№ბს-1465(კ-18) 21 თებერვალი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 11 ივლისის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2016 წლის 25 იანვარს ნ. ზ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, 2008 წლის 10 იანვარს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაცო სამსახურში ნ. ლ-ის (შ-ი) საკუთრებაში დარეგისტრირდა 1997 წლის 24 დეკემბრის მიღება-ჩაბარების №895 აქტით მიღებული 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, მდებარე - ..., ს/კ ... . აღნიშნული უძრავი ქონება მისი და მისი ოჯახის საკუთრება იყო. 2010 წლის 5 იანვარს გარდაიცვალა ნ. ლ-ე (შ-ი) და მისმა შვილმა - ნო. ზ-მა და მისმა ოჯახმა გააგრძელა უძრავი ქონების ფლობა. 2011 წლის 15 თებერვალს გარდაიცვლა ნო. ზ-იც და ოჯახის უძრავ-მოძრავი ქონების ფლობა გააგრძელა მისმა მეუღლემ, ნ. ზ-მა შვილებთან ერთად.

2015 წლის 25 დეკემბერს მათთვის ცნობილი გახდა, რომ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 14 ივლისის №... გადაწყვეტილებით დარეგისტრირდა საკუთრების უფლების მიტოვება ნ. ლ-ის უძრავ ნივთზე, მდებარე: თბილისი, ...ის ... (ნაკვ....), ს/კ ... . მოსარჩელის განმარტებით, როგორც სარეგისტრაციო დოკუმენტებიდან ირკვევა, განცხადება - საკუთრების უფლების მიტოვების რეგისტრაციის მოთხოვნით შედგენილია არაუფლებამოსილი პირის მიერ, რაც რეგისტრაციაზე უარის თქმის საფუძველი უნდა ყოფილიყო, ვინაიდან უძრავი ქონების მესაკუთრე ნ. ლ-ე (შ-ი) გარდაცვლილი იყო. შესაბამისად, წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება შეწყვეტილი, გაქარწყლებული იყო უფლებამოსილების გამცემი პირის გარდაცვალებით. ამასთან, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახური არც ნ. ლ-ის სიცოცხლეში იქნებოდა უფლებამოსილი დაერეგისტრირებინა საკუთრების უფლების მიტოვება სარეგისტაციო წარმოებაში არსებული წარმომადგენლობის დამადასტურებელი დოკუმენტის საფუძველზე წარდგენილი განცხადებით, რადგან ამგვარი უფლებამოსილება, კერძოდ, საკუთრების უფლების მიტოვება (უძრავი ნივთის განკარგვა) ნ. ლ-ის წარმომადგენელს წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტით არ გააჩნდა. მოსარჩელის განმარტებით, საკუთრების უფლების მიტოვებულად რეგისტრირებული უძრავი ნივთი საკუთრების უფლებით დაირეგისტრირა ჯერ სახელმწიფომ, ხოლო შემდეგ თვითმმართველმა ერთეულმა (ქ. თბილისის მერიის ქონების მართვის სააგენტომ).

ამდენად, მოსარჩელემ საკუთრების უფლების მიტოვების რეგისტრაციის შესახებ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 14 ივლისის №... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურისათვის ნ. ლ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 10 მარტის განჩინებით ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლის საფუძველზე საქმეში მესამე პირად ჩაება ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, ხოლო ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.1 მუხლის თანახმად - სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო.

2016 წლის 23 ივნისს ნ. ზ-მა დაზუსტებული სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ და საკუთრების უფლების მიტოვების რეგისტრაციის შესახებ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 14 ივლისის №... გადაწყვეტილების, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 2011 წლის 13 მაისის №05/9407 წერილის №1 დანართის №299-ის ნაწილში, რეგისტრაციის შესახებ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2011 წლის 24 მაისის №... გადაწყვეტილების, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ქალაქ თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში დამატებითი ქონების სახით გადაცემის შესახებ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 2011 წლის 22 ივნისის №1-1/1065 ბრძანების დანართი №1-ის (თვითმმართველი ქალაქ თბილისისათვის გადასაცემი ქონების ნუსხა) №96-ის ნაწილში, საკ. კოდი №..., მის: ქ. თბილისი ... (ნაკ. №...), რეგისტრაციის შესახებ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2011 წლის 28 ივნისის №... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურისათვის ნ. ლ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება მოითხოვა.

2016 წლის 18 ნოემბრის სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და საბოლოოდ რეგისტრაციის შესახებ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 14 ივლისის №... გადაწყვეტილების, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 2011 წლის 13 მაისის №05/9407 წერილის იმ ნაწილში, რომლითაც ქ. თბილისში, ...ში (ნაკვეთი ...) მდებარე მიწის ნაკვეთზე (საკადასტრო კოდი: №...) მოთხოვნილ იქნა სახელმწიფო საკუთრების რეგისტრაცია (დანართი №1, პუნქტი №299), რეგისტრაციის შესახებ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2011 წლის 24 მაისის №... გადაწყვეტილების, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ქალაქ თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში დამატებითი ქონების სახით გადაცემის შესახებ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 2011 წლის 22 ივნისის №1-1/1065 ბრძანების იმ ნაწილში, რომლითაც თვითმმართველ ქალაქ თბილისს საკუთრების უფლებით გადაეცა ქ. თბილისში, ...ში (ნაკვეთი ...) მდებარე 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (საკ. კოდი №...) (დანართი №1, თვითმმართველ ქალაქ თბილისისათვის გადასაცემი ქონების ნუსხა, პუნქტი №96), ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 23 ივნისის №06-8/7176 მიმართვისა და რეგისტრაციის შესახებ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2011 წლის 28 ივნისის №... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ნ. ზ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 14 ივლისის №... გადაწყვეტილება რეგისტრაციის შესახებ; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 2011 წლის 13 მაისის №05/9407 წერილი იმ ნაწილში, რომლითაც ქ. თბილისში, ...ში (ნაკვეთი ...) მდებარე მიწის ნაკვეთზე (ს/კ №...) მოთხოვნილ იქნა სახელმწიფო საკუთრების რეგისტრაცია (დანართი №1, პუნქტი 299); ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2011 წლის 24 მაისის №... გადაწყვეტილება რეგისტრაციის შესახებ; ბათილად იქნა ცნობილი სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში დამატებითი ქონების სახით გადაცემის შესახებ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 2011 წლის 22 ივნისის №1-1/1065 ბრძანება იმ ნაწილში, რომლითაც თვითმმართველ ქალაქ თბილისს საკუთრების უფლებით გადაეცა ქ. თბილისში, ...ში (ნაკვეთი ...) მდებარე 100 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (საკ. კოდი №...) (დანართი №1, თვითმმართველს ქ. თბილისისათვის გადასაცემი ქონების ნუსხა, პუნქტი №96); ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 23 ივნისის №06-8/7176 მიმართვა; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2011 წლის 28 ივნისის №... გადაწყვეტილება რეგისტრაციის შესახებ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 11 ივლისის განჩინებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სახელმწიფოზე და შემდგომ თვითმმართველ ერთეულზე ქ. თბილისში, ...ში (ნაკვეთი ...), მდებარე სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 1000 კვ/მ მიწის ნაკვეთის (ნაკვეთის წინა ნომერი ...), ს.კ №..., დარეგისტრირება მოხდა მას შემდეგ, რაც მითითებულ მიწის ნაკვეთზე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 14 ივლისის №... გადაწყვეტილებით დარეგისტრირდა საკუთრების უფლების მიტოვება. ქ. თბილისში, ...ში (ნაკვეთი ...) მდებარე სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (ნაკვეთის წინა ნომერი ...), ს.კ №..., საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2008 წლის 10 იანვრის №... გადაწყვეტილებით რეგისტრირებულია ნ. ლ-ის საკუთრებაში, საფუძველი მიწის მიღება-ჩაბარების აქტი 24.12.1997წ. №895. 2009 წლის 6 აგვისტოს ნ. ლ-ემ მიანიჭა უფლებამოსილება დ. კ-ას ყოფილიყო მისი წარმომადგენელი უძრავი ქონების რეგისტრაციასთან დაკავშირებით ქონების მდებარეობის მიუხედავად, სახელმწიფო და არასახელმწიფო დაწესებულებებში, მათ შორის მერიაში, გამგეობაში, ნოტარიუსთა პალატაში, სახელმწიფო არქივში, საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, მოქალაქეთა რეგისტრაციის სამსახურში. ამასთანავე, უფლებამოსილი იყო საარქივო მასალების, ცნობების, მოწმობების, სხვა საჭირო დოკუმენტაციის აღებასა და მოთხოვნის ადგილზე წარდგენაზე, ასევე ნ. ლ-ის სახელით შეეტანა განცხადება, გადაეხადა გადასახადი, მოეწერა ხელი და შეესრულებინა ყველა ფორმალობები, რაც დაკავშირებული იყო ამ დავალების შესრულებასთან. მინდობილობა გაიცა განუსაზღვრელი ვადით.

საქმეში წარმოდგენილი გარდაცვალების მოწმობის საფუძველზე დასტურდება, რომ ნ. ლ-ე გარდაიცვალა 2010 წლის 8 იანვარს.

2010 წლის 12 ივლისს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურს წარედგინა ნ. ლ-ის წარმომადგენლის დ. კ-ას განცხადება, რომლითაც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 184-ე მუხლის და „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის საფუძველზე, მოთხოვნილ იქნა ქ. თბილისში, ...ში (ნაკვეთი ...) მდებარე სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე (ს.კ №...) საკუთრების უფლების მიტოვების უფლებათა რეესტრში რეგისტრაცია. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 14 ივლისის №... გადაწყვეტილებით განცხადება დაკმაყოფილდა და დარეგისტრირდა საკუთრების უფლების მიტოვება.

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 24 მაისის №... გადაწყვეტილებით უძრავ ქონებაზე, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 2011 წლის 13 მაისის №05/9407 მიმართვის საფუძველზე, დარეგისტრირდა სახელმწიფოს საკუთრება.

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 28 ივნისის №... გადაწყვეტილებით სადავო ქონებაზე დარეგისტრირდა ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დაადასტურა ქვემდგომი სასამართლოს მითითება იმის თაობაზე, რომ ნ. ლ-ის მიერ გაცემული წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტი წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 103-107-ე მუხლებით განსაზღვრულ მინდობილობას და არა დავალების ხელშეკრულებას, რამდენადაც დავალების ხელშეკრულებისაგან განსხვავებით, წარმოადგენს ცალმხრივი ნების მატარებელ აქტს. წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების შეწყვეტის საფუძვლებს ადგენს სამოქალაქო კოდექსის 109-ე მუხლი. აღნიშნული მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება ქარწყლდება: უფლებამოსილების გამცემი პირის გარდაცვალებით; პალატის მითითებით, აღნიშნული ნორმის დანაწესი სააპელაციო სასამართლოს აძლევს საფუძველს მიიჩნიოს, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურში საკუთრების უფლების მიტოვების რეგისტრაციის მოთხოვნით განცხადების წარდგენის მომენტისათვის დ. კ-ას წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება იყო გაქარწყლებული და მას იურიდიული ძალა არ გააჩნდა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის შესაბამისად, ბათილია კანონით ან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული აუცილებელი ფორმის დაუცველად დადებული გარიგება, ასევე ნებართვის გარეშე დადებული გარიგება, თუ ამ გარიგებისთვის საჭიროა ნებართვა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 184-ე მუხლი ადგენს: უძრავ ნივთზე საკუთრების ან სხვა უფლების მისატოვებლად აუცილებელია უფლებამოსილი პირის განცხადება ამ უფლების მიტოვების შესახებ და ამ განცხადების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. განცხადება უნდა ჩაჰბარდეს რეესტრის სამსახურს. მხოლოდ ამის შემდეგ იძენს უფლების მიტოვების განცხადება სავალდებულო ძალას.

ზემოაღნიშნულ ნორმებზე დაყრდნობით სააპელაციო სასამართლომ გამორიცხა ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებების გაზიარების შესაძლებლობა და უფლების მიტოვების რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილების კანონშეუსაბამობის დადასტურების თვალსაზრისით ასევე პრინციპულად მიიჩნია თავად მინდობილობის შინაარსი, რომელიც პალატის მოსაზრებით, არ იძლევა იმგვარი განმარტების გაკეთების შესაძლებლობას, რომ მინდობილობის საფუძველზე რწმუნებულს ენიჭება ქონების მიტოვებაზე ნების გამოვლენის შესაძლებლობა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 11 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორის განმარტებით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 107-ე მუხლი მიუთითებს მინდობილობის სპეციალურ ფორმაზე და არა მის შინაარსზე. წარმოდგენილი მინდობილობის შინაარსი და საფუძველი კი არის დავალების ხელშეკრულება (და ეს მინდობილობის ტექსტიდანაც ჩანს), ხოლო 107-ე მუხლი გამოიყენება მხოლოდ მინდობილობის ფორმის განსაზღვრისათვის. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 721-ე მუხლის შესაბამისად, ხელშეკრულება არ წყდება მარწმუნებლის გარდაცვალების ან ქმედუუნარობის დადგომის გამო, თუ სხვა რამ არ არის შეთანხმებული ან სხვა რამ არ გამომდინარეობს მინდობილობის შინაარსიდან. ამდენად, განსახილველ შემთხვევაში დასახელებული სამართლებრივი ნორმებიდან გამომდინარე, სამინისტროს მიაჩნია, რომ ნ. ლ-ის მიერ გაცემული მინდობილობა საჯარო რეესტრში წარდგენისას იურიდიული ძალის მქონე დოკუმენტი იყო.

კასატორის მითითებით, უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მიტოვების რეგისტრაციის წესი განსაზღვრულია „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-14 მუხლით. აღნიშნული მუხლის თანახმად, უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეესტრში რეგისტრირდება უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მიტოვება. უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლება მიტოვებულად ითვლება საკუთრების უფლების მიტოვების უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან. უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მიტოვების შემდეგ საკუთრების უფლება გადადის სახელმწიფოზე, ე.ი მისი წინასწარი ნებართვის/თანხმობის გარეშე. მარეგისტირებელ ორგანოში განცხადება/გარიგების წარდგენის შემდეგ, უძრავი ქონების მიტოვებასთან დაკავშირებით, მარეგისტრირებელმა ორგანომ მიიღო გადაწყვეტილება მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესახებ. შესაბამისად, კასატორის მოსაზრებით, საჯარო რეესტრში მიტოვების თაობაზე განცხადების რეგისტრაციის შემდეგ, სახელმწიფოს ჰქონდა კანონიერი საფუძველი განეხორციელებინა სახელმწიფოს სახელზე უძრავი ქონების რეგისტრაცია, რადგან უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მიტოვების შემდეგ საკუთრების უფლება გადადის სახელმწიფოზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 10 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

კონკრეტულ შემთხვევაში მოსარჩელე გასაჩივრებული ინიდვიდუალურ ადმინიტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობას ითხოვს იმ საფუძვლით, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლების მიტოვებისა და შემდგომში სახელმწიფოს, ასევე თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაციით, წაერთვა ამ ქონების მემკვიდრეობით მიღების უფლება. სარეგისტრაციო განცხადება უძრავი ქონების მესაკუთრის სახელით შედგენილი იყო მისი გარდაცვალების შემდგომ, თუმცა მის სიცოცხლეში განცხადების წარდგენის შემთხვევაშიც მარეგისტრირებელი ორგანო არ იყო უფლებამოსილი უძრავ ქონებაზე განეხორციელებინა საკუთრების უფლების მიტოვების რეგისტრაცია, ვინაიდან 2009 წლის 6 აგვისტოს მინდობილობით წარმომადგენელს ქონების ამ სახით განკარგვის უფლებამოსილება მინიჭებული არ ჰქონდა.

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, კონკრეტული დავის სწორად გადაწყვეტისთვის მნიშვნელოვანია იმ საკითხის გამორკვევა, 2009 წლის 6 აგვისტოს ნ. ლ-ემ დ. კ-ას წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება მიანიჭა მინდობილობისა თუ დავალების ხელშეკრულების საფუძველზე, ვინაიდან, უფლებამოსილების გამცემი პირის გარდაცვალება განსხვავებულ სამართლებრივ შედეგებს იწვევს და კონკრეტულ შემთხვევაშიც გამოსარკევია ნ. ლ-ის გარდაცვალების შემდგომ რამდენად იყო დ. კ-ა უფლებამოსილი განეხორციელებინა საკუთრების უფლების მიტოვების რეგისტრაცია.

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მინიჭება და დავალების ხელშეკრულების დადება – ეს ორი ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელი სამართალურთიერთობაა. დავალების ხელშეკრულების საფუძველზე ცალკეული მოქმედების შესასრულებლად შეიძლება გაიცეს მინდობილობა. შეიძლება არ დაიდოს დავალების ხელშეკრულება და გაიცეს მინდობილობა, ან პირიქით, დაიდოს დავალების ხელშეკრულება და არ გაიცეს მინდობილობა. ამდენად, მინდობილობას შეიძლება საფუძვლად დაედოს დავალების ხელშეკურლება და შეიძლება არ დაედოს.

წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების გადაცემის, მისი მოცულობის, ხანგრძლივობისა და შეწყვეტის მომწესრიგებელი ნორმები და დავალების სახელშეკრულებო ურთიერთობების მომწესრიგებელი ნორმები გამიჯნულია და განსაზღვრულია სამოქალაქო კოდექსის სხვადასხვა ნორმებით. შესაბამისად, წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების შეწყვეტისა ( სკ-ის 109-ე მუხ.) და დავალების ხელშეკრულების შეწყვეტის (სკ-ის 720-721-ე მუხ.) საფუძვლები სამოქალაქო კოდექსის სხვადასხვა ნორმებით რეგულირდება.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 109-ე მუხლის „დ“ პუნქტის თანახმად (2010 წლის 14 ივლისისათვის მოქმედი რედაქცია), წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება ქარწყლდება უფლებამოსილების გამცემი პირის გარდაცვალებით ან მისი ქმედუუნარობის დადგომით, თუ კი შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. ანუ გარდაცვალება იწვევს წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების შეწყვეტას, მაგრამ თუ მას საფუძვლად დავალება უდევს, მაშინ დამოკიდებულია დავალების ხელშეკრულების ბედზე. სამოქალაქო კოდექსის 721-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, ხელშეკრულება არ წყდება მარწმუნებლის გარდაცვალების გამო, თუკი სხვა რამ არ არის შეთანხმებული. ანუ დავალების მიმცემის გარდაცვალება, სხვა შეთანხმების არ არსებობის შემთხვევაში, ავტომატურად არ იწვევს დავალების ხელშეკრულების მოშლას, შესაბამისად, არც მინდობილობა უქმდება. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ დავალების ხელშეკრულება წყდება მარწმუნებლის გარდაცვალების გამო, ხელშეკრულება გაგრძელებულად ჩაითვლება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ხელშეკრულების აღსრულების დაყოვნება მემკვიდრეს ზიანის მიყენების საფრთხეს უქმნის, მემკვიდრე კი არ იღებს აუცილებელ ზომებს. ამდენად, აღნიშნული ნორმა უზრუნველყოფს მემკვიდრეთა დაცვას ზიანის მიყენების საფრთხისაგან და მარწმუნებლის გარდაცვალების შემდეგ რწმუნებულის მიერ დავალებული მოქმედების განხორციელებისას არ უნდა შეილახოს მემკვიდრეთა უფლებები.

მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი 2009 წლის 6 აგვისტოს გაფორმებული წარმომადგენლობითი უფლებამისულების დამადასტურებელი დოკუმენტი წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 107-ე მუხლით განსაზღვრულ მინდობილობას და არა დავალების ხელშეკრულებას, ვინაიდან ნ. ლ-ემ მხოლოდ წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება მიანიჭა დ. კ-ას. მათ შორის დავალების ხელშეკრულება არ გაფორმებულა. მინდობილობას საფუძვლად არ უდევს შეთანხმება.

დადგენილია, რომ ნ. ლ-ე გარდაიცვალა 2010 წლის 8 იანვარს, ხოლო განცხადება მარეგისტრირებელ ორგანოში მისი რწმუნებულის მიერ წარდგენილია 2010 წლის 12 ივლისს, შესაბამისად, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურში საკუთრების უფლების მიტოვების რეგისტრაციის მოთხოვნით განცხადების წარდგენის მომენტისათვის დ. კ-ას წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება გაქარწყლებული იყო და მას იურიდიული ძალა არ გააჩნდა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ წარმოდგენილი მინდობილობა დავალების ხელშეკრულებაა და იგი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 721-ე მუხლის საფუძველზე გაგრძელებულად უნდა ჩაითვალოს და მიუთითებს, რომ 2009 წლის 6 აგვისტოს მინდობილობით ნ. ლ-ემ დ. კ-ას მიანიჭა უფლებამოსილება ყოფილიყო მისი წარმომადგენელი უძრავი ქონების რეგისტრაციასთან დაკავშირებით, ქონების მდებარეობის მიუხედავად, სახელმწიფო და არასახელმწიფო დაწესებულებებში, მათ შორის მერიაში, გამგეობაში, ნოტარიუსთა პალატაში, სახელმწიფო არქივებში, საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, მოქალაქეთა რეგისტრაციის სამსახურში. ამასთანავე, უფლებამოსილი იყო საარქივო მასალების, ცნობების, მოწმობების, სხვა საჭირო დოკუმენტაციის აღებასა და მოთხოვნის ადგილზე წარდგენაზე, ასევე ნ. ლ-ის სახელით შეეტანა განცხადება, გადაეხადა გადასახადი, მოეწერა ხელი და შეესრულებინა ყველა ფორმალობები, რაც დაკავშირებული იყო ამ დავალების შესრულებასთან.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 11 ივლისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ვ. როინიშვილი