ბს-609(კ-19) 28 მაისი, 2020წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ქეთევან ცინცაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 13.02.2019წ. განჩინებაზე

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს „კომპანია ...მა“ 20.10.2017წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ სსიპ შემოსავლების სამსახურის მომსახურების დეპარტამენტის 16.02.2012წ. ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმის, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 25.04.2017წ. ბრძანებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 22.09.2017წ. გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 12.04.2018წ. გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის მომსახურების დეპარტამენტის 16.02.2012წ. საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 25.04.2017წ. ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 22.09.2017წ. გადაწყვეტილება, რაც სააპელაციო წესით გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 13.02.2019წ. განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. პალატამ აღნიშნა, რომ შპს „კომპანია ...ის“ მიმართ სამართალდარღვევის ოქმი შედგა იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ შპს-მ საქართველოს მთავრობის 30.03.2010წ. N96 დადგენილებით განსაზღვრული საფასურის გადახდის გარეშე წარადგინა 2010 წლის მოგებისა და ქონების წლიური დეკლარაციები. საქართველოს მთავრობის 30.03.2010წ. N96 დადგენილების 76-ე გრაფით განსაზღვრულია მატერიალური ფორმის საგადასახადო დეკლარაციის მიღების საფასური - 30 ლარი. საგადასახადო კოდექსის 269.1 მუხლის თანახმად, საგადასახადო სამართალდარღვევად ითვლება პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება (მოქმედება ან უმოქმედობა), რომლისთვისაც ამ კოდექსით გათვალისწინებულია პასუხისმგებლობა, საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის პირს პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს მხოლოდ ამ კოდექსით დადგენილი საფუძვლითა და წესით. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს „კომპანია ...მა“ საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნათა შესაბამისად, ადმინისტრაციულ ორგანოში წარადგინა 2010 წლის მოგების და ქონების გადასახადის წლიური დეკლარაციები დაზღვეული საფოსტო გზავნილით, მატერიალური სახით. მართალია დეკლარაციები წარდგენილ იქნა საქართველოს მთავრობის 30.03.2010წ. N96 დადგენილების 76-ე გრაფით განსაზღვრული მატერიალური სახით საგადასახადო დეკლარაციის მიღების საფასურის - 30 ლარის გადახდის გარეშე, თუმცა აღნიშნული არ ასაბუთებს შპს-ს მიერ საგადასახადო სამართალდარღვევის ჩადენას. საგადასახადო კოდექსის მიხედვით სამართალდარღვევას წარმოადგენს პირის მიერ საგადასახადო ორგანოში საგადასახადო დეკალრაციის წარდგენისათვის საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი ვადის დარღვევა (274.1 მუხ.). ამასთან, მატერიალური ფორმის საგადასახადო დეკლარაციის მიღების საფასურის გადახდის გარეშე წარდგენის შემთხვევაში, საგადასახადო ორგანოს ჰქონდა ვალდებულება გადასახადის გადამხდელისათვის შესაბამისი საფასურის გადახდის შესახებ ინფორმაციის მიწოდების თაობაზე,რაც არ მომხდარა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 13.02.2019წ. განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ. კასატორმა მიუთითა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, საგადასახადო კოდექსის 291-ე, 270-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსბულ დავების განხლვის საბჭოში ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვისას, საბჭომ გაიზიარა მოსაზრება, რომ საგადასახადო კანონმდებლობა არ ითვალისწინებდა პასუხისმგებლობას დეკლარაციების საფასურის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტის წარდგენის გარეშე მატერიალური ფორმით დეკლარაციის წარდგენისათვის და შესაბამისად, ხსენებული შემთხვევა არ იყო სანქცირებადი. ამდენად, არ არსებობდა სამინისტროს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის საფუძველი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საგადასახადო კოდექსის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 269.1 მუხლის მიხედვით, საგადასახადო სამართალდარღვევად ითვლებოდა პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება (მოქმედება ან უმოქმედობა), რომლისთვისაც ამ კოდექსით გათვალისწინებული იყო პასუხისმგებლობა, საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის პირს პასუხისმგებლობა შეიძლებოდა დაკისრებოდა მხოლოდ ამ კოდექსით დადგენილი საფუძვლითა და წესით. ამდენად, საგადასახადო პასუხისმგებლობის დაკისრებისათვის უპირველეს ყოვლისა, აუცილებელია არსებობდეს ნორმა, რომელიც ადგენს ვალდებულებას და სანქციას მისი შეუსრულებლობისათვის. ამასთანავე, საგადასახადო პასუხისმგებლობის დამდგენი ნორმა უნდა არსებობდეს საგადასახადო კოდექსში და არა სხვა რომელიმე ნორმატიულ აქტში.

საგადასახადო კოდექსის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელის ერთ-ერთი ვალდებულება იყო საგადასახადო ორგანოსათვის საგადასახადო დეკლარაციის წარდგენა (43.1 მუხ. „გ“ ქვ.პ.), ამასთან, შესაძლებელი იყო ადმინისტრაციულ ორგანოში საგადასახადო დეკლარაციის წარდგენა მატერიალური ან ელექტრონული სახით (44-ე მუხ.), პირს უფლება ჰქონდა საგადასახადო დეკლარაცია საგადასახადო ორგანოში წარედგინა პირადად, აგრეთვე გაეზავნა იგი დაზღვეული საფოსტო გზავნილით ან ელექტრონული ფორმით (67.3 მუხ.). საგადასახადო ორგანოში საგადასახადო დეკლარაციის კანონმდებლობით დადგენილი ვადის დარღვევით წარდგენა მიიჩნეოდა საგადასახადო სამართალდარღვევად (274.1 მუხ.). განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ შპს „კომპანია ...მა“ საგადასახადო ორგანოში წარადგინდა საგადასახადო დეკალრაციები დაზღვეული საფოსტო გზავნილით, მატერიალური სახით, ამასთანავე, დეკლარაციების წარდგენა განხორციელდა საქართველოს მთავრობის 30.03.2010წ. N96 დადგენილების 76-ე გრაფაში ასახული საფასურის - 30 ლარის გადახდის გარეშე. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კასატორი ვერ უთითებს სადავო პერიოდში მოქმედი საგადასახადო კოდექსის რომელიმე ნორმაზე, რომლის მიხედვითაც შესაძლებელი იქნებოდა მატერიალური ფორმის საგადასახადო დეკლარაციის მიღების საფასურის გადაუხდელობის ფაქტის საგადასახადო სამართალდარღვევად მიჩნევა. სათანადო ნორმატიული საფუძვლის გარეშე კონკრეტული ქმედების საგადასახადო სამართალდარღვევად მიჩნევა დაუსაბუთებელია.

დაუსაბუთებელია კასატორის მოსაზრება, რომ მან მოახდინა შპს-ს დაკისრებული სანქციისაგან გათავისუფლება, რის გამო არ არსებობდა დავების განხილვის საბჭოს სადავო 22.09.2017წ. გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის საფუძველი. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 22.09.2017წ. გადაწყვეტილებით მართალია შპს გათავისუფლდა დაკისრებული სახდელისაგან, თუმცა არ მოხდა 16.02.2012წ. სამართალდარღვევის ოქმის ბათილად ცნობა, რითიც საბჭომ ფაქტობრივად დაადასტურა შპს-ს მიერ საგადასახადო სამართალდარღვევის ჩადენის ფაქტი. გასათვალისწინებელია, რომ მათ შორის საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმში არ ხდება მითითება საგადასახადო კოდექსის კონკრეტულ ნორმაზე, რომლის დარღვევამაც შპს-თვის პასუხისმგებლობის დაკისრება გამოიწვია, ოქმში მითითება ხდება მხოლოდ საქართველოს მთავრობის 30.03.2010წ. N96 დადგენილებით განსაზღვრული მოთხოვნების დარღვევაზე, თუმცა საგადასახადო კოდექსის 269.1 მუხლი ერთმნიშვნელოვნად ადგენს, რომ საგადასახადო სამართალდარღვევად ითვლება პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, რომლისთვისაც ამ კოდექსით არის გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა, საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის პირს პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს მხოლოდ ამ კოდექსით დადგენილი საფუძვლითა და წესით. ამდენად, საკასაციო პალატა მართებულად მიიჩნევს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრებებს სადავო აქტების არამართლზომიერებასთან დაკავშირებით.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 13.02.2019წ. განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: მ.ვაჩაძე

ქ. ცინცაძე