#ბს-1343(კ-18) 23 იანვარი, 2020 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, ვასილ როინიშვილი
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი (მოსარჩელე) – ზ. რ-ე
მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) – ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილება
დავის საგანი – ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2017 წლის 9 მარტს ზ. რ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ.
მოსარჩელის მითითებით, იგი 2005 წლიდან ოჯახთან ერთად ცხოვრობს ქ. თბილისში, ...ის ქუჩის #...-ში. მის მფლობელობაში იმყოფება ... კვ.მ მიწის ნაკვეთი, სადაც აშენებული აქვს საცხოვრებელი სახლი.
მოსარჩელის განმარტებით, მან 2016 წლის 21 ოქტომბერს წარადგინა განცხადება მის მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნით. განცხადებასთან ერთად კომისიას წარედგინა კანონით გათვალისწინებული ყველა დოკუმენტი. წარდგენილ განცხადებასთან დაკავშირებით, გაიმართა ადმინისტრაციული წარმოება, თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ ყველა წარდგენილი დოკუმენტი აკმაყოფილებდა კანონის მოთხოვნებს, კომისიამ მიიღო გადაწყვეტილება საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ. უარის საფუძვლად მოპასუხემ გადაწყვეტილებაში (განკარგულება #3) მიუთითა, რომ 2017 წლის 12 იანვრის #566 ოქმის შესაბამისად, არ დასტურდებოდა ზ. რ-ის მიერ სადავო მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებისა და ფლობის ფაქტი „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე.
ამდენად, მოსარჩელემ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 12 იანვრის #566 სხდომის ოქმში ასახული, მე- 6 საკითხზე მიღებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე ამავე კომისიის მიერ გამოცემული #3 განკარგულების ბათილად ცნობა და მოპასუხისათვის ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა #...-ში მდებარე ... კვ.მ მიწის ნაკვეთზე ზ. რ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება მოითხოვა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ზ. რ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 12 იანვრის #566 სხდომის ოქმში ასახული, მე-6 საკითხზე მიღებული გადაწყვეტილება და აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე ამავე კომისიის მიერ გამოცემული #3 განკარგულება; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
სასამართლომ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია, რომ 2016 წლის 21 ოქტომბერს ზ. რ-ემ განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და მოითხოვა მის მფლობელობაში არსებულ ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა #...-ში მდებარე ... კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში დარეგისტრირება. მარეგისტრირებელ ორგანოს განცხადებასთან ერთად წარუდგინა განმცხადებლის პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტის ასლი, სუბსიდირების პროექტი, საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, თანხმობები განცხადების საკუთრების აღიარების კომისიისათვის ან/და მედიატორისათვის გადაცემის შესახებ, პირადი განცხადება, შუამდგომლობა, #... გადაწყვეტილება, სანოტარო წესით დამოწმებული მოწმეთა განცხადება, ორთოფოტო, ინფორმაცია უძრავ ნივთებზე უფლებრივი მდგომარეობის შესახებ და ფოტომასალა. აღნიშნული განცხადება საჯარო რეესტრმა განსახილველად გადაუგზავნა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას.
სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად იქნა მიჩნეული, რომ საკუთრების აღიარების კომისიამ ზ. რ-ის განცხადება ქალაქგეგმარებითი თვალსაზრისით დასკვნის მისაღებად გადაუგზავნა სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს, რაზედაც კომისიას ეცნობა, რომ ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა #...-ში მდებარე ... კვ.მ მიწის ნაკვეთი მოქცეული იყო დედაქალაქის პერსპექტიული განვითარების გეგმის მიხედვით, საცხოვრებელ ზონაში (სზ-3).
საქმის მასალებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად იქნა მიჩნეული, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 12 იანვრის #566 სხდომაზე მიღებული გადაწყვეტილებით, ზ. რ-ეს უარი ეთქვა ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა #...-ში მდებარე ... კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე იმ საფუძვლით, რომ არ დასტურდებოდა უშუალოდ ზ. რ-ის მიერ მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების და ფლობის ფაქტი „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის ამოქმედებამდე (მე-6 საკითხზე მიღებული გადაწყვეტილება). აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ გამოსცა #3 განკარგულება, რომლითაც ზ. რ-ეს უარი ეთქვა ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა #...-ში მდებარე ... კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე.
საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის სადავო გადაწყვეტილებით გათვალისწინებული, ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა #...-ში მდებარე ... კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან 998 კვ.მ მიწის ნაკვეთი 2017 წლის 16 თებერვალს დამოწმებული ხელშეკრულებით უპირობო აუქციონის საფუძველზე საკუთრებაში გადაეცა ვ. ბ-ს.
სასამართლომ მიუთითა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის 51 მუხლის მე-7 პუნქტზე, რომლის მიხედვით, კომისია იღებს წერილობით გადაწყვეტილებას საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის თაობაზე, თუ დაინტერესებული პირის მოთხოვნა საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ არ აკმაყოფილებს ამ კანონით განსაზღვრულ პირობებს ან განცხადებისათვის დართული დოკუმენტებით არ დასტურდება თვითნებურად დაკავების ფაქტი.
სასამართლომ განმარტა, რომ ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარება მოიცავს ადმინისტრაციული ორგანოს უმნიშვნელოვანეს პროცედურულ ვალდებულებას - გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. კანონმდებელი იმდენად არსებით და აქტის კანონიერების განმსაზღვრელ ფუნქციას ანიჭებს საქმის გარემოებათა გამოკვლევას, რომ იმპერატიულად კრძალავს, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაუდოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ (საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილები).
სასამართლომ აღნიშნა, რომ სადავო აქტი გამოცემული იყო კანონმდებლობის დანაწესების უგულებელყოფით, საქმის გარემოებათა სათანადო გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე და ამგვარად, ზღუდავდა მოსარჩელის უფლებას საკუთრების აღიარებაზე. რაც შეეხებოდა მოსარჩელის მოთხოვნას, მოპასუხისათვის ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა #...-ში მდებარე ... კვ.მ მიწის ნაკვეთზე მისი საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე, არ იქნა დაკმაყოფილებული, რადგან ამ მიწის ძირითადი ნაწილი პრივატიზებული იყო, პრივატიზაცია კი მოცემულ ეტაპზე გაბათილებული არ ყოფილა, რის გამოც მოპასუხე კომისია ვერ იქნებოდა უფლებამოსილი, ემსჯელა კერძო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე. სასამართლომ განმარტა, რომ მიწის ნაკვეთის სახელმწიფოს საკუთრებაში დარჩენილ ნაწილზე ინტერესის შენარჩუნების შემთხვევაში მოსარჩელე უფლებამოსილი იყო, კომისიისათვის წარედგინა მოთხოვნა შესაბამის მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ან/და სასამართლო წესით მოეთხოვა წინამდებარე გადაწყვეტილებით გაბათილებული, უკანონო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ, რომელმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილება გასაჩივრებულ ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ზ. რ-ის სასარჩელო მოთხოვნა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 12 იანვრის #566 სხდომის ოქმში ასახული, მე-6 საკითხზე მიღებული გადაწყვეტილებისა და აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე ამავე კომისიის მიერ გამოცემული #3 განკარგულების ბათილად ცნობის თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა.
უპირველესად, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ გადაწყვეტილება ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ გასაჩივრებული იყო კომისიის 2017 წლის 12 იანვრის #566 სხდომის ოქმში ასახული, მე-6 საკითხზე მიღებული გადაწყვეტილებისა და აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე ამავე კომისიის მიერ გამოცემული #3 განკარგულების ბათილად ცნობის ნაწილში, ხოლო მოპასუხისათვის ახალი აქტის გამოცემის დავალების - ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა #...-ში მდებარე ... კვ.მ მიწის ნაკვეთზე ზ. რ-ის საკუთრების უფლების აღიარების უარის თქმის ნაწილში მოსარჩელის მიერ არ გასაჩივრებულა და ამ ნაწილში გადაწყვეტილება შესული იყო კანონიერ ძალაში. ამდენად, სააპელაციო პალატა მხოლოდ გადაწყვეტილების გასაჩივრებულ ნაწილზე იმსჯელებდა.
სააპელაციო პალატამ მიუთითა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, თვითნებურად დაკავებული მიწა არის ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), ასევე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე.
სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის #376 დადგენილებით დამტკიცებულ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესზე“, რომლის მე-11 მუხლის მეორე პუნქტის თანახმად, საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის განხილვის საფუძველია დაინტერესებული პირის ან მისი უფლებამოსილი წარმომადგენლის მიერ წერილობითი განცხადების წარდგენა კომისიაში. ამავე მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, განცხადებას უნდა დაერთოს: მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი ან/და მოწმის ჩვენება; მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი, რომელზედაც სხვა საკადასტრო მონაცემებთან ერთად, ასახული უნდა იყოს საკუთრების უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის და შენობა- ნაგებობების საზღვრები და ფართობი; ინფორმაცია, საკუთრების უფლების აღიარების საფასურის ოდენობის დასადგენად, კერძოდ, მიწის ნაკვეთის ადგილმდებარეობა/მისამართი, მიწის ნაკვეთის დანიშნულება (სასოფლო-სამეურნეო, არასასოფლო-სამეურნეო), ხოლო სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის შემთხვევაში – მიწის ნაკვეთის ხარისხობრივი (კარგი და მწირი) მონაცემები; დაინტერესებული პირის ან/და მისი უფლებამოსილი წარმომადგენლის საიდენტიფიკაციო დოკუმენტების ასლები და წარმომადგენლობის დამადასტურებელი დოკუმენტები, ხოლო თუ დაინტერესებული პირი სავარაუდო მემკვიდრე ან უფლებამონაცვლეა, დამატებით სავარაუდო მემკვიდრეობის ან უფლებამონაცვლეობის დამადასტურებელი შესაბამისი დოკუმენტი; უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტი, რომლითაც დგინდება, რომ დაინტერესებული პირი რეგისტრირებულია სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში და რომლის სარეიტინგო ქულა ნაკლებია 100 000-ზე (ასი ათასზე) (ასეთის არსებობის შემთხვევაში); სააგენტოში არსებული უახლესი ინფორმაცია მიწის იმ ნაკვეთის თაობაზე, რომელზე საკუთრების უფლების აღიარების საკითხიც განიხილება, კერძოდ, რეგისტრირებულია თუ არა მასზე უფლება ან წარდგენილია თუ არა სააგენტოში სარეგისტრაციო განცხადება უფლების რეგისტრაციის თაობაზე, რომელზეც მიმდინარეობს სარეგისტრაციო წარმოება ან/და ადმინისტრაციული საჩივრის ფარგლებში, ადმინისტრაციული წარმოება, რომელზეც სააგენტოს არ მიუღია საბოლოო გადაწყვეტილება. ამავე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, განმცხადებელს უფლება აქვს, განცხადებას დაურთოს ასევე სხვა დოკუმენტი ან/და ინფორმაცია, რომელიც შეიძლება საფუძვლად დაედოს მის მიერ მოთხოვნილი საკითხის გადაწყვეტას.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ზემოაღნიშნული წესის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის მიხედვით, მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი არის ცნობა-დახასიათება უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე, სასამართლოს აქტი, ორთოფოტო (აეროფოტოგადაღება), აბონენტად აყვანის დოკუმენტი, გადახდის ქვითარი ან/და სხვა დოკუმენტი.
სააპელაციო პალატა არ დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტებას, რომ მოპასუხემ სადავო აქტით მოსარჩელის მოთხოვნა მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე საქმის გარემოებების სათანადოდ გამოკვლევისა და არსებული მტკიცებულებების შეფასების გარეშე, უსაფუძვლოდ უარყო, რითაც მისი საკუთრების უფლება შეზღუდა. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის დროს ზ. რ-ის წარმომადგენლმა განმარტა, რომ არ მოეპოვებოდათ სადავო მისამართზე ელ. ენერგიისა და ბუნებრივი აირის ზ. რ-ის მიერ მოხმარებისა და გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტები. რაც შეეხება ორთოფოტოს, რომელსაც მოქმედი კანონმდებლობა მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელ ერთ-ერთ დოკუმენტად განიხილავს, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, იგი ვერ იქნებოდა მიჩნეული რელევანტურ მტკიცებულებად, ვინაიდან ზ. რ-ემ აღიარების კომისიაში წარმოების მიმდინარეობის დროს თავად განმარტა, რომ შენობა განთავსებული იყო მიწის ნაკვეთზე და 2014 წელს მოხდა მის მიერ შენობის გადახურვა. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ აღნიშნული გარემოება სრულიად მეორეხარისხოვან მტკიცებულებებად აქცევდა მეზობელთა ნოტარიულად დამოწმებულ ხელწერილებს (რომლითაც ისინი ადასტურებდნენ ასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის ზ. რ-ის და მისი ოჯახის მიერ ფლობის ფაქტს), რადგანაც აღნიშნულ დოკუმენტს მნიშვნელობა ექნებოდა მაშინ, თუ მიწის ნაკვეთი შესაძლებელი იქნებოდა დაქვემდებარებოდა საკუთრების უფლების აღიარებას, ხოლო მოცემულ შემთხვევაში კი, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზემოაღნიშნული სპეციალური შეზღუდვის პირობებში, მასზე საკუთრების უფლების აღიარება დაუშვებელი იყო, რის გამოც მეზობელთა ხელწერილები ამ გარემოების მიმართ არარელევანტურ მტკიცებულებებს წარმოადგენდა. ამრიგად, პალატამ განმარტა, რომ ადმინისტრაციული წარმოებისას მიღებული გადაწყვეტილება ეფუძნებოდა მხარეთა მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების სრულად, ყოველმხრივ და ობიექტურად გამოკვლევას, შესწავლასა და შეფასებას. ამდენად, მიუთითებს რა კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებაზე, მხარემ უნდა წარადგინოს შესაბამისი ფაქტის დამადასტურებელი მტკიცებულებები. მტკიცებულებას შეიძლება წარმოადგენდეს მხარეთა ახსნა-განმარტება, მოწმეთა ჩვენება, ფაქტების კონსტატაციის მასალები, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებები და ექსპერტთა დასკვნები. ამასთან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილით ცალსახადაა განსაზღვრული, რომ საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.
ამდენად, დადგენილი გარემოებების გათვალისინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზ. რ-ის მიერ ვერც პირველი და ვერც სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში ვერ იქნა წარდგენილი მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის კანონის ამოქმედებამდე ფლობა-სარგებლობის დამადასტურებელი მტკიცებულება.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ზ. რ-ემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიკვლია ზ. რ-ის მიერ ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში დაფიქსირებული ინფორმაცია, რომლის საწინააღმდეგოდაც კასატორი განმარტავს, რომ 2014 წლამდე მას არ ჰქონდა შესაძლებლობა, შეეცვალა სახურავი და მხოლოდ 2014 წელს გადახურა სახლი. მანამდე კი ზ. რ-ეს ნახევრად გადახურულ სახლში, რთულ პირობებში უწევდა ცხოვრება. კასატორი მიუთითებს, რომ აღნიშნული გარემოება ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან არასწორად იქნა მიწოდებული სასამართლოსათვის, კერძოდ, ადმინისტრაციულმა ორგანომ აღნიშნული განცხადების საფუძველზე დაასკვნა, რომ ზ. რ-ემ 2014 წელს გადახურა სახლი, მანამდე კი იგი სახურავის გარეშე იყო, თუმცა ამის საწინააღმდეგოდ ორთოფოტოზე ნათლად ჩანს, რომ ზ. რ-ე ფლობდა შენობას, რომელიც იყო ნახევრად გადახურული - სარემონტო მდგომარეობაში. კასატორი მიუთითებს, რომ გადახურვამდე საცხოვრებელი სახლის სახურავი იყო ალაგ-ალაგ აყრილი, რაც ხელს არ უშლიდა მოსარჩელეს საცხოვრებელი სახლისა და მიწის ნაკვეთის ფლობასა და მისით სარგებლობაში.
კასატორი მიუთითებს, რომ მის მიერ სადავო მიწის ნაკვეთის ფლობის ფაქტის დასადასტურებლად არ არის მნიშვნელოვანი, ცხოვრობს თუ არა მფლობელი საცხოვრებელ სახლში. ამასთან, კასატორი განმარტავს, რომ ადამიანები ზ. რ-ესთან შედარებით გაცილებით ცუდ პირობებში ცხოვრობენ. მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ ვერ წარმოადგინა მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა საწინააღმდეგოს, კერძოდ, იმ გარემოებას, რომ ზ. რ-ე არ ცხოვრობდა და არ ფლობდა ქონებას.
კასატორი ყურადღებას ამახვილებს სააპელაციო სასამართლოს მითითებაზე, რომ ზ. რ-ეს არ აქვს კომუნალური გადასახადების გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტები, თუმცა აღნიშნულის საპირისპიროდ, კასატორი განმარტავს, რომ ზ. რ-ეს საერთოდ არ აქვს სახლში შეყვანილი ბუნებრივი აირი, რის შესახებაც ადმინისტრაციული ორგანო არ ყოფილა ინფორმირებული. რაც შეეხება ელექტროენერგიას, იგი მოსარჩელეს გადმოყვანილი აქვს მეზობელი სახლიდან, რისი შემოწმების შესაძლებლობა არსებობდა და არსებობს ამჟამადაც.
სააპელაციო სასამართლოს განმარტებათა საწინააღმდეგოდ, კასატორი მიუთითებს, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს დღემდე არ აქვს ინფორმაცია იმის შესახებ, აქვს თუ არა ზ. რ-ეს სახლში შეყვანილი კომუნიკაციები და რა ვითარებაში ცხოვრობს იგი. მიზეზი, რის გამოც ვერ იქნა წარდგენილი კომუნალური გადასახადების გადახდის დამადასტურებელი ქვითრები არის ერთადერთი, რომ ზ. რ-ეს არ აქვს კომუნიკაციები. თუმცა კასატორი განმარტავს, რომ კანონი არ ადგენს აღნიშნული დოკუმენტის წარდგენის სავალდებულოობას, რამდენადაც მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელ დოკუმენტებს განეკუთვნება ცნობა-დახასიათება უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე, სასამართლოს აქტი, ორთოფოტო (აეროფოტოგადაღება), აბონენტად აყვანის დოკუმენტი, გადახდის ქვითარი ან/და სხვა დოკუმენტი. ამდენად, ჩამოთვლილთაგან მხოლოდ კომუნიკაციების შეყვანისა და გადახდის დოკუმენტების არარსებობით არ შეიძლება დადგინდეს, რომ ზ. რ-ე არ ფლობს სადავო ქონებას.
კასატორი განმარტავს, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ საკითხი სრულყოფილად არ შეისწავლა, არ გამოიკვლია ფაქტობრივი გარემოებები, არ განახორციელა ადგილზე დათვალიერება, არ გამოიკვლია, რა ვითარებაში ცხოვრობს ზ. რ-ე. მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების საწინააღმდეგოდ კი, ადმინისტრაციულმა ორგანომ ვერ უზრუნველყო შესაბამისი მტკიცებულებების წარდგენა, რომელიც დაადასტურებდა მის მიერ გამოცემული აქტის კანონიერებას.
ამასთან, კასატორი მიუთითებს ზ. რ-ის მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის აუქციონზე გასხვისების ფაქტზე, კერძოდ, კასატორის აღნიშვნით, მიწის ნაკვეთი აუქციონზე გატანილ იქნა მას შემდეგ, რაც ზ. რ-ეს უკვე მიმართული ჰქონდა საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნით. ამდენად, კასატორი მიიჩნევს, რომ კომისიის სხდომა ჩატარდა ფორმალურად, ვინაიდან უკვე გადაწყვეტილი იყო უძრავი ქონების ბედი.
კასატორი, აგრეთვე, მიუთითებს, რომ მას არ გააჩნია არავითარი ინტერესი ზიანის ანაზღაურების მიმართ. მას სურს საკუთრების უფლების მოპოვება იმ სახლზე, რომელშიც ცხოვრობს და რომელსაც წლების განმავლობაში დიდი ძალისხმევით არემონტებდა. ამასთან, კასატორი აღნიშნავს, რომ უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთიდან - ... კვ.მ-დან გარკვეული ნაწილის აუქციონის წესით გასხვისების შემდგომ, მას მიმართული ჰქონდა დარჩენილ 196 კვ.მ ფართობის მქონე იმ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნით, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი. კასატორი აღნიშნავს, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დარჩენილ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შემთხვევაში, მას აღარ ექნებოდა სხვა ინტერესი, თუმცა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ ისევ იმავე მიზეზით, რომ არ დგინდებოდა მიწის ფლობის ფაქტი, უარი განაცხადა საკუთრების უფლების აღიარებაზე, რაც გამყარდა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული, უკანონო და დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილებით.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 24 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ზ. რ-ის მერიის საკასაციო საჩივარი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 7 თებერვლის განჩინებით ზ. რ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრების გარეშე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ზ. რ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ზ. რ-ის სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, კერძოდ, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 12 იანვრის #566 სხდომის ოქმში ასახული, მე-6 საკითხზე მიღებული გადაწყვეტილება და აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე ამავე კომისიის მიერ გამოცემული #3 განკარგულება და მოპასუხეს - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას დაევალოს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა #...-ში მდებარე ... კვ.მ მიწის ნაკვეთის იმ ნაწილთან მიმართებით, რომელზედაც მდებარეობს საცხოვრებელი სახლი; დანარჩენ ნაწილში ზ. რ-ის სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: დადგენილია, რომ 2016 წლის 21 ოქტომბერს ზ. რ-ემ განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და მოითხოვა მის მფლობელობაში არსებულ ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა #...-ში მდებარე ... კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში დარეგისტრირება. მარეგისტრირებელ ორგანოს განცხადებასთან ერთად წარუდგინა განმცხადებლის პირადობის დამადასტურებელი დოკუმენტის ასლი, სუბსიდირების პროექტი, საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, თანხმობები განცხადების საკუთრების აღიარების კომისიისათვის ან/და მედიატორისათვის გადაცემის შესახებ, პირადი განცხადება, შუამდგომლობა, #... გადაწყვეტილება, სანოტარო წესით დამოწმებული მოწმეთა განცხადება, ორთოფოტო, ინფორმაცია უძრავ ნივთებზე უფლებრივი მდგომარეობის შესახებ და ფოტომასალა. აღნიშნული განცხადება საჯარო რეესტრმა განსახილველად გადაუგზავნა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას.
საკუთრების აღიარების კომისიამ ზ. რ-ის განცხადება ქალაქგეგმარებითი თვალსაზრისით დასკვნის მისაღებად გადაუგზავნა სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს, რაზედაც კომისიას ეცნობა, რომ ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა #...-ში მდებარე ... კვ.მ მიწის ნაკვეთი მოქცეული იყო დედაქალაქის პერსპექტიული განვითარების გეგმის მიხედვით, საცხოვრებელ ზონაში (სზ-3).
საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 12 იანვრის #566 სხდომაზე მიღებული გადაწყვეტილებით, ზ. რ-ეს უარი ეთქვა ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა #...-ში მდებარე ... კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე იმ საფუძვლით, რომ არ დასტურდებოდა უშუალოდ ზ. რ-ის მიერ მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავების და ფლობის ფაქტი „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის ამოქმედებამდე (მე-6 საკითხზე მიღებული გადაწყვეტილება). აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ გამოსცა #3 განკარგულება, რომლითაც ზ. რ-ეს უარი ეთქვა ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა #...-ში მდებარე ... კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე.
საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის სადავო გადაწყვეტილებით გათვალისწინებული, ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა #...-ში მდებარე ... კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან 998 კვ.მ მიწის ნაკვეთი 2017 წლის 16 თებერვალს დამოწმებული ხელშეკრულებით უპირობო აუქციონის საფუძველზე საკუთრებაში გადაეცა ვ. ბ-ს.
საკასაციო პალატა უპირველესად აღნიშნავს, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც ზ. რ-ის სარჩელი ნაწილობრივ იქნა დაკმაყოფილებული, გასაჩივრებულ იქნა მხოლოდ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ კომისიის 2017 წლის 12 იანვრის #566 სხდომის ოქმში ასახული, მე-6 საკითხზე მიღებული გადაწყვეტილებისა და აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე ამავე კომისიის მიერ გამოცემული #3 განკარგულების ბათილად ცნობის ნაწილში, ხოლო მოპასუხისათვის ახალი აქტის გამოცემის დავალების - ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა #...-ში მდებარე ... კვ.მ მიწის ნაკვეთზე ზ. რ-ის საკუთრების უფლების აღიარების უარის თქმის ნაწილში მოსარჩელის მიერ არ გასაჩივრებულა.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით. ამავე კოდექსის 384-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო ინსტანციის სასამართლო უფლებამოსილია შეცვალოს პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მხოლოდ იმ ფარგლებში, რასაც მხარეები მოითხოვენ. ამავე კოდექსის 409-ე მუხლის თანახმად კი, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია შეცვალოს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მხოლოდ იმ ფარგლებში, რასაც მხარეები მოითხოვენ.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ფარგლებში შეზღუდულია იმ ვითარებით, რაც განსახილველ საქმეზე, ზ. რ-ის მიერ თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუსაჩივრებლობამ გამოიწვია. კერძოდ, იმის გათვალისწინებით, რომ მოპასუხისათვის სადავო მიწაზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღიარების დავალების ნაწილში მოსარჩელეს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე და აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელეს არ გაუსაჩივრებია, ამ ნაწილში გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში შევიდა, რის გამოც საკასაციო პალატა მოკლებულია ფაქტობრივ და პროცესუალურ-სამართლებრივ შესაძლებლობას, შეამოწმოს სასარჩელო მოთხოვნის ხსენებული ნაწილის საფუძვლიანობა. შესაბამისად, მოცემულ შემთხვეევაში, საკასაციო პალატა წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ფარგლებში მხოლოდ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერებაზე იმსჯელებს.
„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის 51 მუხლის მე-9 პუნქტის თანახმად, კომისია მის უფლებამოსილებასთან დაკავშირებულ საკითხზე გამოსცემს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს − განკარგულებას, ხოლო მე-7 პუნქტის თანახმად, თუ დაინტერესებული პირის მოთხოვნა საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ არ აკმაყოფილებს ამ კანონით განსაზღვრულ პირობებს ან განცხადებისათვის დართული დოკუმენტებით არ დასტურდება თვითნებურად დაკავების ფაქტი, კომისია იღებს წერილობით გადაწყვეტილებას საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის თაობაზე.
საკასაციო პალატა მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, თვითნებურად დაკავებული მიწა არის ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), ასევე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე, ასევე კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ არის განკარგული, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.
საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის #376 დადგენილებით დამტკიცებულ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესზე“, რომლის მე-11 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის განხილვის საფუძველია დაინტერესებული პირის ან მისი უფლებამოსილი წარმომადგენლის მიერ წერილობითი განცხადების წარდგენა კომისიაში. ამავე მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, განცხადებას უნდა დაერთოს: მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი ან/და მოწმის ჩვენება; მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი, რომელზედაც სხვა საკადასტრო მონაცემებთან ერთად, ასახული უნდა იყოს საკუთრების უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის და შენობა-ნაგებობების საზღვრები და ფართობი; ინფორმაცია, საკუთრების უფლების აღიარების საფასურის ოდენობის დასადგენად, კერძოდ, მიწის ნაკვეთის ადგილმდებარეობა/მისამართი, მიწის ნაკვეთის დანიშნულება (სასოფლო-სამეურნეო, არასასოფლო-სამეურნეო), ხოლო სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის შემთხვევაში – მიწის ნაკვეთის ხარისხობრივი (კარგი და მწირი) მონაცემები; დაინტერესებული პირის ან/და მისი უფლებამოსილი წარმომადგენლის საიდენტიფიკაციო დოკუმენტების ასლები და წარმომადგენლობის დამადასტურებელი დოკუმენტები, ხოლო თუ დაინტერესებული პირი სავარაუდო მემკვიდრე ან უფლებამონაცვლეა, დამატებით სავარაუდო მემკვიდრეობის ან უფლებამონაცვლეობის დამადასტურებელი შესაბამისი დოკუმენტი; უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტი, რომლითაც დგინდება, რომ დაინტერესებული პირი რეგისტრირებულია სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში და რომლის სარეიტინგო ქულა ნაკლებია 100 000-ზე (ასი ათასზე) (ასეთის არსებობის შემთხვევაში); სააგენტოში არსებული უახლესი ინფორმაცია მიწის იმ ნაკვეთის თაობაზე, რომელზე საკუთრების უფლების აღიარების საკითხიც განიხილება, კერძოდ, რეგისტრირებულია თუ არა მასზე უფლება ან წარდგენილია თუ არა სააგენტოში სარეგისტრაციო განცხადება უფლების რეგისტრაციის თაობაზე, რომელზეც მიმდინარეობს სარეგისტრაციო წარმოება ან/და ადმინისტრაციული საჩივრის ფარგლებში, ადმინისტრაციული წარმოება, რომელზეც სააგენტოს არ მიუღია საბოლოო გადაწყვეტილება. ამავე მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, განმცხადებელს უფლება აქვს, განცხადებას დაურთოს ასევე სხვა დოკუმენტი ან/და ინფორმაცია, რომელიც შეიძლება საფუძვლად დაედოს მის მიერ მოთხოვნილი საკითხის გადაწყვეტას.
ზემოაღნიშნული წესის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი არის ცნობა-დახასიათება უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე, სასამართლოს აქტი, ორთოფოტო (აეროფოტოგადაღება), აბონენტად აყვანის დოკუმენტი, გადახდის ქვითარი ან/და სხვა დოკუმენტი.
საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი აირის მოხმარებისა და გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარუდგენლობასთან დაკავშირებით და განმარტავს, რომ ამგვარი დოკუმენტები შესაძლოა წარმოადგენდეს მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელ ერთ-ერთ და არა ერთადერთ მტკიცებულებას. ამასთან, მითითებულ დოკუმენტთა არარსებობა უპირობოდ არ გამორიცხავს მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობა-ნაგებობით სარგებლობის შესაძლებლობას. საკასაციო სასამართლო სავსებით დასაშვებად მიიჩნევს კასატორის მიერ საკასაციო საჩივარში აღწერილი ფაქტობრივი მდგომარეობის რეალურად არსებობას, კერძოდ, საყურადღებოა მოსარჩელის მითითება იმ მიზეზებზე, რომლებმაც ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი აირის მოხმარებისა და გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულებების სასამართლოში წარდგენის შეუძლებლობა წარმოშვა. კასატორი აღნიშნავს, რომ მას უფლებაასაღიარებელ მიწის ნაკვეთზე მდებარე საცხოვრებელ სახლში არ გააჩნია კომუნიკაციები, კონკრეტულად, არ აქვს შეყვანილი ბუნებრივი აირი, ელექტროენერგია კი მეზობლისგან აქვს გადმოყვანილი. ამგვარი რეალობის არსებობა კი, ბუნებრივია, შეუძლებელს გახდიდა მოსარჩელის მიერ ზემოხსენებულ დოკუმენტთა მოპოვებას და შემდგომში მის სასამართლოში წარდგენას. საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას გააჩნია ფაქტობრივ გარემოებათა გამოკვლევის მთელი რიგი საშუალებები, მათ შორის, უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის ადგილზე დათვალიერების შესაძლებლობა, რომელიც, განსახილველ შემთხვევაში, ზ. რ-ის საცხოვრებელი გარემოს რეალური გამორკვევის მიზნით არ ყოფილა გამოყენებული. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ იმ პირობებში, როდესაც ადმინისტრაციულ ორგანოს სრულყოფილად, დეტალურად, ზედმიწევნით არ ჰქონდა შესწავლილი ზ. რ-ის რეალური საცხოვრებელი პირობები, სააპელაციო სასამართლოს ხელთ არ გააჩნდა ის ფაქტობრივი წანამძღვრები, რომლებიც შესაძლებელს გახდიდა სხვა მტკიცებულებათა არსებობის პირობებში, მარტოოდენ ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი აირის მოხმარების დამადასტურებელი მტკიცებულებების არარსებობის გამო სადავო მიწაზე არსებული შენობა-ნაგებობის ფლობის ფაქტის გამორიცხვას.
საკასაციო სასამართლო, აგრეთვე, არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებებს სადავო მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობა-ნაგებობის გადახურვის ფაქტთან დაკავშირებით და მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ გამოუკვლევია ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში ზ. რ-ის მიერ მიცემული ახსნა-განმარტების რეალური შინაარსი, არ შეუფასებია იგი საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში. სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაზიარებული, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში მოსარჩელისაგან მიღებული და შემდგომში სასამართლოსათვის მიწოდებული ინფორმაციის საწინააღმდეგოდ, კასატორი განმარტავს, რომ 2014 წელს მან განახორციელა გარკვეულ ადგილებში დაზიანებული სახურავის შეკეთება. კასატორი, ასევე, მიუთითებს წარმოდგენილ ორთოფოტოზე, საიდანაც ნათლად ჩანს, რომ სადავო მიწაზე მდებარეობდა შენობა, რომელიც იყო ნახევრად გადახურული - სარემონტო მდგომარეობაში, რაც მას არ უშლიდა ხელს შენობა-ნაგებობის ფლობასა და მისით სარგებლობაში. კასატორის მიერ აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებათა საპირისპიროდ, განსხვავებულ ინფორმაციას ეყრდნობა ადმინისტრაციული ორგანო და შემდგომში სააპელაციო სასამართლო, კერძოდ, გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ ზ. რ-ემ კომისიაში წარმოების მიმდინარეობის დროს თავად განმარტა, რომ შენობა განთავსებული იყო მიწის ნაკვეთზე და 2014 წელს მოხდა მის მიერ შენობის გადახურვა. ხსენებული დასკვნის საწინააღმდეგოდ, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ სადავოდ ქცეული ზემოაღნიშნული გარემოება სააპელაციო სასამართლოს არ აძლევდა შესაძლებლობას, უპირობოდ დადასტურებულად მიეჩნია 2014 წლამდე სადავო მიწაზე არსებული შენობა-ნაგებობის გადახურვის გარეშე არსებობის ფაქტი, რამდენადაც ამგვარი დასკვნა წინააღმდეგობაში მოდიოდა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებთან, კონკრეტულად, მოწმეთა ჩვენებებთან და ორთოფოტოსთან, როგორც ობიექტური რეალობის ამსახველ მტკიცებულებასთან, სადაც ნათლად ჩანდა, რომ სადავო მიწაზე არსებული შენობა-ნაგებობა ნახევრად გადახურულ მდგომარეობაში იყო.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველ და მეორე ნაწილებზე, რომელთა თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. დაუშვებელია, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარება მოიცავს ადმინისტრაციული ორგანოს უმნიშვნელოვანეს პროცედურულ ვალდებულებას - გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. კანონმდებელი იმდენად არსებით და აქტის კანონიერების განმსაზღვრელ ფუნქციას ანიჭებს საქმის გარემოებათა გამოკვლევას, რომ იმპერატიულად კრძალავს, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაუდოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში სრულყოფილად არ გამოუკვლევია ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებიც შესაძლებელს გახდიდა შეფასებას იმისა, ექცეოდა თუ არა სადავო მიწის ნაკვეთი თვითნებურად დაკავებული მიწის დეფინიციაში და შესაბამისად, ექვემდებარებოდა თუ არა იგი მასზე საკუთრების უფლების კანონით დადგენილი წესით აღიარებას. ამასთან, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არ იქნა სრულყოფილად, სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში გამოკვლეული და შესწავლილი, კონკრეტულად რა მდგომარეობით არსებობდა შენობა-ნაგებობის სახურავი „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედების პერიოდისათვის.
რაც შეეხება იმ გარემოებას, რომ სადავო მიწის ნაკვეთიდან გარკვეული ნაწილი აუქციონის წესით სხვა ფიზიკურ პირზე იქნა გასხვისებული და მას დღესდღეობით ჰყავს კერძო მესაკუთრე, საკასაციო სასამართლო უპირველესად აღნიშნავს, რომ უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის ის ნაწილი, რომელზედაც განთავსებულია შენობა-ნაგებობა, ამჟამინდელი მდგომარეობითაც სახელმწიფოს საკუთრებას წარმოადგენს. ამასთან, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ კასატორის უმთავრეს ინტერესს წარმოადგენს საკუთრების უფლების მოპოვება განსახილველი დავის ფარგლებში სადავოდ გამხდარი ... კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან იმ ნაწილზე, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი, რასაც იგი წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრითაც ცალსახად ადასტურებს.
ამასთან, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საკითხის ხელახალი შესწავლისას საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ უნდა გამოიკვლიოს ზ. რ-ის რეალური საცხოვრებელი პირობები, შეაფასოს, შეესაბამება თუ არა რეალობას მოსარჩელის მიერ სასამართლოში წარმოდგენილი ინფორმაცია მისი საცხოვრებელი გარემოს შესახებ. ამასთან, ადმინისტრაციულმა ორგანომ ზემოაღნიშნული გარემოებების დადგენის მიზნით უნდა გამოიყენოს განსახილველი დავის მიზნებისათვის ყველა ის დასაშვები და გამოსადეგი საშუალება, რომელიც მას საქართველოს კანონმდებლობით აქვს მინიჭებული, მათ შორის, უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის ადგილზე დათვალიერების მექანიზმი, რომელიც შესაძლებელს გახდის ობიექტურად იქნეს გამორკვეული სადავო მიწის ნაკვეთზე მდებარე შენობა-ნაგებობის სარგელობლობასთან დაკავშირებით განსახილველი დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი მდგომარეობა.
ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ზ. რ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ზ. რ-ის სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, კერძოდ, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 12 იანვრის #566 სხდომის ოქმში ასახული, მე-6 საკითხზე მიღებული გადაწყვეტილება და აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე ამავე კომისიის მიერ გამოცემული #3 განკარგულება და მოპასუხეს - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას დაევალოს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა #...-ში მდებარე ... კვ.მ მიწის ნაკვეთის იმ ნაწილთან მიმართებით, რომელზედაც მდებარეობს საცხოვრებელი სახლი; დანარჩენ ნაწილში ზ. რ-ის სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
ამასთან, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-10 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემული იყო საქმის გარემოებების სათანადო გამოკვლევის გარეშე, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია აანაზღაუროს პროცესის ხარჯები მის სასარგებლოდ გადაწყვეტილების გამოტანის შემთხვევაშიც. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას ზ. რ-ის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს მის მიერ საქალაქო და საკასაციო სასამართლოებში საქმის განხილვისათვის სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 400 (100+300) (ოთხასი) ლარის ანაზღაურება.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, მე-10 მუხლის მე-2 ნაწილით, 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და
გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :
1. ზ. რ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;
3. ზ. რ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
4. სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2017 წლის 12 იანვრის #566 სხდომის ოქმში ასახული, მე-6 საკითხზე მიღებული გადაწყვეტილება და აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე ამავე კომისიის მიერ გამოცემული #3 განკარგულება და მოპასუხეს - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას დაევალოს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა #...-ში მდებარე ... კვ.მ მიწის ნაკვეთის იმ ნაწილთან მიმართებით, რომელზედაც მდებარეობს საცხოვრებელი სახლი;
5. დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;
6. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას ზ. რ-ის სასარგებლოდ დაეკისროს მის მიერ საქალაქო და საკასაციო სასამართლოებში საქმის განხილვისათვის გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 400 (100+300) (ოთხასი) ლარის ანაზღაურება;
7. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე
მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე
ვ. როინიშვილი
