საქმე №ბს-599(კ-19) 4 ივნისი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა -ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - ა. ჩ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - საქართველოს გენერალური პროკურატურა (მოპასუხე)

მესამე პირი - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 27 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - მორალური და მატერიალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა. ჩ-მა 2017 წლის 30 იანვარს სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მოპასუხე საქართველოს მთავარი პროკურატურის მიმართ. მოსარჩელემ საქართველოს მთავარი პროკურატურისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ მატერიალური ზიანის 798 834,77 ლარის; მიუღებელი შემოსავლის 728 714,41 ლარის, 312 849,83 აშშ დოლარის, 3 030 492,8 ლარისა და მორალური ზიანის 1 000 000 (ერთი მილიონი) ლარის ოდენობით ანაზღაურების დაკისრება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 23 მარტის განჩინებით ადმინისტრაციულ საქმეზე N3/658-17 საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, მესამე პირად ჩაბმულ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე ა. ჩ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; საქართველოს მთავარ პროკურატურას ა. ჩ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა მორალური ზიანის - 60 000 (სამოცი ათასი) ლარის ანაზღაურება; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. საქართველოს მთავარ პროკურატურას ა. ჩ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ადვოკატის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის - 1500 (ათას ხუთასი) ლარის ანაზღაურება. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ა. ჩ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 19 დეკემბრის საოქმო განჩინებით დაკმაყოფილდა საქართველოს მთავარი პროკურატურის წარმომადგენლის შუამდგომლობა, საქართველოს მთავარი პროკურატურის უფლებამონაცვლედ დადგინდა საქართველოს გენერალური პროკურატურა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 27 თებერვლის განჩინებით ა. ჩ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 27 თებერვლის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. ჩ-მა. კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორი საკასაციო საჩივარში აღნიშნავს, რომ სასამართლოს მიერ დარღვეულია შეჯიბრებითობის პრინციპი, ვინაიდან საქმეში არსებობს მხოლოდ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები, რაც ჩანს სასამართლო გადაწყვეტილებაში, სადაც მოხსენიებული არ არის მოპასუხე მხარის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულება. სისხლის სამართლის კოდექსში 2016 წლის 24 ივნისს განხორციელებული ცვლილება, ე.წ „სამართლიანობის აღდგენის“ მიზნით კანონმდებელმა საკმარის საფუძვლად ჩათვალა, რომ უკანონოდ მსჯავრდებულ პირს პირად და არაქონებრივი უფლებები აღედგინა. ა. ჩ-ის უკანონო მსჯავრდების ფაქტი უდავო ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენს, თუმცა სასამართლოს აღნიშნულის თაობაზე არ უმსჯელია. მიუღებელ ხელფასთან დაკავშირებით კასატორი აღნიშნავს, რომ ა. ჩ-ს პირად საბანკო ანგარიშზე არარეზიდენტ საწარმოსთან გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე კომპანიისთვის გაწეული მომსახურების სანაცვლოდ ერიცხებოდა თანხა, რაც შეწყდა მისი დაკავების შემდეგ, ვინაიდან ციხეში გამოკეტილი ბიზნესმენი ვერ ასრულებდა არარეზიდენტი საწარმოს მიმართ ნაკისრ ვალდებულებებს. ა. ჩ-ის მიმართ რომ არ გახორციელებულიყო უკანონო სისხლისამართლებრივი დევნა და დაკავება, იგი მიიღებდა 312 849.83 აშშ დოლარს. სასამართლომ არ გაიზიარა მოცემული ფაქტობრივი გარემოება, არც შპს „...ის“ წერილი და სააგენტო მომსახურების ხელშეკრულება, რომლებიც არა მხოლოდ ადასტურებენ ა. ჩ-ის მიერ გაწეული მომსახურების სანაცვლოდ მის მიერ ანაზღაურების ფაქტს, არამედ უშუალოდ მიუთითებს ა. ჩ-ის დაკავებას, როგორც ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველს.

ა. ჩ-მა, როგორც შპს „კ...ის“ დირექტორმა 2006 წლის 30 სექტემბერს სომხეთში რეგისტრირებულ კომპანია „ს...თან“ დადო ხელშეკრულება და რომ არა მისი უკანონო დაკავება/პატიმრობა და მის მიმართ განზრახ უკანონოდ განხორციელებული დევნის პროცესში პროკურატურის მიერ შპს „კ...ი 2000-ის“ წარმოების სრული დალუქვა, ჩ...ის ოჯახი, როგორც შპს „კ...ი 2000-ის„ 80 ბ%-იანი წილის მესაკუთრეები, დივიდენდის სახით მიიღებდა 3030492.8 ლარის ოდენობით შემოსავალს. კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას მიუღებელ შემოსავალთან დაკავშირებით. სასამართლომ დაასკვნა, რომ წინასწარ შეუძლებელია განისაზღვროს რამდენად შეასრულებს მხარე ხელშეკრულებას. კასატორის მოსაზრებით, მიუღებელი შემოსავალი თავისთავად გულისხმობს სავარაუდო შემოსავალს, ანუ უნდა არსებობდეს არა ფაქტობრივი ზარალი, არამედ ვარაუდი, რომ პირი შემოსავალს მიიღებდა.

მორალური ზიანის კუთხით, კასატორი აღნიშნავს, რომ თავისუფლების აღკვეთას ყოველთვის მოაქვს მორალური ზიანი. თუმცა მორალური ზიანი ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ თავისუფლების უკანონო აღკვეთისას, რაც ა. ჩ-ის შემთხვევაში ცალსახად დადასტურებულია გამამართლებელი განაჩენით. ამასთან, მორალური ზიანის ოდენობა უნდა გაიზარდოს თავისუფლების აღკვეთის, უკანონო მსჯავრდების პროპორციულად. განსახილველ შემთხვევაში, ა. ჩ-ი უკანონო პატიმრობაში იმყოფებოდა 5 წელი და 23 დღე, უკანონო მსჯავრდებაში - 7 წელი და გამამართლებელი განაჩენის მოლოდინში -10 წელი, რაც ხანდაზმული ადამიანისთვის რთულად ასატანი იყო. სასამართლომ არ გაიზიარა საქმეში არსებული ექსპერტიზის დასკვნა, რომ სასჯელაღსრულებით დაწესებულებაში ყოფნის დროს, ა. ჩ-ის ჯანმრთელობას მიადგა გამოუსწორებელი ზიანი. მას ესაჭიროება გადაუდებელი ოპერაცია გულზე და საპყრობილეში ყოფნის თითოეული დღე იყო სიცოცხლისთვის საფრთხის შემცველი. სასამართლომ არალოგიკურად და საერთაშორისო პრაქტიკის საწინააღმდეგოდ დაასკვნა, რომ ა. ჩ-ს უნდა აუნაზღაურდეს მხოლოდ 60000 ლარი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 413-ე მუხლის თანახმად, მორალური ზიანის მოცულობას განსაზღვრავს სასამართლო გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. მორალური ზიანის გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურება გულისხმობს ზიანის მიმყენებლის ბრალეულობის ხარისხის, დაზარალებულის განცდების სიღრმისა და ინდივიდუალური თავისებურებების გათვალისწინებას. მორალური ზიანის ანაზღაურების შემთხვევაში არ ხდება ხელყოფილი უფლების რესტიტუცია, რადგან მიყენებულ ზიანს ფულადი ეკვივალენტი არ გააჩნია. კომპენსაციის მიზანია მორალური ზიანით გამოწვეული ტკივილების, ნეგატიური განცდების შემსუბუქება, დადებითი განცდების გამოწვევა. ა. ჩ-ის შემთხვევაში 60000 არ არის გონივრული და სამართლიანი კომპენსაცია.

კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას მიუღებელ შემოსავალთან დაკავშირებით თითქოს ა. ჩ-ი არა შრომითი ხელშეკრულებიდან, არამედ დავალების ხელშეკრულებიდან ითხოვს გასამრჯელოს. სასამართლომ აღნიშნა, რომ შრომითი ხელშეკრულების მთავარი მახასიათებელი შრომის ორგანიზაციული მოწესრიგება და ანაზღაურებაა, რაც განსახილველ შემთხვევაში სახეზე არ არის. კასატორი მიიჩნევს, რომ დამსაქმებლის მიერ გამოგზავნილი წერილი ნათლად ადასტურებს, რომ მათ შორის ურთიერთობა შრომით-სამართლებრივია და დარიცხული თანხები ა. ჩ-ის გასამრჯელოს წარმოადგენს. ორგანიზაციული მოწესრიგების ელემენტიც სახეზეა, რადგან ხელშეკრულებით ცალსახად გაწერილია მხარეთა უფლება-მოვალეობები. მიუღებელი შემოსავალი კი მოთხოვნილია იმ პერიოდისთვის, როდესაც ა. ჩ-ი პროკურატურას უკანონოდ ჰყავდა ციხეში და არა შრომითი ხელშეკრულების მთელ 15 წლის პერიოდზე, როგორც ამას სააპელაციო სასამართლო აღნიშნავს.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაითვალისწინა საქმე „ასანიძე საქართველოს წინააღმდეგ“, სადაც ასანიძეს 150000 ევრო მიეკუთვნა, რადგან ასანიძე იმყოფებოდა თვითნებურ პატიმრობაში, რაც განმცხადებელში იწვევდა იმედგაცრუებას და შეცბუნებას, ვინაიდან არ შეეძლო სიტუაციის გამოსწორება. აღნიშნული საქმე სიმძიმით არ ჩამოუვარდება ასანიძის საქმე. ასანიძის შემთხვევაში მის მხარეზე იყო სახელმწიფოს ცენტრალური ხელისუფლება და ქვეყნის პრეზიდენტი, რომელთა მიზანიც იყო მისი დახსნა პატიმრობისგან, ხოლო ჩ...ის წინააღმდეგ მოქმედებდა მთელი სახელმწიფო აპარატი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 3 მაისის განჩინებით ა. ჩ-ის საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. ჩ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

საქმეზე დადგენილია, რომ 2006 წლის 18 ოქტომბერს ა. ჩ-ს წარედგინა ბრალდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“, „გ“ ქვეპუნქტებით და მე-3 ნაწილის „ბ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისთვის. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის მოსამართლის ბრძანებით 2006 წლის 19 ოქტომბერს ბრალდებულ ა. ჩ-ს აღკვეთის ღონისძიების სახით შეეფარდა გირაო პატიმრობის უზრუნველყოფით. დადგენილ ვადაში გირაო არ გადახდილა. მოსამართლის 2006 წლის 13 დეკემბრის ბრძანებით პატიმრობის ვადა გაგრძელდა სამ თვემდე, ხოლო 2007 წლის 13 იანვრის ბრძანებით - ოთხ თვემდე. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 4 ივლისის განაჩენით (საქმე №1/684-07) ა. ჩ-ი ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“, „ბ“ ქვეპუნქტებით და მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა 7 წლით თავისუფლების აღკვეთა, ხოლო დამატებითი სასჯელის სახით დაეკისრა ჯარიმა 100 000 (ასი ათასი) ლარის ოდენობით. სასჯელის მოხდის ვადის ათვლა დაიწყო დაკავების მომენტიდან - 2006 წლის 18 ოქტომბრიდან და ა. ჩ-ის მიმართ შეფარდებული აღკვეთის ღონისძიება - პატიმრობა გაუქმდა.

ასევე დადგენილია, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 ნოემბრის განაჩენით (საქმე №1/ბ-1067-09) დამტკიცდა თბილისის პროკურატურასა და მსჯავრდებულ ა. ჩ-ს შორის დადებული საპროცესო შეთანხმება. ა. ჩ-ი ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა 7 წლით თავისუფლების აღკვეთა, საიდანაც, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 50-ე მუხლის გამოყენებით, 5 წელი და 23 დღე განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთის დაწესებულებაში მოხდით, ხოლო დარჩენილი 1 წელი, 11 თვე და 7 დღე, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 63-ე-64-ე მუხლების თანახმად, ჩაეთვალა პირობით 2 წლის, 11 თვისა და 7 დღის გამოსაცდელ ვადაში. ა. ჩ-ი დაუყოვნებლივ გათავისუფლდა სხდომის დარბაზიდან. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2016 წლის 13 ოქტომბრის განაჩენით (საქმე №1/აგ-791-16) საქართველოს მთავარი პროკურატურის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 ნოემბრის გამამტყუნებელი განაჩენი ა. ჩ-ის მიმართ და გამოტანილ იქნა გამამართლებელი განაჩენი. ა. ჩ-ი ცნობილ იქნა უდანაშაულოდ და გამართლდა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით წარდგენილ ბრალდებაში.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სახეზეა მოსარჩელისათვის ზიანის ანაზღაურების საფუძველი, რომლის მოთხოვნის უფლება მას წარმოეშვა მის მიმართ აღძრულ სისხლის სამართლის საქმეზე პატიმრობაში გატარებული პერიოდის გამო. საქმეზე დადგენილია, რომ მოსარჩელე 2006 წლის 18 ოქტომბრიდან იმყოფებოდა პატიმრობაში, 2007 წლის 4 ივლისის გამამტყუნებელი განაჩენით შეეფარდა თავისუფლების აღკვეთა და გათავისუფლდა მხოლოდ 2011 წლის 10 ნოემბრის განაჩენით საპროცესო შეთანხმების დადების შედეგად. ამასთან, გამამართლებელი განაჩენი ა. ჩ-ის მიმართ დადგა მხოლოდ 2016 წლის 13 ოქტომბერს. საგულისხმოა ის გარემოებაც, რომ დაკავების მომენტში ა. ჩ-ი იყო 61 წლის (დაბადებულია 1945 წლის 6 ივლისს).

საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება არ იძლევა საკასაციო განაცხადის გაზიარების შესაძლებლობას, რადგან მატერიალური ზიანის მოთხოვნა უკავშირდება თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 26 დეკემბრის განჩინებით დამტკიცებული მორიგების აქტის საფუძველზე სს „კ...ის“ მიერ გადახდილი - 798 834,77 ლარის უკან დაბრუნებას, რომლის გადახდის სამართლებრივი საფუძვლის - თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 26 დეკემბრის განჩინების ძალაში ყოფნის პირობებში არ დგინდება სამოქალაქო კოდექსის 992-ე და 1105-ე მუხლებით გათვალისწინებული მატერიალური ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოებები.

განსახილველ შემთხვევაში პროკურატურისათვის ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების დაკისრების სამართლებრივი საფუძველია სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილი, რომლის თანახმად, ზიანი ანაზღაურდება ზიანის მიმყენებლის ბრალის მიუხედავად. აღნიშნული შესაძლებელს ხდის პირის პირვანდელ მდგომარეობაში დაბრუნებას, რამდენადაც იგი შესაძლებელია. ამასთან, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილით იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად კი, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მატერიალური ზიანისა და მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების მოთხოვნაზე უარის თქმა შეესაბამება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მე-3 ნაწილით დადგენილ მოთხოვნებს. ამასთან, საკასაციო პალატა არ იზიარებს არაქონებრივი ზიანის ოდენობის შეუსაბამობაზე კასატორის მოსაზრებას და განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლით არაქონებრივი ზიანის ოდენობის განსაზღვრისათვის კრიტერიუმს წარმოადგენს „გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურება“, რომლის შეფასებასაც სასამართლო ახორციელებს ინდივიდუალურად, ზიანის მიყენების ფაქტობრივი გარემოებების, ასევე დაზარალებულის ინდივიდუალური თავისებურებების გათვალისწინებით, აგრეთვე იმ სხვა გარემოებათა მხედველობაში მიღებით, რომლებიც ადასტურებს, თუ რა სიმძიმის ტანჯვა გადაიტანა დაზარალებულმა. კომპენსაციის მოცულობა კი უნდა განისაზღვროს განცდილი სულიერი ტრავმისა და სხვა გარემოებებიდან გამომდინარე, რომლებიც დაზარალებულის მიერ გადატანილ მორალურ ტანჯვას ადასტურებენ. ანაზღაურების ოდენობა განისაზღვრება აგრეთვე ზიანის მიმყენებლის ქონებრივი მდგომარეობის, ბრალის ხარისხისა და სხვა კონკრეტულ გარემოებათა გათვალისწინებით. მოცემულ შემთხვევაში არაქონებრივი ზიანის სახით მოსარჩელის სასარგებლოდ მოპასუხისათვის 60 000 ლარის დაკისრება შეესაბამება სამართლიანი ანაზღაურების მოთხოვნებს და არ არსებობს საკასაციო საჩივარში მითითებული პრაქტიკის გაზიარების კანონით გათვალისწინებული შესაძლებლობა.

შესაბამისად, კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. რამდენადაც, კასატორის მიერ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) არ არის წარმოდგენილი და აღნიშნულის გათვალისწინებით საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებას.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა. ჩ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 27 თებერვლის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. სხირტლაძე