#ბს-1392(კ-18) 14 მარტი, 2019 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)
მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე
ვასილ როინიშვილი
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ს. ს-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 5 ივლისის განჩინების გაუქმების თაობაზე.
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
2016 წლის 31 ოქტომბერს ს. ს-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსა და სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა სამინისტროს ერთობლივი მუდმივმოქმედი კომისიის მიმართ.
მოსარჩელემ საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა სამინისტროსა და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ერთობლივი მუდმივმოქმედი კომისიის 2016 წლის 3 ოქტომბრის #16-11 დასკვნის ბათილად ცნობა და მოპასუხისთვის ს. ს-ის ავადმყოფობის გამო სასჯელის მოხდისაგან გათავისუფლების შესახებ ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება მოითხოვა.
მოსარჩელის განმარტებით, გასაჩივრებული აქტი ეფუძნება პროკურატურის, სასჯელაღსრულებისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციას. მოსარჩელის მოსაზრებით, მუდმივმოქმედი კომისია უნდა ეყრდნობოდეს ჯანდაცვის მინისტრის #01-6/ნ ბრძანებას, სადაც მითითებულია იმ მძიმე და განუკურნებელი დაავადებების ჩამონათვალი, რომლის არსებობის შემთხვევაში პირი ექვემდებარება სასჯელისაგან გათავისუფლებას.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილებით ს. ს-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ს. ს-მა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 5 ივლისის განჩინებით ს. ს-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ დარჩენილი სასჯელის მოხდის მიზანშეწონილობა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსა და სასჯელაღსრულების პრობაციის სამინისტროს ერთობლივი მუდმივმოქმედი კომისიის დისკრეციული უფლებამოსილებაა და მიიჩნია, რომ წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დადასტურდა მოპასუხის მიერ დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელება კანონით დადგენილ ფარგლებს გადაცილებით ან/და იმ მიზნის უგულებელყოფით, რა მიზნითაც კომისიას მინიჭებული აქვს აღნიშნული უფლებამოსილება. საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა სამინისტროსა და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ერთობლივი მუდმივმოქმედი კომისიის შეფასება შეესაბამება 2012 წლის 18 დეკემბრის #181/#01-72/ნ ერთობლივი ბრძანებით დამტკიცებული დებულებით დადგენილ მოთხოვნებს.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 5 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ს. ს-მა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
კასატორის მითითებით, კომისიამ არ გაითვალისწინა მისი მძიმე ავადმყოფობა და დაეყრდნო დანაშაულის სიმძიმეს. სასამართლოებიც, თავის მხრივ, დაეყრდნენ კომისიის მიერ წარდგენილ მტკიცებულებებს და არ დააკმაყოფილეს მისი სასარჩელო მოთხოვნა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ს. ს-ის საკასაციო საჩივარი.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ს. ს-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.
ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.
საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა მინისტრისა და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2012 წლის 18 დეკემბრის #181/#01-72/ნ ერთობლივი ბრძანებით დამტკიცებული საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროსა და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ერთობლივი მუდმივმოქმედი კომისიის დებულების მე-6 მუხლის მეორე პუნქტის თანახმად, კომისიის გადაწყვეტილება (დასკვნა) უნდა იყოს დასაბუთებული და ეფუძნებოდეს: ა) მსჯავრდებულის ჯანმრთელობის მდგომარეობის შეფასებას; ბ) მსჯავრდებულის ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესაბამისობას „იმ მძიმე და განუკურნებელ დაავადებათა ჩამონათვალის დამტკიცების შესახებ, რომლებიც წარმოადგენს სასჯელის მოხდისაგან გასათავისუფლებლად წარდგენის საფუძველს“ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის მინისტრის 2003 წლის 27 მარტის #72/ნ ბრძანებით განსაზღვრულ კრიტერიუმებთან; გ) დარჩენილი სასჯელის მოხდის მიზანშეწონილობას. აღსანიშნავია, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის მინისტრის 2003 წლის 27 მარტის #72/ნ ბრძანება ძალადაკარგულად გამოცხადდა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის მინისტრის 2013 წლის 15 თებერვლის #01-6/ნ ბრძანებით. შესაბამისად, მითითებული მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული კრიტერიუმით მსჯავრდებულის მდგომარეობის შესაბამისობის დასადგენად, გამოიყენება 2013 წლის 15 თებერვლის #01-6/ნ ბრძანება.
განსახილველ შემთხვევაში სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით დადგინდა საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა მინისტრისა და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2012 წლის 18 დეკემბრის #181/#01-72/ნ ერთობლივი ბრძანებით დამტკიცებული საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროსა და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ერთობლივი მუდმივმოქმედი კომისიის დებულების მე-6 მუხლის მეორე პუნქტის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით დადგენილი წინაპირობები, მოსარჩელის სასჯელისაგან გათავისუფლებისათვის, თუმცა მოსარჩელისათვის დანიშნული, დარჩენილი სასჯელის მოხდის მიზანშეწონილობის საკითხი (ამავე პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტი) შეფასდა უარყოფითად. ადმინისტრაციულმა ორგანომ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 74-ე მუხლის მეორე ნაწილსა და „პატიმრობის კოდექსის“ 39-ე მუხლზე მითითებით მიიჩნია, რომ მოსარჩელის ავადმყოფობის გამო სასჯელის მოხდისაგან გათავისუფლების საკითხი მოცემულ ეტაპზე უნდა გადაწყვეტილიყო უარყოფითად.
საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა სამინისტროსა და საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალურ დაცვის სამინისტროს ერთობლივი მუდმივმოქმედი კომისია ავადმყოფობის გამო მოსარჩელის სასჯელისაგან გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისას მიზანშეწონილობის საკითხზე მსჯელობისას დაეყრდნო საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროდან, საქართველოს მთავარი პროკურატურიდან და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროდან მიღებულ ინფორმაციას. კერძოდ, საქმეში წარმოდგენილი საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს 2016 წლის 14 ივლისის #MOC 8 16 00616212 წერილის თანახმად, ოპერატიული თვალსაზრისიდან გამომდინარე, მსჯავრდებულ ს. ს-ის ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიუხედავად, სამინისტროს მისი დარჩენილი სასჯელის მოხდისაგან განთავისუფლება მიზანშეუწონლად მიაჩნია. საქართველოს მთავარი პროკურატურის 2016 წლის 14 ივლისის #13/44764 წერილის თანახმად კი, მსჯავრდებულ ს. ს-ის მიერ ჩადენილი დანაშაულის ხასიათის, სიმძიმის და იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ თავისუფლებაში ყოფნის პირობებში ს. ს-მა დაზარალებულის მიმართ შესაძლოა ისევ განახორციელოს ძალადობრივი ქმედებები, მისი სასჯელის შემდგომი მოხდისაგან გათავისუფლება მიზანშეუწონელია. აღსანიშნავია, რომ ანალოგიური შინაარსის მატარებელია საქმეში წარმოდგენილი საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს 2016 წლის 27 სექტემბრის MIA 5 16 02425415 წერილი, რომლის თანახმადაც, ს. მ. ს-ის ვადამდე ადრე გათავისუფლება მიზანშეუწონელია მისი ცხოვრების წესიდან, პიროვნული თვისებებიდან და მის მიერ ჩადენილი დანაშაულის სიმძიმიდან გამომდინარე.
საქართველოს მთავარი პროკურატურის 2017 წლის 13 თებერვლის #13/10055 წერილით სასამართლოს ეცნობა, რომ მსჯავრდებულ ს. ს-ის მიერ ჩადენილი დანაშაულის ხასიათის, სიმძიმის და დაზარალებულის მიმართ შესაძლო ძალადობრივი ქმედებების ჩადენის გათვალისწინებით, მისი სასჯელის შემდგომი მოხდისაგან გათავისუფლება მიზანშეუწონელია. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს 2017 წლის 11 თებერვლის MIA 4 17 00342831 წერილის თანახმად, მსჯავრდებულმა ს. მ. ს-მა ჩაიდინა მძიმე დანაშაული, თავისუფლების უკანონო აღკვეთა წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ, რა დროსაც დაზარალებულს სახესა და სხეულზე სახრახნისა და მუშტების გამოყენებით მიაყენა მსუბუქი ხარისხის დაზიანება, ჯანმრთელობის ხანმოკლე მოშლის ნიშნებით. ამასთანავე, წერილში აღნიშნულია, რომ ჩადენილი დანაშაულის სიმძიმის, დანაშაულის ჩადენის ხერხის გათვალისწინებით, მისი სასჯელის მოხდისაგან გათავისუფლება მიზანშეუწონელია. საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს 2017 წლის 17 თებერვლის MOC 2 1700127443 წერილის თანახმად, მსჯავრდებული ს. მ. ს-ი სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში ყოფნისას ხშირად არღვევს „პატიმრობის კოდექსით“ და პენიტენციური დაწესებულების დებულებით განსაზღვრულ მოთხოვნებს, გამოხატავს აგრესიას დაწესებულების მოსამსახურეთა მიმართ, რასაც მოწმობს მედპერსონალისა და თანამშრომლებისათვის სიტყვიერი შეურაცხყოფის მიყენების ფაქტზე მის მიმართ გამოყენებული არაერთი დისციპლინური სახდელი.
ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელება კანონით დადგენილ ფარგლებს გადაცილებით ან/და იმ მიზნის უგულებელყოფით, რა მიზნითაც კომისიას მინიჭებული აქვს აღნიშნული უფლებამოსილება. შესაბამისად, არ არსებობს სადავო აქტის ბათილად ცნობისა და მოსარჩელის ვადამდე ადრე სასჯელის მოხდისაგან გათავისუფლების საფუძველი.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.
ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ს. ს-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 5 ივლისის განჩინება;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე
მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე
ვ. როინიშვილი
