#ბს-344(კ-19) 12 სექტემბერი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 ნოემბრის გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2016 წლის 10 ნოემბერს შპს „…-მ“ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელემ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2016 წლის 21 ოქტომბრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოსთვის ახლად აღმოჩენილი გარემოებების მოტივით დავის განახლების თაობაზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების დავალება მოითხოვა.

მოსარჩელის მითითებით, მის მიმართ შედგენილი საგადასახადო შემოწმების აქტში აღნიშნულია, რომ შესამოწმებელ პერიოდში საწარმო პურის ცხობასა და რეალიზაციას ახორციელებდა და წარმოების პროცესში ადგენდა აქტებს, რომლის მიხედვითაც, ჩამოიწერებოდა პურის წარმოებისათვის გამოყენებული მასალები და ნედლეული. ჩამოწერის აქტების შესაბამისად, ერთი ტონა ფქვილისაგან იწარმოება 1,25 ტონა პური. მოსარჩელის მითითებით, აღნიშნული მონაცემები გაურკვეველი მიზეზების გამო საეჭვოდ მიიჩნიეს და ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე შემოწმების პროცესში სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ მიერ შპს „ტ…ში“ ჩატარებული ექსპერტიზის მონაცემები გამოიყენეს.

მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ შპს-ს 2016 წლის 16 სექტემბრის წერილის პასუხად და შემოსავლების სამსახურის მედიაციის საბჭოს სიტყვიერი მითითების შედეგად, აუდიტის დეპარტამენტისგან მიიღო სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ მიერ შედგენილი დასკვნა, რომელიც მოსარჩელესთან ჩატარებული გასვლითი საგადასახადო შემოწმებისას საწარმოში წარმოებული პურის რაოდენობის განსაზღვრისთვის გამოიყენა შემმოწმებელმა.

მოსარჩელის მითითებით, აღნიშნულ დასკვნას 2016 წლის 16 სექტემბრამდე არ იცნობდა და მისი შინაარსი მხოლოდ მისი მიღების შემდეგ გახდა ცნობილი, რის გამოც ის ახლად აღმოჩენილ გარემოებას წარმოადგენს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე შპს „…-ის“ (ს/კ #...) სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „…-მ“, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილსის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 ნოემბრის გადაწყვეტილებით შპს „…-ის“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 6 აპრილის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს „…-ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2016 წლის 21 ოქტომბრის გადაწყვეტილება; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოს ახლად აღმოჩენილი გარემოებების მოტივით დავის განახლების თაობაზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება დაევალა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს საგადასახო კოდექსის 299-ე მუხლზე, რომელიც არეგულირებს საგადასახადო დავის წარმოების წესებს. კერძოდ, პირს უფლება აქვს, გაასაჩივროს საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილება მისი ჩაბარებიდან 30 დღის ვადაში (299.4 მუხლი). 30-დღიანი ვადის გასვლის შემდეგ დავის დაწყება დასაშვებია ახლად აღმოჩენილი ან ახლად გამოვლენილი გარემოებების ან მტკიცებულებების საფუძვლით (299.6 მუხლი). ახლად აღმოჩენილად ან ახლად გამოვლენილად ჩაითვლება ისეთი გარემოებები ან მტკიცებულებები, რომლებიც მომჩივანმა არ იცოდა და არ შეეძლო სცოდნოდა მისთვის არასასურველი გადაწყვეტილების მიღებამდე და რომელთა დროულად წარდგენა გამოიწვევდა მომჩივნისათვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების მიღებას (299.7 მუხლი). პალატის მითითებით, სადავო ურთიერთობის მარეგულირებელი კანონმდებლობა დასაშვებად მიიჩნევს დავის წარმოების დაწყებას კანონით გათვალისწინებული აქტის გასაჩივრებისათვის დადგენილი 30-დღიანი ვადის გასვლის შემდეგ იმ პირობით, თუკი გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი იქნება ისეთი მტკიცებულება, რომლის შესახებ მომჩივანმა არ იცოდა ან არ შეეძლო სცოდნოდა.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ არ იცოდა და არც შეიძლება სცოდნოდა დარიცხვის საფუძვლების შესახებ.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ 16.09.2016წ. შპს „…-თვის“ გაგზავნილ სადავო ექსპერტიზის დასკვნაზე და აღნიშნა, რომ მოცემული ექსპერტიზის დასკვნის გაცნობის შემდეგ გახდა ცნობილი აპელანტისათვის ის ფაქტი, რომ შემოსავლების სამსახურის მიერ მასზე თანხების დარიცხვა სხვა ხარისხის, დასახელებისა და მწარმოებლის მიერ წარმოებულ პროდუქტზე ჩატარებული ექსპერტიზის აქტით განხორციელდა. სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროს“ ექსპერტიზა ჩატარებული აქვს კონკრეტული დასახელებისა და კონკრეტული ხარისხის, კერძოდ კი, „…ის“ მარკის უმაღლესი ხარისხის ფქვილზე, რასაც, აპელანტის მითითებით, იგი წარმოებაში არ იყენებდა. აღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატამ მიუთითა, რომ ექსპერტიზის დასკვნის მოპოვების/გაცნობის თარიღიდან შპს „…“ უფლებამოსილია იდავოს დარიცხვის საფუძვლებზე, როგორც ახლად აღმოჩენილ გარემოებებზე, ხოლო საგადასახადო ორგანო ვალდებულია მიიჩნიოს აპელანტის მიერ ექსპერტიზის დასკვნის მოპოვება/გაცნობა ახლად აღმოჩენილ გარემოებად, რადგან მასზე წვდომის შესაძლებლობა მოსარჩელეს მიეცა მხოლოდ მოცემულ მომენტში. ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია არსებითად იმსჯელოს შპს „…-ის“ საჩივარზე და მიიღოს კანონშესაბამისი და დასაბუთებული გადაწყვეტილება.

თბილსის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 ნოემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი მიუთითებს საგადასახადო კოდექსის 308-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, ამავე კოდექსის 299-ე მუხლის მე-7 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ ახლად აღმოჩენილი გარემოებები იურიდიული ფაქტებია, რომლებიც არსებობდა საქმის განხილვისა და გადაწყვეტის მომენტში და დიდი მნიშვნელობა აქვთ ამ საქმის გადასაწყვეტად, მაგრამ ეს გარემოებები არ იყო ცნობილი და არც შეიძლება ცნობილი ყოფილიყო განმცხადებლისა და დავის განმხილველი ორგანოსათვის. ამ გარემოებებზე არის დამოკიდებული მხარეთა უფლებებისა და ვალდებულებების წარმოშობა, შეცვლა ან შეწყვეტა. ახლად გამოვლენილმა გარემოებებმა უნდა შეცვალოს სამართლებრივი მდგომარეობა დაინტერესებული პირის სასარგებლოდ.

კასატორი აღნიშნავს, რომ საგადასახადო შემოწმების აქტში პირდაპირ არის მითითებული, რომ სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ ექსპერტიზა ჩატარებულია მსგავსი პურის მწარმოებელ კომპანიაში და შემოწმების პროცესში გამოყენებულ იქნა აღნიშნული ექსპერტიზის დასკვნაში მოყვანილი მონაცემები, განხილულია ექსპერტიზის დასკვნის შედეგები.

კასატორი მიუთითებს საგადასახადო კოდექსის 61-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტზე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 22.12.2010წ. #ბს-797-771(კ-10) გადაწყვეტილებაზე და აღნიშნავს, რომ მოსარჩელემ იცოდა საგადასახადო ვალდებულებების, დარიცხვის საფუძვლები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 21 მარტის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

დადგენილია, რომ 2016 წლის 12 ოქტომბერს შპს „…-მ“ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებულ დავების განხილვის საბჭოში წარადგინა საჩივარი და მოითხოვა საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 13.03.2015წ. #7851 ბრძანების ბათილად ცნობა და შესაბამისი ქვედანაყოფისთვის მათ მიერ წარდგენილი არგუმენტების საფუძველზე შემოწმების აქტითა და 2014 წლის 2 დეკემბრის #021-89 საგადასახადო მოთხოვნით დარიცხული თანხების გადაანგარიშების დავალება. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2016 წლის 21 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. შპს „…-მ“ ახლად აღმოჩენილი გარემოების სახით მიუთითა სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ დასკვნასა და მის შინაარსზე, კერძოდ, ექსპერტიზის დასკვნის გაცნობის შემდეგ შპს „…-თვის“ ცნობილი გახდა ის ფაქტი, რომ შემოსავლების სამსახურის მიერ მასზე თანხების დარიცხვა სხვა ხარისხის, დასახელებისა და მწარმოებლის მიერ წარმოებულ პროდუქტზე ჩატარებული ექსპერტიზის აქტით განხორციელდა. შპს „…-ის“ მითითებით, „ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროს“ ექსპერტიზა ჩატარებული აქვს კონკრეტული დასახელებისა და კონკრეტული ხარისხის, კერძოდ კი, „…ის“ მარკის უმაღლესი ხარისხის ფქვილზე, რასაც იგი წარმოებაში არ იყენებდა. ამასთან აღნიშნავს, რომ მას არ ჰქონდა შესაძლებლობა შინაარსობრივი კუთხით გასცნობოდა ექსპერტიზის დასკვნას, რადგან იგი განეკუთვნება საგადასახადო საიდუმლოებას. დასკვნა შედგენილი იყო სხვა გადასახადის გადამხდელზე, რის გამოც მასზედ წვდომა არ ჰქონდა. აღნიშნულის შესაძლებლობა მას მიეცა მხოლოდ 2016 წლის 16 სექტემბერს.

უდავოა, რომ შპს „…-ის“ მიმართ გადასახადის დარიცხვის საფუძველი გახდა სხვა გადასახადის გადამხდელის მიმართ ჩატარებული საგადასახადო შემოწმების ფარგლებში გამოცემული ექსპერტიზის დასკვნა. აღნიშნული ასახულია თავად 2014 წლის 28 ნოემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტშიც. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება მოსარჩელისთვის აღნიშნული ექსპერტიზის დასკვნის ჩაბარება კანონით დადგენილი წესით. თავად გადასახადის გადამხდელი დასკვნის შინაარსთან დაკავშირებით ინფორმირებული იყო მხოლოდ იმ მოცულობით, რაც აისახა საგადასახადო შემოწმების აქტში და იგი სწორედ აღნიშნულ ფარგლებში დავობდა. ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ არ მოახდინა გადასახადის გადამხდელის სრული ინფორმირება მის მიმართ განხორციელებული დარიცხვების, მისი საფუძვლების შესახებ, რის გამოც შპს „…-ს“ არ ჰქონდა შესაძლებლობა გასცნობოდა ექსპერტიზის დასკვნის შინაარსს და მასზედ დაყრდნობით ედავა დარიცხულ თანხებზე. საგადასახადო ორგანო ვალდებული იყო საგადასახადო საიდუმლოების დაცვის გზით, შინაარსობრივი კუთხით, მოეხდინა მოსარჩელის ინფორმირება დარიცხვის საფუძვლებთან დაკავშირებით. მითითებული გარემოებების გათვალისწინებით კი, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ შპს „…-ს“ შეეზღუდა უფლება დაეცვა კანონიერი უფლებები და ინტერესები მთელი მოცულობით, რის გამოც საგადასახადო ორგანომ შპს „…-ის“ მიერ ექსპერტიზის დასკვნის მოპოვება/გაცნობა ახლად აღმოჩენილ გარემოებად უნდა მიიჩნიოს, არსებითად იმსჯელოს შპს „…-ის“ საჩივარზე და მიიღოს კანონშესაბამისი და დასაბუთებული გადაწყვეტილება.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 ნოემბრის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ვ. როინიშვილი