ბს-1503(2კ-18) 12 მარტი, 2020წ.
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე, ქეთევან ცინცაძე
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 12.07.2018წ. განჩინებაზე.
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ო.კ-მა 09.01.2017წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და სსიპ ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიმართ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 18.03.2016წ. დადგენილებისა და ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 28.11.2016წ. ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 29.11.2017წ. გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 28.11.2016წ. N339 ბრძანება და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 18.03.2016წ. დადგენილება. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 12.07.2018წ. განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელი დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. პალატამ აღნიშნა, რომ სადავო დადგენილება მიღებული იქნა მას შემდეგ, რაც დასრულდა ადმინისტრაციული სამართლადარღვევის საქმის წარმოება და გავიდა სახდელის აღსრულების კანონით გათვალისწინებული ვადა. 2014 წლის სამართალდარღვევის საქმეზე 2016 წელს იქნა მიღებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ დადგენილება. პალატამ მიიჩნია, რომ განსახილველი სამართალურთიერთობის სპეციფიკიდან გამომდინარე, არ უნდა ყოფილიყო გამოყენებული სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლი, რომელიც დელიქტით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადას ადგენს.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 12.07.2018წ. განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ.
კასატორებმა აღნიშნეს, რომ საქმის მასალებით უდავოდ დასტურდება სამართალდარღვევის ჩადენა. კასატორები მიიჩნევენ, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 401, 39-ე და 311-ე მუხლები. აღნიშნული ნორმები არეგულირებენ განსხვავებულ საკითხებს, არც ერთი მათგანი არ ადგენს ზიანის ანაზღაურების შესახებ დადგენილების მიღების პერიოდს. არ არსებობს ნორმატიული დანაწესი სამართალდარღვევის საქმის წარმოებისა და ზიანის ანაზღაურების დაკისრების შესახებ წარმოების ერთობლივად ჩატარების შესახებ. ზიანის ანაზღაურების შესახებ დადგენილების გამოცემა ხდება მას შემდეგ, რაც დადგინდება ზიანის ოდენობა. კოდექსი არ კრძალავს ზიანის ანაზღაურების დაკისრებას ისეთ პირებზე, რომლებიც ითვლებიან ადმინისტრაციულ სახდელდაუდებლად. განსახილველი სამართალურთიერთობის მიმართ უნდა მომხდარიყო სკ-ის 1008-ე მუხლის გამოყენება.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 27.12.2018წ. განჩინებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით.
საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ შედეგობრივად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.
საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სადავო აქტების მართლზომიერების შეფასებისას მნიშვნელობა ენიჭება ზიანის ანაზღაურების დაკისრების შესახებ დადგენილების გამოცემის თარიღს. საკასაციო პალატა ადასტურებს ადმინისტრაციული ორგანოს უფლებამოსილებას სათანადო წინაპირობების შემთხვევაში, სამართალდამრღვევისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების შესახებ, უკეთუ ადმინისტრაციულმა სამართალდარღვევამ ქონებრივი ზიანი მიაყენა სახელმწიფოს ან/და ადგილობრივ თვითმმართველ ერთეულს. საქმის მასალებით, მათ შორის მოსარჩელის ახსნა-განმარტებით, ძალაში მყოფი 20.11.2014წ. ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმით/საჯარიმო ქვითრით უდავოდ დასტურდება ო. კ-ის მიერ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 1511 მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ქმედების ჩადენა, რაც გულისხმობს ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე მწვანე ნარგავების დაზიანებას, თვითნებურ გაჩეხვას ან/და გადატანას, მწვანე ნარგავების მოვლა-აღდგენის წესების დარღვევას. ამასთანავე, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 401 მუხლის მიხედვით, თუ ადმინისტრაციულმა სამართალდარღვევამ ქონებრივი ზიანი მიაყენა სახელმწიფოს ან/და ადგილობრივ თვითმმართველ ერთეულს, ზიანის ოდენობის დადგენის შემდეგ დაინტერესებული ორგანო/თანამდებობის პირი გამოსცემს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს ზიანის ანაზღაურების შესახებ, თუმცა პალატის მოსაზრებით, აღნიშნული არ გულისხმობს ზიანის დაკისრების შესახებ დადგენილების ნებისმიერ დროს გამოცემის შესაძლებლობას.
ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 39-ე მუხლის თანახმად, თუ ადმინისტრაციულ სახდელდადებულს სახდელის მოხდის დღიდან ერთი წლის განმავლობაში არ ჩაუდენია ახალი ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა, იგი ჩაითვლება ადმინისტრაციულ სახდელდაუდებლად. სახდელის სახით ჯარიმის დაკისრების შემთხვევაში პირი სახდელდაუდებლად ჩაითვლება, თუ იგი ჯარიმის დაკისრების დღიდან ერთი წლის განმავლობაში არ ჩაიდენს ახალ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევას. განსახილველ შემთხვევაში ო.კ-ის მიმართ საჯარიმო ქვითრის გამოწერა მოხდა 20.11.2014წ., ხოლო ზიანის ანაზღაურების შესახებ დადგენილება გამოიცა 18.03.2016წ. - სამართალდარღვევის ჩადენიდან და სანქციის შეფარდებიდან ერთი წლის გასვლის შემდეგ, ანუ მაშინ, როდესაც პირი უკვე მიიჩნეოდა სახდელდაუდებლად. საკასაციო პალატა თვლის, რომ სამართალდამრღვევისათვის გადაცდომის ჩადენის შედეგად მოსალოდნელი პასუხისმგებლობის დაკისრება ან სხვა რაიმე თანამდევი ზემოქმედება, მათ შორის სახელმწიფოსათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დაკისრება უნდა იყოს განჭვრეტადი და დროში განსაზღვრული. ის, რომ კოდექსის 401 მუხლი არ შეიცავს ჩანაწერს ზიანის ანაზღაურების დაკისრების შესახებ დადგენილების გამოცემის ვადასთან დაკავშირებით, არ გულისხმობს განვლილი დროის ფაქტორის, სამართალდარღვევის ჩადენიდან და სანქციის შეფარდებიდან გასული დროის ინტერვალის სრულად უგულებელყოფას, განვლილი დროის ხანგრძლივობა გავლენას ახდენს სამართალდამრღვევის უფლება-მოვალეობებზე. კოდექსის 39-ე მუხლის დანაწესი, ერთი წლის გასვლის შემდეგ პირის სახდელდაუდებლად მიჩნევის შესახებ გამორიცხავს სამართალდარღვევის ჩადენის გამო დამრღვევის მიმართ სახელმწიფოს მხრიდან ნეგატიური ზემოქმედების რაიმე ღონისძიებების გამოყენების შესაძლებლობას, წინააღმდეგ შემთხვევაში აზრს დაკარგავდა კოდექსის 39-ე მუხლის დანაწესი გარკვეული ვადის შემდეგ დამრღვევის სახდელდაუდებლად მიჩნევასთან დაკავშირებით.
რაც შეეხება სადავო სამართალურთიერთობის მიმართ სკ-ის 1008-ე მუხლის გამოყენების შესახებ კასატორთა მოსაზრებას, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლი ეხება დელიქტით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნის უფლების ხანდაზმულობის ვადას და არა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ პირისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრებასთან დაკავშირებით, უშუალო აღსრულების ქვემდებარე ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის პერიოდს. უდავოა, რომ ო. კ-ისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრება ადმინისტრაციულმა ორგანომ განახორციელა ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 401 მუხლის საფუძველზე. გასათვალისწინებელია, რომ უკეთუ სამართალდამრღვევმა მითითებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით განსაზღვრულ ვადაში არ აანაზღაურა მიყენებული ზიანი, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ ექვემდებარება იძულებით აღსრულებას „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად (401 მუხლის მე-4 ნაწ.).
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამო ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ემუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 12.07.2018წ. განჩინება;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე
მოსამართლეები: ნ. ქადაგიძე
ქ. ცინცაძე
