ბს-1050 (2კ-18) 28 აპრილი, 2020 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 22.05.2018წ. განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს „...მა“ 15.02.2016წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას (საქმე N3/1087-16) მოპასუხეების სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ და მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 09.10.2014წ. N42763 ბრძანებისა და 10.10.2014წ. N094-85 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა ქონების გადასახადის დარიცხვის ნაწილში, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 11.11.2014წ. N46713 ბრძანებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 14.01.2016წ. გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.

შპს „ა...მა“ 15.02.2016წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას (საქმე N3/1088-16) მოპასუხეების სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ და მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 02.10.2014წ. N42007 ბრძანებისა და 02.10.2014წ. N094-76 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა ქონების გადასახადის დარიცხვის ნაწილში, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 14.11.2014წ. N47215 ბრძანებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 14.01.2016წ. გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 29.06.2016წ. საოქმო განჩინებით ადმინისტრაციული საქმე N3/1088-16 გაერთიანდა N3/1087-16 ადმინისტრაციულ საქმესთან და მიენიჭა N3/1087-16 საქმის ნომერი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 15.12.2016წ. გადაწყვეტილებით შპს „...ისა“ და შპს „ა…ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 09.10.2014წ. N42763 ბრძანება და 10.10.2014წ. N094-85 საგადასახადო მოთხოვნა ქონების გადასახადის დარიცხვის ნაწილში, ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 11.11.2014წ. N46713 ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 14.01.2016წ. გადაწყვეტილება, ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ სემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 02.10.2014წ. N42007 ბრძანება და 02.10.2014წ. N094-76 საგადასახადო მოთხოვნა ქონების გადასახადის დარიცხვის ნაწილში, ასევე ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 14.11.2014წ. N47215 ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 14.01.2016წ. გადაწყვეტილება. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 22.05.2018წ. განჩინებით სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივი შეფასება. სააპელაციო სასამართლომ დამატებით აღნიშნა, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობით ქონების გადასახადისგან თავისუფლდებოდა საკომუნიკაციო ხაზები, მათ შორის ელექტროგადამცემი და კავშირგაბმულობის ხაზები, რომელთა შემადგენელ ნაწილებსაც წარმოადგენდნენ სადავო მოწყობილობები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 22.05.2018წ. განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ.

კასატორმა - სსიპ შემოსავლების სამსახურმა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებზე მითითებით აღნიშნა, რომ შემოწმების მიხედვით საწარმოები წარმოადგენენ კავშირგაბმულობის ოპერატორებს, რომელთაც საკუთრებაში გააჩნიათ საკომუნიკაციო საშუალებები და სარგებლობდნენ საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შეღავათით. აღნიშნული მუხლის თანახმად ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლებულია გზები, ელექტროგადამცემი ხაზები, აგრეთვე ელექტრონული საკომუნიკაციო ქსელების საკაბელო ხაზები. საკითხის შესწავლისას გამოიკვეთა, რომ გადამხდელი აღნიშნული ნორმით განსაზღვრული შეღავათით სარგებლობდა როგორც კაბელებზე, ასევე აპარატურაზე, არხებზე, მის ჭებსა და სხვა დამხმარე საშუალებებზე. საგადასახადო შემოწმებით მიჩნეულ იქნა, რომ აღნიშნული ნორმით განსაზღვრული შეღავათით სარგებლობის უფლება გადამხდელს ჰქონდა მხოლოდ კაბელებზე, როგორც საკაბელო საკომუნიკაციო ხაზებზე, შესაბამისად შემოწმებით დაკორექტირდა (შემცირდა) ქონების გადასახადისგან გათავისუფლებული ქონების ღირებულება და გაიზარდა ქონების გადასახადით დასაბეგრი ბაზა. ამდენად, განხორციელდა ქონების გადასახადის და ჯარიმის დარიცხვა. კასატორი მიუთითებს, რომ ელექტრონული საკომუნიკაციო ქსელები, ელექტრონული საკომუნიკაციო ქსელების ელემენტები, ელექტრონული საკომუნიკაციო ქსელების სახაზო საშუალებები და ნაგებობები მათი ფუნქციური დატვირთვით განსხვავდება ერთმანეთისგან. თუ კანონმდებელი დაისახავდა სადავო ობიექტის მთლიანად ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლებას, საგადასახადო კოდექსის ნორმა იმგვარად იქნებოდა ჩამოყალიბებული, რომ გადასახადისაგან გათავისუფლდებოდა კავშირგაბმულობის ხაზი შემადგენელი ნაწილებით.

კასატორი მიუთითებს, რომ სადავო პერიოდში, კერძოდ 2009 წლის 1-ლი იანვრიდან მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 276-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლებული იყო მიმოსვლის გზები, საჰაერო და საკაბელო საკომუნიკაციო ხაზები, მათ შორის ელექტროგადამცემი და კავშირგაბმულობის ხაზები, ამავე შინაარსს შეიცავდა 2012 წლის 29 მაისამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტი, ხოლო ამჟამად მოქმედი რედაქციის მიხედვით ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლებულია მიმოსვლის გზები, ელექტროგადამცემი ხაზები, აგრეთვე ელექტრონული საკომუნიკაციო ქსელების საკაბელო ხაზები. შესაბამისად, გადამხდელს შეღავათით სარგებლობის უფლება ჰქონდა მხოლოდ კაბელებზე. ამდენად, უსაფუძვლოა სასამართლოს მოტივაცია, იმასთან დაკავშირებით, რომ გადამხდელი უფლებამოსილი იყო საგადასახადო შეღავათი გაევრცელებინა ყველა იმ დამხმარე საშუალებაზე, რაც აუცილებელია „ელექტრონული საკომუნიკაციო ქსელების საკაბელო ხაზების“ მონტაჟის, მართვის, ექსპლუატაციის და ეკონომიკურ საქმიანობაში გამოყენებისათვის. სადავო აქტები გამოცემულია კანონმდებლობის შესაბამისად და არ არსებობს მათი ბათილად ცნობის საფუძველი.

კასატორი - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო მიუთეთებს საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე და დამატებით აღნიშნავს, რომ უსაფუძვლოა ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრება, როდესაც საკაბელო ხაზის ქვეშ გულისხმობენ საკომუნიკაციო ხაზს და თვლიან, რომ ქონების გადასახადისაგან მხოლოდ საკაბელო ხაზები კი არა, არამედ მასთან დაკავშირებული სხვადასხვა მოწყობილობებიც უნდა გათავისუფლებულიყო, რაც არ შეესაბამება კანონმდებლობის მოთხოვნებს. კასატორი თვლის, რომ 15.05.2012წ. საგადასახადო კოდექსში შესული ცვლილებით არ მომხდარა ახალი დაბეგვრის ობიექტის შემოტანა, არამედ მოხდა წინა ფორმულირების უფრო დაზუსტება, რათა გამორიცხულიყო ორაზროვნება საკაბელო ხაზების ქონების გადასახადისგან გათავისუფლების საკითხთან დაკავშირებით. კასატორი საგადასახადო კოდექსის 202-ე მუხლზე მითითებით მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში ქონების გადასახადის დარიცხვა განხორციელდა მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, რის გამოც არ არსებობს სადავო აქტების ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმის მასალების მიხედვით სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ განხორციელდა შპს „...ისა“ და შპს „ა…ის“ გასვლითი საგადასახადო შემოწმება, რომელთა საფუძველზეც გადასახადის გადამხდელებს ქონების გადასახადის ნაწილში განესაზღვრათ დამატებითი საგადასახადო ვალდებულებები, რაც გამოწვეული იქნა შემოწმების მიერ საწარმოთა საგადასახადო შეღავათის გამოყენების არამართლზომიერად მიჩნევით. შემოწმების აქტების მიხედვით საკაბელო კავშირგაბმულობის ოპერატორებს საკუთრებაში გააჩნდათ საკომუნიკაციო საშუალებები და საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული შეღავათით სარგებლობდნენ როგორც კაბელებზე, ასევე აპარატურაზე, არხებზე, მის ჭებსა და სხვა დამხმარე საშუალებებზე. საგადასახადო ორგანომ მიუთითა, რომ განსახილველ შემთხვევაში ქონების გადასახადით დაბეგვრასთან დაკავშირებული შეღავათი უნდა გავრცელებულიყო მხოლოდ კაბელებზე, როგორც საკაბელო საკომუნიკაციო ხაზებზე.

საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და აღნიშნავს, რომ საგადასახადო შეღავათის ობიექტის განსაზღვრა უნდა მოხდეს სადავო პერიოდში მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე. საქმის მასალების მიხედვით ორივე საწარმოს შემთხვევაში დარიცხვა განხორციელდა 2009-2012 წლების მიხედვით. 2009 წლის 1-ლი იანვრიდან მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 276-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის მიხედვით ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლებული იყო მიმოსვლის გზები, საჰაერო და საკაბელო საკომუნიკაციო ხაზები, მათ შორის ელექტროგადამცემი და კავშირგაბმულობის ხაზები, ამავე შინაარსის ნორმას შეიცავდა 2012 წლის 29 მაისამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსი, ხოლო ამჟამად მოქმედი რედაქციის 206-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლებულია მიმოსვლის გზები, ელექტროგადამცემი ხაზები, აგრეთვე ელექტრონული საკომუნიკაციო ქსელების საკაბელო ხაზები. საკასაციო პალატა მიუთითებს საქმეში დაცულ საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ენერგეტიკისა და ტელეკომუნიკაციების ფაკულტეტის წერილზე, რომლის მიხედვითაც საკაბელო ხაზი წარმოადგენს ტექნიკურ საშუალებათა ერთობლიობას და შეიცავს ყველა იმ სახაზო, აპარატულ და დამხმარე მოწყობილობებს, რომლებიც აუცილებელია შემაერთებელი ტრაქტის ორგანიზმებისათვის ინფორმაციის გადასატანად მიმწოდებლიდან მომხმარებლამდე. ასევე, საქალაქო სასამართლოში სხდომაზე გამოცხადებული სპეციალისტის ო. შ-ის განმარტებით საკაბელო ხაზი არის ტექნიკურ საშუალებათა ერთობლიობა, რომელიც უზრუნველყოფს ინფორმაციის გადაცემას. საქმეში ასევე დაცულია საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 04.12.2014წ. N12/8703 წერილი, სადაც აღნიშნულია, რომ კავშირგაბმულობის ხაზი მოიცავს ელექტრონული საკომუნიკაციო ქსელების საკაბელო ხაზებსაც. ამასთან, „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ კანონის მე-2 მუხლის „ჰ⁴⁴“ პუნქტი განმარტავს ელექტრონული საკომუნიკაციო ქსელების სახაზო საშუალებებსა და ნაგებობებს, რომელიც მოიცავს ელექტრონული საკომუნიკაციო ქსელების საკაბელო ხაზებსაც, ხოლო კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 30.03.2011წ. N06/559-11 წერილის მიხედვით საკომუნიკაციო (კავშირისი) ხაზი წარმოადგენს ტექნიკური მოწყობილობების და ფიზიკური გარემოს ერთობლიობას, რაც უზრუნველყოფს სიგნალის გავრცელებას გადამცემიდან მიმღებამდე. ამდენად, საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას და აღნიშნავს, რომ „კავშირგაბმულობის ხაზის“ ცნებაში არ მოიაზრება მხოლოდ კაბელი, იგი მოიცავს რამდენიმე შემადგენელ ელემენტს, შესაბამისად სადავო პერიოდში მოქმედი კანონმდებლობისა და ქონების გადასახადის მიზნებისთვის, მოცემულ შემთხვევაში ქონების გადასახადისაგან მხოლოდ კაბელის გათავისუფლება მოკლებულია სამართლებრივ საფუძველს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ემუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 22.05.2018წ. განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ვ. როინიშვილი