საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე Nბს-40(კ-20) 29 აპრილი, 2020 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

ალექსანდრე წულაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ქეთევან ცინცაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - შპს „…“

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - სსიპ შემოსავლების სამსახური

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 15 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

აღწერილობითი ნაწილი:

შპს „...მა“ 2017 წლის 27 აპრილს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ და მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2017 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილების (საჩივარი N14267/2/17), სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 16 თებერვლის N3746 ბრძანების, ჯარიმისა და საურავის დაკისრების ნაწილში - სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 9 დეკემბრის შემოწმების აქტისა და 2016 წლის 19 დეკემბრის N007-409 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილებით შპს „...ის“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება კომპანიამ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 15 მაისის განჩინებით შპს „...ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „...მა“, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 16 თებერვლის ბრძანებით საწარმოს მიერ საგადასახადო შემოწმების შედეგებთან დაკავშირებით წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. კერძოდ, შპს „...ი“ განთავისუფლდა მხოლოდ ჯარიმისგან, ხოლო ძირითადი გადასახდელი თანხის შემცირებისა და კომპანიის საურავისაგან განთავისუფლების ნაწილში საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. საგადასახადო ორგანოში საჩივრის განხილვისას კომპანიის წარმომადგენელმა გამოთქვა სხდომაზე დასწრების სურვილი, თუმცა ეს მოთხოვნა უკანონოდ არ იქნა გათვალისწინებული. შედეგად, დაირღვა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 95-ე მუხლის მოთხოვნები, რომლის მიზანია, ადმინისტრაციული წარმოების პროცესი იყოს სამართლიანი, გამჭვირვალე და ადეკვატური, რისთვისაც გადაწყვეტილების მიმღებმა უნდა გაიაზროს ორივე მხარის პოზიცია.

კასატორი მიუთითებს, საგადასახადო შემოწმების შედეგად გამოვლენილი დარღვევები არ იყო გადასახადის გადამხდელის მიზანმიმართული და განზრახი ქმედებების შედეგი. კერძოდ, შპს „...ს“ დიდხნიანი კომუნიკაცია ჰქონდა მსხვილ კომპანიასთან, რომელთანაც საქმიანი ურთიერთობის დამყარების იმედად აიღო დიდი ოდენობის საბანკო სესხი, შესაბამისი უზრუნველყოფით. დამკვეთმა კომპანიამ აღარ ისურვა ურთიერთობის გაგრძელება, რამაც კომპანია სერიოზული ფინანსური პრობლემების წინაშე დააყენა. ასეთ პირობებში საწარმო იძულებული გახდა, დროებით არ წარედგინა დეკლარაციები, რადგან საბანკო ანგარიშებზე ინკასოს წარმოქმნა დამღუპველი ეფექტის მატარებელი იქნებოდა როგორც კომპანიისთვის, ისე თანამშრომლებისთვის, რომელთა უძრავი ქონება იქნა გამოყენებული სასესხო მოთხოვნის უზრუნველსაყოფად. ამასთან, დღგ არ აღრიცხა ჩათვლებში იმ მიზეზით, რომ დამკვეთი კომპანია გამუდმებით ჰპირდებოდა მოსარჩელეს პროგრესს.

საკასაციო საჩივრის მიხედვით, 2017 წლის 16 თებერვლის ბრძანებას შპს „...ი“ იმავე დღეს გაეცნო. ახალი ადმინისტრაციული საჩივარი წარდგენილ იქნა 2017 წლის 10 მარტს, გასაჩივრებისათვის განკუთვნილი ოცდღიანი ვადის დაცვით. კასატორი მიუთითებს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-15 მუხლზე, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციული წარმოების ვადების ათვლისას საქართველოს შრომითი კანონმდებლობით დადგენილი უქმე და დასვენების დღეები არ ჩაითვლება. გადასახადის გადამხდელის განმარტებით, მან სწორედ ამ მუხლის დანაწესი გაითვალისწინა. ამასთან, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი უნდა იყოს გასაგები და მარტივად აღსაქმელი მესამე პირებისთვის. ზოგიერთ გადაწყვეტილებაში დავების განმხილველი საბჭო ცალსახად მიუთითებს გასაჩივრების კალენდარულ დღეებზე, რასაც სადავო შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. შესაბამისად, საწარმომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრების 20-დღიანი ვადა შეადგენდა 20 სამუშაო დღეს.

კასატორი, ასევე, მიუთითებს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 94-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის შესაბამისად, გაშვებული ვადა უნდა აღდგეს, თუ იგი გაშვებულ იქნა დაინტერესებული მხარის არაბრალეულად. არაბრალეულობის ფაქტი, კასატორის მოსაზრებით, ზემოთ განვითარებული არგუმენტაციით დასტურდება. საზოგადოებამ არ იცოდა გასაჩივრებისთვის დადგენილი დროის უშედეგოდ ამოწურვის შესახებ, ის არ იყო სათანადოდ ინფორმირებული მისგან დამოუკიდებელი მიზეზებით. შესაბამისად, კომპანია დამდგარ შედეგებზე პასუხისმგებელი ვერ იქნება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები გამოცემულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევით და ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად ასკვნის, რომ შპს „...ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მოთხოვნებს, რაც გამორიცხავს განსახილველი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები, ვინაიდან:

- არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი;

- არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების საფუძველი;

- სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

- საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით;

- კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით და საკასაციო საჩივარში მითითებული პოზიცია ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ მოცემული დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი.

საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მასზედ, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2017 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით შპს „...ის“ N14267/2/17 ადმინისტრაციული საჩივარი დარჩა განუხილველი, საჩივრის წარდგენის ვადის გაშვების გამო. ამდენად, პირველ ყოვლისა, უნდა დადგინდეს სწორედ საჩივრის განუხილველად დატოვების კანონიერება.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, სადავოდ არ არის გამხდარი, რომ შპს „...ს“ შემოსავლების სამსახურის ბრძანება ჩაბარდა კანონით დადგენილი წესით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 44-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით, გადასახადის გადამხდელის ელექტრონულ პორტალზე ბრძანების გაგზავნის მეშვეობით. მითითებულ ბრძანებას საწარმოს წარმომადგენელი გაეცნო 2017 წლის 16 თებერვალს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 305-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, შემოსავლების სამსახურის მიერ მიღებული მომჩივნისთვის არასასურველი გადაწყვეტილების გასაჩივრება კი გადასახადის გადამხდელს შეეძლო მისი ჩაბარებიდან 20 დღის ვადაში დავების განხილვის საბჭოში ან სასამართლოში. ამდენად, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 16 თებერვლის N3746 ბრძანების გასაჩივრების ოცდღიანი ვადის ათვლა დაიწყო 2017 წლის 17 თებერვალს და დასრულდა 2017 წლის 08 მარტს - უქმე დღეს, შესაბამისად, გადასახადის გადამხდელს გასაჩივრების ვადა ამოეწურა 2017 წლის 09 მარტს (ხუთშაბათს) 00:00 საათზე. ადმინისტრაციული საჩივარი კი ფინანსთა სამინისტროში წარდგენილია 2017 წლის 10 მარტს, აქტის გასაჩივრების ოცდღიანი ვადის დარღვევით, რაც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, საჩივრის განუხილველად დატოვების საფუძველს ქმნის.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის განმარტებას გასაჩივრების წესის შესახებ ინფორმაციის სათანადოდ მიუწოდებლობაზე, რადგან გასაჩივრების წესის შესახებ გადამხდელს დეტალურად განემარტა შემოსავლების სამსახურის 2017 წლის 16 თებერვლის ბრძანებით. მართალია, არ დაკონკრეტდა, რომ 20 დღე გულისხმობდა კალენდარულ დღეს, მაგრამ სპეციალური კანონმდებლობით - საგადასახადო კოდექსის მე-3 მუხლის მეორე ნაწილით განმარტებულია, რომ შესაბამისი მითითების არარსებობისას, დღე გულისხმობს კალენდარულ დღეს.

საკასაციო პალატა დამატებით მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 299-ე მუხლის მე-10 ნაწილზე, რომლის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოს გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს საჩივრის წარდგენის ვადის გასვლის შემდეგაც, თუ მომჩივანი დაამტკიცებს, რომ გასაჩივრების ვადის დარღვევა მისგან დამოუკიდებელი მიზეზით იყო გამოწვეული. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 94-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, ასევე, დადგენილია გაშვებული ვადის აღდგენის შესაძლებლობა, თუ დაინტერესებულმა მხარემ კანონით ან ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დადგენილი ვადა გაუშვა არაბრალეულად – დაუძლეველი ძალის, ავადმყოფობის, ადმინისტრაციული ორგანოს მიზეზით ან სხვა საპატიო მიზეზით. იმავე კოდექსის 180-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრებისათვის დადგენილი ვადის გაშვების შემთხვევაში იგი უნდა აღდგეს, თუ ამ ვადის გაშვება მოხდა დაუძლეველი ძალის ან სხვა საპატიო მიზეზით. ამდენად, გაშვებული ვადის აღდგენისთვის უნდა არსებობდეს ვადის გაშვების ობიექტური მიზეზები, რომლებიც დაადასტურებს საწარმოს არაბრალეულობას გასაჩივრების ვადის გაშვებაში. განსახილველ შემთხვევაში კი, კასატორი ვერ ასაბუთებს და ვერ მიუთითებს ისეთ საპატიო მიზეზზე, რაც საჩივრის წარდგენის ვადის აღდგენის საფუძველი შეიძლება გამხდარიყო. ამდენად, საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ ფინანსთა სამინისტროს აქტი კანონიერია. მოცემული კი გამორიცხავს სასამართლოს მიერ დარიცხვის შესახებ აქტების კანონიერების საკითხის გადამოწმებას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „...ის“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 15 მაისის განჩინება;

3. კასატორს - შპს „...ს“ (ს/ნ ...) დაუბრუნდეს 2020 წლის 10 თებერვლის №0 საგადასახადო დავალებით მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ა. წულაძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ქ. ცინცაძე