საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-1374(2კ-კს-19) 4 მარტი, 2020 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

ალექსანდრე წულაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნინო ქადაგიძე

კასატორები - შ. ე-ე (მოსარჩელე) - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საბურთალოს რაიონის გამგეობა (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარეები - შ. ე-ე (მოსარჩელე) - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საბურთალოს რაიონის გამგეობა (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 28 მაისის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება, განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შ. ე-ემ 2017 წლის 9 ივნისს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საბურთალოს რაიონის გამგეობის მიმართ და მოითხოვა „შ. ე-ის გათავისუფლების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საბურთალოს რაიონის გამგებლის 2017 წლის 23 თებერვლის №... ბრძანების ბათილად ცნობა, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საბურთალოს რაიონის გამგეობისათვის შ. ე-ის ამავე გამგეობის ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობების განვითარების განყოფილების ...ის თანამდებობაზე აღდგენის შესახებ ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება, მოპასუხისათვის შ. ე-ის სასარგებლოდ 2014 წლის 15 სექტემბრიდან სამსახურში აღდგენამდე განაცდური ხელფასის ანაზღაურების დაკისრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 21 ივნისის გადაწყვეტილებით შ. ე-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საბურთალოს რაიონის გამგებლის 2017 წლის 23 თებერვლის №... ბრძანება და მოპასუხე - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საბურთალოს რაიონის გამგეობას დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, კანონით დადგენილ ვადაში, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა. სარჩელი სხვა მოთხოვნების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 21 ივნისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს შ. ე-ემ და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საბურთალოს რაიონის გამგეობამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 28 მაისის განჩინებით შ. ე-ისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საბურთალოს რაიონის გამგეობის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 21 ივნისის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 28 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს შ. ე-ემ და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საბურთალოს რაიონის გამგეობამ. შ. ე-ე გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილებას ითხოვს. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საბურთალოს რაიონის გამგეობა კი სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების შეცვლით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ ახალი გადაწყვეტილების მიღებას მოითხოვს.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საბურთალოს რაიონის გამგეობა საკასაციო საჩივარში მიუთითებს, რომ ახალი ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში სრულად გაითვალისწინა თავდაპირველი დავის მიმდინარეობისას საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებაში მითითებული გარემოებები. კერძოდ, ადმინისტრაციული წარმოების სრულყოფილად ჩატარების უზრუნველსაყოფად, საბურთალოს რაიონის გამგებლის გადაწყვეტილებით შეიქმნა საკონსულტაციო საბჭო, რომელსაც ხელახლა უნდა შეესწავლა შ. ე-ის საკითხთან დაკავშირებული საქმის გარემოებები და მოემზადებინა რეკომენდაცია ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოსაცემად. საბჭომ ხელახლა შეისწავლა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება, ადმინისტრაციული წარმოების ეტაპზე მოიწვია და უზრუნველყო მოსარჩელის საბჭოს სხდომაზე დასწრება, მისცა მას საკუთარი პოზიციის დაფიქსირებისა და დასაბუთების შესაძლებლობა. საქმის ყოველმხრივი გამოკვლევის შემდეგ კი მომზადდა შესაბამისი რეკომენდაცია. საბჭომ დაადგინა, რომ შ. ე-ის მხრიდან დაკისრებულ სამსახურებრივ მოვალეობათა არაჯეროვნად შესრულებას მრავალჯერადი ხასიათი ჰქონდა და აღნიშნული ქმედებები დროში საკმაოდ დიდი ინტერვალებით იყო ჩადენილი. ჯამში საუბარია დარღვევის 13 შემთხვევაზე, რომლებიც ჩადენილი იყო 2014 წლის 10 მარტიდან 2014 წლის 9 სექტემბრამდე შუალედში. დამატებით, თავად შ. ე-ის ახსნა - განმარტებით წერილში დაფიქსირებულია დარღვევები, რომლებიც ასევე 10 აპრილიდან 2 სექტემბრის ჩათვლით პერიოდშია განხორციელებული.

კასატორის მოსაზრებით, მართალია, შ. ე-ის მიმართ სამსახურიდან გათავისუფლებამდე დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა გამოყენებული არ ყოფილა, მაგრამ აღნიშნული არ იძლევა იმგვარი დასკვნის გაკეთების შესაძლებლობას, რომ მოსარჩელემ მხოლოდ ერთხელ ჩაიდინა სამსახურებრივი გადაცდომა და პირველივე შემთხვევაში გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საბურთალოს რაიონის გამგეობა საკასაციო საჩივარში აღნიშნავს, რომ შ. ე-ის მიერ დამუშავებული, არსებითი ხარვეზების მქონე საქმეების უმრავლესობა შეეხებოდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2010 წლის 27 დეკემბრის N14-78 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის განვითარების ხელშეწყობის პროგრამის განსახორციელებლად გათვალისწინებული თანხების განკარგვისა და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის აღრიცხვის წესით“ განსაზღვრულ პრიორიტეტულ სამუშაოებს, რომელთა შეფერხების შემთხვევაში სერიოზული ზიანი ადგებოდა როგორც მოსახლეობის, ისე გამგეობის ინტერესს. საკონსულტაციო საბჭომ, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 ივლისის Nას-184-183(კ-16) გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, შეაფასა წარდგენილი მტკიცებულებები, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებები, გაითვალისწინა შ. ე-ის მიერ ჩადენილი დისციპლინური გადაცდომების ხასიათი, სიმძიმე, ჩადენის რაოდენობა და ადმინისტრაციული ორგანოსათვის მოსალოდნელი ზიანი. შედეგად, საბჭომ მიიჩნია, რომ შ. ე-ის მხრიდან სამსახურებრივი მოვალეობების არაჯეროვნად შესრულების ფაქტები იწვევდა განყოფილების მუშაობის მნიშვნელოვან შეფერხებას, აზარალებდა როგორც ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობების, ასევე იმ კერძო სუბიექტების ინტერესებს, ვინც ახორციელებდა სხვადასხვა სახის სერვისის მიწოდებას. ყოველივე ეს კი ერთობლიობაში ზიანს აყენებდა საბურთალოს რაიონის გამგეობას.

საკასაციო საჩივრის ავტორი მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ ყოველმხრივ გამოიკვლია შ. ე-ის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის არაჯეროვანი შესრულების საკითხი და კერძო და საჯარო ინტერესების გათვალისწინების შედეგად მიიღო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ყველაზე მკაცრი დისციპლინარული ღონისძიების გამოყენების თაობაზე. აღნიშნულის დასაბუთება მოცემულია საკონსულტაციო საბჭოს გადაწყვეტილებასა და გამგებლის სადავო ბრძანებაში. შესაბამისად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საბურთალოს რაიონის გამგეობა მიიჩნევს, რომ სარჩელის დაკმაყოფილებისა და გასაჩივრებული აქტის ბათილად ცნობის საფუძვლები არ არსებობს.

შ. ე-ე საკასაციო საჩივარში აღნიშნავს, რომ სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინებით სათანადოდ ვერ იქნა დასაბუთებული საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების საჭიროება. კასატორის მოსაზრებით, გასაჩივრებულ განჩინებაში არ არის მითითებული ისეთი გარემოებები, რომლებიც უნდა გამოიკვლიოს ადმინისტრაციულმა ორგანომ და რომელთაც სასამართლო ვერ გამოიკვლევდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად ასკვნის, რომ შ. ე-ისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საბურთალოს რაიონის გამგეობის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მოთხოვნებს, რაც გამორიცხავს განსახილველი საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები, ვინაიდან:

- არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი;

- არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების საფუძველი;

- სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

- საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით;

- კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით და საკასაციო საჩივარში მითითებული პოზიცია ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრების განსახილველად დაშვების წინაპირობა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებულია სასამართლოს შესაძლებლობა, შეცილებით სარჩელთან დაკავშირებით მიიღოს გადაწყვეტილება სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობისა და მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოსთვის ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების თაობაზე. ამავე ნორმით განსაზღვრულია, რომ მსგავსი გადაწყვეტილება მიიღება მხოლოდ მაშინ, როდესაც ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, ხოლო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობისთვის არსებობს მხარის გადაუდებელი კანონიერი ინტერესი. ამასთან, „ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4. მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილება სასამართლომ უნდა გამოიყენოს იმ ვითარებაში, როცა სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება. შესაბამისად, შეუძლებელი ხდება სადავო ადმინისტრაციული აქტის მატერიალური კანონიერების შეფასება.“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2010 წლის 20 აპრილის გადაწყვეტილება საქმეზე №ბს-1285-1229(2კ-09)).

სასამართლოს მიერ აქტის მატერიალური კანონიერების შეფასების შეუძლებლობასთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ „სასკ-ის 32.4 მუხლით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გამოუკვლევია საკითხის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე რაიმე ფაქტობრივი გარემოება და სასამართლო წარმოების ფარგლებში ვერ ხერხდება სადავო ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა ან მისი დადგენა მნიშვნელოვან სირთულეებთან არის დაკავშირებული.“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 18 დეკემბრის განჩინება საქმეზე №ბს-210-209(კ-16)).

ამდენად, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, სასამართლომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე საკითხი უნდა გადაწყვიტოს მხოლოდ კონკრეტული წინაპირობების არსებობისას, კერძოდ, თუკი ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გამოუკვლევია და შეუსწავლია საქმის გარემოებები, ამ გარემოებებს საქმის გადაწყვეტისთვის არსებითი მნიშვნელობა აქვს და მათი დადგენა და გამოკვლევა სასამართლოს მიერ შეუძლებელია, ან როდესაც ადგილი აქვს ადმინისტრაციული ორგანოს მოქმედებას დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში. სასამართლომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენებისას უნდა დაასაბუთოს, კონკრეტულად რომელი ფაქტობრივი გარემოებები არ იქნა შესწავლილი და დადგენილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ, რა საკითხი საჭიროების გამოკვლევას და რატომ არის ამ ფაქტების დადგენა შეუძლებელი სასამართლოს მიერ, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული მტკიცებულებათა საკუთარი ინიციატივით მოპოვების უფლებამოსილების გამოყენების პირობებშიც კი. მხოლოდ ამგვარი დასაბუთების შემთხვევაში არის შესაძლებელი დავის სასკ-ის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე გადაწყვეტის მართებულად მიჩნევა, წინააღმდეგ შემთხვევაში, სასამართლო არის კომპეტენტური და ვალდებული, რომ არსებითად გადაწყვიტოს სასამართლოში მიმდინარე დავა.

საკასაციო სასამართლო დამატებით განმარტავს, რომ სასკ-ის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების სათანადო დასაბუთება ემსახურება სასამართლოსადმი მიმართვის უფლების ჯეროვან რეალიზაციას, რათა, ერთი მხრივ, მხარეთათვის გასაგები იყოს, რატომ მიიღო სასამართლომ კონკრეტული გადაწყვეტილება, მეორე მხრივ კი, შესაძლებელი იყოს მიღებული გადაწყვეტილების დროული და ჯეროვანი აღსრულება. გადაწყვეტილების აღსრულება კი უნდა უზრუნველყოს ადმინისტრაციულმა ორგანომ, რომელიც ვალდებულია, ახალი ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში სრულად გაითვალისწინოს სასამართლოს მითითებები, სრულყოფილად გამოიკვლიოს და დაადგინოს გადაწყვეტილებაში მითითებული ფაქტები და მისცეს მათ სწორი სამართლებრივი შეფასება. მხოლოდ სასამართლოს გადაწყვეტილებით განსაზღვრული ფაქტობრივ-სამართლებრივი გარემოებების გათვალისწინებით გამოცემული აქტი შეიძლება ჩაითვალოს სასამართლოს შესასრულებლად სავალდებულო გადაწყვეტილების სათანადო აღსრულებად.

განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს მასზედ, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოიცა სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით. ამასთან, დავა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 ივლისის №ბს-184-183 (კ-16) გადაწყვეტილებით გადაწყდა სწორედ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე. საკასაციო სასამართლომ, სადავო პერიოდში მოქმედი „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 99-ე მუხლზე მითითებით, განმარტა, რომ „სამსახურებრივი მოვალეობების უხეშ დარღვევად უნდა იქნეს მიჩნეული ისეთი შემთხვევები, როდესაც დაწესებულებას მნიშვნელოვანი მატერიალური თუ სხვა სახის ზიანი ადგება ან/და ამით მნიშვნელოვნად ეშლება ხელი ადმინისტრაციულ ორგანოს მასზე დაკისრებული მოვალეობის შესრულებაში, მნიშვნელოვნად ილახება მოქალაქეთა უფლებები, სამსახურის პრესტიჟი, დარღვევა გამოიხატება მოხელის მხრიდან მასზე დაკისრებული სამსახურებრივი მოვალეობის შეგნებულ უგულებელყოფაში ან უხეშ დაუდევრობაში და სხვა.“ საკასაციო სასამართლომ, მართალია, დადასტურებულად მიიჩნია შ. ე-ის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის არაჯეროვანი შესრულება, მაგრამ განმარტა, რომ „ადმინისტრაციულ ორგანოს ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარებისას სრულყოფილად უნდა გამოეკვლია საქმის გარემოებები, მოეწვია ადმინისტრაციულ წარმოებაში თავად მოსარჩელე და კიდევ ერთხელ მოესმინა მისი ახსნა-განმარტებისათვის, გამოეკვლია ადრეც ჰქონდა თუ არა მის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის არაჯეროვან შესრულებას ადგილი. საქმის მასალებით ასევე დადასტურებულია, რომ შ. ე-ის მიმართ ადრე არ ყოფილა გამოყენებული რაიმე სახის დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომა.“ გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ „განსახილველ შემთხვევაში დაუსაბუთებელია შ. ე-ის მიმართ უფრო მსუბუქი სახდელის გამოყენება რატომ ვერ უზრუნველყოფდა მოსარჩელის მიერ ჩადენილი გადაცდომისთვის სახდელის მიზნის მიღწევის შესაძლებლობას. სამსახურიდან გათავისუფლება, როგორც უკიდურესი ღონისძიება, უნდა იყოს ადეკვატური და დარღვევის სიმძიმის პროპორციული.“ შესაბამისად, მითითებული გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით ადმინისტრაციულ ორგანოს უნდა მოეკვლია ინფორმაცია, ადრეც ჰქონდა თუ არა მოსარჩელეს ჩადენილი სამსახურებრივი გადაცდომა; მიაყენა თუ არა დასაქმებულის ქმედებებმა დამსაქმებელს ან მესამე პირებს ზიანი; შეეფასებინა ჩადენილი გადაცდომის ბუნება და გამოეყენებინა პასუხისმგებლობის ადეკვატური, თანაზომიერი სახე.

დადგენილია, რომ ზემოაღნიშნული, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით ადმინისტრაციულმა ორგანომ შექმნა საკონსულტაციო საბჭო, ჩატარდა ზეპირი განხილვა და მასზე მიწვეულ იქნა შ. ე-ეც; საბჭომ მიიჩნია, რომ დასაქმებულის მხრიდან ადგილი ჰქონდა სამსახურებრივი მოვალეობების არაჯეროვნად შესრულების ფაქტებს, რაც ატარებდა მრავალჯერად ხასიათს, იწვევდა განყოფილების მუშაობის მნიშვნელოვან შეფერხებას, აზარალებდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობების და კერძო სუბიექტების ინტერესებს, ვინც ახორციელებდა სხვადასხვა სახის სერვისის მიწოდებას, ყოველივე ეს კი ზიანს აყენებდა საბურთალოს რაიონის გამგეობის იმიჯს. საბჭოს მოსაზრებების გათვალისწინებით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საბურთალოს რაიონის გამგებლის 2017 წლის 23 თებერვლის №... ბრძანებით შ. ე-ის მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის იგივე ზომა იქნა გამოყენებული და იგი გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან 2014 წლის 15 სექტემბრიდან. ბრძანების თანახმად, გამოვლინდა შ. ე-ის მიერ ხარვეზიანი დოკუმენტაციის მიღება-რეგისტრაციისა და საქმისწარმოებისათვის დადგენილი წესის დარღვევის ფაქტები, რასაც ადასტურებდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის განვითარების განყოფილების უფროსის - ნ. ა-ის მოხსენებითი ბარათი თანდართულ კონკრეტული საქმეების მასალებთან ერთად. ამავე მოხსენებით ბარათში აღნიშნული იყო, რომ ეს იყო საქმეთა მხოლოდ მცირე ნაწილი, რადგან ხარვეზიან საქმეთა სრულად შესწავლა, მათი რაოდენობის გათვალისწინებით, თითქმის შეუძლებელი იყო. გარდა ამისა, ხარვეზების ნაწილს განყოფილება სამუშაო პროცესში ასწორებდა, რათა არ მომხდარიყო მიმდინარე საქმეთა გაჩერება და განყოფილების საქმიანობის პარალიზება, ხოლო აღნიშნული დოკუმენტაციის სრულყოფილებასა და კანონმდებლობასთან შესაბამისობაზე პასუხისმგებლობა ეკისრებოდა შ. ე-ეს. აღნიშნულს ადასტურებდა თავად მოსარჩელეც 2014 წლის 11 სექტემბრის მოხსენებით ბარათში, რომლითაც აღიარებდა მისი მხრიდან სამსახურებრივი მოვალეობის დარღვევის ფაქტებს, რასაც პერმანენტული ხასიათი ჰქონდა. ბრძანების თანახმად, არ დადასტურდა შ. ე-ის მიერ სასამართლოში გაკეთებული განცხადება, რომ მისი მოვალეობის არაჯეროვანი შესრულება გამოწვეული იყო კომპიუტერული სერვერის შეფერხებული მუშაობით. ადმინისტრაციულმა ორგანომ აღნიშნა, შ. ე-ის უშუალო სამსახურებრივ მოვალეობებში შედიოდა მიღებული დოკუმენტაციის შემოწმება, რომელიც გამგეობაში შედიოდა მატერიალური სახით და არა ელექტრონული ფორმით. შესაბამისად, სერვერის მუშაობა შ. ე-ეს დოკუმენტაციის მიღებისას დაბრკოლებას ვერ შეუქმნიდა. ამასთანავე, აღნიშნული ფაქტი, არსებობის შემთხვევაშიც კი, არ შეიძლებოდა გამხდარიყო საპატიო მიზეზი იმისათვის, რომ საჯარო მოხელეს კანონდარღვევით და გადაუმოწმებლად მიეღო ისეთი დოკუმენტაცია, რომელიც შემდგომში ხდებოდა საკმაოდ მნიშვნელოვანი საბიუჯეტო თანხების ხარჯვის საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს ზემოაღნიშნულ გარემოებებზე, საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებზე, თავდაპირველი და მიმდინარე საქმისწარმოებისას დადგენილ ფაქტებზე და განმარტავს, ადმინისტრაციულმა ორგანომ, უზენაესი სასამართლოს მითითების გათვალისწინებით, დამატებით ჩაატარა ადმინისტრაციული წარმოება, მოისმინა შ. ე-ის განმარტება, დაადგინა კონკრეტული დარღვევების არსებობა და მითითებული დარღვევების გამოვლენა საკმარისად მიიჩნია პირის სამსახურიდან გათავისუფლებისთვის.

საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, დასაქმებულის მიმართ პასუხისმგებლობის ზომის გამოყენების წინაპირობებს ქმნის კონკრეტული დარღვევის ჩადენა, თუმცა სახდელის სათანადო და თანაზომიერი სახის შერჩევისთვის არსებითია ასეთი დარღვევის შედეგების მხედველობაში მიღება. სწორედ ამიტომ, თავდაპირველი დავის ფარგლებში საკასაციო სასამართლომ არსებითი მნიშვნელობა მიანიჭა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ისეთი გარემოებების გამოკვლევას, როგორიცაა ჩადენილი დარღვევების ინტენსივობა, ხასიათი და შედეგები.

ახალი ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში ადმინისტრაციულმა ორგანომ დაადგინა დასაქმებულის მიერ კონკრეტულ გადაცდომათა ჩადენის ფაქტი, თუმცა გასაჩივრებული ბრძანება კვლავ არ შეიცავს კონკრეტულ მითითებას გამოვლენილი დარღვევებით გამოწვეულ ნეგატიურ შედეგებსა და გამოყენებული დისციპლინური სახდელის პროპორციულობაზე. მართალია, საკონსულტაციო საბჭომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელის ქმედებები იწვევდა განყოფილების მუშაობის მნიშვნელოვან შეფერხებას, აზარალებდა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობებისა და კერძო სუბიექტების ინტერესებს, ზიანს აყენებდა გამგეობის იმიჯს, მაგრამ მოცემული განმარტება ატარებს მხოლოდ ზოგად და ბუნდოვან ხასიათს, კონკრეტულ შემთხვევებზე მითითების გარეშე. ამდენად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება სათანადოდ არ აღასრულა, ვინაიდან არ დაადგინა და არ შეაფასა მოსარჩელის ქმედებებით გამოწვეული ზიანი და არ დაასაბუთა, რატომ არ არსებობდა უფრო მსუბუქი სახდელის გამოყენების შესაძლებლობა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, ფიზიკური თუ იურიდიული პირისთვის ზიანის მიყენება, საქმიანი რეპუტაციისა თუ სამსახურის იმიჯის შელახვა უნდა დადგინდეს და დადასტურდეს კონკრეტული ფაქტების საფუძველზე. კერძოდ, ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა მიუთითოს, რამდენად გამოიწვია შ. ე-ის ქმედებებმა დამსაქმებლისთვის ან კერძო პირებისთვის ზიანის მიყენება, რა სახის იყო ასეთი ზიანი, რა ოდენობის მატერიალურ ზიანს ეხება საქმე. მნიშვნელოვანია, განისაზღვროს ასეთი ზიანი ფაქტობრივად დამდგარია თუ არა. თუკი საკითხი ეხება ზიანის დადგომის საფრთხის შექმნას, შესაფასებელია ასეთი ზიანის დადგომის რეალურობა და მისი თავიდან აცილების გამომწვევი გარემოებები. გარდა ამისა, არ იკვეთება, რამდენად იქონია მოსარჩელის მიერ დოკუმენტების არასათანადოდ გამოკვლევამ საბოლოო და არსებითი გავლენა გამგეობის მიერ მისაღებ გადაწყვეტილებებზე; რომ არა ასეთი დარღვევები, იქნებოდა თუ არა მიღებული განსხვავებული გადაწყვეტილებები. ამდენად, დასტურდება, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ არ დაადგინა და არ შეაფასა საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოება. დასახელებული საკითხების სწორად დადგენაზე კი დამოკიდებულია კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება - გამოყენებული დისციპლინური სახდელის სამართლებრივი შეფასება.

საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ზემოაღნიშნული გარემოების - მოსარჩელის მიერ ჩადენილი ქმედების შედეგების განსაზღვრა და დადგენა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებიდან და საქმეზე მითითებული გარემოებებიდან ვერ ხდება. ამასთან, სასამართლოს მიერ ინკვიზიციურობის პრინციპის ფარგლებში დამატებითი მტკიცებულებების გამოთხოვის პირობებშიც კი შ. ე-ის ქმედებებით ზიანის დადგომის საკითხის განხილვა მნიშვნელოვან სირთულესთან არის დაკავშირებული. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ზიანის მიყენების ფაქტი უნდა დადასტურდეს ადმინისტრაციულ ორგანოში წარდგენილი და დაცული დოკუმენტაციის სრულყოფილი შესწავლით, სავარაუდო რისკების, ფაქტობრივი თუ მოსალოდნელი ზიანის შეფასებით. ასეთი ფაქტების კვლევა კი, პირველ რიგში, ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა უზრუნველყოს. გამგეობაში არის დაცული ყველა დოკუმენტაცია, რაც აუცილებელია საკითხის შესასწავლად. გარდა ამისა, ორგანოს უფლებამოსილებებისა და კომპეტენციის გათვალისწინებით, საქმიანობის სპეციფიკის მხედველობაში მიღებით, პირველ ყოვლისა, მას აქვს შესაძლებლობა, მიუთითოს დარღვევებით გამოწვეულ კონკრეტულ შედეგებზე და დაასაბუთოს ამ შედეგების ნეგატიური ხასიათი სამსახურის მიზნებიდან, ფუნქციებიდან, დანიშნულებიდან გამომდინარე. მოცემული გარემოებების გამოკვლევის შემდეგ კი ჩადენილი ქმედების სიმძიმის, შინაარსის, შედეგების გათვალისწინებით, უნდა განისაზღვროს პასუხისმგებლობის სათანადო ზომა. მიღებულ უნდა იქნეს დასაბუთებული აქტი დასაქმებულის ჩადენილი ქმედებისა და მის მიმართ გამოყენებული პასუხისმგებლობის ზომის პროპორციულობის შეფასების თვალსაზრისით.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მითითებას, რომ არსებობდა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების საფუძველი. სააპელაციო სასამართლომ მართებულად აღნიშნა, რომ „არ არის დასაბუთებული, რა მნიშვნელოვანი მატერიალური თუ სხვა სახის ზიანი მიადგა ან/და მნიშვნელოვნად შეეშალა ხელი ადმინისტრაციულ ორგანოს მასზე დაკისრებული მოვალეობის შესრულებაში, მნიშვნელოვნად შეილახა თუ არა მოქალაქეთა უფლებები და სამსახურის პრესტიჟი.“ ვინაიდან საქმეზე დადგენილი არ არის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოება, რომლის გამოკვლევის გარეშეც შეუძლებელია გასაჩივრებული აქტის მატერიალური კანონიერების შემოწმება, საკითხის შესწავლა ამ ეტაპზე ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა უზრუნველყოს. შესაბამისად, მართებულია დავის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე გადაწყვეტა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შ. ე-ისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საბურთალოს რაიონის გამგეობის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 28 მაისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ა. წულაძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. ქადაგიძე