საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე Nბს-110(კ-20) 27 მაისი, 2020 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

ალექსანდრე წულაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნინო ქადაგიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - სსიპ შემოსავლების სამსახური

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - შპს „...“

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 15 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

აღწერილობითი ნაწილი:

შპს „...-მ“ 2018 წლის 9 ოქტომბერს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ და მოითხოვა ამავე სამსახურის 2018 წლის 3 სექტემბრის №CB918556 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმისა და 2018 წლის 19 სექტემბრის №26051 ბრძანების ბათილად ცნობა, ასევე, მოპასუხისთვის მოსარჩელის მიერ გაწეული საპროცესო ხარჯების ანაზღაურების დაკისრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 8 აპრილის გადაწყვეტილებით შპს „...-ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის მონიტორინგის დეპარტამენტის 2018 წლის 03 სექტემბრის №CB918556 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2018 წლის 19 სექტემბრის №26051 ბრძანება; სსიპ შემოსავლების სამსახურს შპს „...-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა მოსარჩელის მიერ სარჩელზე სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 150 (ას ორმოცდაათი) ლარის ანაზღაურება. აღნიშნული გადაწყვეტილება საააპელაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 15 ოქტომბრის განჩინებით სსიპ შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი აღნიშნავს, სასამართლოში საქმის განხილვისას სადავოდ არ გამხდარა სამართალდარღვევის განმეორებით ჩადენის ფაქტი, შესაბამისად, ადმინისტრაციულ ორგანოს მოცემულ გარემოებასთან დაკავშირებით მტკიცებულებები არ წარუდგენია. მიუხედავად ამისა, სასამართლომ სადავო გადაწყვეტილებაში იმსჯელა იმ ფაქტზე, რომ არ დასტურდებოდა სამართალდარღვევის განმეორებით ჩადენა. შედეგად, კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით გათვალისწინებული შეჯიბრებითობის პრინციპი. ამასთან, სასამართლოს საგადასახადო ორგანოსთვის არ დაუვალებია, წარედგინა შესაბამისი მტკიცებულება, სათანადოდ არ შეუსწავლია და გამოუკვლევია აღნიშნული ფაქტი.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 136-ე მუხლის მე-3 ნაწილზე მითითებით, კასატორი აღნიშნავს, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია, სრულად აღრიცხოს თავის საქმიანობასთან დაკავშირებული ყველა ოპერაცია, რათა გარანტირებული იყოს მათ დაწყებაზე, მიმდინარეობასა და დასრულებაზე კონტროლი. ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად კი, სამეწარმეო საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის ტრანსპორტირებისას, ხოლო საქონლის მიწოდებისას – მყიდველის მოთხოვნის შემთხვევაში სასაქონლო ზედნადები უნდა გამოიწეროს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი ფორმითა და წესით. კასატორი მიუთითებს, რომ სასაქონლო ზედნადების შევსების წესი დეტალურად არის გაწერილი კანონმდებლობით. სადავო შემთხვევაში კი ზედნადები არ იყო შევსებული მოცემული წესების დაცვით, ამდენად, განხორციელდა საქონლის ტრანსპორტირება სასაქონლო ზედნადების გარეშე.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული აქტები გამოცემულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით და მათი ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად ასკვნის, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მოთხოვნებს, რაც გამორიცხავს განსახილველი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები, ვინაიდან:

- არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი;

- არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების საფუძველი;

- სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

- საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით;

- კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით და საკასაციო საჩივარში მითითებული პოზიცია ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ მოცემული დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, სადავო საკითხს წარმოადგენს შპს „...-ის“ სამართალდამრღვევად მიჩნევისა და მისთვის სასაქონლო ზედნადების გარეშე საქონლის ტრანსპორტირებისთვის სანქციის შეფარდების კანონიერება.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 136-ე მუხლის მე-4 ნაწილისა და საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №994 ბრძანებით დამტკიცებული ,,მიმდინარე კონტროლის პროცედურების ჩატარების, სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა ჩამოწერის, აღიარებული საგადასახადო დავალიანების დაფარვის, საგადასახადო დავალიანების გადახდევინების უზრუნველყოფის ღონისძიებების განხორციელების, სამართალდარღვევათა საქმისწარმოების წესის“ 72-ე მუხლის პირველი პუნქტიდან გამომდინარე, სასაქონლო ზედნადების გამოწერა სავალდებულოა, თუკი ხორციელდება სამეწარმეო საქმიანობისთვის განკუთვნული საქონლის ქვეყნის შიგნით ტრანსპორტირება, ან თუკი საქონლის მიწოდებისას მყიდველი ითხოვს ზედნადების გამოწერას. ამასთანავე, კანონმდებლობით იმპერატიულად არის განსაზღვრული, რომ სასაქონლო ზედნადები გამოწერილი უნდა იყოს საქონლის ტრანსპორტირების დაწყებამდე. მოცემული ვალდებულების დარღვევა წარმოადგენს საგადასახადო სამართალდარღვევას. კერძოდ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 286-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სამეწარმეო საქმიანობისათვის საქონლის სასაქონლო ზედნადების გარეშე ტრანსპორტირება, მყიდველის მოთხოვნისას სასაქონლო ზედნადების გაუცემლობა ან საქონლის შეძენისას სასაქონლო ზედნადების მიღებაზე უარის თქმა, თუ სასაქონლო ზედნადების გარეშე ტრანსპორტირებული ან მიწოდებული/მისაწოდებელი საქონლის საბაზრო ღირებულება არ აღემატება 10 000 ლარს, – იწვევს პირის დაჯარიმებას 500 ლარის ოდენობით. იმავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად კი, ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ქმედება, ჩადენილი განმეორებით, − იწვევს პირის დაჯარიმებას 5 000 ლარის ოდენობით.

ნორმატიულად განსაზღვრულია, რომ სასაქონლო ზედნადები უნდა გამოიწეროს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი ფორმითა და წესით. სასაქონლო ზედნადების შევსების წესს კი ადგენს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანებით დამტკიცებული „გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ ინსტრუქციის 25¹ მუხლი. დასახელებული მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ზედნადები ივსება ელექტრონულად (გარდა ამ მუხლის მე-13 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევისა) საქონლის გამყიდველის/გამგზავნის მიერ, საქონლის მიწოდებისთანავე ან საქონლის ტრანსპორტირების დაწყებისთანავე. მე-4 პუნქტის „ზ.ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, მე-10 სტრიქონში იწერება იმ სატრანსპორტო საშუალების სახელმწიფო ნომერი, რომლითაც ხდება საქონლის გადაზიდვა.

დადგენილია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, შპს „...-ის“ საქონლის ტრანსპორტირებამდე გამოწერილი იყო ზედნადები, თუმცა მასში არ იყო შევსებული მე-10 სტრიქონი - მითითებული არ იყო სატრანსპორტო საშუალების სახელმწიფო ნომერი. ვინაიდან სასაქონლო ზედნადები სრულყოფილად არ იყო შევსებული, საგადასახადო ორგანომ მიიჩნია, რომ განხორციელდა საქონლის ზედნადების გარეშე ტრანსპორტირება.

საკასაციო პალატა განმარტავს, მართალია, სასაქონლო ზედნადები უნდა შეივსოს ზედმიწევნით სწორად და სრულად, მაგრამ მასში ნებისმიერი შეცდომის არსებობა არ შეიძლება განხილულ იქნეს ზედნადების არარსებობად. სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს მასზედ, რომ კანონმდებლობით სასაქონლო ზედნადების გამოწერის ვალდებულების შემოღება მიზნად ისახავს საგადასახადო ოპერაციის მიმდინარეობაზე კონტროლს. გარდა ამისა, საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანებით დამტკიცებული „გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ ინსტრუქციის 25¹ მუხლის მე-11 პუნქტის თანახმად, ზედნადები წარმოადგენს ხარჯის დამადასტურებელ დოკუმენტს. შესაბამისად, ზედნადები გამოწერილი და შევსებული უნდა იყოს ისე, რომ გადასახადის გადამხდელმა მის საფუძველზე შემოსავლები და ხარჯები სწორად აღრიცხოს, ხოლო საგადასახადო ორგანომ სატრანსპორტო საშუალების გადამოწმებისას თუ საგადასახადო შემოწმებისას სრულფასოვნად განახორციელოს გადასახადების მართლზომიერად გადახდაზე კონტროლი. სწორედ მითითებული მიზნების მხედველობაში მიღებით, კანონმდებლის მიერ ზედნადებით გათვალისწინებული სტრიქონების მნიშვნელობა განსხვავებულად არის შეფასებული. კერძოდ, საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანებით დამტკიცებული „ინსტრუქციის“ 25¹ მუხლის მე-14 პუნქტით გადასახადის გადამხდელს ენიჭება სასაქონლო ზედნადებში შეტანილი ცალკეული მონაცემების, მათ შორის, სატრანსპორტო საშუალების ნომრის თაობაზე სტრიქონის კორექტირების უფლება. ასევე, საგადასახადო კოდექსის 286-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლის პირველი-მე-4 ნაწილებით გათვალისწინებულ შემთხვევებში შესაბამისი სანქცია გამოიყენება, თუ სასაქონლო ზედნადებში არ არის მითითებული ან არასწორად არის მითითებული (გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც დაშვებულია ტექნიკური შეცდომა, რომელმაც არ შეიძლება არსებითი გავლენა იქონიოს შედეგზე): ა) დოკუმენტის შედგენის თარიღი ან/და ნომერი; ბ) სამეურნეო ოპერაციის მონაწილე მხარის დასახელება, საიდენტიფიკაციო ნომერი ან სახელი და გვარი, პირადი ნომერი; გ) საქონლის დასახელება ან/და რაოდენობა. ამრიგად, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საგადასახადო სამათალდარღვევისთვის სანქციის შეფარდებამდე საგადასახადო ორგანოს თანამშრომლებმა უნდა შეაფასონ არა მხოლოდ ზედნადებში კონკრეტული ინფორმაციის არარსებობა/არასწორად მითითება, არამედ მოცემული ინფორმაციის სახე.

განსახილველ შემთხვევაში კი, სადავო არ არის, რომ საქონლის ტრანსპორტირებამდე გამოწერილ ზედნადებში მითითებული იყო ოპერაციის მონაწილეები, ტრანსპორტირების დაწყებისა და დასრულების ადგილები, სატრანსპორტო საშუალების მძღოლის ვინაობა. ამდენად, ზედნადები იძლეოდა ოპერაციის მონაწილეების იდენტიფიცირების, საქონლის ტრანსპორტირების დროისა და ადგილის კონტროლის შესაძლებლობას. მხოლოდ ავტომანქანის ნომრის მიუთითებლობა კი, ასეთი სტრიქონის კორექტირების შესაძლებლობის გათვალისწინებითა და სასაქონლო ზედნადებში ყველა სხვა მონაცემის სწორად შევსების პირობებში, არ წარმოადგენდა ისეთ შეცდომას, რომელიც არსებით გავლენას იქონიებდა შედეგზე. ამრიგად, სადავო შემთხვევა ვერ დაკვალიფიცირდება საქონლის სასაქონლო ზედნადების გარეშე ტრანსპორტირებად. შესაბამისად, მოსარჩელისთვის საგადასახადო სანქციის დაკისრების საფუძვლები არ არსებობს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 15 ოქტომბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ა. წულაძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. ქადაგიძე