საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

№ბს-1364(კ-19) 5 თებერვალი, 2020 წელი ყავრელიშვილი ბს-1364(კ-19) ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე; ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ი/მ ნ. ყ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 24 აპრილის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2017 წლის 13 თებერვალს ი/მ ,,ნ. ყ-მა“ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელის მითითებით, საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2016 წლის 23 მაისის N14119 ბრძანების საფუძველზე ჩატარდა სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის ინვენტარიზაცია, რის შედეგადაც აღმოჩნდა სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების დანაკლისი პირვანდელი (შეძენის) ღირებულებით 106114,94 ლარი, რაზედაც შემმოწმებელმა არასწორად იანგარიშა საბაზრო ფასი, კერძოდ, საშუალო ფასნამატის 16,45%-ის ნაცვლად იანგარიშა 24,7 %-იანი ფასნამატით და დღგ-ის ჩათვლით დანაკლისის საბაზრო ფასმა შეადგინა 156143,89 ლარი, ნაცვლად 145826.12 ლარისა, შესაბამისად, 2016 წლის 12 ივლისის საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმით სსკ-ის 286-ე მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად, ი/მ ,,ნ. ყ-ისათვის“ შეფარდებული ჯარიმა ნაცვლად 15614,39 ლარისა უნდა იყოს 14582,61 ლარი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის სამსახურის 2016 წლის 12 ივლისის საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის N161332 ნაწილობრივ, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2017 წლის 12 იანვრის გადაწყვეტილების (საჩივარი N13428/2/16) ბათილად ცნობა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის სამსახურის 2016 წლის 12 ივლისის საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმში მითითებული 15614.39 ლარის ნაცვლად 14582.61 ლარის გადახდის დაკისრება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 28 იანვრის გადაწყვეტილებით ი/მ ,,ნ. ყ-ის“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 28 იანვრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი/მ ,,ნ. ყ-მა“, რომლითაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 24 აპრილის განჩინებით ,,ი/მ ნ. ყ-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 28 იანვრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქართველოს საგადასახდო კოდექსის 286-ე მუხლის მე-4 ნაწილით, გადასახადის გადამხდელთან სააღრიცხვო დოკუმენტაციაში აღურიცხველი და პირველადი საგადასახადო დოკუმენტის გარეშე სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების გამოვლენა – იწვევს პირის დაჯარიმებას გამოვლენის მომენტში ამ სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების საბაზრო ღირებულების 50 პროცენტის ოდენობით. ამავე ნორმის მე-9 ნაწილის შესაბამისად, გადასახადის გადამხდელთან ამ კოდექსით გათვალისწინებული დანაკლისის გამოვლენა ითვლება მისი აღმოჩენის მომენტში საბაზრო ფასით განხორციელებულ მიწოდებად. ამასთანავე, თუ სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების დანაკლისი საგადასახადო ორგანოს მიერ ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლინდა, პირი დამატებით ჯარიმდება ამ სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების საბაზრო ღირებულების 10 პროცენტის ოდენობით.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის საფუძველზე პალატამ განმარტა, რომ საგადასახადო სამართალდარღვევად ითვლება პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება (მოქმედებ ან უმოქმედობა), რომლისთვისაც ამ კოდექსით გათვალისწინებულია პასუხისმგებლობა. საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის პირს პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს მხოლოდ ამ კოდექსით დადგენილი საფუძვლითა და წესით. ამდენად, საგადასახადო პასუხისმგებლობის ღონისძიებების გამოყენებისათვის აუცილებელია სამი საფუძველი: ნორმატიული, ე.ი. უნდა არსებობდეს ნორმა, რომელიც ადგენს ვალდებულებას და სანქციას მისი შეუსრულებლობისთვის, ფაქტიური – საგადასახადო სამართალდარღვევა და პროცესუალური – ნორმისა და საგადასახადო სამართალდარღვევის არსებობის შემთხვევაში უფლებამოსილი სუბიექტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით განსაზღვრავს სახდელს საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის.

სააპელაციო პალატის მითითებით, როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლოში, ასევე სააპელაციო ინსტანციაში, მოსარჩელე ნაწილობრივ სადავოდ ხდის ინვენტარიზაციის შედეგებს და მიიჩნევს, რომ შემმოწმებელმა არასწორად იანგარიშა საბაზრო ფასი, კერძოდ, საშუალო შეწონილი ფასნამატი 24.70% -ის ნაცვლად წარმოადგენს 16.46%-ს და დღგ-ს ჩათვლით საბაზრო ფასმა შეადგინა 156143.89 ლარი, ნაცვლად 145826.12 ლარისა. ამდენად, მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ უნდა მოხდეს აღნიშნულის კორექტირება.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვეაში მოსარჩელე ფაქტობრივად აღიარებს ჩატარებული ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლენილი სამართალდარღვევის ფაქტს, ვინაიდან, სადავოდ ხდის სამართალდარღვევის ოქმით შეფარდებული სანქციის ოდენობას და ითხოვს საგადასახადო მოთხოვნით დაეკისროს 14582.61 ლარის გადახდა, ნაცვლად ოქმში მითითებული 15614.39 ლარისა.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-18 მუხლის თანახმად, გადასახადებით დაბეგვრის მიზნებისათვის გამოიყენება გარიგებაში საქონლის/მომსახურების ფაქტობრივი ფასი, თუ ამ კოდექსით საბაზრო ფასის ან სხვა ღირებულების გამოყენება არ არის გათვალისწინებული. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საქონლის/მომსახურების საბაზრო ფასად ითვლება ფასი, რომელიც ყალიბდება საქონლის/მომსახურების ბაზარზე იდენტური (ხოლო მისი არარსებობის შემთხვევაში – მსგავსი) საქონლის/მომსახურების მოთხოვნისა და მიწოდების ურთიერთზემოქმედების შედეგად და შესაბამის ბაზარზე იმ პირებს შორის დადებული გარიგების საფუძველზე, რომლებიც ამ კოდექსის მე-19 მუხლის მიხედვით არ არიან ურთიერთდამოკიდებული პირები. ურთიერთდამოკიდებულ პირებს შორის გარიგება მხედველობაში მიიღება მხოლოდ იმ პირობით, რომ მათი ურთიერთდამოკიდებულება გავლენას არ მოახდენს ასეთი გარიგების შედეგებზე.

ამავე ნორმის მე-3 ნაწილით, საქონლის/მომსახურების საბაზრო ფასი განისაზღვრება ბაზარზე ამ საქონლის/მომსახურების მიწოდების მომენტისათვის (ხოლო ასეთის არარსებობის შემთხვევაში – რეალიზაციის მომენტის უახლოესი კალენდარული დღისათვის, რომელიც არა უმეტეს 30 კალენდარული დღით უსწრებს ან მოჰყვება ასეთი საქონლის/მომსახურების რეალიზაციის მომენტს) იდენტურ (მსგავს) საქონელზე/მომსახურებაზე დადებული გარიგების შესახებ, მათ შორის, საერთაშორისო და სხვა ბირჟებზე დაფიქსირებული ფასების შესახებ, ინფორმაციის საფუძველზე. მე-7 ნაწილის შესაბამისად, საქონლის/მომსახურების საბაზრო ფასის განსაზღვრისას გამოიყენება საქონლის/მომსახურების საბაზრო ფასების შესახებ ინფორმაციის ოფიციალური წყაროები, აღმასრულებელი ხელისუფლების შესაბამისი ორგანოების საინფორმაციო ბაზა, საგადასახადო ორგანოებისათვის გადასახადის გადამხდელთა მიერ მიწოდებული ინფორმაცია, აგრეთვე სხვა სარწმუნო ინფორმაცია.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციისა და ადმინისტრაციული ორგანოს პოზიცია, რომ განსახილველ შემთხვევაში საშუალო შეწონილი ფასნამატი მიღებულ იქნა ფაქტობრივად აღწერილი (დანართი N16) და ამავდროულად სააღრიცხვო დოკუმენტაციაში ასახული (დანართი N21) სმფ–ების სრული მონაცემებიდან (ფაქტიურად დაფიქსირებული/აღრიცხული სმფ-ების ერთეულის რაოდენობის და პირვანდელი ღირებულების ნამრავლი ჯამისა და ფაქტიურად დაფიქსირებული/აღრიცხული სმფ-ების ერთეულის რაოდენობის და საბაზრო ღირებულებიდან (გადამხდელის მიერ გამოცხადებული/განმარტებული სარეალიზაციო ფასი დღგ-ს გარეშე) ნამრავლი ჯამის თანაფარდობა) გამომდინარე.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, ინვენტარიზაციის ჩატარების საანგარიშო პერიოდში მოსარჩელის მიერ სასაქონლო ზედნადებებით მიწოდებული საქონლის პირვანდელი ღირებულებების დასადგენად გამოყენებულ იქნა მისი შეძენის დამადასტურებელ სასაქონლო ზედნადებებში დაფიქსირებული ღირებულება, რომელიც გათვალისწინებულია სმფ-ების სააღრიცხვო (საბუღალტრო) ნაშთის დადგენის დროს, გადასახადის გადამხდელის საქმიანობის სახის (სამშენებლო მასალებით ვაჭრობა და მის მიერ წარმოებული მეტალოპლასტმასის კარ/ფანჯრების რეალიზაცია) გათვალისწინებით. ამასთან, იმისათვის, რომ სრულყოფილად მომხდარიყო მიწოდებული გარკვეული სახის (ჯგუფის) შეძენილი სმფ-ების ღირებულებების განსაზღვრა, სმფ-ების წილის პროპორციულად (სმფ-ების რეალიზაცია ხდება მხოლოდ სსა-ის მეშვეობით, სადაც ვერ ხდება მიწოდებული სმფ-ების დასახელებების იდენტიფიცირება), საჭირო გახდა, მათ შორის წარმოების პროცესში გახარჯული სმფ-ების წილის დადგენა, რათა მომხდარიყო მისი იდენტიფიცირება მსგავსი სახის მიწოდებული საქონლის ღირებულებებიდან, ვინაიდან მოსარჩელე არ ახდენდა წარმოებაში გახარჯული სმფ- ების აღრიცხვას და შესაბამისად, მისთვის არ იყო ცნობილი ცალკეულ საანგარიშო პერიოდებში მიღებულ შემოსავლებში წარმოებული საქონლის რეალიზაციით მიღებული შემოსავლების წილი, პალატამ მიიჩნია, რომ ოქმის მიხედვით დარიცხული ჯარიმის თანხები კორექტირება/შემცირებას არ ექვემდებარებოდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 24 აპრილის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი/მ ,,ნ. ყ-მა“, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის განმარტებით, ,,საგადასახადო ორგანოების მოთხოვნით სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობათა ინვენტარიზაციის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ” საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 11 აპრილის ¹337 ბრძანების 1-ლი მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, საგადასახადო მიზნებისათვის ინვენტარიზაციის მიზანს წარმოადგენს სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების აღწერის მონაცემების ფაქტობრივ მდგომარეობასთან შედარების შემოწმება. ამავე ბრძანების მე-2 მუხლის 1-ლი და მე-3 პუნქტების მიხედვით, საგადასახადო ორგანოს უფროსს უფლება აქვს, სასამართლოს გადაწყვეტილების გარეშე გამოსცეს აქციზური საქონლის მფლობელი პირის სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის ინვენტარიზაციის ჩატარებისათვის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი (ბრძანება) (არააქციზური საქონლის მფლობელი პირის სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის ინვენტარიზაციის ბრძანება შეიძლება გაიცეს კალენდარული წლის განმავლობაში არა უმეტეს 3-ჯერ), ხოლო აღნიშნული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი უნდა შეიცავდეს წერილობით დასაბუთებას, რომელშიც უნდა მიეთითოს ის საკანონმდებლო ან კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტი, რომლის საფუძველზეც გამოიცა ეს ბრძანება.

,,საგადასახადო ორგანოების მოთხოვნით, სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა ინვენტარიზაციის ჩატარების წესის” დამტკიცების შესახებ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 11 აპრილის ¹337 ბრძანების მე-3 მუხლის მე-10 პუნქტის თანახმად, სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაცია ტარდება მათი ადგილმდებარეობისა და მატერიალურად პასუხისმგებელი პირების მიერ. ფაქტობრივი ნაშთების შემოწმება უნდა განხორციელდეს მატერიალურად პასუხისმგებელი პირების (მოლარეების, საწყობის, სექციების, საკუჭნაოების გამგეების და სხვა) აუცილებელი მონაწილეობით. ამავე მუხლის მე-9 პუნქტის შესაბამისად, მატერიალურად პასუხისმგებელი პირები საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილ პირს წარუდგენენ ხელწერილს იმის შესახებ, რომ ინვენტარიზაციის დაწყებამდე ყველა შემოსავლისა და გასავლის დოკუმენტი ჩაბარებულია ბუღალტერიაში, ყველა მიღებული ფასეულობა აღებულია შემოსავალში, ხოლო გაცემული ჩამოწერილია გასავალში.

,,საგადასახადო ორგანოების მოთხოვნით სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა ინვენტარიზაციის ჩატარების წესის” დამტკიცების შესახებ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2007 წლის 11 აპრილის ¹337 ბრძანების მე-3 მუხლის 1-ლი პუნქტის თანახმად, ინვენტარიზაციის გონივრულ ვადაში ჩასატარებლად საწარმოში, დაწესებულებაში ან ორგანიზაციაში ხელმძღვანელის (დირექტორის) ბრძანებით იქმნება საინვენტარიზაციო კომისია. საინვენტარიზაციო კომისიის მუშაობა ფორმდება ოქმით, რომელშიც აისახება ინვენტარიზაციის შედეგები, ხოლო ინვენტარიზაციის დამთავრების შემდეგ, ყველა მასალა გადაეცემა საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილ პირს.

ამავე ბრძანების მე-3 მუხლის 21-ე პუნქტის თანახმად, ,,იმ შემთხვევაში თუ მატერიალურად პასუხისმგებელი პირი ინვენტარიზაციის შემდეგ საინვენტარიზაციო აღწერებში შეამჩნევს შეცდომებს, იგი ვალდებულია ამის შესახებ დაუყოვნებლივ (საწყობის, საკუჭნაოს, სექციის გახსნამდე) განუცხადოს საინვენტარიზაციო კომისიას. კომისია შეამოწმებს განცხადებაში მოყვანილ ფაქტებს და მათი აღმოჩენის შემთხვევაში გაასწორებს დაშვებულ შეცდომებს”.

საგადასახადო კოდექსის მე-12 მუხლის 26-ე ნაწილის შესაბამისად, გამოვლენილი დანაკლისისას ამავე კოდექსის 143-ე მუხლის მე-6 ნაწილის თანახმად, სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის დანაკლისი განიხილება მისი აღმოჩენის მომენტში ნაღდი ანგარიშსწორებით საბაზრო ფასებით (აქციზისა და დღგ-ის გარეშე) განხორციელებულ მიწოდებად და გადასახადებით დაიბეგრება საგადასახადო კოდექსით დადგენილი წესით.

საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, გამოვლენილ სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობას გადამხდელის ბუღალტერი (სათანადოდ უფლებამოსილი პირი) საინვენტარიზაციო კომისიის ყველა წევრისა და საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი პირის (პირების) თანდასწრებით შემოსავალში აიღებს შესაბამის საბუღალტრო ანგარიშებზე ინვენტარიზაციის შედეგებზე გაფორმებული შედარების აქტების საფუძველზე.

კასატორი არ ეთანხმება შემოსავლების სამსახურის მიერ დაფიქსირებულ 24.7% ფასნამატს და მიუთითებს, რომ ინვენტარიზაციის მასალებში არ იძებნება მტკიცებულება ან/და გაანგარიშება, რომელიც დაფიქსირებული ფასნამატის რეალობას დაადასტურებდა. გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ მის მიერ მხოლოდ სამშენებლო მასალების პირდაპირი რეალიზაცია არ ხდება, რიგ შემთხვევაში ადგილი აქვს მეტალო-პლასტმასის ნაკეთობების წარმოებას, რომელშიც გარდა სასაქონლო მატერიალური ფასეულობების ხარჯვისა, ერთ-ერთი კომპონენტი შრომის ანაზღაურებაცაა, შესაბამისად, იზრდება თვითღირებულებაც და პრაგმატულად საშუალო (24,7%) ფასნამატის აღნიშნულ მიწოდებაზე გავრცელება არამართებულია. საქონლის/მომსახურების საბაზრო ფასის განსაზღვრის მეთოდებს სსკ-ის 18-ე მუხლი არსებითად განსაზღვრავს. რეალური ფასნამატი წარმოების ამ მიმართულებაში 11-13% ფარგლებში მერყეობს. აღსანიშნავია, რომ ზოგიერთ პროდუქციაზე ფასნამატი 25%-ზე მეტია, თუმცა რეალიზებულ პროდუქციაში მათი ხვედრითი წილი მცირეა, შესაბამისად, საშუალო ფასნამატი 16,46% არ აჭარბებს. შესაბამისად, კასატორის მოსაზრებით, ყველაზე სამართლიანი იქნებოდა სწორად ზემოთ აღნიშნული ფასნამატის დაფიქსირება, რაც თავის მხრივ, გამოიწვევდა სანქციის სახით დაკისრებული თანხის შემცირებას. კასატორი თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ გამოიტანა უკანონო და დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 23 იანვრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ი/მ ,,ნ. ყ-ის“ საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ი/მ ,,ნ. ყ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2016 წლის 23 მაისის N14119 ბრძანების საფუძველზე, ი/მ ,,ნ. ყ-ის“ კუთვნილ ობიექტზე ჩატარდა სასაქონლო მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაცია. ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლინდა 207.42 ლარის (საბაზრო) ღირებულების აღურიცხველი სასაქონლო მატერიალური ფასეულობა. ასევე გამოვლინდა 156143.89 ლარის (საბაზრო) ღირებულების სასაქონლო მატერიალური ფასეულობების დანაკლისი, აღნიშნულზე 12.07.2016 წელს შედგა საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი №161332 და მოსარჩელეს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 286.9 მუხლით, სანქციის სახით შეეფარდა ჯარიმა 15614 ლარი (10%). სამართალდარღვევის ოქმი გასაჩივრდა სსიპ შემოსავლების სამსახურში, რომლის 2016 წლის 15 სექტემბრის №26410 ბრძანებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, შემოსავლების სამსახურის 15.09.2016 წლის №26410 ბრძანება და საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 12.07.2016 წლის №161332 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი მოსარჩელემ გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროში, რომლის 2017 წლის 12 იანვრის გადაწყვეტილებით (საჩივარი N13428/2/16) საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს არა ჩატარებული ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლენილი სამართალდარღვევის ჩადენის ფაქტი, არამედ მატერიალურ ფასეულობათა ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლენილ დანაკლისზე გავრცელებული ფასნამატის ოდენობა. კერძოდ, მოსარჩელის (კასატორის) მოსაზრებით, შემმოწმებელმა არასწორად იანგარიშა საბაზრო ფასი, საშუალო შეწონილი ფასნამატი 24.70% -ის ნაცვლად წარმოადგენს 16.46%-ს, შესაბამისად, დღგ-ს ჩათვლით საბაზრო ფასმა შეადგინა 156143.89 ლარი, ნაცვლად 145826.12 ლარისა. ამდენად კასატორი მიიჩნევს, რომ უნდა მოხდეს აღნიშნულის კორექტირება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-18 მუხლზე, რომლის თანახმად, გადასახადებით დაბეგვრის მიზნებისათვის გამოიყენება გარიგებაში საქონლის/მომსახურების ფაქტობრივი ფასი, თუ ამ კოდექსით საბაზრო ფასის ან სხვა ღირებულების გამოყენება არ არის გათვალისწინებული. 18.2. ნაწილის შესაბამისად, საქონლის/მომსახურების საბაზრო ფასად ითვლება ფასი, რომელიც ყალიბდება საქონლის/მომსახურების ბაზარზე იდენტური (ხოლო მისი არარსებობის შემთხვევაში – მსგავსი) საქონლის/მომსახურების მოთხოვნისა და მიწოდების ურთიერთზემოქმედების შედეგად და შესაბამის ბაზარზე იმ პირებს შორის დადებული გარიგების საფუძველზე, რომლებიც ამ კოდექსის მე-19 მუხლის მიხედვით არ არიან ურთიერთდამოკიდებული პირები. ურთიერთდამოკიდებულ პირებს შორის გარიგება მხედველობაში მიიღება მხოლოდ იმ პირობით, რომ მათი ურთიერთდამოკიდებულება გავლენას არ მოახდენს ასეთი გარიგების შედეგებზე. ამავე ნორმის მე-3 ნაწილით, საქონლის/მომსახურების საბაზრო ფასი განისაზღვრება ბაზარზე ამ საქონლის/მომსახურების მიწოდების მომენტისათვის (ხოლო ასეთის არარსებობის შემთხვევაში – რეალიზაციის მომენტის უახლოესი კალენდარული დღისათვის, რომელიც არა უმეტეს 30 კალენდარული დღით უსწრებს ან მოჰყვება ასეთი საქონლის/მომსახურების რეალიზაციის მომენტს) იდენტურ (მსგავს) საქონელზე/მომსახურებაზე დადებული გარიგების შესახებ, მათ შორის, საერთაშორისო და სხვა ბირჟებზე დაფიქსირებული ფასების შესახებ, ინფორმაციის საფუძველზე. ხოლო მე-7 ნაწილის შესაბამისად, საქონლის/მომსახურების საბაზრო ფასის განსაზღვრისას გამოიყენება საქონლის/მომსახურების საბაზრო ფასების შესახებ ინფორმაციის ოფიციალური წყაროები, აღმასრულებელი ხელისუფლების შესაბამისი ორგანოების საინფორმაციო ბაზა, საგადასახადო ორგანოებისათვის გადასახადის გადამხდელთა მიერ მიწოდებული ინფორმაცია, აგრეთვე სხვა სარწმუნო ინფორმაცია.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ საგადასახადო ორგანოების მიერ არასწორად იქნა გამოანგარიშებული საბაზრო ფასი და საშუალო შეწონილი ფასნამატი ნაცვლად 24,70%-ისა წარმოადგენდა 16,46%-ს, რის გამოც უნდა მოხდეს დარიცხული თანხის კორექტირება და მიუთითებს, რომ ინვენტარიზაციის ჩატარების საანგარიშო პერიოდში მოსარჩელის მიერ სასაქონლო ზედნადებებით მიწოდებული საქონლის პირვანდელი ღირებულებების დასადგენად გამოყენებულ იქნა მისი შეძენის დამადასტურებელ სასაქონლო ზედნადებებში დაფიქსირებული ღირებულება, რომელიც გათვალისწინებულია სმფ-ების სააღრიცხვო (საბუღალტრო) ნაშთის დადგენის დროს, გადასახადის გადამხდელის საქმიანობის სახის (სამშენებლო მასალებით ვაჭრობა და მის მიერ წარმოებული მეტალოპლასტმასის კარ/ფანჯრების რეალიზაცია) გათვალისწინებით.

აღნიშნულდან გამომდინარე, სკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების განმარტებას, რომ საშუალო შეწონილი ფასნამატი მიღებულ იქნა ფაქტობრივად აღწერილი (დანართი N16) და ამავდროულად სააღრიცხვო დოკუმენტაციაში ასახული (დანართი N21) სმფ–ების სრული მონაცემებიდან (ფაქტობრივად დაფიქსირებული/აღრიცხული სმფ-ების ერთეულის რაოდენობის და პირვანდელი ღირებულების ნამრავლი ჯამისა და ფაქტიურად დაფიქსირებული/აღრიცხული სმფ-ების ერთეულის რაოდენობის და საბაზრო ღირებულებიდან (გადამხდელის მიერ გამოცხადებული/განმარტებული სარეალიზაციო ფასი დღგ-ს გარეშე) ნამრავლი ჯამის თანაფარდობა) გამომდინარე.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა ამტკიცოს გარემოებები, რომლებზედაც ამყარებს თავის მოთხოვნასა და შესაგებელს. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად, უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

მართალია, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, აქტის კანონიერების მტკიცების ტვირთი ეკისრება ადმინისტრაციულ ორგანოს, თუმცა აღნიშნული დანაწესი არ ათავისუფლებს მოსარჩელეს სარჩელის დასაბუთების, თავისი მოთხოვნის საფუძვლიანობის დამდგენი ფაქტობრივი გარემოებების მითითებისა და მათი დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარმოდგენის ვალდებულებისაგან. კონკრეტულ შემთხვევაში მოსარჩელე (კასატორი) შემოიფარგლა ზოგადი მითითებით იმის თაობაზე, რომ გამოყენებული ფასნამატი არ არის სამართლიანი, თუმცა თავის მხრივ, ვერ უთითებს რას ემყარება მის მიერ შეთავაზებული პროცენტული მაჩვენებელი, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ კასატორი ვერ უზრუნველყოფს იმ გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარმოდგენას, რომელზეც ის ამყარებს თავის სასარჩელო მოთხოვნას.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ი/მ ,,ნ. ყ-ის“ საკასაციო საჩივარზე ზ. ბ-ს 15.01.2020წ. საგადასახადო დავალებით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი - 300 ლარის ოდენობით, რისი გათვალისწინებითაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე, ზ. ბ-ს (პ/ნ...) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი _ 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ი/მ ,,ნ. ყ-ის“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 24 აპრილის განჩინება;

3. ზ. ბ-ს (პ/ნ...) დაუბრუნდეს ი/მ ,,ნ. ყ-ის" საკასაციო საჩივარზე 15.01.2020წ. საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ქადაგიძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. სხირტლაძე