საქმე №ბს-1259(კ-18) 10 სექტემბერი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა -ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - დ. პ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო (მოპასუხე)

მესამე პირი - ნ. ც-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 19 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოში საქმის დაბრუნება ხელახლა განსახილველად

დავის საგანი - ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

დ. პ-მა 2016 წლის 12 დეკემბერს სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მოპასუხე სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართ. მოსარჩელემ რეგისტრაციის შესახებ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2009 წლის 4 ივლისის №... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 16 დეკემბრის განჩინებით საქმეში მესამე პირად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილით ჩაერთო ნ. ც-ე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 12 სექტემბრის გადაწყვეტილებით დ. პ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა დ. პ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 19 ივნისის განჩინებით დ. პ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 12 სექტემბრის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 19 ივნისის განჩინება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა დ. პ-მა. კასატორმა იმავე ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძვლებზე მითითებით, რომლებზეც ამყარებდა სააპელაციო საჩივარს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოში საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება მოითხოვა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სახლთმფლობელობა უფლების დამდგენი დოკუმენტის გარეშე აღრიცხული იყო 1940 წელს, 1983 წელს გარდაცვლილი ე. ც-ის სახელზე. დასტურდება, რომ პ-ების ოჯახი ამავე მისამართზე ცხოვრობს 1938 წლიდან, მფლობელობის განმავლობაში განხორციელებული აქვთ უნებართვო მიშენებები. კასატორი მიუთითებს 1964 წლის რედაქციის სამოქალაქო კოდექსზე და აღნიშნავს, რომ მოქალაქეს, რომელმაც სათანადო ნებართვის გარეშე ააშენა სახლი, უფლება არა აქვს განკარგოს ეს სახლი (ან სახლის ნაწილი), გაყიდოს, გააქირაოს ან გააჩუქოს და ა.შ. ე. ც-ე გარდაიცვალა აღნიშნული კოდექსის მოქმედების პერიოდში. პ-ებმა სახლის ნაწილზე მფლობელობის უფლება მოიპოვეს საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1983 წლის 23 დეკემბრის N806 დადგენილების და სხვა ნორმატიული აქტების: საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის №156 დადგენილების; ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის 1994 წლის 22 დეკემბრის N21.34.446 დადგენილების და 1997 წლის 25 სექტემბრის N19.18.1130 დადგენილების საფუძველზე და არა ე. ც-ესთან დადებული მართლსაწინააღმდეგო ხელშეკრულების საფუძველზე. ე. ც-ე ისე გარდაიცვალა, რომ მესაკუთრე არ გამხდარა. მისი გარდაცვალებით 1983 წელს 1964 წლის რედაქციის კოდექსით გათვალისწინებული წესით გაიხსნა სამკვიდრო. სამკვიდრო ბაზაში არ შევიდა ეს უკანონო ნაგებობა თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე, როგორც ბრუნვიდან ამოღებული ნივთი. კასატორის მოსაზრებით იგი ე. ც-ის მემკვიდრესთან ერთად არის დაინტერესებული პირი საკუთრების უფლების აღიარებაზე. შესაბამისად, მიაჩნია, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ არ შეასრულა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის მოთხოვნა, არ გამოიკვლია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება დააფუძნა შეუსწავლელ და გამოუკვლეველ მასალებს. ამასთან, კასატორის მოსაზრებით მის სარჩელზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილი განჩინება განსხვავდება მსგავს საქმეზე №ბს-7-6(კ-16) 2016 წლის 2 ივნისს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილებისგან.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 30 ნოემბრის განჩინებით დ. პ-ის საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დ. პ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საკასაციო საჩივარში მეორდება სააპელაციო საჩივრის დასაბუთება, რომელზეც ამომწურავად იმსჯელა ქვედა ინსტანციის სასამართლომ. ამასთან, კასატორი დამატებით არ უთითებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების სამართლებრივ უსწორობაზე. კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს. ამგვარად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს სსიპ საჯარო რეესტრის

ეროვნული სააგენტოს 2009 წლის 4 ივლისის გადაწყვეტილების კანონიერება, რომლითაც უძრავი ქონება საკუთრების უფლებით აღირიცხა ნ. ც-ის სახელზე. მოცემული დავის გადაწყვეტისთვის ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილია შემდეგი მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები: სადავო ქონება ნ. ც-ის მამკვიდრებლის სახელზე ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში აღრიცხული იყო 1940 წელს, უფლების დამდგენი დოკუმენტის გარეშე. ნ. ც-ემ განცხადებით მიმართა მარეგისტრირებელ ორგანოს და მოითხოვა მისი მამკვიდრებლის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია. მარეგისტრირებელმა ორგანომ 2009 წლის 4 ივლისის გადაწყვეტილებით, ტექნიკური აღრიცხვის არქივის ცნობა-დახასიათებისა და ნოტარიუსის მიერ გაცემული სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, ქ. თბილისში, ...ის ქ. N42-ში მდებარე 519 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე მდებარე შენობა-ნაგებობაზე დაარეგისტრირა ნ. ც-ის საკუთრების უფლება. ამდენად, ნ. ც-ის საკუთრებაში აღირიცხა მისი მამკვიდრებლის მიერ მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული უძრავი ქონება, რომელიც მამკვიდრებელზე აღრიცხული იყო უფლების დამდგენი დოკუმენტის გარეშე 1940 წლიდან.

საკასაციო პალატა მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონზე, რომლის მე-2 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი ადგენს, რომ მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწად მიიჩნევა სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან მის გარეშე, რომელზედაც (მიწის ნაკვეთზე ან შენობა-ნაგებობაზე) ფიზიკურ ან კერძო სამართლის იურიდიულ პირს ან კანონით გათვალისწინებულ სხვა ორგანიზაციულ წარმონაქმნს მართლზომიერი მფლობელობის უფლება წარმოეშვა ამ კანონის ამოქმედებამდე, ასევე ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივში აღრიცხული, 1994 წლამდე თვითნებურად დაკავებული მიწა. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო გარემოებას არ წარმოადგენს, რომ ნ. ც-ის მამკვიდრებელზე სადავო ქონება აღრიცხული იყო 1994 წლამდე. აღნიშნული კი მითითებულ სამართლებრივ ნორმათა საფუძველზე ადასტურებს ქონების მართლზომიერ მფლობელობას ნ. ც-ის მამკვიდრებლის მიერ, ხოლო სანოტარო წესით გაცემული სამკვიდრო მოწმობა მემკვიდრეს ანიჭებს უფლებას მოითხოვოს მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ ქონებაზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია მარეგისტრირებელ ორგანოში. პალატას მიაჩნია, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ, საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მიზნით, დაინტერესებულ პირს მოსთხოვა ის დოკუმენტები, რასაც ითვალისწინებდა მოქმედი კანონმდებლობა, შესაბამისად, გამოიკვლია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და მათ შესაბამისად მიიღო გადაწყვეტილება, აღნიშნული კი მიუთითებს მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერებაზე. ადმინისტრაციული წარმოების ეტაპზე არ არსებობდა რეგისტრაციის დამაბრკოლებელი საკითხის მარეგულირებელი კანონმდებლობით გათვალისწინებული გარემოება, რაც განაპირობებდა საქმეზე სხვაგვარი გადაწყვეტილების მიღებას

საკასაციო პალატის მოსაზრებით სააპელაციო სასამართლომ მართებულად გაამახვილა ყურადღება იმ გარემოებაზე, რომ ნ. ც-ის მამკვიდრებლის სახელზე ქონების აღრიცხვის პირობებში, ქონების მართლზომიერ მფლობელსა და მესამე პირებს შორის დადებული გარიგებიდან წარმოშობილი დავა არ განეკუთვნება ადმინისტრაციული სამართალწარმოებით განსჯად დავას. ამასთან, იგი ვერ გახდება დარეგისტრირებული უფლების კანონიერების განმსაზღვრელი გარემოება, ვინაიდან მსგავსი გარიგება ან/და სადავო ქონებაზე რაიმე სახის სხვა უფლება არ იყო აღრიცხული მარეგისტრირებელ ორგანოში დაცულ დოკუმენტაციაში. მოცემულ შემთხვევაში ნ. ც-ის მამკვიდრებლის მიერ სადავო ქონების მართლზომიერი მფლობელობა დასტურდებოდა კანონით დადგენილი წესით და აღნიშნულის გამაქარწყლებელი გარემოება, უფლების რეგისტრაციასთან დაკავშირებული ადმინისტრაციული წარმოების ეტაპზე, მარეგისტრირებელ ორგანოს არ გააჩნდა. შესაბამისად, პალატას მიაჩნია, რომ სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას არ დარღვეულა კანონმდებლობის მოთხოვნები. ამდენად, განხორციელებული რეგისტრაციით არ დასტურდება დ. პ-ის კანონიერი ინტერსების ხელყოფა.

შესაბამისად, კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. ასევე არარელევანტურია კასატორის მითითება №ბს-7-6(კ-16) საქმეზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ 2016 წლის 2 ივნისს გამოტანილ განჩინებაზე, რადგან მითითებული საქმის ფაქტობრივი გარემოებები განსხვავდება მოცემულ საქმეზე დადგენილი გარემოებებისგან, რომელთა მიმართ კასატორის მიერ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) არ არის წარმოდგენილი და აღნიშნულის გათვალისწინებით საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებას.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. დ. პ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 19 ივნისის განჩინება;

3. კასატორს - დ. პ-ს (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს 22.11.2018წ. №7288411914 საგადახდო დავალებით მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის, 70% - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. სხირტლაძე