ბს-1413 (2კ-18) 16 იანვარი, 2020 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 04.05.2018წ. გადაწყვეტილებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს "…-მ" 06.07.2015წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს მიმართ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 13.11.2014წ. N005-120 საგადასახადო მოთხოვნის, 13.11.2014წ. N46958 ბრძანებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 09.06.2015წ. გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 29.10.2015წ. მოსამზადებელი სხდომის ოქმით საქმეში სასკ-ის 16.1 მუხლის საფუძველზე მესამე პირად ჩაბმულ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახური.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 29.09.2016წ. გადაწყვეტილებით შპს "…-ის" სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გასაჩივრდა შპს "…-ის" მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 04.05.2018წ. გადაწყვეტილებით შპს "…-ის" სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 29.09.2016წ. გადაწყვეტილება და საქმეზე მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, შპს "…-ის" სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 13.11.2014წ. N005-120 საგადასახადო მოთხოვნა და 13.11.2014წ. N46958 ბრძანება, სსიპ შემოსავლების სამსახურს დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნლობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, ასევე ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 09.06.2015წ. გადაწყვეტილება, სსიპ შემოსავლების სამსახურსა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სოლიდარულად დაეკისრათ შპს "...-ის" სასარგებლოდ სარჩელზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 5000 ლარის, ადვოკატის მომსახურების ხარჯის - 1770 ლარის, საკონსულტაციო ხარჯის - 7500 ლარის ანაზღაურება. აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ.

კასატორმა - სსიპ შემოსავლების სამსახურმა აღნიშნა, რომ არ იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებებს სადავო საკითხთან მიმართებით. ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გადაწყვეტილება მიღებულია საქმესთან დაკავშირებული ყველა ფაქტობრივი გარემოების გამოკვლევის, შესწავლის და შეფასების შედეგად. საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 18.04.2011წ. N230 ბრძანებით დამტკიცებულია ეკონომიკურ საქმიანობაში გამოყენებულ ძირითად საშუალებაზე გახარჯული საწვავის ერთობლივი შემოსავლიდან გამოქვითვის წესი, რომლის 1.3 მუხლი განსაზღვრავს ერთობლივი შემოსავლიდან საწვავის ხარჯის გამოსაქვითად აუცილებელ პირობებს. მითითებული წესი ადგენს, რომ გადასახადის გადამხდელმა საკუთარ ბალანსზე ან/და იჯარის, ლიზინგის და სხვა ამგვარი სახის ხელშეკრულებების საფუძველზე ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული და ეკონომიკური საქმიანობისათვის გამოყენებული ავტოსატრანსპორტო საშუალებების მიერ საწვავის ხარჯის დასადასტურებლად უნდა აწარმოოს ავტოსატრანსპორტო საშუალებების მიერ გავლილი მანძილის რეესტრი. ამასთან, ოდომეტრის ჩვენება დაფიქსირებული უნდა იქნეს არანაკლებ თვეში ერთხელ. სსკ-ის 102-ე მუხლის მიხედვით, საქმის გარემოებები, რომელიც უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე მხარემ ვერ უზრუნველყო სათანადო მტკიცებულებების წარმოდგენა, რითაც დადასტურდებოდა მისი მოთხოვნის კანონიერება და ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული აქტების არამართებულობა. მოსარჩელის მიერ არ იქნა დაცული ერთობლივი შემოსავლიდან ხარჯის გამოქვითვის ის აუცილებელი პირობა, რითაც გადასახადის გადამხდელი შესაბამისი სააღრიცხვო დოკუმენტაციით უზრუნველყოფდა საწვავის შესაბამის ძირითად საშუალებებზე გაცემისა და შეძენილი და გახარჯული საწვავის ეკონომიკურ საქმიანობაში გამოყენების დადასტურებას. კასატორი არ ეთანხმება დავის სასკ-ის 32.4 მუხლით გადაწყვეტის საჭიროებას და აღნიშნავს, რომ სააპელაციო საამართლოს სრული პროცესუალური შესაძლებლობა ჰქონდა თავად გადაეწყვიტა დავა და მოთხოვნის ფარგლებში შეემოწმებინა გასაჩივრებული აქტების მატერიალური კანონიერება.

კასატორმა - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ აღნიშნა, რომ დავის საგანია 2009-2010 წლებში შპს "…-ის" ხარჯვის დოკუმენტების არარსებობის და 2011-2013 წლებში გადაზიდვის კომპენსაციის შემადგენელ ნაწილად განხილვის გამო საწვავის მიწოდებად ჩათვლა. დავების განხილვის საბჭოს 09.06.2015წ. გადაწყვეტილებით შპს "…-ის" საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. ვინაიდან შეძენილი საწვავის ხარჯვა უშუალოდ გადამხდელის მიერ არ დასტურდებოდა დოკუმენტურად და ამასთან, სახეზე იყო საწვავის ეკონომიკურ საქმიანობაში გამოყენების ფაქტი, დავების განხილვის საბჭოს გადაწყვეტილებით გადამხდელს მიეცა წინადადება 09.06.2015წ. გადაწყვეტილების ჩაბარებიდან ორი თვის ვადაში საგამოძიებო სამსახურისათვის წარედგინა ექპერტიზის დასკვნა შემოწმებულ პერიოდში ეკონომიკურ საქმიანობაში გამოყენებული საწვავის ოდენობის განსაზღვრის თაობაზე, ხოლო შემმოწმებელს დაევალა სათანადო საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში დაეკორექტირებინა საწვავის მიწოდებად განხილვის შედეგად შემოწმებულ პერიოდში განსაზღვრული ერთობლივი შემოსავალი და დღგ-ით დასაბეგრი ბრუნვა. შესაბამისად არ არსებობდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი. გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ მოსარჩელე სარჩელით და სააპელაციო საჩივრით ასაჩივრებდა ადმინისტრაციული ორგანოების აქტებს სრულად (მათ შორის საშემოსავლო გადასახადის დარიცხვის მართლზომიერებას და ორჯერ ჩათვლილი მონაცემების გამოყენების კანონიერებას), ხოლო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ნამსჯელი აქვს მხოლოდ ერთ საკითხზე, კერძოდ საწვავის ხარჯების თაობაზე. ამდენად, სახეზეა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანია ერთობლივი შემოსავლიდან საწვავის ხარჯის გამოქვითვის კანონიერება. საგადასახადო კოდექსის 105.1 მუხლის თანახმად ერთობლივი შემოსავლიდან გამოიქვითება ყველა ხარჯი, რომელიც დაკავშირებულია მის მიღებასთან, გარდა იმ ხარჯებისა, რომელიც ამ კოდექსის თანახმად გამოქვითვას არ ექვემდებარება. ამავე კოდექსის 105.2 მუხლის შესაბამისად, ყველა ხარჯი დოკუმენტურად უნდა იყოს დადასტურებული. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 18.04.2011წ. N230 ბრძანებით დამტკიცებულ ეკონომიკურ საქმიანობაში გამოყენებულ ძირითად საშუალებაზე (ავტოსატრანსპორტო, სპეცტექნიკა და სხვა) გახარჯული საწვავის ერთობლივი შემოსავლიდან გამოქვითვის წესზე, რომლის 1.3 მუხლის თანახმად, ერთობლივი შემოსავლიდან საწვავის ხარჯის გამოსაქვითად აუცილებელია, რომ სააღრიცხვო დოკუმენტაციით უზრუნველყოფილი და დოკუმენტურად დადასტურებული იყოს: ა) საწვავის შეძენის დამადასტურებელი დოკუმენტების არსებობა; ბ) საწვავის შესაბამის ძირითად საშუალებაზე გაცემა; გ) შეძენილი და გახარჯული საწვავის ეკონომიკურ საქმიანობაში გამოყენება. მოცემულ შემთხვევაში შპს "…-ის" მიერ ზემოაღნიშნული წესების დაცვით შედგენილი ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია არ ყოფილა წარდგენილი არც ადმინისტრაციულ ორგანოში და არც სასამართლოში დავის მიმდინარეობისას, თუმცა საქმის მასალებში წარმოდგენილია ნავთობპროდუქტების სპეციალური საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები, სასაქონლო ზედნადებები, მომსახურების ხელშეკრულებები, რომლებითაც დასტურდება ნავთობპროდუქტების შეძენა და შესაბამისი პირებისათვის სამუშაოს შესასრულებლად გადაცემა. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საგადასახადო კოდექსის 73.5 მუხლზე, რომლის თანახმადაც საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს პირის საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვროს არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით, თუ პირს არ აქვს სააღრიცხვო დოკუმენტაცია ან სააღრიცხვო დოკუმენტაციით შეუძლებელია დაბეგვრის ობიექტის დადგენა. კონკრეტულ შემთხვევაში საწვავის ხარჯის დამადასტურებელი დოკუმენტაციის წარუდგენლობის გამო ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საწვავის მიწოდებად ჩათვლა და დაბეგვრა არ შეესაბამება კანონმდებლობის მოთხოვნებს. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მართებულია სააპელაციო პალატის მოსაზრება დავის სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე გადაწყვეტის შესახებ, რადგან მოცემულ შემთხვევაში არსებობს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საქმის გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის საჭიროება, მათ შორის არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით გადამხდელის მიერ გაწეული ხარჯის ოდენობის დადგენა და საჭიროების შემთხვევაში ექპერტიზის ჩატარების უზრუნველყოფა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სადავო აქტების განხილვისას არსებითი მნიშვნელობა აქვს ერთობლივი შემოსავლიდან საწვავის ხარჯის გამოქვითვის კანონიერების შეფასებას, რომელიც მთლიანად განსაზღვრავს დარიცხვის მართლზომიერებას, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით შეფასებულია სწორედ ეს საკითხი, ამდენად, უსაფუძვლოა კასატორის - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მითითება იმასთან დაკავშირებით, რომ გასაჩივრებულ აქტებზე ნაწილობრივ მსჯელობის გამო არსებობს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს, საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 04.05.2018წ. გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ვ. როინიშვილი