საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-79(კ-20) 29 ივნისი, 2020 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

ალექსანდრე წულაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნინო ქადაგიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - ფ. ც- ა

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო

მესამე პირი - სსიპ შემოსავლების სამსახური

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 1 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

აღწერილობითი ნაწილი:

ფ. ც- ამ 2018 წლის 2 აგვისტოს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობისა და ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების მოთხოვნით. სასარჩელო მოთხოვნათა დაზუსტების შედეგად, ფ. ც- ამ მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2018 წლის 13 ივლისის გადაწყვეტილების (საჩივარი №6217/2/18) ბათილად ცნობა და ამავე ორგანოსთვის ფ. ც- ას 2018 წლის 3 ივლისის საჩივრის განხილვის დავალება, ხოლო მოპასუხედ საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო მიუთითა. სსიპ შემოსავლების სამსახური კი, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 21 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საქმეში მესამე პირად იქნა ჩაბმული.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 24 აპრილის გადაწყვეტილებით ფ. ც- ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ფ. ც- ამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის პირველი ოქტომბრის განჩინებით ფ. ც- ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 24 აპრილის გადაწყვეტილება. მითითებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ფ. ც- ამ.

კასატორი აღნიშნავს, რომ საგადასახადო ორგანოს 2006 წლის 20 თებერვლის №11-479 და 23 მარტის №11-774 საგადასახადო მოთხოვნებთან მიმართებით საჩივრები წარადგინა არა როგორც მეწარმე სუბიექტმა, არამედ როგორც - ა. ც- ას მემკვიდრემ. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ დაუსაბუთებლად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ ი/მ ფ. ც- ას პორტალზე შესვლისას და დოკუმენტის გაცნობისას, ადგილი ჰქონდა „ადრესატის მიერ აქტის გაცნობას“. საკასაციო საჩივრის მიხედვით, ელექტრონული პორტალი წარმოადგენს გადასახადის გადამხდელთან კომუნიკაციის საშუალებას და ამ ურთიერთობაში უნდა გაიმიჯნოს ი/მ ფ. ც- ა, რომელიც წარმოადგენს გადასახადის გადამხდელ მეწარმე სუბიეტს, და ფ. ც- ა, როგორც დამოუკიდებელი ფიზიკური პირი. კასატორის მოსაზრებით, 2017 წლის 25 დეკემბრის საჩივრის ავტორსა და 2018 წლის 30 აპრილის №10358 ბრძანების ადრესატს წარმოადგენდა სწორედ ფიზიკური პირი ფ. ც- ა, რომელმაც სადავო ბრძანება ჩაიბარა წარმომადგენლის განცხადების საფუძველზე, 2018 წლის 20 ივნისს. დასახელებული თარიღიდან საჩივარი ფინანსთა სამინისტროში წარდგენილია ოცდღიანი ვადის დაცვით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევით და ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად ასკვნის, რომ ფ. ც- ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრულ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მოთხოვნებს, რაც გამორიცხავს განსახილველი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის შესაძლებლობას.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები, ვინაიდან:

- არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი;

- არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების საფუძველი;

- სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

- საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით;

- კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით და საკასაციო საჩივარში მითითებული პოზიცია ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა. ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გამოთქმულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ მოცემული დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, მოცემულ საქმეში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს ფ. ც- ას ადმინისტრაციული საჩივრის განუხილველად დატოვების კანონიერება, გასაჩივრების ვადის დარღვევაზე მითითებით.

საკასაციო სასამართლო, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 41-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტსა და 51-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ნ“ ქვეპუნქტზე მითითებით, აღნიშნავს, რომ გადასახადის გადამხდელს მინიჭებული აქვს საგადასახადო ორგანოს მიერ გამოცემული, მისთვის არასასურველი გადაწყვეტილების გასაჩივრების შესაძლებლობა. ამავდროულად, საჩივრის წარდგენის უფლების რეალიზებას უკავშირდება საგადასახადო ორგანოს ვალდებულება, განიხილოს და გადაწყვიტოს წარდგენილი საჩივარი. თუმცა, გასაჩივრების უფლება არ არის დროში შეუზღუდავი უფლება და დაინტერესებულმა პირმა იგი უნდა გამოიყენოს კანონით დადგენილ ვადაში. მათ შორის, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 305-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, შემოსავლების სამსახურის მიერ მომჩივნისთვის არასასურველი გადაწყვეტილების მიღების შემთხვევაში ამ მომჩივანს უფლება აქვს, გადაწყვეტილება მისი ჩაბარებიდან 20 დღის ვადაში გაასაჩივროს დავების განხილვის საბჭოში ან სასამართლოში. საკასაციო პალატა, დასახელებული ნორმის საფუძველზე, განმარტავს, კანონმდებელი ადგენს რა გასაჩივრების ვადას, იქვე განსაზღვრავს მისი ათვლის წერტილს, რომელიც დაკავშირებულია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ადრესატისათვის ჩაბარებასთან, კანონმდებლობით დადგენილი წესით გაცნობასთან.

გადასახადის გადამხდელთან მიმოწერის წესი კი რეგულირებულია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 44-ე მუხლით, რომლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საგადასახადო ორგანო დოკუმენტს პირს უგზავნის ან/და წარუდგენს წერილობითი ან ელექტრონული ფორმით. იმავე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, დოკუმენტის გაგზავნის ან/და წარდგენის ფორმას ირჩევს საგადასახადო ორგანო, ხოლო მე-9 ნაწილის პირველი წინადადების შესაბამისად, საგადასახადო ორგანოს მიერ პირისათვის ელექტრონული ფორმით გაგზავნილი დოკუმენტი ჩაბარებულად ითვლება ადრესატის მიერ მისი გაცნობისთანავე. „გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანების მე-11 მუხლის პირველი პუნქტი ასევე ადგენს, რომ შემოსავლების სამსახურსა და გადასახადის გადამხდელს შორის კომუნიკაცია (მათ შორის, დეკლარირება) შესაძლებელია განხორციელდეს ელექტრონული ფორმით, ონლაინ რეჟიმში, შემოსავლების სამსახურის ოფიციალური ვებგვერდის www.rs.ge გამოყენებით. ამავე „წესის“ მე-12 მუხლის მე-3 პუნქტის (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია) მიხედვით, საგადასახადო ორგანოს მიერ პირისათვის ელექტრონული ფორმით გაგზავნილი ნებისმიერი დოკუმენტი ჩაბარებულად ითვლება ადრესატის მიერ მისი სამსახურის ვებგვერდზე ან ელექტრონულ ფოსტაში გაცნობისთანავე, რის თაობაზეც საგადასახადო ორგანოს ინფორმაცია მიეწოდება სამსახურის ვებგვერდიდან.

ამრიგად, საგადასახადო კანონმდებლობიდან გამომდინარე, დოკუმენტის წერილობითი თუ ელექტრონული ფორმით გაგზავნა თანაბარ სამართლებრივ შედეგებს იწვევს. დოკუმენტის ელექტრონულად გაგზავნა გამოიხატება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გადამხდელის ავტორიზებულ გვერდზე გაგზავნაში. ასეთი სახით გაგზავნილი წერილი ადრესატისთვის ჩაბარებულად ითვლება, როდესაც მომხმარებელი შეტყობინებას გახსნის, გაეცნობა, ინფორმაცია კი გაცნობის თარიღის შესახებ საგადასახადო ორგანოს ვებგვერდის მეშვეობით ავტომატურად მიეწოდება. ამასთან, ელექტრონულ გვერდზე წვდომასთან მიმართებით მნიშვნელოვანია, რომ გადამხდელის ელექტრონული გვერდის შექმნისას პაროლს ირჩევს სწორედ მითითებული გადასახადის გადამხდელი. ვინაიდან კონკრეტული მომხმარებლის გვერდზე შესვლა პაროლის გარეშე შეუძლებელია, ელექტრონულ გვერდზე მისული ინფორმაციის გაცნობა შეუძლია მხოლოდ იმ პირს, რომელმაც იცის პაროლი - მომხმარებელს, ან მის მიერ შერჩეულ პირს, რომელსაც გაანდო პაროლი. სხვის ელექტრონულ გვერდზე უკანონო შეღწევა კი დანაშაულს წარმოადგენს და მსგავსი ფაქტის არსებობა შესაბამისი წესით უნდა დასტურდებოდეს.

სადავო შემთხვევაში, მოსარჩელეს სსიპ შემოსავლების სამსახურის ბრძანება 2018 წლის 30 აპრილს ელექტრონულად გაეგზავნა და 2018 წლის 10 მაისს პროგრამულად დაფიქსირდა მოსარჩელის გვერდზე ელექტრონულად გაგზავნილი ბრძანების გახსნა, რაც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ოფიციალურ გაცნობას ნიშნავს. შესაბამისად, ამ მომენტიდან დაიწყო აქტის გასაჩივრების ოცდღიანი ვადის ათვლა. თუმცა, საჩივარი ფინანსთა სამინისტროში წარდგენილია გასაჩივრების ვადის დარღვევით, 2018 წლის 3 ივლისს, რაც, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 301-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, საჩივრის განუხილველად დატოვების საფუძველს ქმნის.

რაც შეეხება კასატორის მითითებას, რომ უნდა გაიმიჯნოს ფ. ც- ა, როგორც მეწარმე, და ფ. ც- ა, როგორც ა. ც- ას მემკვიდრე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, მოცემულ შემთხვევაში სადავოა სსიპ შემოსავლების სამსახურის ბრძანების ჩაბარებისა და მისი გასაჩივრების ვადის ათვლის მომენტი, ხოლო ამ აქტის უშუალო ადრესატს წარმოადგენდა მოსარჩელე და იგი გამოცემული იყო ფ. ც- ას საჩივრის საფუძველზე. შესაბამისად, ფ. ც- ას, როგორც დაინტერესებულ პირსა და აქტის ადრესატს, რომელიც დარეგისტრირებულია შემოსავლების სამსახურის ვებგვერდზე, კანონით დადგენილი წესით, ელექტრონული ფორმით მართებულად, კანონის მოთხოვნათა დაცვით გაეგზავნა სსიპ შემოსავლების სამსახურის ბრძანება ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ.

საკასაციო პალატა დამატებით ყურადღებას გაამახვილებს მასზედ, რომ კასატორი ვერ მიუთითებს გასაჩივრების ვადის დარღვევის საპატიო მიზეზის არსებობაზე, რაც შესაძლებელია, საგადასახადო კოდექსის 299-ე მუხლის მე-10 ნაწილის საფუძველზე, გაშვებული ვადის აღდგენის წინაპირობა გამხდარიყო.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ფ. ც- ას საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 1 ოქტომბრის განჩინება;

3. კასატორს - ფ. ც- ას (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს 2020 წლის 19 თებერვლის №9088016145 საგადახდო დავალებით მ. ზ- ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70% - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ა. წულაძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. ქადაგიძე