№ბს-1430(კ-18) 7 თებერვალი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ნ. ხ-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 31 ივლისის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2017 წლის 21 თებერვალს ნ. ხ-ამ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის გლდანის რაიონის გამგეობის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, იგი აფხაზეთიდან დევნილია. 1993 წლიდან, აფხაზეთში დატრიალებული ცნობილი მოვლენების შემდგომ, საქართველოს პრეზიდენტის 1996 წლის 25 სექტემბრის ბრძანებულების (რომლითაც სახელმწიფო კანცელარიის ადგილობრივი მმართველობისა და რეგიონალური პოლიტიკის საკოორდინაციო სამსახურის 1996 წლის 28 ივნისის №197/62 სადირექტივო წერილით სამხარეო ადმინისტრაციის ხელმძღვანელებს, ქალაქების მერებსა და რაიონების გამგებლებს აფხაზეთიდან დევნილი მოსახლეობის მორალური და სოციალური დაცვის მიზნით კონფლიქტის საბოლოოდ მოწესრიგებამდე დაევალათ უზრუნველეყოთ დროებით თავისუფალ, უმოქმედო შენობებში დევნილების შესახლება) შესაბამისად, შესახლდნენ ქ. თბილისში, ...ის მე-... მ/რ-ში, მდებარე მე-... კორპუსში, რომელიც თავდაპირველად იყო კარკასულ მდგომარეობაში და თვითონ მოიყვანეს საცხოვრებლად ვარგის მდგომარეობაში.

მოსარჩელის მითითებით, 2003 წელს ქ. თბილისის საბინაო სამეურნეო რეაბილიტაციისა და განვითარების ხელშემწყობი ცენტრის მიერ გაიცა ორდერები ყველა ბინაზე, მათ შორის მოსარჩელის კუთვნილ ბინაზე. მოქალაქე ნ. ჩ-ეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის გლდანის რაიონის გამგეობის №103 ბრძანებით საკუთრებაში გადაეცა საცხოვრებელი ფართი, მდებარე, ქ. თბილისი, ...ის მე-... მ/რ, კოპრ. ..., ბინა ..., საერთო ფართით 89,37 კვ.მ. მოსარჩელის განმარტებით, აღნიშნული ბრძანებით შეილახა მისი უფლებები. გამგეობის მიერ არ იქნა გამოკვლეული საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, მხოლოდ ნ. ჩ-ის განცხადების საფუძველზე დაკმაყოფილდა მოთხოვნა ფართის დაკანონებასთან დაკავშირებით. ბრძანებაში მითითებულია, რომ ნ. ჩ-ე წარმოადგენს სადავო ბინის კანონიერ მოსარგებლეს, რაც სიცრუეა. მას არასდროს არ უცხოვრია სადავო ფართში. არ არსებობს არცერთი დამამტკიცებელი დოკუმენტი, რომლითაც დადასტურდებოდა აღნიშნულ მისამართზე მისი ცხოვრების ფაქტი. იგი უკვე წლებია ოჯახთან ერთად ცხოვრობს სადავო ფართში და ასევე კომუნალური გადასახადების გადამხდელად რეგისტირებულია აბონენტად - №... .

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის გლდანის რაიონის გამგეობის 2016 წლის 12 იანვრის №103 ბრძანებისა და მისი თანმდევი შედეგების, კერძოდ, №... საკუთრების უფლების მოწმობის ბათილად ცნობა მოითხოვა.

სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების შედეგად მოსარჩელემ საბოლოოდ მოითხოვა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის გლდანის რაიონის გამგეობის 2016 წლის 12 იანვრის №103 ბრძანების, ნ. ჩ-ის სახელზე გაცემული №... საკუთრების უფლების მოწმობისა და ნ. ხ-ას ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2017 წლის 24 იანვრის №1-152 ბრძანების ბათილად ცნობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 18 აპრილის განჩინებით ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაება ნ. ჩ-ე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილებით ნ. ხ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ხ-ამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 31 ივლისის განჩინებით ნ. ხ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქალაქ თბილისის მთავრობის 2003 წლის 10 ივლისის №09.36.220 დადგენილებით მიღებულ იქნა ქალაქ თბილისის საქალაქო საბინაო კომისიის წინადადება და მ. ჩ-ის ოჯახს დროებითი სარგებლობით გადაეცა 43.2 კვ.მ ფართობის მქონე სამოთახიანი ბინა ...ის მე-... მ/რ-ში, მშენებარე №... სახლის მე-... სართულზე, მარცხენა მხარეს.

ქალაქ თბილისის მთავრობის 2003 წლის 10 ივლისის №09.36.220 დადგენილების საფუძველზე, ქალაქ თბილისის მერიის მიერ მ. ჩ-ის სახელზე გაიცა №... ორდერი, რომლის თანახმად, მას საკუთრებაში გადაეცა 43.2 კვ.მ ფართობის მქონე სამოთახიანი ბინა ...ის მე-... მ/რ-ში მშენებარე №... სახლის მე-... სართულზე, მარცხენა მხარეს. მასთან ერთად რეგისტრირებულ პირებს წარმოადგენდნენ: მეუღლე - ნ. გ-ი (იგივე ე. გ-ი), რძალი - ზ. ა-ა და შვილიშვილი - ნ. ჩ-ე. ნ. ჩ-ე არის ე. გ-ის კანონისმიერი მემკვიდრე წარმომადგენლობის უფლებით - შვილიშვილი, რომელმაც მიიღო მამკვიდრებლის მთელი დანაშთი ქონება (აქტივები და პასივები, რომელშიც შედის აგრეთვე 2006 წლის 19 მარტს გარდაცვლილი მ. ჩ-ის დანაშთი ქონება სრულად), ხოლო ნ. ჩ-ის დედამ - ზ. ა-ამ უარი განაცხადა საცხოვრებელი ბინის მის კუთვნილ წილზე ნ. ჩ-ის სასარგებლოდ.

სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2013 წლის 4 ივნისის №... გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ნ. ჩ-ის 2013 წლის 4 ივნისის №... განცხადება მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლში ნუმერაციის წარმოშობის მოთხოვნის თაობაზე და ქ. თბილისში, ...ის მე-... მ/რ-ში, კორპუსი №...-ში, ნ. ჩ-ის სახელზე აღრიცხული უძრავი ნივთის მისამართი ჩამოყალიბდა შემდეგნაირად: ქ. თბილისი, ...ის მე-... მ/რ, კორპუსი №..., ბინა №... .

სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2015 წლის 11 მარტის №... წერილით ნ. ჩ-ის წარმომადგენელს - თ. კ-ის ეცნობა, რომ უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეესტრის მონაცემებით, უძრავ ნივთზე, მდებარე: ქ. თბილისი, ...ის მე-... მ/რ, კორპუსი №..., (ს/კ №..., დაზუსტებული ფართობი: 3319.00 კვ.მ, შენობა-ნაგებობები: შენობა №1-დან №7-ის ჩათვლით, №9, №11-დან №27-ის ჩათვლით), ბინა №...-ზე საკუთრების უფლება რეგისტრირებული არ იყო. ასევე ეცნობა, რომ აღნიშნული უძრავი ნივთი არ იყო უფლებრივად დატვირთული.

2015 წლის 18 დეკემბერს ნ. ჩ-ის წარმომადგენელმა - თ. კ-იმ №116332/12 განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის გლდანის რაიონის გამგეობას და მოითხოვა ქ. თბილისში, ...ის მე-... მ/რ, კორპუსი №..., ბინა №...-ის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემა.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის გლდანის რაიონის გამგეობის 2016 წლის 12 იანვრის №103 ბრძანებით მოქალაქე ნ. ჩ-ეს საკუთრებაში გადაეცა საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობი, მდებარე მისამართზე: ქ. თბილისი, ...ის მე-... მ/რ, კორპუსი №..., ბინა №... (საერთო ფართით: 89,37 მ2). აღნიშნული ბრძანების საფუძველზე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის გლდანის რაიონის გამგეობის მიერ გაცემულ იქნა საკუთრების უფლების მოწმობა №... .

2016 წლის 8 ივლისს ნ. ხ-ამ №245195/15 ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას და მოითხოვა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის გლდანის რაიონის გამგეობის 2016 წლის 12 იანვრის №103 ბრძანების ბათილად ცნობა.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2017 წლის 24 იანვრის №1-152 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა ნ. ხ-ას 2016 წლის 8 ივლისის №245195/15 ადმინისტრაციული საჩივარი და ძალაში დარჩა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის გლდანის რაიონის გამგეობის 2016 წლის 12 იანვრის №103 ბრძანება.

საქმის მასალებით სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. ხ-ა სადავო ფართში ოჯახთან ერთად თვითნებურად შესახლდა 2003 წელს და დღემდე ცხოვრობს მითითებულ ფართში.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის №189 დადგენილებით დამტკიცებული „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის“ მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, კანონიერი მოსარგებლე არის ფიზიკური პირი, რომელიც უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის (ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.) საფუძველზე კანონიერად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან არაიზოლირებული) ფართობით, ხოლო კანონიერი მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში, მისი მემკვიდრე.

პალატის მითითებით, მ. ჩ-ისა და მისი ოჯახის წევრებისათვის საცხოვრებელი ბინის გამოყოფის დროისათვის მოქმედი ქ. თბილისის საკრებულოს 2000 წლის 20 დეკემბრის №15-5 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული „ქ. თბილისში საცხოვრებელი ფონდის შექმნისა და განკარგვის წესის“ მე-7 მუხლის თანახმად, დადგენილებას, საცხოვრებელი ფონდისა და საცხოვრებელი სადგომების განაწილების, გასხვისების, დროებითი სარგებლობით ან სამსახურებრივი დანიშნულებით გამოყენებისა და რაიონულ გამგეობებზე მიზნობრივად გადაცემის შესახებ, იღებს ქალაქ თბილისის მთავრობა საქალაქო კომისიის წინადადებების საფუძველზე. ამავე წესის 21-ე მუხლის მიხედვით კი, დოკუმენტი, რომელიც საცხოვრებელი სადგომების დაკავების უფლებას იძლევა, არის ორდერი. იგი მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტია და გაიცემა მხოლოდ ფაქტობრივად თავისუფალ სადგომზე.

კონკრეტულ შემთხვევაში პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქალაქ თბილისის მთავრობის 2003 წლის 10 ივლისის №09.36.220 დადგენილებით მიღებულ იქნა ქალაქ თბილისის საქალაქო საბინაო კომისიის წინადადება და მ. ჩ-ის ოჯახს დროებითი სარგებლობით დაუმაგრდა 43.2 კვ.მ ფართობის მქონე სამოთახიანი ბინა ...ის მე-... მ/რ-ში მშენებარე №... სახლის მე-... სართულზე, მარცხენა მხარეს, ხოლო აღნიშნული დადგენილების საფუძველზე, ქალაქ თბილისის მერიის მიერ მ. ჩ-ის სახელზე გაცემულ იქნა №... ორდერი, რომლის თანახმად, მას საკუთრებაში გადაეცა 43.2 კვ.მ ფართობის მქონე სამოთახიანი ბინა ...ის მე-... მ/რ-ში მშენებარე №... სახლის მე-... სართულზე, მარცხენა მხარეს, ხოლო მასთან ერთად რეგისტრირებულ პირებს წარმოადგენდნენ: მეუღლე - ნ. გ-ი (იგივე ე. გ-ი), რძალი - ზ. ა-ა და შვილიშვილი - ნ. ჩ-ე. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტა, რომ აღნიშნული დადგენილება და ორდერი წარმოადგენს ქ. თბილისის საკრებულოს 2000 წლის 20 დეკემბრის №15-5 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული „ქ. თბილისში საცხოვრებელი ფონდის შექმნისა და განკარგვის წესით“ გათვალისწინებულ ისეთ დოკუმენტებს, რომელიც ნ. ჩ-ეს ანიჭებდა ფართის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის მოთხოვნის უფლებას.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ ნ. ჩ-ის მიერ არ არის წარმოდგენილი ისეთი დოკუმენტი, რომელიც დაადასტურებდა მისი კანონიერი სარგებლობის უფლებას ხსენებულ ფართზე. მართალია, საქმეში მტკიცებულების სახით წარმოდგენილი კომუნალური გადახდის ქვითრები ადასტურებს მის ცალკე აბონენტად რეგისტრაციისა და გადასახადების გადახდის ფაქტს, თუმცა აღნიშნული არ გულისხმობს საცხოვრებელი ფართის კანონიერ სარგებლობასა და მფლობელობაში ქონას.

რაც შეეხება მითითებას, რომ ნ. ჩ-ეს არასოდეს უსარგებლია საპრივატიზებო ფართით, აღნიშნულზეც სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს განმარტება, რომ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ პირი, რომელსაც წარმოეშვა ბინის ფლობის სამართლებრივი საფუძველი, ვერ სარგებლობდა აღნიშნული უძრავი ქონებით მესამე პირთა მიერ ფართის დაკავების გამო, აღნიშნული გარემოება არ შეიძლება საფუძვლად დაედოს სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობას. მოცემულ შემთხვევაში პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ 2003 წლიდან ნ. ხ-ა თვითნებურად იქნა შესახლებული სადავო ფართში და დღემდე იქ ცხოვრობს, რაც ნ. ჩ-ის და მისი მამკვიდრებლების მიერ ფართის ფლობის შეუძლებლობაზე მიუთითებს. ამასთანავე, საქმეში მტკიცებულების სახით წარმოდგენილი საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს გლდანის მიმართულების მე-4 ოცეულის პატრულ ინსპექტორის მიერ 2016 წლის 6 ივლისს შედგენილი რეაგირების ოქმით ირკვევა, რომ სადავო ბინაში მცხოვრები ნ. ხ-ა და ამავე ბინის მესაკუთრე - ნ. ჩ-ე შეთანხმდნენ ბინის ქირის გადახდისა და დარჩენილი დავალიანების დაფარვის თაობაზე, რომელიც შეადგენს 700 ლარს. საყურადღებოა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითებით, ნ. ხ-ამ სასამართლო სხდომაზე აღნიშნა, რომ მასთან 2007 წლიდან მიდიოდა ვინმე გ., რომელიც გაეცნო ნ. ჩ-ის ბებიის წარმომადგენლად და მასთან აწარმოებდა მოლაპარაკებას სადავო ბინის ყიდვასთან დაკავშირებით. ამავე სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ გ. შემდეგ ნ. ჩ-ის ქმარი აწარმოებდა მასთან მოლაპარაკებას და ამიტომაც შეუშვა ისინი ბინაში აზომვითი ნახაზების გასაკეთებლად (იხ. 2018 წლის 23 თებერვლის სხდომის ოქმი 11:31:25; 11:36:24).

ამდენად, სასამართლოს მითითებით, მართალია, ნ. ჩ-ე და მისი მამკვიდრებლები უშუალოდ არ ცხოვრობდნენ სადავო ბინაში, თუმცა ზემოაღნიშნული ოქმით (რომელიც კანონით დადგენილი წესით სადავოდ არ გაუხდია მოსარჩელე მხარეს) და თავად ნ. ხ-ას განმარტებითაც ნათლად დასტურდება, რომ ჯერ ნ. ჩ-ის ბებია, ხოლო შემდეგ თავად ნ. ჩ-ე სადავო ბინას მიიჩნევდნენ, როგორც საკუთარს, იღებდნენ ქირას და სარგებლობდნენ მისით.

რაც შეეხება მოსარჩელის აპელირებას ორდერის უკანონობაზე, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ამ ეტაპზე საქმეში არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებს მითითებულ გარემოებას, შესაბამისად, გამოძიების წარმოება ამა თუ იმ დოკუმენტის კანონიერების შესწავლის მიზნით არ ნიშნავს ქალაქ თბილისის მთავრობის 2003 წლის 10 ივლისის №09.36.220 დადგენილებისა და მის საფუძველზე გაცემული №... ორდერის უკანონობას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 31 განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ხ-ამ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის განმარტებით, ქ. თბილისის მთავრობის 2003 წლის 10 ივლისის №09.36.220 დადგენილების თანახმად, ქ. თბილისის საქალაქო საბინაო კომისიას საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის თანახმად, უნდა შეესწავლა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და ისე უნდა გაეცა საკუთრების მოწმობა. საჩივრის განმხილველ ორგანოს არ შეუსწავლია საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებები, რადგან შესწავლის შედეგად დადგინდებოდა ფაქტობრივი მფლობელობის ფაქტი, რომ ჩ-ეების ოჯახს არასოდეს უცხოვრიათ სადავო ბინაში და იქ ყოველთვის ცხოვრობდა ნ. ხ-ას ოჯახი და ყოველივე ამის შემდეგ უნდა მიეღო შესაბამისი გადაწყვეტილება. გამგეობის მიერ ორდერი გაიცემოდა მხოლოდ იმ ოჯახზე, ვინც ფაქტობრივად ცხოვრობდა შესაბამის ფართში, კერძოდ, ქ. თბილისი, ...ის მე-... მ/რ, კორპ. ...-ში, შესაბამისად, მ. ჩ-ის ოჯახზე (მიღებული აქვთ სამკვიდროთი) არ უნდა გაცემულიყო საკუთრების მოწმობა, რადგან არც მათ და არც მათ წინაპრებს ფაქტობრივად არასდროს უცხოვრიათ მითითებულ მისამართზე.

კასატორის განმარტებით, მისი ოჯახი თვითნებურად არ შესახლებულა სადავო ფართში, ვინაიდან, დევნილებმა საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანების 09-1996 თანახმად, დაიკავეს თავისუფალი ფართი. არ შეიძლებოდა ასევე დაუსრულებელ მშენებარე ბინაზე საკუთრების უფლების მოწმობის გაცემა, ვინაიდან, ბინა არ იყო შესული ექსპლუატაციაში. სადავო ფართის კანონიერ მოსარგებელს წარმოადგენდა ნ. ხ-ა და საკუთრების უფლების მოწმობაც უნდა გადასცემოდა მის ოჯახს და არა ჩ-ეების ოჯახს. ასევე აღნიშნულ კანონდარღვევით გამოცემულ ორდერებზე აღძრული იყო სისხლის სამართლის საქმე და მიმდინარეობდა გამოძიება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 20 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ნ. ხ-ას საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ხ-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 20 თებერვლის #189 დადგენილებით დამტკიცებული „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის“ პირველი მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, ეს წესი არეგულირებს სახელმწიფო საბინაო ფონდში საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის საცხოვრებელ ფონდში არსებული, მათ შორის 2007 წლის 2 თებერვლამდე დროებით გადაცემული, არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი მოსარგებლისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესსა და პირობებს, ამ პროცესში წარმოშობილ ურთიერთობებს და განსაზღვრავს წესით გათვალისწინებული ურთიერთობის მხარეებსა და მათ უფლებამოსილებებს. მითითებული წესის მე-2 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, კანონიერი მოსარგებლე არის ფიზიკური პირი, რომელიც უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის (ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.) საფუძველზე კანონიერად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან არაიზოლირებული) ფართობით, ხოლო კანონიერი მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში, მისი მემკვიდრე.

ამდენად, პირის კანონიერ მოსარგებლედ მიჩნევისათვის საჭიროა კუმულაციურად ორი პირობის არსებობა: 1. პირს უნდა ჰქონდეს უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტი (ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.) და 2. ამ დოკუმენტის საფუძველზე კანონიერად უნდა სარგებლობდეს სადავო ფართით.

კონკრეტულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ქალაქ თბილისის მთავრობის 2003 წლის 10 ივლისის №09.36.220 დადგენილებით მიღებული იქნა ქალაქ თბილისის საქალაქო საბინაო კომისიის წინადადება და მ. ჩ-ის ოჯახს დროებითი სარგებლობით დაუმაგრდა 43.2 კვ.მ ფართობის მქონე სამოთახიანი ბინა ...ის მე-... მ/რ-ში მშენებარე №... სახლის მე-... სართულზე, მარცხენა მხარეს; ხოლო აღნიშნული დადგენილების საფუძველზე, ქალაქ თბილისის მერიის მიერ მ. ჩ-ის სახელზე გაცემულ იქნა №... ორდერი, რომლის თანახმად, მას საკუთრებაში გადაეცა 43.2 კვ.მ ფართობის მქონე სამოთახიანი ბინა ...ის მე-... მ/რ-ში მშენებარე №... სახლის მე-... სართულზე, მარცხენა მხარეს; მასთან ერთად რეგისტრირებულ პირებს კი წარმოადგენდნენ: მეუღლე - ნ. გ-ი (იგივე ე. გ-ი), რძალი - ზ. ა-ა და შვილიშვილი - ნ. ჩ-ე. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიუთითა, რომ აღნიშნული დადგენილება და ორდერი წარმოადგენს ქ. თბილისის საკრებულოს 2000 წლის 20 დეკემბრის №15-5 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული „ქ. თბილისში საცხოვრებელი ფონდის შექმნისა და განკარგვის წესით“ გათვალისწინებულ ისეთ დოკუმენტებს, რომელიც ნ. ჩ-ეს ანიჭებდა ფართის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის მოთხოვნის უფლებას.

რაც შეეხება იმ გარემოებას, რომ კანონიერ მოსარგებლედ მიჩნევისათვის პირი უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემულ დოკუმენტთან ერთად უნდა სარგებლობდეს კიდეც სადავო ფართით, აღნიშნულთან მიმართებაში ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად აღნიშნეს, რომ თუ პირი საკუთარი ნების საწინააღმდეგოდ ვერ ეუფლება ნივთს, დაუშვებელია მხოლოდ მითითებულ არგუმენტზე დაყრდნობით მისთვის საკუთარი უფლებების რეალიზაციის შესაძლებლობის შეზღუდვა. შესაბამისად, სასამართლოებმა მართებულად დაასკვნეს, რომ იმ შემთხვევაში, თუ პირი, რომელსაც წარმოეშვა ბინის ფლობის სამართლებრივი საფუძველი, ვერ სარგებლობდა აღნიშნული უძრავი ქონებით მესამე პირთა მიერ ფართის დაკავების გამო, აღნიშნული გარემოება არ შეიძლება საფუძვლად დაედოს სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობას. მართალია, ნ. ჩ-ე და მისი მამკვიდრებლები უშუალოდ არ ცხოვრობდნენ სადავო ბინაში, თუმცა საქმეზე ნათლად დასტურდება, რომ ჯერ ნ. ჩ-ის ბებია, ხოლო შემდეგ თავად ნ. ჩ-ე სადავო ბინას მიიჩნევდნენ როგორც საკუთარს, იღებდნენ ქირას და სარგებლობდნენ მისით.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ ნ. ხ-ას მიერ არ არის წარმოდგენილი ისეთი დოკუმენტი, რომელიც დაადასტურებდა მისი კანონიერი სარგებლობის უფლებას ხსენებულ ფართზე. მართალია, საქმეში მტკიცებულების სახით წარმოდგენილი კომუნალური გადახდის ქვითრები ადასტურებს მის ცალკე აბონენტად რეგისტრაციისა და გადასახადების გადახდის ფაქტს, თუმცა აღნიშნული არ გულისხმობს საცხოვრებელი ფართის კანონიერ სარგებლობასა და მფლობელობაში ქონას.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ. ხ-ას საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 31 ივლისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ვ. როინიშვილი