ბს-146(2კ-19) 25 ივნისი, 2020წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები:მაია ვაჩაძე, ქეთევან ცინცაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 26.09.2018წ. განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. ლ-ემ 19.09.2016წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, სსიპ ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურისა და სსიპ არქიტექტურის სამსახურის მიმართ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 07.03.2016წ. დადგენილების, ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 09.09.2016წ. ბრძანების, სსიპ არქიტექტურის სამსახურის 05.01.2016წ. ბრძანების და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 18.08.2016წ. ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 28.06.2017წ. გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 09.09.2016წ. ბრძანება და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 07.03.2016წ. დადგენილება, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლისა და გამოკვლევის შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, მ. ლ-ის სარჩელი დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა მ. ლ-ის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 26.09.2018წ. განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელი დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. პალატამ აღნიშნა, რომ საქმის მასალებით უტყუარად დასტურდება კონკრეტული სამშენებლო სამუშაოების განხორციელების ფაქტი როგორც ნაგებობისათვის უძრავი ძეგლის სტატუსის მინიჭებამდე, ასევე იმ დრომდე, ვიდრე მ. ლ-ე კონკრეტული ფართის მესაკუთრე გახდებოდა. პალატამ მიიჩნია, რომ წარმოების ხელახლა ჩატარებისას ადმინისტრაციულმა ორგანომ გადაწყვეტილება სწორედ აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით უნდა მიიღოს. პალატამ ყურადღება გაამახვილა 28.10.2003წ. შედგენილ საბინაო კომუნალური მომსახურების სქემატურ ნახაზზე, რომლის მიხედვით მ. ლ-ის მიერ ქონების შეძენის დროისათვის შენობის მეორე სართულზე გამოჭრილი იყო ფანჯრის ღიობი, ასევე კიბის მიჯნაზე აშენებული იყო კედელი, რომელშიც გაჭრილი იყო კარის ღიობი. ამდენად, დასტურდება, რომ მ. ლ-ეს არ განუხორციელებია მითითებული სამუშაოები, მოსარჩელემ მოახდინა მხოლოდ უკვე არსებული ფანჯრისა და კარის შეცვლა მეტალოპლასტმასით და განახორციელა შიდა სამღებრო სამუშაოები. პალატამ მიიჩნია, რომ იმ პირობებში, როდესაც უტყუარად არ დასტურდება მ. ლ-ის მიერ სამშენებლო საქმიანობის განხორციელება, ზედამხედველობის საქალაქო სამსახური არ იყო უფლებამოსილი მიეღო კონკრეტული შინაარსის დადგენილება. გასათვალისწინებელია აგრეთვე, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში შექმნილი კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის საბჭომ 04.12.2015წ. სხდომაზე განიხილა ქ. თბილისში, ...ის ქ. N...-ში მცირე სარეაბილიტაციო სამუშაოების პროექტის შეთანხმებისა და ნებართვის გაცემის თაობაზე მ. ლ-ის 29.10.2015წ. განცხადება და საკითხს დადებითი შეფასება მიეცა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 26.09.2018წ. განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სასამართლოს მიერ.

კასატორებმა აღნიშნეს, რომ კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლზე ნებისმიერი სახის სამშენებლო სამუშაოს განხორციელებას ესაჭიროება კანონით დადგენილი წესით გაცემული ნებართვის არსებობა. ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივში დაცულ გეგმაზე დატანილი არ არის ფანჯრის ღიობი, ასევე კედელი, რომელზეც გამოჭრილია კარის ღიობი. ამასთანავე, საქმეში დაცულია ფართის წინა მესაკუთრის წერილობითი ახსნა-განმარტება, რომლის თანახმად, აღნიშნული სამუშაოები მისი მესაკუთრედ ყოფნის პერიოდში არ განხორციელებულა. კასატორებმა აღნიშნეს, რომ ერთმნიშვნელოვნად ვერ დგინდება სამშენებლო სამუშაოების მწარმოებელი პირი, ამიტომ პასუხისმგებლობა ფართის მესაკუთრეს - მ. ლ-ეს უნდა დაეკისროს. კულტურული მემკვიდრეობის საბჭოს დასკვნა სამუშაოების დასაშვებობის შესახებ არის სარეკომენდაციო ხასიათის, ამდენად, აღნიშნული დასკვნის არსებობა არ ადასტურებს სამუშაოების განხორციელებას ნებართვის საფუძველზე.

კასატორი ზედამხედველობის სამსახური (მუნიციპალური ინსპექცია) თვლის, რომ სასკ-ის 16.1 მუხლის საფუძველზე, სასამართლოს ფართის წინა მესაკუთრე უნდა ჩაერთო მიმდინარე სასამართლო განხილვაში. სასამართლომ ადმინისტრაციულ ორგანოს დაავალა აქტის გამოცემა, რაც არასწორია, რადგან აქტის გამოცემამდე საჭიროა რიგი ქმედებების განხორციელება, მაგ.: ობიექტის ადგილზე შემოწმება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 04.02.2019წ. განჩინებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ შედეგობრივად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

მართებულია ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრება სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე სადავო აქტის ბათილად ცნობის შესახებ, რადგან ადმინისტრაციულ პროცესში მოქმედი ინკვიზიციურობის პრინციპის გათვალისწინებით (სასკ-ის მე-4, მე-19 მუხ.) მართალია სასამართლოს აქვს შესაძლებლობა ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის მიზნით შეაგროვოს დამატებითი მტკიცებულებები, თუმცა აღნიშნული უზრუნველყოფს ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში დაშვებული ხარვეზების აღმოფხვრას და არა ორგანოში განსახორციელებელი წარმოების ჩანაცვლებას. განსახილველ შემთხვევაში გამოკვლევას საჭიროებს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე რიგი გარემოებები.

საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ქ. თბილისში, ...ის ქ. N...-ში მდებარე შენობას საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის მინისტრის 01.10.2007წ. N3/181 ბრძანებით მინიჭებული აქვს კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი. ამასთანავე, საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინსიტროს 25.01.2016წ. წერილის მიხედვით, 2007წ. სტატუსის მინიჭების პერიოდისათვის დოკუმენტაციაში მითითებული სარკმელი შენობაზე უკვე არსებობდა. უძრავი ძეგლის 12.11.2005წ. N0307097 სააღრიცხვო ბარათის მიხედვით, შენობის ქუჩის მეორე ფასადზე ფიქსირდებოდა სამი სარკმელი. ქ. თბილისში, ...ის ქ. ...-ში მდებარე შენობის შესახებ 2016წ. გაცემული მცირე სახელოვნებათმცოდნეო დასკვნის მიხედვით, შენობის მარცხენა კედელზე ამჟამად არსებული ღიობები ხელს არ უშლის შენობის მხატვრულ არქიტექტურულ გამომსახველობას და მისი სტილისტური მთლიანობის აღქმას. შესაბამისად, მისი ავთენტურობა ძეგლის მხატვრული აღქმისთვის გადამწყვეტი არ არის, ხოლო შენობის მარჯვენა კედელზე გაჭრილი ღიობები 2005 წლის ფოტოებზე ნამდვილად დასტურდება, ასევე შესაძლებელია ისინი ისახებოდნენ 1930-1940-იანი წლების ფოტოზე. ამდენად, მართებულია ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრება, რომ დასტურდება სადავო სამუშაოების განხორციელება შენობისათვის კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსის მინიჭებამდე. განსახილველ შემთხვევაში მ. ლ-ეს პასუხისმგებლობა დაეკისრა სწორედ იმ საფუძვლით, რომ კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლზე განხორციელებული ნებისმიერი, მათ შორის შიდა სამუშაოები საჭიროებს უფლებამოსილ ორგანოსთან შეთანხმებას. ადმინისტრაციულ ორგანოს არ შეუფასებია შენობისათვის სტატუსის მინიჭებამდე სადავო სამუშაოების განხორციელების შემთხვევაში სანებართვო დოკუმენტაციის მოპოვების საჭიროება.

გასათვალისწინებელია აგრეთვე, რომ საქმეში დაცული 28.10.2003წ. საბინაო კომუნალური მომსახურების სქემატური ნახაზის მიხედვით, შენობის მე-2 სართულზე გამოჭრილია ფანჯრის ღიობი, ასევე სადარბაზოს კიბის მიჯნაზე აშენებულია კედელი, რომელშიც გაჭრილია კარის ღიობი. ამდენად, მ. ლ-ის მიერ ფართის შეძენისას აღნიშნული სამუშაოები უკვე იყო განხორციელებული. მართალია ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივში დაცული გეგმა მსგავს მონაცემს არ შეიცავს, თუმცა მნიშვნელოვანია, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ თითოეული მტკიცებულება უნდა შეაფასოს სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში, ფაქტობრივი გარემოებები უნდა დადგინდეს მტკიცებულებათა ყოველმხრივ, სრული და ობიექტური შესწავლის შედეგად.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ წარმოების ხელახლა ჩატარებისას ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა გაითვალისწინოს აგრეთვე სსიპ საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს 06.12.2018წ. წერილი, რომლის თანახმად, სააგენტომ მიზანშეწონილად არ მიიჩნია ქ. თბილისში, ...ის ქ. N...-ში მდებარე კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლზე არსებული ფანჯრის ღიობის დემონტაჟი. გასათვალისწინებელი, რომ როგორც სადავო პერიოდში, ასევე ამჟამად მოქმედი „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს დებულების“ მიხედვით, სააგენტოს მიზანი და ამოცანა საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლებისა და ობიექტის დაცვა და მოვლა-პატრონობაა. სააგენტოს უფლებამოსილებებში შედიოდა აგრეთვე კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების რეაბილიტაციასთან და კვლევასთან დაკავშირებით კონკრეტული რეკომენდაციების შემუშავება, კულტურული მემკვიდრეობის ზონებში სამშენებლო სამუშაოებთან მიმართებით სარეკომენდაციო მასალების მომზადება. ამდენად, სააგენტოს ჰქონდა და აქვს კულტურული მემკვიდრეობის უძრავ ძეგლთან დაკავშირებით განხორციელებული სამუშაოების მიზანშეწონილობის შეფასების კომპეტენცია.

სასამართლო არ იზიარებს მოსაზრებას ფართის წინა მესაკუთრის სასამართლო განხილვაში ჩართვის აუცილებლობის შესახებ, რადგან დავის საგანს შეადგენს მ. ლ-ისათვის სამშენებლო სამართალდარღვევის გამო დაკისრებული პასუხისმგებლობის მართლზომიერება, სადავო აქტების კანონიერად ან უკანონოდ მიჩნევა უშუალო გავლენას არ ახდენს ფართის წინა მესაკუთრეზე. ამასთან,სასკ-ის 16.1 მუხლის საფუძველზე პირის საქმეში მესამე პირად ჩართვა წარმოადგენს სასამართლოს უფლებამოსილებას და არა ვალდებულებას. გასათვალისწინებელია, რომ საქმის წარმოების ხელახლა ჩატარებისას, შესაბამისი აუცილებლობის გამოკვეთის შემთხვევაში, ორგანო არ არის შეზღუდული მოახდინოს აღნიშნული პირის ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩართვა, მისთვის ახსნა-განმარტებების ჩამორთმევა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამო ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ემუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 26.09.2018წ. განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ქ. ცინცაძე