საქმე №ბს-659(3კ-19) 5 მარტი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა -ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები: 1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტო; 2. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობა; 3. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე - დ. ო-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

დ. ო-ემ 2015 წლის 4 აპრილს სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მოპასუხე ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიმართ ქ. თბილისში, ...ე ...ში მდებარე 933 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის ღირებულების - 48 516 აშშ დოლარის (ეკვივალენტი ლარში) ანაზღაურების მოთხოვნით. მოსარჩელემ აგრეთვე მოითხოვა სასაქონლო ექსპერტიზის საფასურის - 101 ლარის, სახელმწიფო ბაჟის, ადვოკატის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის - 1200 ლარის და მიწის ნაკვეთის აზომვითი ნახაზის შედგენის ხარჯის - 50 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 14 აპრილის სხდომაზე დაზუსტდა მოპასუხეთა წრე და მოპასუხეებად დამატებით მიეთითნენ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 8 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დ. ო-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, მოპასუხეებს: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობას და საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს დ. ო-ის სასარგებლოდ თანაბარწილად დაეკისრათ 50 000 ლარის გადახდა, მოპასუხეებს დაეკისრათ აგრეთვე დ. ო-ისათვის მის მიერ გადახდილი ბაჟის ნაწილის - 1 116 ლარის, ადვოკატის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის ნაწილის - 516 ლარის და ექსპერტიზის ხარჯის ნაწილის - 43 ლარის ანაზღაურება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 8 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს დ. ო-ემ, საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობამ და სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 13 ივლისის გადაწყვეტილებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, დ. ო-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით დ. ო-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისრათ დ. ო-ის სასარგებლოდ 111 586 ლარის გადახდა, აგრეთვე სასამართლოს გარეშე ხარჯის: ადვოკატის მომსახურების - 1200 ლარის, აზომვითი ნახაზის შედგენის - 50 ლარის, ექსპერტიზის - 101 ლარის ანაზღაურება. მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისრათა აგრეთვე დ. ო-ის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის - 5 301,58 ლარის ანაზღაურება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 13 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობამ და სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 15 თებერვლის განჩინებით სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 13 ივლისის გადაწყვეტილება სოლიდარული მოპასუხეებისათვის ზიანის სახით 83 596 ლარის დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს; თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 13 ივლისის გადაწყვეტილება დანარჩენ ნაწილში დარჩა უცვლელად.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსა და დ. ო-ის სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 8 ოქტომბრის გადაწყვეტილება მოპასუხეებისათვის 22 010 ლარის დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; დ. ო-ის სარჩელი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობისათვის, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსთვის, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსთვის მიყენებული ზიანის დაკისრების თაობაზე დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობას, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს დ. ო-ის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ მიყენებული ზიანის ანაზღაურება 14 479 ლარის ოდენობით; ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობას, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს სოლიდარულად დაეკისრათ დ. ო-ის სასარგებლოდ სასამართლოს გარეშე ხარჯის სახით: 1200 ლარის გადახდა ადვოკატის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯის ასანაზღაურებლად, 50 ლარის გადახდა აზომვითი ნახაზის შედგენის ხარჯის ასანაზღაურებლად, 101 ლარის გადახდა ექსპერტიზის ხარჯის ასანაზღაურებლად.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობამ, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ. კასატორებმა სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მოსარჩელისთვის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორები ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტო საკასაციო განაცხადების დაკმაყოფილების საფუძვლად მიუთითებენ შემდეგ კასაციის მიზეზებზე:

საჯარო რეესტრის შესახებ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის თანახმად, რეგისტრაცია არის ნივთსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე ამ კანონით განსაზღვრული უფლების, საჯარო-სამართლებრივი შეზღუდვის და საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის, უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლებასთან დაკავშირებული ვალდებულების წარმოშობის, მათში ცვლილებისა და მათი შეწყვეტის, უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მიტოვების, მიწის მიზნობრივი დანიშნულების და სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის კატეგორიის შეცვლის, ტყის ფონდის საზღვრის დადგენის და მასში ცვლილების, ასევე ნივთსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე უფლების სუბიექტისა და ობიექტის საიდენტიფიკაციო მონაცემთა აღრიცხვა შესაბამის რეესტრში, რეგისტრაციის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღებით. უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციას ახორციელებს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს შესაბამისი სარეგისტრაციო სამსახური, რომელიც განიხილავს წარდგენილ დაკუმენტაციას და თუ დოკუმენტაცია აკმაყოფილებს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს, მარეგისტრირებელი ორგანი იღებს სათანადო გადაწყვეტილებას.

კასატორების განმარტებით დადგენილ გარემოებას წარმოადგენს, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა სსიპ - ქონების მართვის სააგენტოს მოთხოვნა და ქ, თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებად დარეგისტრირდა ქ. თბილისში, ...ე ...ში არსებული 933 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (მიწის (უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდი: #...). სსიპ - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მონაცემების მიმართ უტყუარობის და სისრულის პრეზუმფციიდან გამომდინარე, ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეული, როგორც მესაკუთრე უფლებამოსილი იყო განეკარგა მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება. ქ. თბილისის მთავრობის გადაწყვეტილების შესაბამისად, სსიპ - ქონების მართვის სააგენტოს მიერ 2010 წლის 12 ოქტომბერს ჩატარებულ აუქციონზე აღნიშნულ უძრავ ქონებაზე გამარჯვებულად გამოვლინდა დ. ო-ე (ნასყიდობის საფასურის - 27 990 ლარის გადახდის სანაცვლოდ) და მის სახელზე გაიცა #... ოქმი (ადმინისტრაციული დაპირება), ხოლო აუქციონში გამარჯვებულის მიერ ნასყიდობის საფასურის გადახდის შემდეგ სააგენტოს მიერ 2010 წლის 16 ნოემბერს გაიცა №...საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა. აღნიშნულის საფუძველზე სსიპ - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2010 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მიწის ნაკვეთი დარეგისტრირდა დ. ო-ის სახელზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 24 აპრილის გადაწყვეტილებით (საქმე №ბს-359-349) ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა ვ. მ-ის საკასაციო საჩივარი და ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ - ქონების მართვის სააგენტოს 2010 წლის 12 აგვიტოს №06-8/8207 წერილი, სსიპ - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გარდაბნის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 19 აგვისტოს №... გადაწყვეტილება, 2010 წლის 12 ოქტომბრის №... აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმი, 2010 წლის 16 ნოემბრის №... საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა და სსიპ - საჯარო რეესრტის ეროვნული სააგენტოს გარდაბნის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 26 ნოემბრის №... გადაწყვეტილება. სასამართლოს გადაწყვეტილების თანახმად, ვინაიდან სახეზე იყო ერთსა და იმავე ობიექტზე ორი ურთიერთსაწინააღმდეგო ჩანაწერი, უპირატესობა უნდა მინიჭებოდა ქრონოლოგიურად უფრო ადრე რეგისტრირებულ ვ. მ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციას.

განსახილველ საქმეში დ. ო-ე მიიჩნევს, რომ ქონების შეძენის პროცესში წარმოადგენდა კეთილსინდისიერ შემძენს, ადმინისტრაციული ორგანოების ბრალეული ქმედებების შედეგად მოხდა მისი ინტერსების შელახვა და ითხოვს ზიანის ანაზღაურებას. სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძვლად უთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. დასახელებული ნორმიდან გამომდინარე, იმისათვის რომ სასამართლომ დაადგინოს ზიანის დადგომის გარემოებები, აუცილებელია ქმედება (მოქმედება ან უმოქმედობა), მართლსაწინააღმდეგობა, ბრალეულობა და ზიანის დადგომასა და პირის ქმედებას შორის მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი. ნორმის შემადგენელ აღნიშნულ ელემენტთაგან თუნდაც ერთ-ერთის არარსებობა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნაზე უარის თქმის საფუძველია.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ სახელმწიფო მოსამსახურე განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით არღვევს თავის სამსახურებრივ მოვალეობას სხვა პირთა მიმართ, მაშინ სახელმწიფო ან ის ორგანო, რომელშიც მოსამსახურე მუშაობს, ვალდებულია აანაზღაუროს დამდგარი ზიანი. შესაბამისად, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს, ანუ უნდა არსებობდეს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები. კერძოდ, ზიანი მიყენებული უნდა იყოს მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით, მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი და ბრალი ზიანის მიმყენებელს უნდა მიუძღვოდეს. ამასთან ქმედება, რომელმაც პირს ზიანი მიაყენა, უნდა გამომდინარეობდეს პირის სამსახურეობრივი მოვალეობიდან და იყოს ბრალეული, განზრახი ან უხეში გაუფრთხილებლობით გამოწვეული. ადმინისტრაციული ორგანოს ბრალეულობასთან საქმე გვექნება იმ შემთხვევაში, თუ ადმინისტრაციული ორგანო მოქმედებს კანონით გათვალისწინებული აკრძალვების საწინააღმდეგოდ. აღნიშნული ნორმის ანალიზიდან გამომდინარე, კასატორები მიიჩნევენ, რომ არ არსებობს სააგენტოს მხრიდან მატერიალური ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 15 თებერვლის განჩინებით (საქმე №ბს-818-810(2კ-16) სსიპ - ქონების მართვის სააგენტოს და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 13 ივლისის გადაწყვეტილება მოპასუხეებისათვის ზიანის სახით 83 596 ლარის დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე ხელახალი განხილვისთვის დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. სასამართლოს გადაწყვეტილებაში განმარტებულია, რომ - ბათილობა იწვევს ორმხრივ რესტიტუციას, რომლის შედეგად მხარეებმა ერთმანეთს უნდა დაუბრუნონ ის, რაც მათ მიიღეს. მართალია სასამართლოს მიერ დ. ო-ის საკუთრების უფლების დამდგენი დოკუმენტების ბათილად ცნობამდე, ისინი მიიჩნეოდა ნამდვილად, თუმცა ფაქტობრივად უძრავი ნივთის თვითმმართველი ერთეულის სახელზე აღრიცხვა, გასხვისება და ახალ შემძენზე საკუთრების რეგისტრაცია იმთავითვე იყო არამართლზომიერი, რაც მოგვიანებით დადასტურდა კანონიერ ძალაში მყოფი სასამართლოს გადაწყვეტილებებით. ამდენად, უფლებადამდგენი დოკუმენტაციის კანონშეუსაბამობის, აქტების გამოცემის მომენტიდან ბათილად ცნობის გამო დ. ო-ემ შესრულება განახორციელა სათანადო საფუძვლის არარსებობის გარეშე. სასამართლომ ასევე განმარტა, რომ ერთსადაიმავე ნივთზე საკუთრების უფლების დაკარგვისას ზიანის ანაზღაურების ოდენობა შესაძლოა სხვადასხვა იყოს საკუთრების დაკარგვის სამართლებრივი საფუძვლის გათვალისწინებით. განსახილველ საქმეში მნიშვნელოვანია, რომ დ. ო-ის საკუთრება არასდროს ყოფილა მართლზომიერი, არ წარმოშობილა საკუთრების უფლება. შესაბამისად, დ. ო-ემ შესრულება განახორციელა სათანადო საფუძვლის არსებობის გარეშე, რაც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 976-ე, 979.1 მუხლების საფუძველზე წარმოქმნის სადავო მიწის ნაკვეთის შესაძენად გაწეული ხარჯის მოთხოვნას. საქართველოს უზენაესმა სასამართლოს გადაწვეტილებაში ასევე განმარტა, რომ უსაფუძვლოდ გაწეული ხარჯის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირია ვითომ-კრედიტორი - პირი, რომელმაც სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე მიიღო შესრულება. ვინაიდან განსახილველ დავაში სამივე თანამოპასუხე საჯარო უფლებამოსილების განმახორციელებელი სუბიექტია და შესრულების უსაფუძვლობა განპირობებულია ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ დაშვებულ სამართალდარღვევათა ერთობლიობით. ამგვარად, კასატორების მოსაზრებით საკასაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია მოპასუხეებისათვის თანხის სოლიდარულად დაკისრება და შესაბამისად, ანაზღაურებას ექვემდებარება გადახდილი ნასყიდობის ფასი, რაც შეადგენს - 27 990 ლარს.

კასატორები მიუთითებენ, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლომ 2018 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებაში აღნიშნა, რომ სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხეებისათვის დ. ო-ის სასარგებლოდ 27 990 ლარის დაკისრების ნაწილში შესულია კანონიერ ძალაში და სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენს მხოლოდ ზიანის ანაზღაურების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლის შემოწმება და ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება ინფლაციის საფუძვლით. სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 389-ე მუხლის თანახმად, მოვალე ვალდებულია ვალი დააბრუნოს ფულადი ნიშნების იმავე რაოდენობით, რომელიც ვალდებულების წარმოშობის დროს შეესაბამება. ამდენად, ფულის ერთეულის კურსის გაზრდა ან შემცირება დასაბრუნებელი თანხის ოდენობაზე გავლენას არ ახდენს. თუმცა აღნიშნული მუხლით განსაზღვრული ნომინალიზმის პრინციპის საწინააღმდეგოდ, დაანგარიშების ვალდებულება ჩნდება იმ პირობებში, როდესაც ადგილი აქვს ბრალეულ ვადაგადაცილებას, რაც სახეზეა და ნასყიდობის ღირებულების დაბრუნება მოსარჩელისთვის არ ხდება მიუხედავად იმისა, რომ არ არსებობს დაყოვნების საფუძველი, რის შედეგადაც მოსარჩელე დგას დანაკარგის წინაშე. აღნიშნულის გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დასაბრუნებელი ღირებულების დაანგარიშება უნდა მოხდეს კურსთაშორის სხვაობის გათვალისწინებით (1 აშშ დოლარის 1 ლართან მიმართებაში, 27 990 ლარის დოლარზე კონვერტაციის პირობებში), რაც საქმის განხილვის მომენტისთვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ განსაზღვრული კურსის შესაბამისად შეადგენს 14 479 ლარს.

კასატორები მიიჩნევენ, რომ იმ ფონზე, როდესაც სასამართლოს გადაწყვეტილებითაც დადგინდა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე დ. ო-ეს არ წარმოშობია საკუთრების უფლება, სსიპ - ქონების მართვის სააგენტოს მხრიდან კანონით გათვალისწინებული აკრძალვების საწინააღმდეგო მოქმედებას და ბრალეულ ვადაგადაცილებულ მოქმედებას ადგილი არ ჰქონია. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ყოველი პირისათვის უზრუნველყოფილია უფლების სასამართლო წესით დაცვა. სსიპ - ქონების მართვის სააგენტო, როგორც განსახილველი დავის ერთ-ერთი მხარე სარგებლობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი სასამართლოს გადაწყვეტილების (განჩინების) სამივე ინსტანციაში გასაჩივრების შესაძლებლობით და უფლებამოსილებით, რომ მხოლოდ სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ იმოქმედოს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-10 მუხლის შესაბამისად. შესაბამისად, იმ ფონზე როდესაც საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ დაადგინა, რომ დ. ო-ის საკუთრება არასდროს ყოფილა მართლზომიერი და არ წარმოშობილა საკუთრების უფლება უძრავ ქონებაზე, შესაბამისად, სააგენტოს მხრიდან ბრალეულ ვადაგადაცილებას ადგილი არ ჰქონია, რადგან სააგენტო სარგებლობს სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების ყველა ინსტანციაში გასაჩივრების კანონმდებლობით განსაზღვრული უფლებამოსილებით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, უსაფუძვლოა სასამართლოს განმარტება, რომ დასაბრუნებელი ღირებულების დაანგარიშება უნდა მოხდეს კურსთაშორისი სხვაობის გათვალისწინებით, რადგან საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 389-ე მუხლი განმარტავს, რომ მოვალე ვალდებულია ვალი დააბრუნოს ფულად ნიშნების იმავე რაოდენობით, რომელიც ვალდებულების წარმოშობის დროს შეესაბამება. ფულის ერთეულის კურსის გაზრდა ან შემცირება დასაბრუნებელი თანხის ოდენობაზე ზეგავლენას არ ახდენს. ამდენად, უსაფუძვლოა სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მოპასუხეებისთვის დ. ო-ის სასარგებლოდ მის მიერ აუქციონზე გადახდილი 27 990 ლარის გარდა დამატებით 14 479 ლარის დაკისრების შესახებ.

კასატორი - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო საკასაციო განაცხადის დაკმაყოფილების საფუძვლად მიუთითებს შემდეგ კასაციის მიზეზებზე: კასატორი მიიჩნევს, რომ პირველი ინსტანციის და სააპელაციო სასამართლოების მიერ არასწორად იქნა აღქმული და შეფასებული საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და სამართლებრივი გარემოებები, რამაც განაპირობა სადავო გადაწყვეტილების მიღება ამ ფორმით. ვინაიდან, მოსარჩელე მხარეს მას შემდეგ მიადგა ზიანი რაც გარდაბნის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება №... სასამართლო აქტის საფუძველზე ცვლილების რეგისტრაციის შესახებ, №... გადაწყვეტილება რეგისტრაციის გაუქმების შესახებ და უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეესტრში აისახა ცვლილება რაც გამოიხატა დ. ო-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის გაუქმებაში. კასატორი ყურადღებას ამახვილებს იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ რეგისტრაციის გაუქმების შესახებ გადაწყვეტილება მოსარჩელის მიერ სადავოდ არ არის გამხდარი. პირველი ინსტანციის და სააპელააციო სასამართლოს მიერ ისე იქნა დადგენილი ზიანის მიყენების ფაქტი რომ არ გამოუკვლევიათ, რამდენად მოქმედებდა საჯარო მოსამსახურე განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე მუხლით გაწერილია ადმინისტრაციული ორგანოს პასუხისმგებლობა მის მიერ მიყენებული ზიანის შემთხვევებში, რომელიც თავის მხრივ დაკავშირებულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილ წესთან. კერძოდ, მოთხოვნის მატერიალურ-სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლი, რაც გვაძლევს საფუძველს გამოსაყენებელი ნორმის სწორი განმარტებით განისაზღვროს მითითებული ნორმის შინაარსი და გამოყენების სფერო დელიქტური ურთიერთობის მარეგულირებელ სხვა ნორმებთან კავშირში. დელიქტური ურთიერთობიდან წარმოშობილი რეგულაციები წარმოდგენილია სამოქალაქო კოდექსის 992-1016-ე მუხლებში.

კასატორი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლზე მითითებით აღნიშნავს, რომ მოთხოვნილი ზიანის ანაზღაურების შესაძლებლობა ჩნდება მხოლოდ ქმედების ბრალეულობის პირობებში, რამდენადაც დელიქტურ ურთიერთობებთან დაკავშირებით „ბრალეულობის“ განსაკუთრებული განმარტება წარმოდგენილი არ არის, ამ შემთხვევაში გამოყენებულ უნდა იქნეს სამოქალაქო კოდექსის 395-ე მუხლი, რომლის მიხედვითაც მოვალეს პასუხისმგებლობა დაეკისრება მხოლოდ განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიყენებული ზიანისათვის. შესაბამისად ბრალეულად მოქმედებს ის ვინც შეგნებულად, საკუთარი ნებით ან გაუფრთხილებლობით ლახავს კანონით დაცულ ფასეულობას. მხოლოდ ზიანის არსებობის ფაქტი საკმარისი არ არის იმისთვის რომ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს დაეკისროს მოსარჩელის სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურება, საჭიროა დადგინდეს, რომ ზიანის მიმყენებლის, ამ შემთხვევაში კი, საჯარო რეესტრის ქმედება, ხასიათდებოდეს მართლსაწინააღმდეგობითა და ბრალეულობით. ადმინისტრაციული ორგანოს ბრალეულობასთან საქმე გვექნება იმ შემთხვევაში თუ ადმინისტრაციული ორგანო (მისი თანამშრომელი) მოქმედებს კანონით გათვალისწინებული აკრძალვების საწინააღმდეგოდ. ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებულ საკითხებში საკმაოდ მაღალია მტკიცების ხარისხი და მოსარჩელის ვალდებულება დაადასტუროს ქმედებასა და ზიანს შორის პირდაპირი და უშუალო მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის არსებობა. ბრალეული ქმედებით მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებლობის დადგენა საჭიროებს არა მხოლოდ მოპასუხის ქმედებაში ბრალის არსებობის დადგენას, არამედ იმის დადასტურებასაც, რომ ეს იყო მოპასუხის ქმედების პირდაპირი და უშუალო შედეგი. განსახილველ შემთხვევაში კი თუ დავუშვებთ საჯარო რეესტრის ბრალეულობას სახეზე გვექნება „ირიბი“ ზიანი და არა პირდაპირი და უშუალო ზიანი, რაც ასევე წარმოადგენს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის მაკვალიფიცირებელ პირობას. სააპელაციო სასამართლო თავის გადაწყვეტილებაში ასევე უთითებს, რომ დ. ო-ეს ჰქონდა კანონიერი ნდობა საჯარო რეესტრის ჩანაწერების მიმართ, რომლიდანაც დგინდება, რომ მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა გამსხვისებლის ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებას, რამაც გამოიწვია სხვის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის შემდგომ აუქციონზე გატანა. აღსანიშნავია, რომ სადავო უძრავ ნივთზე მდებარე ქ. თბილისი, ...ე ... საკადასტრო კოდით: ... საკუთრების უფლება დ. ო-ემ შეიძინა ქალაქ თბილისის მერიის საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ქონების მართვის სააგენტოს 2010 წლის 16 ნოემბრის №... საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის და 2010 წლის 12 ოქტომბრის №... აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმის საფუძველზე. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2014 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილებით დავით სიხუაშვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2010 წლის 12 აგვისტოს №06-8/8207 წერილი და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გარდაბნის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 19 აგვისტოს №... გადაწყვეტილება, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2010 წლის 12 ოქტომბრის №... აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმი, 2010 წლის 16 ნოემბრის №... საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გარდაბნის სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 26 ნოემბრის №...გადაწყვეტილება (ვ. მ-ის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის გადაფარვის ნაწილში).

კასატორი აღნიშნავს, რომ სწორედ უფლების დამდგენი დოკუმენტების ბათილად ცნობის საფუძველზე განხორციელდა ნაწილობრივ რეგისტრაციის ძალადაკარგულად გამოცხადება ვ. მ-ის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის გადაფარვის ნაწილში, რის შემდეგ გაიცა ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან საკადასტრო კოდით ... მესაკუთრე დ. ო-ეზე დაზუსტებული ფართობი - 393.00 კვ.მ. ამდენად, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო მიიჩნევს, რომ არამართებულია პირველი ინსტანციისა და სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოებისთვის თანხის სოლიდარულად დაკისრების შესახებ, ვინაიდან საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მხრიდან არ იკვეთება წინასწარი ვარაუდი ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგისადმი. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე კასატორს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ იკვეთება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992–ე მუხლით გათვალისწინებული საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გარდაბნის სარეგისტრაციო სამსახურის ქმედების მართლსაწინააღმდეგობა და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 412–ე მუხლით გათვალისწინებული – „წინასწარი ვარაუდი“ ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგისადმი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 17 მაისის განჩინებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობისა და სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს საკასაციო საჩივრები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 26 ივნისის განჩინებით სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსა და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამდენად, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები წარმოდგენილ საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს. ამგვარად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 და მე-4 მუხლებით დადგენილი დისპოზიციურობისა და შეჯიბრობითობის პრინციპების გათვალისწინებით წარმოდგენილი სასარჩელო მოთხოვნების, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლისა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად მტკიცების ტვირთის განაწილებისა და საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების იმავე კოდექსის 105-ე მუხლით დადგენილი წესით შეფასების საფუძველზე გამოიტანა გადაწყვეტილება.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება შეესაბამება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის №ბს-818-810(2კ-16) საქმეზე 2018 წლის 15 თებერვალს გამოტანილ განჩინებაში არსებული სამართლებრივი შეფასების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე სავალდებულო შესრულების მოთხოვნებს. ამასთან, საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს არ ქმნის ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ სამართლიანი სასამართლოს უფლებით სარგებლობაზე მითითება, რამდენადაც კეთილსინდისიერი მმართველობის პრინციპის გათვალისწინებით, ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გააჩნია კანონით დადგენილი წესით სახელმწიფოსათვის დაკისრებული ვალდებულებების შესრულების გადავადებისა და შესრულებაზე უარის თქმის საფუძველი.

ამგვარად, კონკრეტულ შემთხვევაში ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, რომელთა მიმართ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) არ არის წარმოდგენილი, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთავრობის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსა და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილება;

3. კასატორს - სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის ქონების მართვის სააგენტოს (ს/ნ 205296375) დაუბრუნდეს 01.05.2019წ. №01513 საგადახდო მოთხოვნით მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 876,32 ლარის 70%, - 613,42 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. კასატორს - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს (ს/ნ 202238621) დაუბრუნდეს 18.06.2019წ. №15561 საგადახდო მოთხოვნით მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 723.95 ლარის 70%, - 506,76 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. სხირტლაძე