საქმე N:ბს-155(კ-19)

№ბს-155(კ-19) 7 მაისი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 30 ნოემბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2017 წლის 18 აგვისტოს მ. გ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, იგი საქართველოს მთავარი პროკურატურის 2013 წლის 22 ივლისის დადგენილებით ცნობილ იქნა დაზარალებულად 2011 წლის 26 მაისს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სპეციალური დანიშნულების რაზმების მიერ ქ. თბილისში, რუსთაველის გამზირზე გამართული საპროტესტო მიტინგის დაშლისას ფიზიკური ძალისა და სპეციალური საშუალებების არაპროპორციული გამოყენების შედეგად მიყენებული მორალური და ფიზიკური ზიანის გამო. მიტინგის დაშლისა და მომიტინგეების მასობრივი დაკავების ბრძანება გასცა ი. მ-მა - იმ პერიოდისთვის მოქმედმა საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრმა. აღნიშნული ქმედებისთვის ი. მ-ი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის მიერ 2014 წლის 27 თებერვლის განაჩენითა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2014 წლის 11 აგვისტოს განაჩენით ცნობილ იქნა დამნაშავედ, სახელმწიფო პოლიტიკური თანამდებობის პირის მიერ სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამეტების საფუძვლით. განაჩენი კანონიერ ძალაში იქნა შესული. მოსარჩელე განმარტავს, რომ 2011 წლის 25 მაისს შვილთან ერთად იმყოფებოდა რუსთაველის გამზირზე, მშვიდობიან საპროტესტო აქციაზე, რა დროსაც დაიწყო მომიტინგეების დარბევა. იგი რამდენიმე სპეცრაზმელმა სცემა, ჰქონდა სხეულის ზოგადი დაბეჟილობა, მრავლობითი სისხლნაჟღენთები სხეულზე, მარცხენა იდაყვი, ხელის მტევანი, მარჯვენა მტევანი სასტიკად დაუზიანეს. ცემისგან გაუტყდა ნეკნი. უყურებდა როგორ ურტყამდნენ მის შვილს და იცლებოდა სისხლისგან. ყოველივე აღნიშნულით მიადგა ფიზიკური და სულიერი ტრამვა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოპასუხე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსთვის მის სასარგებლოდ 30 000 ლარის ოდენობით მორალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრება მოითხოვა.

2017 წლის 6 სექტემბრს მ. გ-მა დაზუსტებული სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, რომლითაც საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსათვის მატერიალური ზიანის სახით 1200 ლარისა და მორალური ზიანის სახით 30 000 ლარის ანაზღაურების დაკისრება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილებით მ. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს დაეკისრა მ. გ-ის სასარგებლოდ მორალური ზიანის ანაზღაურება 5 000 ლარის ოდენობით; მოსარჩელის მოთხოვნა მატერიალური ზიანისა და მორალური ზიანის სახით 25 000 ლარის ანაზღაურების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ, რომელმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 30 ნოემბრის განჩინებით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2011 წლის 26 მაისს ქალაქ თბილისში, რუსთველის გამზირზე გაიმართა საპროტესტო მიტინგი, რომლის ერთ-ერთ მონაწილესაც წარმოადგენდა მოსარჩელე მ. გ-ი. 2011 წლის 26 მაისს, ღამით, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლებმა აღნიშნული აქცია დაშალეს.

თბილისის I კლინიკური საავადმყოფოს მიერ გაცემული ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ცნობის (ფორმა №IV-100/ა) შესაბამისად, მ. გ-მა 2011 წლის 26 მაისს მიმართა სტაციონარს. პაციენტის დიაგნოზია სხეულის ზოგადი დაჟეჟილობა, მრავლობითი ვრცელი სისხლნაჟღენთები სხეულზე.

2011 წლის 8 ივლისს ჩატარებული გულმკერდისა და მარცხენა სხივ-მაჯის სახსრის რენტგენოგრაფიის დასკვნის მიხედვით: „...სავარაუდოა მარცხენა IX მოტეხილობა ფრაგმენტების შეცილების გარეშე კონსოლიდაციის პროცესში...“, „...სხივ-მაჯის სახსარში შემავალი ძვლები ამჟამად ტრავმული ცვლილებების გარეშე. სახსარში გამოხატულია ართროზული ცვლილებები. იდაყვის ძვლის ზემოთ ისახება კალციფიცირებული ფრაგმენტი, სავარაუდოდ ძველი ტრავმის გამო.“

წამების მსხვერპლთა ფსიქოსოციალური და სამედიცინო რეაბილიტაციის ცენტრის მიერ გაცემული ცნობის შესაბამისად, მ. გ-ი 2011 წლის 8 ივნისიდან 30 ნოემბრამდე სარგებლობდა „წამების მსხვერპლთა ფსიქოსოციალური და სამედიცინო რეაბილიტაციის საქართველოს ცენტრის“ მომსახურებით. მ. გ-ი არის 2011 წლის 26 მაისს ქ. თბილისში რუსთაველის გამზირზე პარლამენტის შენობის მიმდებარე ტერიტორიაზე შინაგან საქმეთა სამინისტროს სპეციალური დანიშნულების რაზმების მიერ საპროტესტო მიტინგის დარბევის შედეგად დაზარალებული პირი. ბენეფიციარი სპეციალური დანიშნულების რაზმის მხრიდან დაექვემდებარა არაჰუმანურ მოპყრობას, კერძოდ, ფიზიკური ძალის და სპეციალური საშუალებების გამოყენების შედეგად მიადგა მორალური, ფსიქიკური და ფიზიკური ზიანი. ბენეფიციარს გაეწია ცენტრის ფსიქიატრის, ფსიქოლოგის, სოციალური მუშაკის, იურისტის და ექიმი სტომატოლოგის მომსახურება. „...ში“ ჩაუტარდა ინსტრუმენტულ-ლაბორატორიული გამოკვლევები, გადაეცა დანიშნული მედიკამენტები.

საქართველოს მთავარი პროკურატურის საგამოძიებო ნაწილის საპროკურორო ზედამხედველობის სამმართველოს პროკურორის 2013 წლის 22 ივლისის დადგენილებით, მ. გ-ი დაზარალებულადაა ცნობილი სისხლის სამართლის №... საქმეში, რომელიც უკავშირდება 2011 წლის 26 მაისს, თბილისში, რუსთაველის გამზირზე გამართული საპროტესტო მიტინგის დაშლის ფაქტს, დანაშაული გათვალისწინებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 333-ე მუხლის მესამე ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 27 თებერვლის განაჩენით აღნიშნულ საქმეზე დამნაშავედაა ცნობილი საქართველოს ყოფილი შს მინისტრი - ი. მ-ი. აღნიშნული განაჩენი შესულია კანონიერ ძალაში.

სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208-ე მუხლის პირველი ნაწილით და იმავე კოდექსის 207-ე მუხლით, სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და მე-18 მუხლით და გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი დასკვნები და მიიჩნია, რომ საქმეზე არსებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების გზით უდავოდ დგინდება, რომ სახეზეა მოსარჩელე მ. გ-ის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების ფაქტი, რომელიც წარმოშობს მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა ადმინისტრაციული ორგანოს პოზიცია კომპენსაციის ოდენობასთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლოს მხრიდან მორალური ზიანის მოცულობის განსაზღვრა ხდება გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. მორალური ზიანის განსაზღვრისას სასამართლო მხედველობაში იღებს დაზარალებულის სუბიექტურ დამოკიდებულებას, ობიექტურ გარემოებებს, როგორიცაა სხეულის დაზიანების ხარისხი, დაზარალებულის ცხოვრების პირობები, ჯანმრთელობის მდგომარეობა, ასაკი და ა.შ. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარი არ შეიცავს მითითებას იმ გარემოებებზე, რაც დაადასტურებდა ზემოაღნიშნული კრიტერიუმების შეფასების პროცესში სასამართლოს გადაჭარბებულ მიდგომას, მით უფრო იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მ. გ-ი წარმოადგენს იმავე მიტინგზე მყოფი მისი შვილის წინააღმდეგ განხორციელებული იძულების ღონისძიებების თვითმხილველს, რომელმაც მისი განცდები უფრო გაამძაფრა და გაზარდა ის სულიერი ტკივილები, რასაც სასამართლო მხედველობაში იღებს კონკრეტული კომპენსაციის განსაზღვრის პროცესში.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 30 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორის განმარტებით, საქმეზე წარმოდგენილი მასალებიდან გამომდინარე, სახეზე არ არის მ. გ-ის ჯანმრთელობის მკვეთრი გაუარესება, ამასთან, არ აღინიშნება რაიმე დაავადების წარმოშობა ან უკვე არსებულის გართულება.

ამასთან, კასატორის განმარტებით, საქართველოს კანონმდებლობის მიხედვით, მორალური ზიანის ანაზღაურების ოდენობას განსაზღვრას სასამართლო. კომპენსაციის ოდენობის განსაზღვრისას მხედველობაშია მისაღები, რომ კომპენსაციის ოდენობა არ უნდა იყოს უსაშველოდ გაზრდილი და არ უნდა მოწყდეს რეალობას. როგორი დიდიც არ უნდა იყოს კომპენსაცია, იგი მაინც ვერ აღუდგენს დაზარალებულს ხელყოფამდე არსებულ მდგომარეობას. მორალური ზიანის ანაზღაურების უმთავრეს მიზანს არ წარმოადგენს ხელყოფილი უფლების რესტიტუცია, რადგან მიყენებული ზიანს ფულადი ეკვივალენტი არ გააჩნია და შეუძლებელია მისი სრულად აღდგენა. კასატორის მითითებით, გაუგებარია რა სამართლებრივ საფუძვლებზე დაყრდნობით იქნა მიღებული გადაწყვეტილება მ. გ-ისათვის მორალური ზიანის სახით 5000 ლარის მიკუთვნების თვალსაზრისით. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ არგუმენტები, რომელთა საშუალებითაც ის ცდილობდა აღნიშნული გარემოებების მტკიცებას, არ გვაძლევს მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძვლებს. კასატორის მოსაზრებით, კონკრეტულ საქმეში წარმოდგენილი მასალების შესწავლისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე აშკარაა, რომ სასამართლოს მიერ განსაზღვრული მორალური ზიანის ოდენობა მოკლებულია რეალობას და გადაჭარბებულია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 7 თებერვლის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

სახელმწიფო ორგანოთა და მოსამსახურეთა მიერ უკანონოდ მიყენებული ზიანის სახელმწიფო სახსრებიდან ანაზღაურება აღიარებული და გარანტირებულია საქართველოს კონსტიტუციის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 42.9 მუხლით (ამჟამად მოქმედი რედაქციის 18.4 მუხლი).

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208.1 მუხლის მიხედვით, სახელმწიფოს, ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის განხორციელებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო; ხოლო ამავე კოდექსის 207-ე მუხლით განისაზღვრა კერძო სამართალში დადგენილი პასუხისმგებლობის ფორმების, პრინციპებისა და საფუძვლების გავრცელება სახელმწიფოს პასუხისმგებლობის შემთხვევებზეც, გარდა იმ გამონაკლისებისა, რომლებიც ამავე კოდექსით არის დადგენილი. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ სახელმწიფო მოსამსახურე განზრახი ან უხეში გაუფრთხილებლობით არღვევს თავის სამსახურებრივ მოვალეობას სხვა პირთა მიმართ, მაშინ სახელმწიფო ან ის ორგანო, რომელშიც მოსამსახურე მუშაობს, ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი. განზრახვის ან უხეში გაუფრთხილებლობის დროს მოსამსახურე სახელმწიფოსთან ერთად სოლიდარულად აგებს პასუხს. მითითებული კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. ამასთან, ამავე კოდექსის 413-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს, მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევაში, გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით.

საქმეში წარმოდგენილი მასალებით დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 27 თებერვლის განაჩენით (საქმე №1/5319-13, №...) ი. მ-ი ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 333-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის და სასჯელის სახედ და ზომად განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 6 (ექვსი) წლის ვადით. მასვე, 1 წლისა და 6 თვის ვადით ჩამოერთვა თანამდებობის დაკავების უფლება. 2012 წლის 28 დეკემბრის „ამნისტიის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-16 მუხლის საფუძველზე, დანიშნული სასჯელი შემცირდა ერთი მეოთხედით და საბოლოოდ განესაზღვრა თავისუფლების აღკვეთა 4 წლისა და 6 თვის ვადით. მასვე, 1 წლის, 1 თვისა და 15 დღის ვადით ჩამოერთვა თანამდებობის დაკავების უფლება. განაჩენის 3.5. პუნქტის მიხედვით, სასამართლომ დადასტურებულად ჩათვალა, რომ 2011 წლის 26 მაისს სამართალდამცავები მინისტრის ბრძანების შესაბამისად მოქმედებდნენ. ბრძანების შესაბამისად - პოლიციამ აბსოლუტური ალყა შემოარტყა რუსთაველის გამზირს და მომიტინგეების მიმართ გამოიყენა ერთდროულად და ინტენსიურად, ობიექტურად არასაჭირო რაოდენობის სპეციალური საშუალებები - წყლის ჭავლი, მხუთავი აირი, რეზინის ტყვიები, ხელკეტები. ისინი მომიტინგეებს სასტიკად სცემდნენ მას შემდეგ, რაც მომიტინგეები ხელებ, ზოგჯერ ფეხებშეკრულებიც მიწაზე, წყლის გუბეში (ძლიერი წვიმის გამო) ვარდებოდნენ, დაშავდა ძალიან ბევრი ადამიანი და ეს დაზიანებები დადასტურებულია, როგორც სამედიცინო ცნობებით, ასევე - ექსპერტიზის დასკვნებით. პოლიციის მიერ ფიზიკური იძულების და სპეციალური საშუალებების განურჩევლად გამოყენების შედეგად, მრავალმა ადამიანმა, რომლებსაც არ მიეცა მიტინგის ტერიტორიის დატოვების საშუალება, მიიღეს სხეულის სხვადასხვა დაზიანებები, განიცადეს ძლიერი სულიერი ტანჯვა, ხოლო ორი ადამიანი გარდაიცვალა. ამავე განაჩენის 3.7. პუნქტში აღინიშნა, რომ ი. მ-ისთვის აქციის დაშლის ბრძანების გაცემამდე - განჭვრეტადი იყო ის საფრთხე, რომელიც პოტენციურად შეიძლება წამოსულიყო აქციის მონაწილეების მხრიდან, ანუ მინისტრს შეეძლო და ევალებოდა გაეცა აქციის დაშლის ბრძანება ისე, რომ ოპერაციის დაწყებამდე გაეტარებინა ყველა სათანადო ღონისძიება რისკების მინიმალიზაციის მიზნით, მათ შორის, მიეღო ზომები, რათა მინიმუმამდე დაეყვანა ჯანმრთელობის დაზიანების რისკები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა პალატის 2014 წლის 11 აგვისტოს განაჩენით (საქმე №1ბ/201-14), უცვლელად იქნა დატოვებული თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 27 თებერვლის განაჩენი (საქმე №1/5319-13, №...), ხოლო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 27 თებერვლის განჩინებით (საქმე №357აპ-14) მსჯავრდებულ ი. მ-ისა და მისი ინტერესების დამცველის, ადვოკატ გიორგი ჩივიაშვილის საკასაციო საჩივარი არ იქნა დაშვებული განსახილველად.

საქართველოს მთავარი პროკურატურის საგამოძიებო ნაწილის საპროკურორო ზედამხედველობის სამმართველოს პროკურორის 2013 წლის 22 ივლისის დადგენილებით, მ. გ-ი დაზარალებულად იქნა ცნობილი სისხლის სამართლის №... საქმეში, რომელიც უკავშირდება 2011 წლის 26 მაისს, თბილისში, რუსთაველის გამზირზე გამართული საპროტესტო მიტინგის დაშლის ფაქტს, დანაშაული გათვალისწინებული საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 333-ე მუხლის მესამე ნაწილის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით. რა დროსაც მიტინგში მონაწილე მ. გ-ს, შსს-ს სპეციალური დანიშნულების რაზმების მიერ ფიზიკური ძალისა და სპეციალური საშუალებების არაპროპორციული გამოყენების შედეგად მიადგა ფიზიკური და მორალური ზიანი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმეში წარმოდგენილია შესაბამისი მტკიცებულებები, რომელიც ადასტურებს სამართალდამცავი ორგანოს თანამშრომლების მიერ მ. გ-ის მიმართ განხორციელებულ ფიზიკურ ძალადობას. კერძოდ, თბილისის I კლინიკური საავადმყოფოს მიერ გაცემული ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ცნობის (ფორმა №IV-100/ა) შესაბამისად, მ. გ-მა 2011 წლის 26 მაისს მიმართა სტაციონარს. პაციენტის დიაგნოზია სხეულის ზოგადი დაჟეჟილობა, მრავლობითი ვრცელი სისხლნაჟღენთები სხეულზე.

ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სადავო შემთხვევაში დადასტურებულია საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლების მიერ მ. გ-ისთვის ზიანის მიყენების ფაქტი და მიზეზობრივი კავშირის არსებობა დამდგარ შედეგსა და ზიანის მიმყენებლის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებას შორის.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 08.04.2009წ. #ბს-972-936(3კ-08) განჩინებაზე, სადაც განმარტებულია, რომ „არაქონებრივი უფლებები წარმოადგენს სამოქალაქო სამართლის იმ ობიექტს, რომელსაც გააჩნია მისთვის დამახასიათებელი თავისებურებები. არსებითი განსხვავება მდგომარეობს არაქონებრივი უფლების ხელყოფის შედეგად დამდგარი ზიანის შინაარსში. სამოქალაქო სამართლის აღნიშნული ობიექტის სპეციფიკის გათვალისწინებით მისი ხელყოფის შედეგად დამდგარ ზიანს ქონებრივი ეკვივალენტი არ გააჩნია. ამდენად, არაქონებრივი ზიანის მოთხოვნის წარმოშობისათვის საკმარისია არსებობდეს არაქონებრივი უფლების ხელყოფის ფაქტი, რაც მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა. მორალური ზიანის მოცულობას (რომელსაც არ გააჩნია მატერიალური გამოხატულება) განსაზღვრავს სასამართლო გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით“. „სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლში მითითება მორალური ზიანის გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების თაობაზე გულისხმობს ზიანის მიმყენებლის ბრალეულობის ხარისხის, დაზარალებულის განცდების სიღრმისა და ინდივიდუალური თავისებურების გათვალისწინებას. მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას სასამართლო მხედველობაში იღებს, მოპასუხეების მიერ მატერიალური ზიანის ანაზღაურების ფაქტს, ასევე დაზარალებულის სუბიექტურ დამოკიდებულებას მორალური ზიანის მიმართ და ობიექტურ გარემოებებს. ამ გარემოებათა შორისაა დაზარალებულის ცხოვრების პირობები (საოჯახო, ყოფითი, მატერიალური, ჯანმრთელობის მდგომარეობა, ასაკი და ა.შ.), ბრალის ხარისხი, ქონებრივი მდგომარეობა და სხვა გარემოებები. მორალური ზიანის ანაზღაურების შემთხვევაში არ ხდება ხელყოფილი უფლების რესტიტუცია, რადგან მიყენებულ ზიანს ფულადი ეკვივალენტი არ გააჩნია. შეუძლებელია ფულადი ფორმით ჯანმრთელობის შეფასება, კომპენსაციის მიზანია მორალური ზიანით გამოწვეული ტკივილების, ნეგატიური განცდების შემსუბუქება, დადებითი ემოციების გამოწვევა, რომელიც ეხმარება დაზარალებულს სულიერი გაწონასწორების მიღწევაში, სოციალურ ურთიერთობებში ჩართვაში, რაც მორალური (არაქონებრივი) ზიანის ანაზღაურების სატისფაქციურ ფუნქციას შეადგენს“.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს განსახილველ შემთხვევაში საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსთვის მ. გ-ის სასარგებლოდ მორალური ზიანის სახით - 5 000 ლარის დაკისრებას, არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიებს მოცემულ შემთხვევაში მორალური ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიუთითა, რომ ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლოს მხრიდან მორალური ზიანის მოცულობის განსაზღვრა ხდება გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით, რა დროსაც სასამართლო მხედველობაში იღებს დაზარალებულის სუბიექტურ დამოკიდებულებას, ობიექტურ გარემოებებს, როგორიცაა სხეულის დაზიანების ხარისხი, დაზარალებულის ცხოვრების პირობები, ჯანმრთელობის მდგომარეობა, ასაკი და ა.შ.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა. ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 30 ნოემბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ვ. როინიშვილი