლარის დივიდენდისა, კომპანიას სხვა თანხებიც (369 474ლარი) უმიზნოდ აქვს გაცემული. 2015 წლის შემოწმებით გადასახადის გადამხდელს დაეკისრა დავალიანება (91932.74 ლარი -აქედან 37688, 47 ლარი ძირი თანხა, ჯარიმა- 19841 ლარი და საურავი - 34409.47 ლარი). შესაბამისად, როდესაც მოხდა საწარმოდან აქტივების (დივიდენდების) გატანა, საწარმოს უნდა დაერიცხა, მაგრამ არ დაირიცხა და არ გადაიხადა კუთვნილი გადასახადები.

კასატორი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 246-ე მუხლზე მითითებით აღნიშნავს, რომ ცრუმაგიერობას აქვს ორი პირობა : 1: უზრუნველყოფის ღონისძიებებისგან ქონების არიდების ოპერაცია და 2. პირთა გამიჯვნის შეუძლებლობა. კასატორის მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა გარიდების ოპერაციაზე, მიუხედავად იმისა, რომ სასამართლო ვალდებულია გამოიკვლიოს საქმეში არსებული ყველა მტკიცებულება და მისცეს მათ სამართლებრივი შეფასება. განსახილველ შემთხვევაში სასამართლომ არ გამოიკვლია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 246-ე მუხლით გათვალისწინებული ორი კუმულაციური პირობა და საერთოდ არ უმსჯელია უზრუნველყოფის ღონისძიებებისგან ქონების გარიდებასთან დაკავშირებით. კასატორის აზრით, უდავო ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენს, რომ დაინტერესებულმა პირმა (კ. ბ-ემ ) იცოდა და უნდა სცოდნოდა, რომ კონკრეტული ქმედება წარმოშობდა საგადასახადო ვალდებულებას (კომპანიიდან თანხის გატანა) და მიუხედავად ამისა, საზოგადოებაში არ დატოვა აქტივები განხორციელებული ქმედების შედეგად წარმოშობილი საგადასახადო ვალდებულების დასაფარად. ზემოაღნიშნული ცალსახად მიუთითებს, რომ კონკრეტულ პირს ჰქონდა გარიდების მიზანი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 20 ივლისის განჩინებით სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

მოსარჩელე მოპასუხეთა ცრუმაგიერ პირებად ცნობას უკავშირებს იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ საწარმოს 2011 წელს დამფუძნებელზე დივიდენდის სახით გაცემული აქვს 612 000 ლარი, ხოლო დაკავებული გადასახადი შეადგენს 30600 ლარს. ამასთან, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2015 წლის 26 ოქტომბრის N001-252 საგადასახადო მოთხოვნის თანახმად, შპს „...ს“ გადასახადების/გადასახდელების და საგადასახადო სანქციების თანხების დარიცხვის/შემცირების შესახებ 2015 წლის 23 ოქტომბრის ბრძანების საფუძველზე დაერიცხა 91 938.47 ლარი.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ცრუმაგიერი პირის დეფინიცია უნდა აკმაყოფილებდეს ორ კრიტერიუმს: ა) რეალური და ცრუმაგიერი პირი ერთმანეთისაგან არ უნდა განსხვავდებოდეს; ბ) ცრუმაგიერი პირი უნდა იყოს გამოყენებული გადასახადის გადახდევინების უზრუნველყოფის ღონისძიებებისათვის თავის არიდების მიზნით (იგულისხმება საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული ღონისძიებები: საგადასახადო გირავნობა ან იპოთეკა, მესამე პირზე გადახდევინების მიქცევა, ქონებაზე ყადაღის დადება, ყადაღადადებული ქონების რეალიზაცია, საბანკო ანგარიშზე საინკასო დავალების წარდგენა, გადასახადის გადამხდელის სალაროდან ნაღდი ფულის ამოღება). ცრუმაგიერ პირს წარმოშობს რეალური პირის ქმედება - თავი აარიდოს გადასახადის გადახდევინების უზრუნველყოფის ღონისძიებას და შესაბამისი ქონება მანამდე გადასცეს ცრუმაგიერ პირს, ვიდრე მის მიმართ განხორციელდება შესაბამისი ღონისძიებები.

გადამხდელის მიერ კუთვნილი საგადასახადო ვალდებულებების შესრულება, როგორც წესი, არ უკავშირდება საგადასახადო ორგანოს მიერ საგადასახადო მოთხოვნის გამოცემას, რამდენადაც საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია შეასრულოს საგადასახადო ვალდებულებები საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესითა და პირობებით. ამავე კოდექსის 53-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, პირს საგადასახადო ვალდებულება ეკისრება საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ იმ გარემოებათა წარმოქმნის მომენტიდან, რომლებიც ითვალისწინებს გადასახადის გადახდას. ამდენად, გადასახადის გადამხდელის მიერ, მის საკუთრებაში არსებული აქტივების ნებისმიერი, თუნდაც კანონით დადგენილი წესით განკარგვა, მას შემდეგ რაც შეიტყო საგადასახადო ორგანოს მიერ მისი საქმიანობის მოსალოდნელი შემოწმების შესახებ, უკვე წარმოშობს საგადასახადო კოდექსის 246-ე მუხლით გათვალისწინებული ცრუმაგიერი მფლობელობის დადგენის საფუძველს (სუს. გ. საქმე №ბს-408-408(კ-18) 16.10.18წ.).

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სახეზე არ არის საგადასახადო ვალდებულებების მქონე გადასახადის გადამხდელის მხრიდან საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული გადასახადის გადამხდელის ვალდებულებების - გადასახადის გადახდისაგან თავის არიდების მიზნით საგადასახადო კოდექსის მე-19 მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულ პირთან ისეთ კავშირში შესვლა, რომ პრაქტიკულად შეუძლებელია მათი ერთმანეთისაგან განსხვავება, რამდენადაც შპს „...სა“ და კ. ბ-ეს შორის 2011 წელს განხორიცელებული ფინანსური ოპერაცია (დივიდენდის სახით დიდი ოდენობის თანხის გატანა) არ ატარებს ფორმალურ ხასიათს და ის ობიექტურად ვერ დაედებობდა საფუძვლად 2015 წელს საგადასახადო ორგანოს მიერ ჩატარებული შემოწმების შედეგად წარმოშობილი გადასახადის გადახდევინების უზრუნველყოფის ღონისძიებებისათვის თავის არიდებას.

კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. რამდენადაც 612 000 ლარის დივიდენდის გაცემა, ცალკე აღებული, ვერ იქნება მიჩნეული იმ გარემოების დასტურად, რომ გადასახადის გადამხდელმა საკუთარი ინტერესებისათვის „ვითომ სხვა პირზე“ საგადასახადო ვალდებულებების ადმინისტრირების წინააღმდეგ ქონება განარიდა. საყურადღებოა, რომ გადასახადის გადამხდელმა ასეთი ოპერაცია დაბეგვრის მიზნებისთვის ასახა დეკლარაციაში, დივიდენდის გაცემის შემდეგ კი საწარმოს ბრუნვა 2015 წლის ჩათვლით უფიქსირდება, რაც ასევე აქარწყლებს კასატორის მსჯელობას საწარმოს მიერ დივიდენდების სახით გაცემული თანხების გამო აქტივების ამოწურვის და საწარმოს საქმიანობის შეჩერების შესახებ.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 14 ივნისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. სხირტლაძე