№ბს-1391(კ-19) 18 მარტი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ქეთევან ცინცაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 24 მაისის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2018 წლის 29 ივნისს შპს ,,...’’-მ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს, მოპასუხის - საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მიმართ, ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადების დავალების მოთხოვნით.

მოსარჩელის განმარტებით, მონაწილეობას იღებდა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის 2018 წლის 8 იანვრის №1-1/5 ბრძანების საფუძველზე წარმართულ ავტოსატრანსპორტო საშუალების პერიოდული ტექნიკური ინსპექტირების ცენტრის აკრედიტაციის მისაღებ შერჩევის პროცესში. მისივე განმარტებით, სამინისტროს/სახელმწიფოს ეს ოფერტი მიიღეს და სრულად დააკმაყოფილეს. შერჩევის პროცესში მონაწილეობისთვის განაცხადთან ერთად 2018 წლის 5 თებერვალს სამინისტროს წარუდგინეს საჭირო დოკუმენტაცია, ხოლო 2018 წლის 1 აპრილს ელექტრონული ფოსტის მეშვეობით დამატებითი დოკუმენტი/კონტრაქტი.

მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ ბრძანებით განსაზღვრული ვადის დარღვევით, მიმდინარე წლის 23 აპრილს მათთვის ცნობილი გახდა, რომ სამინისტროს იურიდიული დეპარტამენტის უფროსმა 2018 წლის 5 აპრილის წერილით (№04/2876) უარი თქვა მოსარჩელესთან ხელშეკრულების გაფორმებაზე. მინისტრის 2018 წლის 8 იანვრის №1-1/5 ბრძანებით დამტკიცებული ავტოსატრანსპორტო საშუალების პერიოდული ტექნიკური ინსპექტირების ცენტრის აკრედიტაციის დამატებითი პირობების მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ა.ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული პირობის დაუკმაყოფილებლობის გამო („2017 წლის 11 დეკემბრისთვის განხორციელებული აქვთ შესაბამისი ანგარიშსწორება სათანადო აღჭურვილობის ღირებულების სულ მცირე 10%-ის ოდენობით“). მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ ადმინისტრაციული წარმოებისას სამინისტროში 2018 წლის 1 აპრილს ელექტრონული ფოსტით წარდგენილია აღიარებისა და დადასტურების დოკუმენტი, რომლითაც მოსარჩელის კომპანია და მისი პარტნიორები სამოქალაქო კოდექსით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში ადასტურებდნენ, რომ 2017 წლის 8 დეკემბერს საკუთრებაში გადაეცათ 45 176 ევროს ღირებულების ინსპექტირების ცენტრის მოწყობისთვის საჭირო აღჭურვილობა. ამდენად, მათ კომპანიას სათანადო აღჭურვილობის ღირებულების სულ მცირე 10%-ის ანგარიშსწორების საჭიროება/პირობა აღარ ჰქონდა, აღემატებოდა ბრძანებით განსაზღვრულ ჯამური ღირებულების 10%-ს და სრულად შეესაბამებოდა დამატებითი პირობების მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ა.ა.“ ქვეპუნქტს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 20 სექტემბრის გადაწყვეტილებით, შპს ,,...-ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხეს - საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს შპს „...“-სთან ავტოსატრანსპორტო საშუალების პერიოდული ტექნიკური ინსპექტირების ცენტრის მოწყობის/გაფართოების ხელშეკრულების დადება დაევალა.

საქალაქო სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელე მხარის პოზიცია და განმარტა, რომ იმ ვითარებაში, როდესაც მოსარჩელე - შპს „...-ი“ 2017 წლის 11 დეკემბრამდე, კონკრეტულად კი - 2017 წლის 8 დეკემბრის მდგომარეობით, უკვე ფლობდა საკუთრებაში იმ აღჭურვილობას, რაც საჭირო იყო ხელშეკრულების გასაფორმებლად, ასევე, იმის გათვალისწინებით, რომ აღჭურვილობის ღირებულება აღემატებოდა ბრძანებით განსაზღვრული ჯამური ღირებულების 10%-ს, კომპანიას სათანადო აღჭურვილობის ღირებულების სულ მცირე 10%-ის ანგარიშსწორების საჭიროება/პირობა აღარ ჰქონდა. შესაბამისად, 2010 წლის 16 მარტის №1-1/330 ბრძანებით დამტკიცებული „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის - აკრედიტაციის ერთიანი ეროვნული ორგანოს - აკრედიტაციის ცენტრის დებულების“ დანართი №1-ის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ა.ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ყველა პირობა (2017 წლის 11 დეკემბრამდე აღჭურვილობის შეძენა, აღჭურვილობის საკუთრებაში ფლობა და ღირებულების 10%-ზე მეტი) სახეზე იყო, რაც საბოლოო ჯამში ქმნიდა იმის წინაპირობას, რომ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს გაეფორმებინა კომპანიასთან ავტოსატრანსპორტო საშუალების პერიოდული ტექნიკური ინსპექტირების ცენტრის მოწყობის/გაფართოების ხელშეკრულება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 20 სექტემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 24 მაისის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი; უცვლელი დარჩა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 20 სექტემბრის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 24 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორს მიაჩნია, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, იმის თაობაზე, რომ შპს „...-ი“ 2017 წლის 11 დეკემბრამდე, კონკრეტულად 2017 წლის 8 დეკემბრის მდგომარეობით ფლობდა საკუთრებაში იმ აღჭურვილობას, რაც საჭირო იყო სამინისტროს მხრიდან ხელშეკრულების გასაფორმებლად. სააპელაციო სასამართლომ ასევე არასწორად მიუთითა, რომ შპს „...“-ს შესრულებული ჰქონდა „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის - აკრედიტაციის ერთიანი ეროვნული ორგანოს - აკრედიტაციის ცენტრის დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2010 წლის 16 მარტის №1-1/330 ბრძანების №1 დანართის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ა.ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ყველა პირობა (2017 წლის 11 დეკემბრამდე განხორციელებული ჰქონდა შესაბამისი ანგარიშსწორება სათანადო აღჭურვილობის ღირებულების სულ მცირე 10%-ის ოდენობით), რაც საბოლოო ჯამში ქმნიდა იმის წინაპირობას, რომ სამინისტროს გაეფორმებინა კომპანიასთან ავტოსატრანსპორტო საშუალების პერიოდული ტექნიკური ცენტრის მოწყობის/გაფართოების ხელშეკრულება.

მოცემულ შემთხვევაში, შპს „...-ი“ ზემოაღნიშნული ნორმის მოთხოვნათა შესრულებასთან დაკავშირებით მიუთითებდა 2017 წლის 30 ნოემბრის, 2017 წლის 4 დეკემბრის და 2018 წლის 30 მარტის შეთანხმებებზე სხვადასხვა კომპანიებთან და მიიჩნევდა, რომ წარმოადგენდა კონკრეტული აღჭურვილობის მესაკუთრეს. კასატორი თვლის, რომ სასამართლომ გააკეთა არასწორი განმარტება, როდესაც ჩათვალა, რომ კომპანიას არ ეკისრებოდა ასეთი დოკუმენტის სამინისტროსთვის წარდგენის ვალდებულება, რადგან საკუთრებაში გააჩნდა შესაბამისი მოწყობილობები, ამასთან, აღნიშნული შეფასებები წინააღმდეგობაში მოდიოდა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებთან. კერძოდ, სასამართლოს განჩინების მიხედვით:

ერთობლივი პროექტის ფარგლებში, ვალდებულებების აღიარებისა და შესრულების დადასტურების შესახებ 2018 წლის 30 მარტის დოკუმენტის თანახმად ირკვევა, რომ ერთის მხრივ შპს „ა..“-სა, შპს „ე..-ს“, ხოლო მეორეს მხრივ შპს „...“-ს შორის არსებული 2017 წლის 20 ნოემბრისა და 4 დეკემბრის ხელშეკრულებები დააფუძნეს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 341-ე, 524-ე, 525.1-ე და 528-ე მუხლებზე და 2017 წლის 8 დეკემბერს შპს „...“-ს საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაეცა 2017 წლის 20 ნოემბრისა და 4 დეკემბრის ხელშეკრულებებით განსაზღვრული ქონება: პერიოდული ტექნიკური ინსპექტირების/პტი ხაზი აღჭურვილობით (ღირებულებით 27000 ევრო), გაზოანალიზატორი და მისი მაკომპლექტებელი გამზომი ხელსაწყოები (ღირებულებით 18 176 ევრო).

კასატორს მიაჩნია, რომ 2018 წლის 30 მარტის შეთანხმება ადასტურებს იმას, რომ 2017 წლის 20 ნოემბრისა და 4 დეკემბრის ხელშეკრულებები წარმოადგენენ თვალთმაქცურ გარიგებებს, ვინაიდან არ იყო იმ მიზნით დადებული, რასაც ხელშეკრულებების შინაარსი ითვალისწინებდა. აღნიშნულის გამო 2017 წლის 20 ნოემბრისა და 4 დეკემბრის ხელშეკრულებები უცილოდ ბათილია.

კასატორი აღნიშნულ საკითხთან დაკაშირებით ასევე მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 524-ე და 525-ე მუხლებზე და აღნიშნავს, რომ ჩუქების ხელშეკრულებით მჩუქებელი უსასყიდლოდ გადასცემს დასაჩუქრებულს საკუთრებად მისი თანხმობით, ხოლო მოძრავ ნივთზე ჩუქების ხელშეკრულება დადებულად ითვლება გადაცემის მომენტიდან, რაც თავისთავად ხელშეკრულების შესრულების და ვალდებულების შეწყვეტის საფუძველია. მოცემულ შემთხვევაში, შპს „...“-ს კონკრეტული დასახელების აღჭურვილობა გადაეცა 2018 წლის 1 თებერვალსა და 3 თებერვალს. შესაბამისად, 2018 წლის მარტის შეთანხმების თანახმად, ჩუქების ხელშეკრულება დადებულად უნდა ჩაითვალოს 2018 წლის 1 თებერვალსა და 3 თებერვალს. ამასთან, რაც შეეხება იმ გარემოებას, რომ 2018 წლის 30 მარტის შეთანხმებით, 2017 წლის 20 ნოემბრისა და 4 დეკემბრის ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული ქონება შპს „...“-ს საკუთრებაში გადავიდა 2017 წლის 8 დეკემბერს, ვერ იქნება გაზიარებული კასატორის მიერ, რადგან ასეთი შეთანხმება მხარეებს შორის არ არსებობდა 2017 წლის 8 დეკემბრის მდგომარეობით. გარდა აღნიშნულისა, კასატორი თვლის, რომ მხარის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებსა და მხარეთა შორის გამოვლენილ ნებას ეწინააღმდგება ის ფაქტი, რომ ხელშეკრულებებით გათვალიწინებული მოძრავი ქონება 2017 წლის 8 დეკემბერს გადაეცა შპს „...“-ს, რითაც გამოდის ის, რომ ვალდებულების შესრულების პერიოდი წინ უძღვის ხელშეკრულების დადების დროს.

კასატორი მიიჩნევს, რომ ზემოაღნიშნული მსჯელობა საფუძველს აცლის სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაში ჩამოყალიბებულ მოსაზრებას, რომ შპს „...“-ს 2017 წლის 8 დეკემბერს საკუთრებაში გააჩნდა შესაბამისი აღჭურვილობა.

კასატორი აგრეთვე განმარტავს, რომ განხორციელებული ანგარიშსწორების 10%-იანი დანაწესი მოქმედებს ღირებულებასთან მიმართებით და არა ხაზის მოწყობის საჭირო ნივთებთან მიმართებით; ამასთან, დადგენილია, რომ შპს ,,...“-მ სამინისტროს მიმართა ტექნიკური ინსპექტირების 7 ხაზის მოწყობის მიზნით ხელშეკრულების დასადებად, თუმცა, 2018 წლის 30 მარტის შეთანხმების საფუძველზე, მოსარჩელეს ერთი ინსპექტირების ხაზის მოსაწყობად საჭირო აღჭურვილობაც არ გააჩნდა, არათუ 7 ხაზის მოსაწყობად საჭირო აღჭურვილობისა.

კასატორი მოსაზრებით ქვედა ინსტანციის სასამართლოების გადაწყვეტილებით ისე დაევალა პერიოდული ტექნიკური ინსპექტირების ცენტრის მოწყობა/გაფართოების ხელშეკრულების დადება, რომ სასამართლოს არ უმსჯელია სამინისტროს ევალება ერთი ხაზის მოწყობისთვის დადოს ხელშეკრულება თუ 3 ან 7 ხაზის მოსაწყობად, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ საკასაციო სასამართლო ძალაში დატოვებს მიღებულ განჩინებას, აღნიშნული დაზუსტების არარსებობა გააძნელებს ან შეუძლებელს გახდის გადაწყვეტილების აღსრულებას.

კასატორი ყურადღებას ამახვილებს ხელშეკრულების დადებაზე უართან დაკავშირებით სამინისტროს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებაზე მსჯელობის არქონაზე, მაშინ როცა სასამართლო აღნიშნულ აქტს განიხილავს ადმინისტრაციულ აქტად და სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე სამინისტროს ავალებს აქტის გამოცემას. კასატორი მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკაზე და აღნიშნავს, რომ თუ მსგავს საქმეებზე სასარჩელო მოთხოვნები სწორადაა ჩამოყალიბებული, ასეთ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია სასამართლოს განმარტება, რატომ სჭირდება ერთი ტიპის ხელშეკრულების დადებასთან დაკავშირებულ დავას ადმინისტრაციული აქტის გასაჩივრება, ხოლო წინამდებარე დავას არა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 6 იანვრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო: საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს მოპასუხისათვის - ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადების დავალება, რაც წარმოიშვა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მხრიდან შპს „...“-სთვის ავტოსატრანსპორტო საშუალების პერიოდული ტექნიკური ინსპექტირების ცენტრის მოწყობა/გაფართოების ხელშეკრულების გაფორმებაზე უარის თქმის შემდგომ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,კ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმადაც, ადმინისტრაციული წარმოება განმარტებულია, როგორც ადმინისტრაციული ორგანოს საქმიანობა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მომზადების, გამოცემისა და აღსრულების, ადმინისტრაციული საჩივრის გადაწყვეტის, აგრეთვე ადმინისტრაციული ხელშეკრულების მომზადების, დადების ან გაუქმების მიზნით; ამავე კოდექსის 96-ე მუხლის პირველ ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. ამასთან, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის ,,ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანი შეიძლება იყოს ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადება, შესრულება ან შეწყვეტა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორის ძირითადი შეფასებები ეფუძნება „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის - აკრედიტაციის ერთიანი ეროვნული ორგანოს - აკრედიტაციის ცენტრის დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2010 წლის 16 მარტის №1-1/330 ბრძანების დანართი №1-ის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის ,,ა.ა“ ქვეპუნქტის განმარტებას და აღნიშნულის განმარტების შესაბამისად, შპს ,,...“-ს მიერ წარდგენილი დოკუმენტაციის შესწავლას.

„საჯარო სამართლის იურიდიული პირის - აკრედიტაციის ერთიანი ეროვნული ორგანოს - აკრედიტაციის ცენტრის დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2010 წლის 16 მარტის №1-1/330 ბრძანების დანართი №1-ის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის ,,ა.ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, ამ დებულების შესაბამისად, ავტოსატრანსპორტო საშუალების პერიოდული ტექნიკური ინსპექტირების ცენტრის აკრედიტაციის მიღებას დაექვემდებარება 2017 წლის 11 დეკემბრისთვის მოქმედი აკრედიტაციის მქონე ტექნიკური ინსპექტირების ცენტრები (არსებული ხაზების გაფართოების მიზნით) ან „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული სხვა ფიზიკური/იურიდიული პირები, რომლებსაც, უშუალოდ, ან აფილირებული პირების მეშვეობით შესაბამისი ტექნიკური რეგლამენტით გათვალისწინებული აღჭურვილობის შეძენის მიზნით 2017 წლის 11 დეკემბრამდე განხორციელებული აქვთ შესაბამისი ანგარიშსწორება სათანადო აღჭურვილობის ღირებულების სულ მცირე 10%-ის ოდენობით.

საქმეში წარმოდგენილი მასალების თანახმად, 2017 წლის 11 დეკემბრამდე შპს „...“-ს 2017 წლის 20 ნოემბერსა და 4 დეკემბერს გაფორმებული ჰქონდა ხელშეკრულებები შპს „ა..“-თან და შპს „ე..“-თან, რომელთა შორისაც, ერთობლივი პროექტის ფარგლებში შედგა ვალდებულებების აღიარებისა და შესრულების დადასტურების შესახებ 2018 წლის 30 მარტის დოკუმენტი, საიდანაც ირკვევა, რომ ერთის მხრივ შპს ,,ა..“-სა და შპს,,ე..-ს“, ხოლო მეორეს მხრივ შპს ,,ც...“-ს შორის არსებული 2017 წლის 20 ნოემბრისა და 4 დეკემბრის ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული აღჭურვილობა 2017 წლის 8 დეკემბერს უსასყიდლოდ გადაეცა შპს ,,...“-ს საკუთრებაში. ამ კუთხით კი პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს იმის გაგებას, თუ რა ობიექტური მიზანი შეიძლება გააჩნდეს ზემოაღნიშნულ ნორმას. ნორმის შინაარსობრივი განმარტების თანახმად: (1) აკრედიტაციის პროცესში მონაწილე სუბიექტს აუცილებლად უნდა ჰქონდეს წარდგენილი 2017 წლის 11 დეკემბრამდე ანგარიშსწორების დამადასტურებელი დოკუმენტაცია და (2) ანგარიშსწორება განხორციელებული უნდა იყოს საქმიანობის ფარგლების შესაბამისად საჭირო აღჭურვილობის ღირებულების სულ მცირე 10%-ის ოდენობით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ნორმის განმარტება უნდა მოხდეს გონივრული განსჯის შედეგად, რა დროსაც აუცილებელია გათვალისწინებული იყოს მოწესრიგების მიზანი. ნორმის მხოლოდ გრამატიკული ან სიტყვასიტყვითი განმარტება, როგორც წესი არ იძლევა მისი რეალური შინაარსის სრულად წვდომის შესაძლებლობას. მოცემულ შემთხვევაში, იმ პირობებში, როდესაც სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, 2017 წლის 11 დეკემბრამდე შპს „...“-სთვის შესაბამისი აღჭურვილობის სრულად უსასყიდლოდ გადაცემის ფაქტს და აღნიშნულის დამადასტურებელი დოკუმენტი კასატორის მხრიდან სათანადო წესით სადავო არ გამხდარა, უფრო მეტიც, დადასტურებულია შესაბამისი ქონების საკუთრებაში გადაცემის ფაქტიც (საქმეში წარმოდგენილი მიღება-ჩაბარების აქტების საფუძველზე), დამატებით ანგარიშსწორების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის მოთხოვნა განმცხადებელი სუბიექტისათვის და ასეთი დოკუმენტაციის წარუდგენლობის გამო აკრედიტაციის გავლაზე უარის თქმა (ხელშეკრულების დადებაზე უარის თქმა) არ შეესაბამება ნორმის მიზანს. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ შესაბამისი ნორმის მოთხოვნას განმცხადებლის მიერ აღჭურვილობის ღირებულების მინიმუმ 10%-ის გადახდა წარმოადგენდა და ამავდროულად არ უკავშირდებოდა სავალდებულო წესით შესაბამისი აღჭურვილობის პირის მფლობელობაში გადასვლის ფაქტს. განსახილველ შემთხვევაში კი მოსარჩელეს გააჩნდა საჭირო აღჭურვილობის უსასყიდლოდ გადაცემის დოკუმენტი, რაც შესაბამისობაშია კანონმდებლობის მოთხოვნასთან.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, იმის თაობაზე რომ შპს „...“-ს და ორ კომპანიას შორის ინსპექტირების ცენტრის მოსაწყობად საჭირო აღჭურვილობის უსასყიდლოდ გადაცემის თაობაზე 2018 წლის 30 მარტის გაფორმებული შეთანხმება ვერ წარმოშობს იურიდიულ შედეგებს 2017 წლის 11 დეკემბერის მდგომარეობით, რადგან აღნიშნული შეთანხმება ეფუძნებოდა თავის მხრივ თვალთმაქცურ/მოჩვენებით ხელშეკრულებებს, როგორც უცილოდ ბათილ გარიგებებს. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ზემოხსენებული ხელშეკრულებები თავისი არსით წარმოადგენს სამოქალაქო სამართლებრივ ხელშეკრულებებს, რომელთა თვალთმაქცური/მოჩვენებითი ხასიათიც, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით, ეჭვქვეშ არ დამდგარა და არც უფლებამოსილი ორგანოს მხრიდან ყოფილა დადასტურებული. ამასთან, აღნიშნულის დამადასტურებელი რაიმე სახის მტკიცებულება არც კასატორის მხრიდან ყოფილა წარმოდგენილი. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ მოსარჩელის მხრიდან ადგილი ჰქონდა თვალთმაქცური/მოჩვენებითი ხელშეკრულებების დადების ფაქტს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოსარჩელეს იმისათვის, რომ გაეფორმებინა ხელშკრულება, ევალებოდა მხოლოდ სათანადო აღჭურვილობის ღირებულების სულ მცირე 10%-ის ოდენობის პირობის დაკმაყოფილება, რის გამოც ვერ იქნება გაზიარებული კასატორის მოსაზრება, რომ 2018 წლის 30 მარტის შეთანხმების საფუძველზე, მოსარჩელეს ერთი ინსპექტირების ხაზის მოსაწყობად საჭირო აღჭურვილობაც არ გააჩნდა, არათუ შვიდი ხაზის მოსაწყობად საჭირო აღჭურვილობა. კასატორს სადავოდ არ გაუხდია ის ფაქტი, რომ 2018 წლის 30 მარტის შეთანხმების საფუძველზე მოსარჩელისათვის გადაცემული აღჭურვილობა აღემატებოდა შესაბამისი ღირებულების 10%-ს.

ასევე კასატორის მოსაზრებით, ქვედა ინსტანციის სასამართლოების გადაწყვეტილებით ისე დაევალა პერიოდული ტექნიკური ინსპექტირების ცენტრის მოწყობა/გაფართოების ხელშეკრულების დადება, რომ მსჯელობის მიღმა იყო დატოვებული თუ სამინისტროს რამდენი ხაზის მოსაწყობად უნდა დაედო ხელშეკრულება. აღნიშნულ საკითხთან მიმართებაში საკასაციო სასამართლო მიუთითებს შპს ,,...“-ს მხრიდან 2018 წლის 5 თებერვალს და 1 აპრილს სამინისტროსთვის წარდგენილ განაცხადზე (დამატებით წარდგენილ დოკუმენტზე), სადაც იყო დაფიქსირებული აღნიშნული ტექნიკური დეტალები. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად იმსჯელეს დავის საგანზე და შეაფასეს არგუმენტები, იმ ფარგლებში რაც წარმოადგენდა დავის საგანს. ამდენად, ამ კუთხით გადაწყვეტილების აღსრულების შესაძლო სირთულეზე საუბარი უსაფუძვლოა, ვინაიდან, კასატორმა უნდა იხელძღვანელოს წარდგენილი განაცხადისა და სასამართლოს შეფასებების ფარგლებში. ამასთან, საყურადღებოა ის გარემოება, რომ სასამართლოების მსჯელობის საგანს ბრძანების „ა.ა“ პუნქტის განსახილველ საქმესთან მიმართებით განმარტება წარმოადგენდა, ხოლო ხელშეკრულების დადების სხვა ტექნიკური საფუძვლები სცდება განსახილველი დავის ფარგლებს.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო კვლავ მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაცული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმადაც, სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანი შეიძლება იყოს ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადება, შესრულება ან შეწყვეტა, ამასთან, ამავე კოდექსის 25¹ მუხლი იმპერატიულად ადგენს, რომ სახელშეკრულებო დავების გადაწყვეტა ხდება საერთო სასამართლოებისათვის მიმართვის გზით (25¹.1 მუხლი), შესაბამისად, ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადებასთან, შესრულებასთან და შეწყვეტასთან დაკავშირებული დავები განიხილება საერთო სასამართლოების მიერ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით (25¹.2 მუხლი). საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის - აკრედიტაციის ერთიანი ეროვნული ორგანოს - აკრედიტაციის ცენტრის დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2010 წლის 16 მარტის №1-1/330 ბრძანებაზე და აღნიშნავს, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალების პერიოდული ტექნიკური ინსპექტირების ცენტრის აკრედიტაციის მისაღები შერჩევის პროცესი არ შედგება სხვადასხვა სტადიებისგან და აღნიშნული პროცესის დასასრულს წარმოადგენს წარდგენილი დოკუმენტაციის კანონმდებლობასთან შესაბამისობის დადგენა და ხელშეკრულების გაფორმება, რა დროსაც ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან შუალედური აქტის გამოცემა გათვალისწინებული არ არის (განსხვავებით მაგ. პრივატიზაციის პროცესისა, როდესაც გვაქვს პროცესის სხვადასხვა სტადია - ინფორმაციის გამოქვეყნება პრივატიზაციის თაობაზე, პირის გამარჯვებულად გამოცხადება (აღმჭურველი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა) და აუქციონში გამარჯვებულთან პრივატიზაციის (ადმინისტრაციული) ხელშეკრულების გაფორმება). ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სარჩელის აღძვრა მართებულად დაეფუძნა სახელშეკრულებო დავის პროცესუალურ ნორმებს, რომელიც მისი, როგორც სარჩელის სპეციფიური სახის გათვალისწინებით, არ საჭიროებს შესაბამისი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრებას, განსხვავებით, ისეთი ტიპის სახელშეკრულებო დავებისაგან, რომელთა დადებაც/შეწყვეტაც დაკავშირებულია ხელშეკრულების დადებამდე გამოცემულ წინმსწრებ/შუალედურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებზე და შესაბამისად, მოსარჩელის მხრიდან ცალკე დგება შეცილებითი სარჩელის წარდგენის საჭიროება.

საკასაციო სასამართლო ასევე აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს, რომელიც თავის მხრივ არსებითად ეყრდნობა რაიონული სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გადაწყვიტა დავა. ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 24 მაისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ქ. ცინცაძე

მოსამართლეები: ნ. ქადაგიძე

ნ. სხირტლაძე