საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე Nბს-117(3კ-20) 27 მაისი, 2020 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

ალექსანდრე წულაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნინო ქადაგიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) - საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო; სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - ლ. კ-ი

მოპასუხე - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო

მესამე პირი - კ. ჟ-ე

დავის საგანი - მიღება-ჩაბარების აქტისა და ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 25 ივლისის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

აღწერილობითი ნაწილი:

ლ. კ-მა 2018 წლის 02 თებერვალს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხე - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართ და მოითხოვა ამავე სააგენტოს 2010 წლის 11 იანვრის №... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 02 თებერვლის განჩინებით ლ. კ-ის სარჩელი წარმოებაში იქნა მიღებული და ცნობილ იქნა დასაშვებად. ამასთან, საქმეში, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მეორე ნაწილის საფუძველზე, მესამე პირად ჩაბმულ იქნა კ. ჟ-ე.

ლ. კ-მა 2018 წლის 02 მარტს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას დაზუსტებული სარჩელით მიმართა, დამატებით მოპასუხედ მიუთითა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია და მოითხოვა 1997 წლის 18 ივნისის N9440 მიღება-ჩაბარების აქტის ბათილად ცნობაც.

მოსარჩელემ მოპასუხეთა წრე საბოლოოდ დააზუსტა 2018 წლის 25 აპრილის დაზუსტებული სარჩელით და ასეთად დაასახელა: საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო, სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო, ხოლო სასარჩელო მოთხოვნები დატოვა უცვლელად (1997 წლის 18 ივნისის №9440 მიღება-ჩაბარების აქტისა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2010 წლის 11 იანვრის №... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილებით ლ. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა: ბათილად იქნა ცნობილი „...ის“ მიერ კ. ჟ-ის სახელზე 1997 წლის 18 ივნისს გაცემული N9440 მიღება-ჩაბარების აქტი - ...ის მასივის ტერიტორიაზე 600 კვ.მ. ფართობის N11 მიწის ნაკვეთის გადაცემის შესახებ; ასევე, ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2010 წლის 11 იანვრის გადაწყვეტილება N... „რეგისტრაციის შესახებ“. სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ და სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 25 ივლისის განჩინებით საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს კ. ჟ-ემ, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ და სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2020 წლის 13 თებერვლის განჩინებებით კ. ჟ-ის საკასაციო საჩივარი განუხილველად იქნა დატოვებული, ხოლო საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში.

კასატორი - სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო აღნიშნავს, რომ შეიქმნა და მიკუთვნებულ უფლებამოსილებას ახორციელებს 2012 წლის 17 სექტემბრიდან. შესაბამისად, 2012 წლამდე განხორციელებულ სახელმწიფო ქონების განკარგვასთან დაკავშირებულ საქმეებზე სააგენტო ვერ იქნება პასუხისმგებელი. ამავე დროს, იგი არ წარმოადგენს „...ის“ უფლებამონაცვლეს. უფრო მეტიც, 1997 წლის 18 ივნისის N9440 მიღება-ჩაბარების აქტი და მასთან დაკავშირებული მასალები სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს არქივში არ ინახებოდა. ასევე, სააგენტო მოკლებულია შესაძლებლობას, ამტკიცოს, ფლობდა თუ არა 1997 წლისათვის კ. ჟ-ე სადავო მიწის ნაკვეთს და არსებობდა თუ არა ამ პერიოდისათვის მიღება-ჩაბარების აქტის გაცემის კანონისმიერი საფუძვლები. კასატორი მიიჩნევს, რომ ვინაიდან სააგენტო არ წარმოადგენს სათანადო მოპასუხეს, რომელსაც შესაძლებელია სათანადო ოპონირება გაეწია მოსარჩელისთვის, სასამართლოს გადაწყვეტილება უკანონოა და დაუსაბუთებელი. გარდა ამისა, კასატორის მოსაზრებით, ხელშეკრულების კანონიერების შემოწმებისას საქმეში მოპასუხის სტატუსით აუცილებლად უნდა ყოფილიყო მოწვეული კ. ჟ-ე, რაც სასამართლოს ხელს შეუწყობდა, დაედგინა საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები.

სააგენტო დამატებით აღნიშნავს, რომ სადავოა მიწის ნაკვეთების იდენტურობის საკითხი, რაც საქმეში წარმოდგენილი არცერთი მტკიცებულებით არ დადასტურებულა. მათი იდენტურობის დამდგენ დოკუმენტად არ უნდა იქნეს მიჩნეული მოსარჩელის დაკვეთით შესრულებული მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი, რადგან დამკვეთი თავად განსაზღვრავს მიწის ნაკვეთის ადგილმდებარეობას, კონფიგურაციასა და საზღვრებს. სააგენტოს მიაჩნია, რომ როდესაც საქმე ეხება მიწის ნაკვეთების გადაფარვას, გეგმარებასა და სხვა ტექნიკურ საკითხებს, საექსპერტო კვლევას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების დადგენისათვის.

კასატორი - საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო, ასევე, მიიჩნევს, რომ არ წარმოადგენს სათანადო მოპასუხეს. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლი კი ავალებს სასამართლოს, გამოარკვიოს, სამართლებრივი თვალსაზრისით სწორად აირჩია თუ არა მოსარჩელემ ის პირი, რომელსაც დარღვეული უფლების აღდგენა უნდა მოსთხოვოს. აღნიშნული მუხლის მიზანია, მოპასუხის საპროცესო მოვალეობანი არ დაეკისროს ისეთ პირს, რომელსაც მოსარჩელის კანონიერ უფლებებთან კავშირი არ გააჩნია. რაც შეეხება სააპელაციო სასამართლოს პოზიციას, რომ საქმეში სამინისტროს მონაწილეობა ხელს უწყობს მის სრულ ინფორმირებას და მოსაზრების წარდგენის შესაძლებლობას, კასატორი აღნიშნავს, რომ მოცემული მიზნები მიიღწეოდა მისი საქმეში მესამე პირის სტატუსით მონაწილეობის შემთხვევაშიც.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად ასკვნის, რომ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მოთხოვნებს, რაც გამორიცხავს განსახილველი საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები, ვინაიდან:

- არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი;

- არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების საფუძველი;

- სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

- საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით;

- კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით და საკასაციო საჩივრებში მითითებული პოზიცია ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრების განსახილველად დაშვების წინაპირობა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ მოცემული დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს მოცემულ საქმეში სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოსა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სათანადო მოპასუხეებად მიჩნევის საფუძვლიანობა და დასაბუთებულობა, ასევე, საქმეში კ. ჟ-ის მოპასუხის სტატუსით მონაწილეობის აუცილებლობის შეფასება. გარდა ამისა, მოპასუხეთა სტატუსის სათანადოობის დადგენის შემთხვევაში, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების ფარგლებში, უნდა შემოწმდეს გასაჩივრებული მიღება-ჩაბარების აქტის კანონიერება.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში მოქმედი დისპოზიციურობის პრინციპიდან გამომდინარე, მხარე თავად წყვეტს არა მხოლოდ სასამართლოსადმი მიმართვის საკითხს, არამედ დამოუკიდებლად აყალიბებს სასარჩელო მოთხოვნას და მიუთითებს მოპასუხეს. ამასთან, ადმინისტრაციული პროცესის თავისებურებების გათვალისწინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-14 მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციულ პროცესში აუცილებლად უნდა მონაწილეობს ის ადმინისტრაციული ორგანო, რომელმაც გამოსცა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე რაიმე ქმედება. ამრიგად, მოპასუხედ უნდა მიეთითოს სწორედ ის ადმინისტრაციული ორგანო, რომლის მიმართაც აქვს მხარეს რეალური მოთხოვნა და რომელმაც დაარღვია მოსარჩელის უფლებები ან მიაყენა მას ზიანი. მოპასუხის სწორად განსაზღვრასა და დასახელებას კი საქმის გადაწყვეტისთვის არსებითი მნიშვნელობა აქვს, ამიტომ, მიუხედავად დისპოზიციურობის პრინციპისა, სასამართლო ვალდებულია, შეამოწმოს და შეაფასოს მოპასუხეთა სათანადოობა. მათ შორის, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლის შესაბამისად, თუ საქმის განხილვისას სასამართლო დაადგენს, რომ სარჩელი აღძრულია არა იმ პირის წინააღმდეგ, რომელმაც პასუხი უნდა აგოს სარჩელზე, მას შეუძლია მოსარჩელის თანხმობით შეცვალოს თავდაპირველი მოპასუხე სათანადო მოპასუხით. თუ მოსარჩელე არ არის თანახმა თავდაპირველი მოპასუხის სათანადო მოპასუხით შეცვლაზე, სასამართლო თავისი გადაწყვეტილებით უარს ეტყვის მოსარჩელეს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მასზედ, რომ გასაჩივრებული მიწის მიღება-ჩაბარების აქტი გამოცემულია „...ის“ მიერ. მოცემული საწარმო რეგისტრირებულ იქნა თბილისის ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 1997 წლის 06 ივნისის დადგენილებით და ჩამოყალიბდა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების სახით, სახელწოდებად კი განესაზღვრა საკარმიდამო საბაღე და სააგარაკო ნაკვეთების ათვისების ხელშემწყობი ორგანიზაცია „...ი“. ამავე დადგენილების შესაბამისად, აღნიშნული ორგანიზაციის დამფუძნებელს წარმოადგენდა მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტი. დადგენილია, რომ „საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ“ საქართველოს კანონით 35-ე მუხლის მე-3 პუნქტის „ვ“ ქვეპუნქტით (2004 წლისთვის მოქმედი რედაქცია), 2004 წლიდან იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში გადაეცა საარქივო და მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტები; ხოლო მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის კანონმდებლობით გათვალისწინებული უფლებამოსილებანი, რომლებიც უკავშირდებოდა მიწის რაციონალურად გამოყენებისა და დაცვის, ნიადაგის ეროზიის საწინააღმდეგო ღონისძიებების, ნაყოფიერების აღდგენისა და შენარჩუნების ღონისძიებების განხორციელებას, მიწის მიზნობრივი გამოყენებისა და დაცვის შესახებ კანონმდებლობით გათვალისწინებული მოთხოვნების შესაბამისად სახელმწიფო კონტროლის განხორციელებას, მიწის რესურსების მდგომარეობის თაობაზე მონაცემთა ერთიანი ბანკის შექმნას, გადაეცა გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს. რაც შეეხება შპს „...ს“, მისი რეგისტრაცია, დღეის მდგომარეობით, გაუქმებულია. შესაბამისად, არსებული ვითარებით, გასაჩივრებული მიღება-ჩაბარების აქტის გამომცემი პირი აღარ არსებობს, ხოლო მსგავს სამართლებრივ დავებში მისი სამართალმემკვიდრე ნორმატიულად განსაზღვრული არ არის. თუმცა, მოცემული გარემოება არ გამორიცხავს მოსარჩელის დარღვეული უფლების აღდგენაზე პასუხისმგებელი სუბიექტის დადგენას.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სახელმწიფო საკუთარი მიზნების მიღწევასა და ამოცანების განხორციელებას სახელმწიფო ორგანოთა ჩამოყალიბებისა და მათი უფლება-მოვალეოებების გამიჯვნის, ასევე, კერძო სამართლის იურიდიული პირების შექმნის მეშვეობით. თითოეული ასეთი პირი, მისი ფუნქციისა და დანიშნულების გათვალისწინებით, იღებს გარკვეულ უფლებებს და კისრულობს კონკრეტულ მოვალეობებს, რაც საბოლოოდ საჯარო თუ კერძო ინტერესთა დაცვასა და ეფექტური მმართველობის განხორციელებას ემსახურება. სწორედ ამიტომ, ფუნქციონალური თუ ორგანიზაციული გაგებით, საჯარო უფლებამოსილების განმახორციელებელი ნებისმიერი პირის გარდაქმნა ან გაუქმება ავტომატურად არ ნიშნავს მისი უფლება-მოვალეობების სრულ გაუქმებას და, რაც მთავარია, სამართლებრივი სახელმწიფოს პრინციპიდან გამომდინარე, არ გამორიცხავს სახელმწიფოს პასუხისმგებლობას ასეთი პირის უკანონო ქმედებებზე. შესაბამისად, საჯარო უფლებამოსილების განმახორციელებელი ადმინისტრაციული ორგანოს თუ სახელმწიფოს 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით შექმნილი საწარმოს გაუქმება, არ ათავისუფლებს სახელმწიფოს საჯარო ამოცანათა შესრულებისა და პირთა უფლებების დაცვის ვალდებულებისგან, ხოლო კონკრეტულ დავაზე უფლებამონაცვლე პირის დადგენა უნდა მოხდეს საქმის გარემოებათა შესწავლის, გაუქმებული და ამჟამად მოქმედი სუბიექტების უფლება-მოვალეობების მხედველობაში მიღებით.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, ვინაიდან შპს საკარმიდამო, საბაღე და სააგარაკო ნაკვეთების ათვისების ხელშემწყობი ორგანიზაცია „...ი“ წარმოადგენდა სახელმწიფოს 100% წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებულ საწარმოს, რომელიც ახორციელებდა საჯარო უფლებამოსილებას - განკარგავდა სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებულ უძრავ ნივთებს და მის მიერ 1997 წლის 18 ივნისს გაცემული N9440 მიღება-ჩაბარების აქტით მოხდა სწორედ სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის განკარგვა, მოცემულ დავაში მოპასუხეებად უნდა მონაწილეობდნენ ის ორგანოები, ვის კომპეტენციაშიც შედის სახელმწიფო საკუთრების მართვა. საკასაციო პალატა მიუთითებს „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის მე-6 პუნქტზე, რომლის თანახმად, სახელმწიფო ქონების მართვასა და განკარგვას ამ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში ახორციელებს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი − სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო. საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 17 სექტემბრის N391 დადგენილებით დამტკიცებული „სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს დებულების“ მეორე მუხლის მიხედვით კი, სააგენტოს მიზნებია: ა) სახელმწიფო ქონების მართვა და განკარგვა; ბ) სახელმწიფო ქონების სარგებლობაში გადაცემა; გ) სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით შექმნილ საწარმოებში პარტნიორის (აქციონერის) უფლებამოსილების განხორციელება; დ) კანონმდებლობით დადგენილი სხვა საქმიანობის განხორციელება. ამრიგად, სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს მიზანია სახელმწიფო ქონების მართვა და განკარგვა, თუმცა გასათვალისწინებელია, რომ „სააგენტოს აღნიშნული უფლებამოსილება არ არის ყოვლისმომცველი და არ ვრცელდება სახელმწიფო ქონების განკარგვის უკლებლივ ყველა შემთხვევაზე“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2018 წლის 4 ოქტომბრის განჩინება საქმეზე Nბს-601-601(კს-18)). ამასთან, „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ კანონის პირველი მუხლის მე-7 პუნქტის მიხედვით, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო სახელმწიფო ქონების მართვასა და განკარგვასთან დაკავშირებულ სახელმწიფო პოლიტიკას განსაზღვრავს და წარმართავს. იმავეს მიუთითებს საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 11 თებერვლის N70 დადგენილებით დამტკიცებული „საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს დებულების“ მე-2 მუხლის პირველი პუნქტი და მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტი. ამრიგად, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს ფუნქციების, მიზნებისა და დანიშნულების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სწორედ აღნიშნული ადმინისტრაციული ორგანოები წარმოადგენენ დღეის მდგომარეობით სათანადო მოპასუხეებს, რადგან მათ უშუალო მოვალეობაში შედის სახელმწიფო ქონების მართვასა და განკარგვასთან დაკავშირებული საკითხის შესწავლა, გადაწყვეტა და სახელმწიფო პოლიტიკის განსაზღვრა.

კ. ჟ-ის სამართლებრივ სტატუსთან დაკავშირებით კი, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მისი საქმეში მოპასუხედ მონაწილეობის გარეშეც არის შესაძლებელი მოსარჩელის დარღვეული უფლების აღდგენა და საკითხის სრულყოფილი შესწავლა, შეფასება და გადაწყვეტა. ამასთან, თავად კ. ჟ-ეს მოცემულ დავაში სრულად ჰქონდა მისი უფლებების რეალიზაციის საშუალება, რადგან საქმეში მონაწილეობდა სავალდებულო ჩაბმის მესამე პირად, რომელიც, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, სარგებლობს მოსარჩელის/მოპასუხის ყველა უფლებით და ეკისრება მოსარჩელის ყველა მოვალეობა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, საქმეში მხარეთა სამართლებრივი სტატუსის შეფასების შემდეგ, მნიშვნელოვანია სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობის განსაზღვრა, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში სადავო მიღება-ჩაბარების აქტის კანონიერების შემოწმებაში გამოიხატება.

დადგენილია, რომ „...ის“ მიერ 1997 წლის 18 ივნისს გაცემული N9440 მიღება-ჩაბარების აქტით, კ. ჟ-ეს საკუთრებაში გადაეცა 600 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი N11 ...ის მასივის ტერიტორიაზე. თუმცა, მოცემული მიწის ნაკვეთი გაცილებით ადრე, 1982 წლიდან გადაცემული ჰქონდა მოსარჩელე ლ. კ-ის დედას - ლ. კ-ს, რასაც ადასტურებს 1982 წლის 15 ივნისს გაცემული N11 მებაღის წიგნაკი, სს ფირმა „...ის“ (ყოფ. ...ა) მებაღეობის ამხანაგობის წევრთა სია და ამავე საზოგადოების გენერალური დირექტორის ვ. გ-ის 2017 წლის 14 ნოემბრის Nკგ-05 ცნობა. საგულისხმოა, რომ მიწის ნაკვეთთა იდენტურობა დასტურდება როგორც მიწის ნაკვეთთა ზედდების გამოვლენის თაობაზე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 18 იანვრის N... გადაწყვეტილებით, ისე მებაღის წიგნაკსა და მიღება-ჩაბარების აქტში მითითებული ნაკვეთის მაიდენტიფიცირებელი მონაცემებით. ეს გარემოება კ. ჟ-ეს სადავოდ არც გაუხდია და საწინააღმდეგოს დამადასტურებელი მტკიცებულებები საქმეში წარმოდგენილი არ არის. ამრიგად, კ. ჟ-ეს გადაეცა სხვა პირისთვის უკვე გადაცემული და მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთი, რაც მიღება-ჩაბარების აქტის უკანონობას განაპირობებს, რადგან სადავო პერიოდში მოქმედი კანონმდებლობიდან გამომდინარე, მიწის ნაკვეთების საკუთრებაში გადაცემის მთავარ პირობას წარმოადგენდა „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწების რეფორმის შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის N48 და „სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწების რეფორმის მიმდინარეობის შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1993 წლის 16 იანვრის N39 დადგენილებების ამოქმედებამდე მიწის ნაკვეთის ფლობის ფაქტი.

დამატებით აღსანიშნავია, რომ კ. ჟ-ისათვის საკუთრებაში მიწის ნაკვეთის გადაცემა მოხდა საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფოს მეთაურის 1995 წლის 22 თებერვლის №45 ბრძანებულებისა და „...ის“ საბჭოს 1995 წლის 05 ივნისის №21 დადგენილების საფუძველზე, თუმცა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის 2018 წლის 01 მარტის №10/36017 წერილით ირკვევა, რომ „...ის“ საბჭოს მასალები საქართველოს უახლესი ისტორიის ცენტრალურ არქივში სახელმწიფო დაცვაზე არ შესულა, მითითებული დადგენილება, ასევე, არ ყოფილა წარდგენილი სასამართლოებში საქმის განხილვის რომელიმე ეტაპზე. საქმეში კი არ მოიპოვება სხვა რაიმე დამატებითი მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა კ. ჟ-ისათვის სადავო უძრავი ქონების საკუთრებაში გადაცემის ფაქტის მართლზომიერება. ამასთანავე, გასაჩივრებულ, 1997 წლის 18 ივნისის N9440 მიღება-ჩაბარების აქტზე არ არსებობს მიმღების - კ. ჟ-ის ხელმოწერა. მოცემულ გარემოებათა ერთობლიობა კი ადასტურებს, მიღება-ჩაბარების აქტის უკანონობას და მისი ბათილად ცნობის წინაპირობების არსებობას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 25 ივლისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ა. წულაძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. ქადაგიძე