საქმე №ბს-971(2კ-18) 27 ნოემბერი, 2018 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა -ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები: 1 ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია; 2. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახური (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე - გ. მ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. მ-მა 2016 წლის 8 იანვარს სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მოპასუხეების - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიმართ. მოსარჩელემ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 19 აგვისტოს N000159 დადგენილებისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2015 წლის 8 დეკემბრის N795 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილებით გ. მ-ის სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. მ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 თებერვლის განჩინებით გ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; გ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 19 აგვისტოს N000159 დადგენილება და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2015 წლის 08 დეკემბრის N795 ბრძანება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა. კასატორებმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მოსარჩელისათვის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორი - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახური საკასაციო საჩივარში მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება დამკვიდრებულ პრაქტიკას, კერძოდ, უზენაესი სასამართლოს 2013 წლის 6 ივნისის გადაწყვეტილებას (Nბს-215-213(კ-12) საქმეზე), სადაც აღნიშნულია, რომ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების ინკვიზიციური ხასიათი არ გამორიცხავს მოსარჩელის ვალდებულებას დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც ამყარებს თავის მოთხოვნებს და შესაგებელს. სასამართლოს განმარტებით, სამსახურს არ ჰქონდა უფლება დაეწყო წარმოება სამშენებლო სამართალდარღვევაზე, მაშინ, როდესაც თავადაც უთითებს, რომ სახეზე ნამდვილად არის დარღვევა. საკასაციო სასამართლო მითითებულ გადაწყვეტილებაში აღნიშნავს, რომ უნებართვო მშენებლობა თავისი ბუნებით არის დენადი სამართალდარღვევა, იგი უწყვეტად გრძელდება დროში და ითვლება დენადად მანამ, სანამ არ მოხდება მისი აღმოფხვრა, სამართლებრივ ჩარჩოში მოქცევა. კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა მასზედ, რომ ერთსა და იმავე ქმედებაზე განმეორებით მოხდა პასუხისმგებლობის დაკისრება, სრულიად დაუსაბუთებელია. ორმაგი პასუხისმგებლობა შეიძლება სახეზე იყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ პირმა უკვე აგო პასუხი ჩადენილი ქმედებისთვის და შემდგომში იმავე ქმედებაზე, იმავე მტკიცებულებებით პირს კვლავ დაეკისრება პასუხისმგებლობა. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო ვერ იქნება ის გარემოება, რომ პირი მოცემულ მომენტში განთავისუფლდა პასუხისმგებლობისგან, ხოლო ზედამხედველობის სამსახურის მიერ მიღებული დადგენილების გაბათილება არ ართმევს სამსახურს უფლებას კვლავ დაიწყოს სამართალდარღვევის ფაქტის შესწავლა და მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.

კასატორი - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია საკასაციო საჩივარში აღნიშნავს, რომ არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას მასზედ, რომ ვინაიდან გ. მ-ი არ წარმოადგენს მშენებლობის მწარმოებელ პირს, ადმინისტრაციულ ორგანოს სანქციის დაკისრებამდე უნდა ეცადა მშენებლობის მწარმოებელი პირის დადგენა, მოძიება და მხოლოდ აღნიშნულის შეუძლებლობა წარმოშობდა სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე პასუხისმგებლობის გავრცელებას. პროდუქტის უსაფრთხოების და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის მე-14 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის სფეროში ამ თავის მოქმედება ვრცელდება: ა) პირების, აგრეთვე ამხანაგობების საქმიანობაზე, რომლის დროსაც ხორციელდება შენობა-ნაგებობების, მისი ელემენტების, კონსტრუქციული სისტემების ან კვანძების მშენებლობა, მონტაჟი, დემონტაჟი ან სხვა სამშენებლო სამუშაოები ბ) დამკვეთზე, რომლის ქმედებამაც გამოიწვია დარღვევები სამშენებლო საქმიანობაში გ) სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მშენებლობის მწარმოებელი პირი დ) შენობა-ნაგებობის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მრავალბინიანი სახლის მშენებლობის მწარმოებელი პირი ე) მესაკუთრეზე, რომლის სარეკონსტრუქციო ან სადემონტაჟო ავარიული შენობა-ნაგებობების ავარიულობის ხარისხი უშუალოდ უქმნის საფრთხეს ადამიანის სიცოცხლეს ან/და ჯანმრთელობას. ზემოაღნიშნული ნორმის ანალიზი ცხადყოფს, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმეში პასუხისმგებლობა ეკისრება სამართალდამრღვევს. პასუხისმგებლობა, უპირველეს ყოვლისა, ეკისრება იმ პირს უშუალოდ ვისმა ქმედებამაც გამოიწვია სადავო სამშენებლო დარღვევები, ხოლო თუ შეუძლებელია მისი დადგენა სამართალდამრღვევად განიხილებიან მიწის ნაკვეთის ან შენობა-ნაგებობის მესაკუთრე/მოსარგებლე. ამდენად, გ. მ-ი, როგორც უძრავი ქონების მესაკუთრე, ვალდებული იყო ემოქმედა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მითითების შესაბამისად. კასატორი აღნიშნავს, რომ 2013 წლის 24 ივნისს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის N000145 დადგენილებით ქ. თბილისში, ... N43, N43 ა-ში, მრავალბინიან საცხოვრებელ კორპუსზე სამშენებლო სამუშაოების უნებართვო წარმოებისთვის გ. მ-ი დაჯარიმდა 10000 ლარით, თუმცა აღნიშნული დადგენილება ბათილად იქნა ცნობილი. სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილებაში აღნიშნავს, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ იყო უკვე მოწესრიგებული და კანონიერ ძალაში შესული აქტით გადაწყვეტილი საკითხი ხელმეორედ გამოეკვლია და მიეღო განსხვავებული გადაწყვეტილება. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ დადგენილების ბათილად ცნობის საფუძველი გახდა არა სამართალდარღვევის არარსებობა, არამედ ცალკეული პირებისთვის პასუხისმგებლობის ზომის არასწორი განსაზღვრა. ასევე კასატორი არ ეთანხმება, რომ გასულია სახდელის დადების ვადები, კერძოდ, სამართალდარღვევა გამოვლენილია 2013 წელს, განკარგულება ქ. თბილისის მერიამ მიიღო 2013 წლის 26 აგვისტოს, რომლის კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ გააგრძელა გამოვლენილ სამართალდარღვევაზე რეაგირების - ადმინისტრაციული სახდელის დადების ვადის დენა. კასატორი აცხადებს, რომ არც ერთი მტკიცებულებით არ დგინდება თუ როდის შევიდა კანონიერ ძალაში ქ. თბილისის მერის 2013 წლის 26 აგვისტოს განკარგულება, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2013 წლის 24 ივნისის N000145 დადგენილება გ. მ-ის, ა. გ-ის, გ. მ-ის, მ. დ-ის, გ. კ-ის და ზ. ზ-ის დაჯარიმების თაობაზე.

კასატორი მიუთითებს „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 25-ე მუხლის მე-2, მე-5 და მე-9 ნაწილებზე, მე-15 მუხლის „რ“, „ს“ ქვეპუნქტებზე და აცხადებს, რომ გ. მ-ის მიმართ დაცულია კანონით გათვალისწინებული პირობები. კასატორი აღნიშნავს, რომ გ. მ-ის სარჩელის ამგვარი გადაწყვეტა ეწინააღმდეგება მსგავს საქმეებზე დადგენილ პრაქტიკას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 24 სექტემბრის განჩინებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის საკასაციო საჩივრები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქმის გადაწყვეტისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებას წარმოადგენს სადავო შენობა-ნაგებობის სამართლებრივი მდგომარეობა, რამდენადაც სამშენებლო სამუშაოებისთვის კანონიერი სტატუსის მინიჭების სამართლებრივი საფუძველი შეიძლება იყოს მხოლოდ არქიტექტურის სამსახურის მიერ გაცემული მშენებლობის ნებართვა ან ლეგალიზების აქტი (იხ. სუს. გ. საქმე #ბს-360-357(2კ-17) 19.10.2017წ.). მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2016 წლის 29 ივლისის №2745256 ბრძანებით გ. მ-ის განცხადება დაკმაყოფილდა და ლეგალიზებულად ჩაითვალა თბილისში, ყაზბეგის გამზ. კორპუსი 43-43ა-ში განთავსებულ ნახევარსარდაფზე უნებართვოდ მიშენებული ფართი. ამდენად, აღნიშნული სამართლებრივი საფუძვლის არსებობა გამორიცხავს სადავო ობიექტის დემონტაჟის განხორციელების შესაძლებლობას. ამასთან, საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას ადმინისტრაციული სახდელის დადების ვადის გასვლასთან დაკავშირებით.

შესაბამისად, კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, რომელთა მიმართ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) არ არის წარმოდგენილი საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილების (სუს. გ. საქმე #ბს-360-357(2კ-17) 19.10.2017წ.) არსებობის პირობებში კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. სხირტლაძე