საქმე N:ბს-186(2კ-19)

#ბს-186(2კ-19) 2 აპრილი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, ვასილ როინიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) – 1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია; 2. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) – ა. გ-ა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

დავის საგანი – ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2016 წლის 31 აგვისტოს ა. გ-ამ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, 2016 წლის 18 აპრილის ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის უფროსის პირველმა მოადგილემ განიხილა პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დარღვევისათვის ა. გ-ას მიმართ შედგენილი 2015 წლის 27 ნოემბრის #000885 მითითება და 2015 წლის 18 დეკემბრის #000885 შემოწმების აქტი, მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელის მიერ წარდგენილ იქნა არაერთი მტკიცებულება იმის დასადასტურებლად, რომ მიშენება განხორციელებული იყო კანონიერად და არ არსებობდა მოსარჩელის დაჯარიმებისა და მისთვის უნებართვოდ განხორციელებული მშენებლობის დემონტაჟის დავალების საფუძველი.

მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ გამოცემული დადგენილება არის უკანონო, ვინაიდან იგი გამოცემულია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის დარღვევით, კერძოდ, მოსარჩელე სადავოდ ხდიდა იმ ფაქტს, რომ მიშენება საცხოვრებელ სახლზე განხორციელებული იყო წლების წინ სხვა პირის მიერ, იქამდე, სანამ მოსარჩელე მას შეიძენდა. ამასთან, მოსარჩელის მოსაზრებით, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო საჯარო რეესტრიდან გამოეთხოვა საჭირო დოკუმენტაცია, დაეთვალიერებინა შემთხვევის ადგილი. მოსარჩელე, აგრეთვე, მიუთითებს, რომ საჯარო რეესტრის მონაცემების თანახმად, ა. გ-ას საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება წარმოადგენს სახელმწიფოსთან თანასაკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებას.

ამდენად, მოსარჩელემ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 18 აპრილის #000885 დადგენილებისა და საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2016 წლის 3 აგვისტოს #1-1452 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 16 მაისის გადაწყვეტილებით ა. გ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა N...-ში მდებარე უძრავი ქონება (ს.კ. #...) ა. გ-ასა და სახელმწიფოს თანასაკუთრებას წარმოადგენს. მითითებულ ქონებაზე ა. გ-ას საკუთრების უფლება მ. ა- ასაგან 2015 წლის 17 ნოემბრის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე გადაეცა.

2015 წლის 11 ნოემბერს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის სპეციალისტებმა ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა N...-ში მდებარე შენობა-ნაგებობა (ს.კ. #...) დაათვალიერეს, რა დროსაც სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე აშენებული დამხმარე ნაგებობა დააფიქსირეს.

სასამართლომ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია, რომ 2015 წლის 27 ნოემბერს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა ა. გ-ას მიმართ შეადგინა #000885 მითითება. აღნიშნული მითითებით ა. გ-ას ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა N...-ში მდებარე შენობა-ნაგებობაზე (ს.კ. #...) უნებართვო მიშენების დემონტაჟი ან სანებართვო დოკუმენტაციის წარდგენა დაევალა, რისთვისაც 20 დღის ვადა განესაზღვრა.

2015 წლის 18 დეკემბერს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის სპეციალისტმა შეადგინა #000885 შემოწმების აქტი, რომლითაც ა. გ-ას მიერ 2015 წლის 27 ნოემბერის #000885 მითითების მოთხოვნათა შეუსრულებლობა დააფიქსირა.

2016 წლის 16 თებერვალს ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა ა. გ-ას მონაწილეობით განიხილა 2015 წლის 27 ნოემბრის #000885 მითითებისა და 2015 წლის 18 დეკემბრის #000885 შემოწმების აქტის შედეგები. განხილვისას ა. გ-ამ განმარტა, რომ მის მიმართ შედგენილ #000885 მითითებასა და შემოწმების აქტში აღნიშნული მიშენება თვითონ განახორციელა 3-4 წლის წინ, ხოლო ნაგებობის სახურავი გამოცვალა 1 წლის წინ. მანვე განმარტა, რომ უნებართვო ნაგებობის დემონტაჟს ვერ განახორციელებდა.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 18 აპრილის #000885 დადგენილებით ა. გ-ა 10 000 (ათი ათასი) ლარით დაჯარიმდა ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა N...-ში მდებარე შენობა-ნაგებობაზე (ს.კ. #...) უნებართვოდ მიშენების განხორციელებისათვის. ამავე დადგენილებით ა. გ-ას ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა N...-ში უნებართვოდ განხორციელებული მიშენების დემონტაჟი დაევალა.

2016 წლის 28 აპრილს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას წარედგინა ა. გ-ას #154697/12 ადმინისტრაციული საჩივარი, რომლითაც ა. გ-ამ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 18 აპრილის #000885 დადგენილების ბათილად ცნობა მოითხოვა. საჩივრის ავტორის განმარტებით, იგი არის აფხაზეთიდან დევნილი, სოციალურად დაუცველი, მარტოხელა დედა, ცხოვრობს ნათესავთან, სადაც ააშენა შენობა-ნაგებობა და მძიმე ეკონომიკური მდგომარეობის გამო ვერ შეძლებს დაკისრებული ჯარიმის გადახდას.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2016 წლის 3 აგვისტოს #1-1452 ბრძანებით ა. გ-ას 2016 წლის 28 აპრილის #154697/12 ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 18 აპრილის #000885 დადგენილება. მითითებული ბრძანების მიხედვით, გასაჩივრებული დადგენილება კანონიერია, შეესაბამება პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე და 25-ე მუხლებს, ასევე, „მშენებლობის ნებართვების გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის #57 დადგენილების მე-3 მუხლის 47-ე, 74-ე, და 78-ე პუნქტებსა და 36-ე მუხლს. ამასთან, ბრძანებით განიმარტა, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევების ფაქტების გამოვლენა წარმოადგენს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის ვალდებულებას და სამშენებლო სფეროში მოქმედი კანონმდებლობა გამონაკლისებს არ ითვალისწინებს, რის გამოც ადმინისტრაციული ორგანო მოკლებულია შესაძლებლობას, ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებით გადაწყვეტილების მიღებისას გაითვალისწინოს საჩივრის ავტორის სოციალური მდგომარეობა.

სასამართლომ მიუთითა პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლზე, რომლის მიხედვით, უნებართვო მშენებლობის წარმოება უძრავ ქონებაზე, რომელიც კერძო, სახელმწიფო ან თვითმმართველი ერთეულის თანასაკუთრების ობიექტია, გამოიწვევს დაჯარიმებას 10000 ლარის ოდენობით.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების ნორმებს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლი განსაზღვრავს. კერძოდ, მითითებული მუხლის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა (სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების შემოწმების აქტის შედგენით დაწყების შემთხვევები) (მე-2 ნაწილი). მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი. შემოწმების აქტში აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით, კერძოდ: ა) მითითება შესრულდა, ბ) მითითება არ შესრულდა, გ) მითითება არადროულად სრულდება (მე-5 ნაწილი). თუ მითითება დროულად არ შესრულდა, მაგრამ სამართალდარღვევა გამოსწორდა დადგენილების მიღებამდე, დამრღვევი თავისუფლდება პასუხისმგებლობისაგან, ხოლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოება წყდება (მე-7 ნაწილი). თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ, ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე უნებართვო მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ, გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ. კანონით გათვალისწინებულ ვადაში (2 თვის ვადაში, რომელიც შეიძლება გაგრძელდეს არაუმეტეს 2 თვით) დადგენილების მიუღებლობის შემთხვევაში დამრღვევი თავისუფლდება ამ კოდექსით გათვალისწინებული ჯარიმის გადახდის ვალდებულებისაგან (მე-13 და მე-14 ნაწილები).

მითითებული ნორმებიდან და დადგენილი გარემოებებიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 18 აპრილის #000885 დადგენილებით ა. გ-ას მართლზომიერად დაეკისრა ჯარიმა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე უნებართვო მშენებლობისათვის და მართლზომიერად დადგინდა უნებართვო ნაგებობის დემონტაჟი, რამეთუ ა. გ-ას დასახელებული სამსახურის მიერ შედგენილი მითითებით განსაზღვრულ ვადაში დარღვევა არ ჰქონდა გამოსწორებული და არც მისი გამომრიცხავი ან/და საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძვლების დამადასტურებელი მტკიცებულებები არ ჰქონდა წარდგენილი. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ არსებობდა გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის საფუძველი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 16 მაისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ა. გ-ამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ა. გ-ას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 16 მაისის გადაწყვეტილების შეცვლით საქმეზე მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ა. გ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი ა. გ-ას 10 000 ლარით დაჯარიმების ნაწილში ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 18 აპრილის #000885 დადგენილება და ჯარიმა ქ. თბილისში, ...ის ქ. #...-ში, ს/კ #... არსებულ შენობა-ნაგებობაზე უნებართვო მიშენების განხორციელებისათვის განისაზღვრა 8000 ლარის ოდენობით; დანარჩენ ნაწილში ა. გ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მართალია, აპელანტი სადავოდ ხდიდა სამართალდარღვევის ფაქტს და განმარტავდა, რომ მიშენება წარმოდგენილი სახით არსებობდა ათწლეულების განმავლობაში, რასაც, მისივე მითითებით, ადასტურებდა ტექ. აღრიცხვის არქივიდან ამოღებული ტექნიკური ნახაზით, თუმცა საქმეზე წარმოდგენილი არ იყო არც ერთი მტკიცებულება, რომელიც ეჭვქვეშ დააყენებდა ან/და სადავოდ გახდიდა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და სააპელაციო სასამართლოს მისცემდა უკვე დადგენილი გარემოებებისაგან განსხვავებული ფაქტების დადასტურების შესაძლებლობას.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ პალატის მიერ მხარეთა მონაწილეობით გამოკვლეულ იქნა საქმეში წარმოდგენილი ტექნიკური აღრიცხვის არქივიდან ამოღებული საინვენტარიზაციო გეგმა, რის შედეგადაც დადგინდა, რომ სადავო მიშენება წარმოებულია საინვენტარიზაციო გეგმაზე არსებული შენობისაგან დამოუკიდებლად. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ აპელანტი ვერ უარყოფდა ადმინისტრაციული ორგანოს მითითებას მშენებლობის ადგილმდებარეობის თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე ყურადღება გაამახვილა ადმინისტრაციული წარმოების მასალებზე, სადაც ა. გ-ა განმარტავდა, რომ შემოწმების აქტში აღნიშნული მიშენება განახორციელა 3-4 წლის წინ, ხოლო ნაგებობის სახურავი გამოცვალა 1 წლის წინ. უნებართვო ნაგებობის დემონტაჟის განუხორციელებლობის მოტივად ა. გ-ა მიუთითებდა მხოლოდ ერთადერთ საფუძველს - იყო შეჭირვებული და ფართი წარმოადგენდა მის საცხოვრებელ ადგილს. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, ერთი მხარის მიერ ისეთი გარემოების არსებობის ან არარსებობის დადასტურება (აღიარება), რომელზედაც მეორე მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნებსა თუ შესაგებელს, სასამართლომ შეიძლება საკმარის მტკიცებულებად ჩათვალოს და საფუძვლად დაუდოს სასამართლო გადაწყვეტილებას.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე, რომელიც იწვევს შენობა- ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, გამოიწვევს დაჯარიმებას: ა) სახელმწიფოს ან თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე – 10 000 ლარით; ბ) კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე – 8 000 ლარით. ამავე მუხლის შენიშვნის მე-2 ნაწილის მიხედვით, გაბარიტების ცვლილებად განიხილება ისეთი სამშენებლო საქმიანობა, რომლის დროსაც იცვლება შენობა-ნაგებობის საძირკვლის, გარე შემომზღუდავი კონსტრუქციების ან/და სახურავის პარამეტრები (მიშენება, დაშენება, შენობა-ნაგებობის სიმაღლის გაზრდა და ა. შ.), ხოლო მშენებლობის შედეგად წარმოქმნილი ობიექტი არის შენობა-ნაგებობის არსებითი შემადგენელი ნაწილი, რომლის გამოცალკევება შეუძლებელია მთლიანი შენობა-ნაგებობის ან ამ ნაწილის განადგურების ანდა მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის სამართალდამრღვევად ცნობა შეესაბამებოდა ზემოაღნიშნული ნორმისა და „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის #57 დადგენილების დანაწესს, რაც გამორიცხავდა ამ ნაწილში სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას.

რაც შეეხება ჯარიმის ოდენობას, სააპელაციო სასამართლომ ამ ნაწილში არ დაადასტურა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 18 აპრილის #000885 დადგენილების კანონიერება და მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ წარმოდგენილი განმარტება ჯარიმის ოდენობის თაობაზე, ემყარებოდა პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის პირველ ნაწილის არასწორ განმარტებას.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილი ჯარიმის ოდენობის ნაწილში ახდენს დიფერენცირებას და ადგენს, რომ უკანონო მშენებლობა სახელმწიფოს ან თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე იწვევს დაჯარიმებას 10 000 ლარის ოდენობით, ხოლო კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე - 8 000 ლარის ოდენობით.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, როგორც საქმეში წარმოდგენილი მასალებიდან დასტურდებოდა, მიწის ნაკვეთი საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო თანასაკუთრების უფლებით. მოსარჩელესთან ერთად მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს წარმოადგენდა სახელმწიფო, საკუთრების უფლება გამიჯნული არ იყო, შესაბამისად, მოტივაცია იმის თაობაზე, რომ მშენებლობა წარმოებული იყო სახელმწიფო საკუთრებაში რიცხულ მიწის ნაკვეთზე, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოკლებული იყო მტკიცებას და, ამავდროულად, უხეშად ხელყოფდა ერთ-ერთი თანამესაკუთრის უფლებებს, აყენებდა მას არათანაბარ მდგომარეობაში, იმ პირობებში, როდესაც ორივე თანამესაკუთრის სამართლებრივი სტატუსი უძრავ ნივთთან (მიწის ნაკვეთთან) მიმართებით იყო იდენტური და უფლებრივი თვალსაზრისით არ განსხვავდებოდა.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დაუშვებლად მიიჩნია აპელანტთან მიმართებით ჯარიმის 10000 ლარის ოდენობით გამოყენება და მიიჩნია, რომ ჯარიმის ოდენობის განსაზღვრა უნდა მომხდარიყო პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის პირველ ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, რაც, თავის მხრივ, ქმნიდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლის საჭიროებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ, რომლებმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორთა განმარტებით, კანონმდებლობა ითვალისწინებს დიფერენცირებას იმის მიხედვით, თუ ვის კუთვნილ ტერიტორიაზეა განხორციელებული უნებართვო სამშენებლო სამუშაოები: სახელმწიფო ან თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ ტერიტორიაზე უნებართვო მშენებლობის განხორციელება იწვევს დაჯარიმებას 10 000 ლარის ოდენობით, ხოლო კერძო საკუთრებაზე - 8 000 ლარის ოდენობით. ამასთან, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის შენიშვნის პირველი ნაწილით მოწესრიგებულია კერძო და სახელმწიფოს თანასაკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის შემთხვევაში ჯარიმის ოდენობაც, რაც, ამავე კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, შეადგენს 10 000 ლარს. ამასთან, კასატორი მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია ისეთი მტკიცებულება ან არგუმენტაცია, რომელიც იქნებოდა გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის საფუძველი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 21 იანვრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 16 მაისის განჩინებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მათი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრების გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრების საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა N...-ში მდებარე უძრავი ქონება (ს.კ. #...) ა. გ-ასა და სახელმწიფოს თანასაკუთრებას წარმოადგენს. მითითებულ ქონებაზე ა. გ-ას საკუთრების უფლება მ. ა- ასაგან 2015 წლის 17 ნოემბრის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე გადაეცა.

2015 წლის 27 ნოემბერს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა ა. გ-ას მიმართ შეადგინა #000885 მითითება. აღნიშნული მითითებით ა. გ-ას ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა N...-ში მდებარე შენობა-ნაგებობაზე (ს.კ. #...) უნებართვო მიშენების დემონტაჟი ან სანებართვო დოკუმენტაციის წარდგენა დაევალა, რისთვისაც 20 დღის ვადა განესაზღვრა.

საკასაციო სასამართლო, უპირველესად, მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველ წინადადებაზე, რომლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. ამავე კოდექსის 409-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია შეცვალოს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მხოლოდ იმ ფარგლებში, რასაც მხარეები მოითხოვენ.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით მხოლოდ მოპასუხეების - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მიერ იქნა გასაჩივრებული, ხოლო ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში მოსარჩელე ა. გ-ას საკასაციო წესით არ გაუსაჩივრებია. შესაბამისად, საკასაციო პალატა დადგენილ გარემოებად მიიჩნევს სამართალდარღვევის ჩადენის ფაქტს, სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას, საკასაციო წესით მოცემული დავის განხილვისას შეამოწმოს, მათ შორის, ჰქონდა თუ არა ადგილი სამართალდარღვევის ჩადენას, ამასთან, გადაწყვიტოს არსებობდა თუ არა მოსარჩელისათვის დემონტაჟის დავალების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები. ზემოხსენებული საპროცესო-სამართლებრივი საფუძვლების გათვალისწინებით, განსახილველი დავის გადაწყვეტისას საკასაციო სასამართლო შეზღუდულია წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების ფარგლებით, რომლებითაც სადავოდ არის გამხდარი მხოლოდ მოსარჩელე ა. გ-აზე დაკისრებული ადმინისტრაციული სახდელის ოდენობა. კერძოდ, კასატორები სადავოდ ხდიან მოსარჩელისათვის სადავო აქტებით განსაზღვრული ჯარიმის ოდენობის შემცირებას და მიიჩნევენ, რომ მოქმედი კანონმდებლობის გათვალისწინებით, არსებობდა მოსარჩელე ა. გ-ას არა 8 000 ლარით, არამედ 10 000 ლარით დაჯარიმების საფუძვლები. გამომდინარე იქიდან, რომ მოსარჩელეს გასაჩივრებული არ აქვს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლითაც მას დაკისრებული ჯარიმა 8 000 ლარამდე შეუმცირდა, საკასაციო სასამართლო განსახილველი დავის ფარგლებში უფლებამოსილია სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონიერებაზე მხოლოდ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მოსარჩელისათვის დაკისრებულ და სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილ ჯარიმათა სხვაობის ნაწილში იმსჯელოს და ჩადენილი სამართალდარღვევის ბუნებისა და მოქმედი კანონმდებლობის მხედველობაში მიღებით განსაზღვროს, თუ რა ოდენობით უნდა მომხდარიყო მოსარჩელის დაჯარიმება.

საკასაციო პალატა მიუთითებს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, გამოიწვევს დაჯარიმებას: ა) სახელმწიფოს ან თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე – 10 000 ლარით; ბ) კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე – 8 000 ლარით. ამავე მუხლის შენიშვნის პირველი ნაწილის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის წარმოება უძრავ ქონებაზე, რომელიც კერძო, სახელმწიფო ან თვითმმართველი ერთეულის თანასაკუთრების ობიექტია, გამოიწვევს დაჯარიმებას ამ მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა N...-ში მდებარე უძრავი ქონება (ს.კ. #...), რომელზედაც მოსარჩელის მიერ უნებართვოდ იქნა ნაწარმოები სამშენებლო სამუშაოები, ა. გ-ასა და სახელმწიფოს თანასაკუთრებას წარმოადგენს.

ამდენად, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის შენიშვნის პირველი ნაწილი ცხადყოფს, რომ სახელმწიფო თანასაკუთრების ობიექტზე ნაწარმოები უნებართვო მშენებლობა სამართალდარღვევის ჩამდენი პირის 10 000 ლარით დაჯარიმების წინაპირობას წარმოადგენს. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო პალატის არგუმენტაციას მოსარჩელისათვის დაკისრებული ჯარიმის 8 000 ლარამდე შემცირების თაობაზე და მიიჩნევს, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი კანონმდებლობით სახელმწიფოს თანასაკუთრებაში არსებულ ქონებაზე ჩადენილი სამართალდარღვევისათვის გათვალისწინებული პასუხისმგებლობის ზომის იმპერატიულად განსაზღვრის პირობებში, არ არსებობდა მოსარჩელისათვის დაკისრებული ადმინისტრაციული სახდელის ოდენობის - 10 000 ლარის 8 000 ლარამდე შემცირების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო განსაკუთრებულ ყურადღებას მიაქცევს 2019 წლის 18 სექტემბერს მიღებულ „ადმინისტრაციული სახდელისაგან გათავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველ მუხლზე, რომლის თანახმად, ამ კანონის მიზანია ერთჯერადი ხასიათის დროებითი და განსაკუთრებული ღონისძიების სახით ამავე კანონით განსაზღვრული იმ ფიზიკური პირების ადმინისტრაციული სახდელისგან − ჯარიმისგან და შესაბამისი საურავისგან გათავისუფლება, რომლებმაც საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული სამართალდარღვევა 2019 წლის 15 იანვრამდე ჩაიდინეს და რომელთა მიმართაც ადმინისტრაციული სახდელის დადების შესახებ დადგენილება ამ კანონის ამოქმედებამდე არ აღსრულებულა.

მითითებული კანონის მე-2 მუხლის „ა“ და „ზ“ ქვეპუნქტების თანახმად, ამ კანონით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული სახდელისგან თავისუფლდება სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრირებული პირი, რომლის ოჯახის სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის მაჩვენებელი 100 001 ქულაზე ნაკლებია, აგრეთვე, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებული პირი − დევნილი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში არსებულ მტკიცებულებებზე, კერძოდ, საქმეში მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილია საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს მიერ 2014 წლის 24 იანვარს ა. გ-ას (პ/ნ #..., დაბადების თარიღი: ...) სახელზე გაცემული იძულებით გადაადგილებული პირის - დევნილის მოწმობა (სარეგისტრაციო #...), რომლითაც დასტურდება, რომ ა. გ-ა წარმოადგენს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირს - დევნილს. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს მიერ სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიანი ბაზიდან 2016 წლის 17 თებერვლის მდგომარეობით მომზადებული ამონაწერით დასტურდება, რომ ა. გ-ას ოჯახის (ოჯახის საიდენტიფიკაციო #...) სარეიტინგო ქულაა - 38 080.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქმეში დაცული ინფორმაციის თანახმად, ა. გ-ა არის როგორც სოციალურად დაუცველი, აგრეთვე, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებული პირი - დევნილი. თუმცა აღსანიშნავია ისიც, რომ საქმის მასალებში დაცული, ა. გ-ას სოციალური მდგომარეობის ამსახველი ზემოაღნიშნული ინფორმაცია ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მიერ ფაქტობრივ გარემოებებად არ იქნა დადგენილი. ამასთან, მითითებული დოკუმენტებით ასახულია 2014 და 2016 წლების მდგომარეობა, რაც, თავის მხრივ, სასამართლოს მხრიდან დავის განხილვის ეტაპისათვის არსებული მდგომარეობით დაზუსტებას საჭიროებს. კერძოდ, გამომდინარე იქიდან, რომ სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრირებულ პირთა ოჯახების სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის მაჩვენებელი პერიოდულ ცვლას განიცდის, საჭიროა საქმეში არსებული 2016 წლის 17 თებერვლის მდგომარეობით დადგენილი სარეიტინგო ქულის სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროისათვის გადამოწმება. ამასთან, საყურადღებოა ის გარემოებაც, რომ საქმეში წარმოდგენილი ა. გ-ას დევნილის მოწმობა გაცემულია 2014 წლის 24 იანვარს. შესაბამისად, იმის გათვალისწინებით, რომ „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა შესახებ“ საქართველოს კანონი ითვალისწინებს დევნილის სტატუსის როგორც შეწყვეტის, აგრეთვე, ჩამორთმევის საფუძვლებს, განსახილველ საქმესთან მიმართებით დამატებით გამოსარკვევი და დასადგენია, ძალაშია თუ არა მოსარჩელისათვის 2014 წლის 24 იანვრის მდგომარეობით მინიჭებული სტატუსი, დღევანდელი მდგომარეობითაც წარმოადგენს თუ არა იგი საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირს – დევნილს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზემოხსენებული საპროცესო-სამართლებრივი ნორმები საკასაციო სასამართლოს უზღუდავს შესაძლებლობას, საქმის საკასაციო წესით განხილვისას დამატებით გამოიკვლიოს და დაადგინოს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები. შესაბამისად, სახელმწიფოს მიერ „ადმინისტრაციული სახდელისგან გათავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე 2019 წლის 15 იანვრამდე ჩადენილ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევებთან დაკავშირებით გამოჩენილი გულისხმიერების მხედველობაში მიღებით, დავის მართებული გადაწყვეტისათვის პრინციპული მნიშვნელობა ენიჭება ზემოხსენებული ფაქტობრივი გარემოებების სწორედ სააპელაციო პალატის მიერ მოკვლევას. თუმცა აქვე საგულისხმოა ისიც, რომ სააპელაციო სასამართლო საქმის ხელახალი განხილვისას იზღუდება იმ მდგომარეობით, რაც თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილების მოსარჩელის მიერ გაუსაჩივრებლობამ გამოიწვია. კერძოდ, როგორც ზემოთ აღინიშნა, საკასაციო პალატამ გაიზიარა კასატორთა მოსაზრება, რომ მოსარჩელის დაჯარიმება უნდა მომხდარიყო არა 8 000, არამედ 10 000 ლარით, თუმცა იმ შემთხვევაში, თუკი დადასტურდება ა. გ-ას „ადმინისტრაციული სახდელისგან გათავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის სუბიექტად მიკუთვნება, სააპელაციო სასამართლო უფლებამოსილია მხოლოდ 10 000 და 8 000 ლარის სხვაობის - 2 000 ლარის ნაწილში იმსჯელოს მოსარჩელესთან მიმართებით ადმინისტრაციულ სახდელებთან დაკავშირებით სახელმწიფოს მიერ დაწესებული შეღავათის გავრცელების შესაძლებლობაზე. რაც შეეხება დაკისრებული სანქციის დარჩენილ ნაწილს - 8 000 ლარს, იმ შემთხვევაში, თუკი სააპელაციო პალატის მიერ გამოკვლეული ინფორმაციით ა. გ-ა „ადმინისტრაციული სახდელისგან გათავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის სუბიექტად ჩაითვლება, შექმნილი მდგომარეობიდან გამომდინარე, 8 000 ლარის ნაწილში ადმინისტრაციული სახდელისაგან პირის გათავისუფლება განსახილველ საქმეზე მიღებული კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულების სტადიაზე უნდა იქნეს განხორციელებული.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ვ. როინიშვილი