საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა დ ა წ ყ ვ ე ტ ი ლ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

Nბს-53(კ-20) 23 ივლისი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) - მ. კ-ა

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 30.04.2019წ. განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. კ-ამ 30.01.2017წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიმართ. სარჩელის დაზუსტების შემდეგ, მოსარჩელემ მოითხოვა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 22.04.2016წ. N001022 დადგენილებისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 21.12.2016წ. N1-2593 ბრძანების ბათილად ცნობა.

მოსარჩელის განმარტებით, 2012 წელს გ. კ-საგან შეიძინა მე-20 საუკუნის 40-იან წლებში თბილისში, ...ის ქ. N...-ში აშენებული საცხოვრებელი სახლი. აღნიშნული უძრავი ქონების მომიჯნავედ რეგისტრირებულია ორი უძრავი ნივთი (ს/კ ... და ...), რომელთა საკადასტრო მონაცემებთან არ არის შესაბამისობაში მისი უძრავი ნივთი (რამდენიმე კვადრატულ მეტრზე ფიქსირდება გადაფარვა). ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 22.04.2016წ. N001022 დადგენილებით, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44.1 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, დაჯარიმდა 8000 ლარით თბილისში, ...ის ქუჩა N...-ში უკანონო მშენებლობის განხორციელებისათვის და დაევალა დემონტაჟის განხორციელება. მოსარჩელის განმარტებით, სამართალდარღვევის ჩადენას მისი მხრიდან ადგილი არ ჰქონია. თბილისში, ...ის ქ. N...-შიმდებარე საცხოვრებელი ბინა აშენდა 1940 წელს და ქონების შეძენამდე მისთვის არ ყოფილა ცნობილი შესაძლო უკანონო მშენებლობისა და გადაფარვის ფაქტის თაობაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 21.06.2018წ. გადაწყვეტილებით მ. კ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება მ. კ-ამ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 20.03.2019წ. განჩინებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის უფლებამონაცვლედ დადგინდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია. ამავე სასამართლოს 30.04.2019წ. განჩინებით მ. კ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 21.06.2018წ. გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 21.12.2011წ. გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა გ. კ-ს სარჩელი, უმკვიდროდ იქნა ცნობილი თბილისში, ...ის ქ. N...-ში მდებარე 40.01 კვ.მ. ფართის საცხოვრებელი სადგომი, ასევე 51 კვ.მ. დამხმარე ფართი და უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცა გ. კ-ს.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა მ. კ-ას მიმართ 11.06.2014წ. შეადგინა N000607 მითითება, მასზედ, რომ მან განახორციელა თბილისში, ...ის ქ. N...-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე. ამავე მითითებით მ. კ-ას დაევალა განხორციელებული სამუშაოების კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის წარდგენა ან ობიექტის დემონტაჟის განხორციელება 30 დღის ვადაში.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა 29.08.2014წ. შეადგინა შემოწმების აქტი მ. კ-ას მიერ მითითების შეუსრულებლობის შესახებ, ხოლო 13.10.2014წ. N000607 დადგენილებით მ. კ-ა დაჯარიმდა 8000 ლარით და დაევალა უნებართვოდ აშენებული საცხოვრებელი სახლის დემონტაჟი.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 22.05.2015წ. N350 ბრძანებით მ. კ-ას ადმინისტრაციული საჩივარი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი 13.10.2014წ. N000607 დადგენილება და თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს დაევალა საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა გამოკვლევის შემდეგ ახალი აქტის გამოცემა. ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიუთითა, რომ გამოკვლეული არ არის კონკრეტულად რომელი სამშენებლო სამუშაო აწარმოა მ. კ-ამ, ვინაიდან სამართალდარღვევის ობიექტი საინვენტარიზაციო გეგმებით ფიქსირდება 1950 წლიდან. უძრავი ქონების ნაწილი მ. კ-ას სახელზე აღირიცხა 2012 წლის 10 ივლისს, 04.07.2012წ. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ხოლო მთლიანი ქონება მის სახელზე რეგისტრირებულია 24.12.2013წ. ამავე დადგენილების მიხედვით, საჩივრის ავტორი აღიარებს მხოლოდ იმ გარემოებას, რომ აღადგინა ოთახის შესასვლელში ჩამონგრეული კედელი, რაც ასევე დასტურდება ფოტოსურათებით.

20.01.2016წ. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა მ. კ-ას მიმართ შეადგინა N001022 მითითება. აღნიშნული მითითების მიხედვით, ქალაქ თბილისში, ...ის ქ. N...-ში მდებარე მ. კ-ას კუთვნილი უძრავი ქონების ფასადზე სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე განხორციელებული იყო რეკონსტრუქცია - შენობა-ნაგებობის მარცხენა ნაწილში მოწყობილი იყო კაპიტალური კედელი კარის ღიობით, მარჯვენა ნაწილში გაუქმებული იყო კედელი და ადგილმდებარეობის შეცვლით მოწყობილი იყო კაპიტალური კედელი, კარისა და ფანჯრის ღიობებით, ნაგებობის შუა ნაწილში კი, ძველი კედლის ნაცვლად მოწყობილი იყო ახალი. მ. კ-ას დაევალა განხორციელებული სამუშაოების კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის წარდგენა ან ობიექტის საინვენტარიზაციო გეგმასთან შესაბამისობაში მოყვანა 30 დღის ვადაში.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 20 იანვრის N001022 მითითებით გათვალისწინებულ სამუშაოებთან დაკავშირებით მ. კ-ამ განმარტა, რომ მან მხოლოდ შენობის შუა ნაწილში არსებული კედლის რეკონსტრუქცია განახორციელა, ვინაიდან კედელი იყო ავარიული, რაც შეეხება ნაგებობის დანარჩენ ნაწილებს, ისინი ანალოგიური სახით არსებობდა მ. კ-ას მიერ ამ ნაგებობის შეძენამდე და წინა მესაკუთრესაც ანალოგიურ მდგომარეობაში გადაეცა. გ. კ-ს (ქალაქ თბილისში, ...ის ქ. N...-ში მდებარე ქონების მესაკუთრე მ. კ-ას მიერ ამ ქონებაზე უფლების შეძენამდე) განმარტებით, მას არ უწარმოებია 20.01.2016წ. N001022 მითითებით გათვალისწინებული სამშენებლო სამუშაოები და მისთვის არ არის ცნობილი, თუ ვის მიერ არის ნაწარმოები ისინი.

22.02.2016წ. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის სპეციალისტმა შეადგინა N001022 შემოწმების აქტი, რომელშიც დაფიქსირდა 20.01.2016წ. N001022 მითითების მოთხოვნათა შეუსრულებლობა.

28.03.2016წ. ქალაქ თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა მ. კ-ას და მისი წარმომადგენლის - ლ. კ-ის მონაწილეობით განიხილა 26.01.2016წ. N001022 მითითებისა და 22.02.2016წ. N001022 შემოწმების აქტის შედეგები. განხილვაზე მ. კ-ას წარმომადგენელმა განმარტა, რომ მ. კ-ას უნებართვო სამშენებლო სამუშაოები არ უწარმოებია, მის მიერ ქონების შეძენის შემდეგ ქონების მდგომარეობა არ შეცვლილა. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 22.04.2016წ. N001022 დადგენილებით მ. კ-ა დაჯარიმდა 8000 (რვა ათასი) ლარით ქალაქ თბილისში, ...ის ქ. N...-ში მდებარე ქონებაზე უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების წარმოებისთვის. ამავე დადგენილებით მ. კ-ას დაევალა უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების შედეგების დემონტაჟი და ქონების საინვენტარიზაციო გეგმასთან შესაბამისობაში მოყვანა.

25.05.2016წ. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა მ. კ-ამ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 22.04.2016წ. N001022 დადგენილების ბათილად ცნობა მოითხოვა. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 21.12.2016წ. N1-2593 ბრძანებით მ. კ-ას ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 22.04.2016წ. N001022 დადგენილება.

საქალაქო სასამართლოს 21.06.2018წ. გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების დასაბუთებაში სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ ,,მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 24.03.2009წ. №57 დადგენილების 4.1 მუხლის შესაბამისად, მშენებლობის სახეებია: ა) ახალი მშენებლობა(მათ შორის, მონტაჟი); ბ) რეკონსტრუქცია; გ) რემონტი-შეკეთება, მოპირკეთება(არ საჭიროებს ნებართვას); დ) დემონტაჟი; ე) ლანდშაფტური მშენებლობა; ვ) დროებითი შენობა-ნაგებობის მონტაჟი/განთავსება. ამავე დადგენილების 36.1 მუხლის თანახმად, მშენებლობის განხორციელების სამართლებრივი საფუძველია კანონმდებლობით, მათ შორის ამ დადგენილებით განსაზღვრულ შემთხვევებში სათანადო წესით მიღებული მშენებლობის ნებართვა. მე-2 პუნქტის თანახმად კი, მშენებლობის ნებართვა გაიცემა: ა) ახალ მშენებლობაზე (მათ შორის მონტაჟზე); ბ) არსებული შენობა-ნაგებობის რეკონსტრუქციაზე; გ) არსებული შენობა-ნაგებობის დემონტაჟზე; დ) სამშენებლო დოკუმენტის ისეთ ცვლილებაზე, რომელიც საჭიროებს ახალ ნებართვას. ამავე დადგენილების 65.1 მუხლის თანახმად, I კლასის შენობა-ნაგებობების მშენებლობას არ ესაჭიროება მშენებლობის ნებართვა (გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა). ამასთანავე, დადგენილების 66.2 მუხლის თანახმად, I კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობის მწარმოებელი/დამკვეთი ვალდებულია განზრახული მშენებლობის შესახებ განცხადებით აცნობოს მშენებლობის ნებართვის გამცემ ორგანოს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მშენებლობის განხორციელებამდე პირმა კანონით დადგენილი წესით უნდა მოიპოვოს უფლებამოსილი ორგანოს თანხმობა, რაც გამოიხატება პირველი კლასის მშენებლობის განხორციელებისას დადასტურების მიღებაში, ხოლო მეორე, მესამე ან მეოთხე კლასის მშენებლობისას - ნებართვის მოპოვებაში. ამდენად, თუკი მშენებლობა საჭიროებს ნებართვას/დადასტურებას, შესაბამისი წესების დაუცველობა წარმოადგენს სამართალდარღვევის საქმის წარმოების დაწყების საფუძველსა და პასუხისმგებელი პირისათვის სათანადო სანქციის შეფარდების წინაპირობას. სათანადო ადმინისტრაციულმა ორგანომ, უპირველეს ყოვლისა, უნდა განსაზღვროს, თუ რა სახის სამშენებლო სამუშაოა ნაწარმოები, საჭიროებდა თუ არა იგი ნებართვას/დადასტურებას და რამდენად არის ასეთი ნებართვა შესაბამისი წესით მოპოვებული. თუკი მშენებლობა ამ პირობებს არ აკმაყოფილებს, მაშინ უფლებამოსილი ორგანოს მიერ სამართალდარღვევის ფაქტის გამოვლენა წარმოშობს კანონით დადგენილ ვადაში სამართალდარღვევაზე პასუხისმგებელი პირის გამოვლენისა და სანქციის დაკისრების მოვალეობას.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ მე-15 მუხლის „რ“ ქვეპუნქტით სამშენებლო სამართალდარღვევა განმარტებულია, როგორც საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი შესაბამისი მოთხოვნების დარღვევა ან/და შეუსრულებლობა, რისთვისაც პასუხისმგებლობა განსაზღვრულია ამ თავით. იმავე კოდექსის 25-ე მუხლის მე-2 და მე-5 ნაწილების თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი. შემოწმების აქტში აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით, კერძოდ: ა) მითითება შესრულდა; ბ) მითითება არ შესრულდა; გ) მითითება არადროულად სრულდება. მითითებული მუხლის მე-9 ნაწილის შესაბამისად, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე უნებართვო მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ.

,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 44-ე მუხლის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის პირველი ნაწილის მიხედვით, უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, გამოიწვევს დაჯარიმებას: ა) სახელმწიფოს ან თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე - 10000 ლარით; ბ) კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე - 8000 ლარით.

ზემოაღნიშნულ ნორმათა საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევის გამოვლენა და მასზე რეაგირება უნდა მოხდეს უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ კანონით დადგენილი წესის დაცვითა და კანონმდებლობით განსაზღვრული ვადებისა და პროცედურების გათვალისწინებით. კონკრეტულ შემთხვევაში სამშენებლო სამართალდარღვევაზე რეაგირება მოახდინა უფლებამოსილმა ორგანომ და დაიცვა კოდექსის 25-ე მუხლის მე-13 ნაწილით გათვალისწინებული ვადები.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, განსახილველ შემთხვევაში სადავოა, ვინ არის სამართალდარღვევის სუბიექტი. მოსარჩელის მითითებით, მან განახორციელა მხოლოდ შესასვლელ ოთახში ჩამონგრეული კედლის აღდგენა, ხოლო სხვა მშენებლობა ნაწარმოებია წინა მესაკუთრის მიერ. უძრავი ნივთი მან შეიძინა გ. კ-სგან. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მშენებლობა, რომლის განხორციელებასაც იგი აღიარებს, ნაწარმოებია უფლებამოსილი ორგანოსადმი მიმართვისა და შესაბამისი თანხმობის მიღების გარეშე. აღნიშნული წარმოადგენს უკანონო მშენებლობას და ქმნის სამართალდარღვევის შემადგენლობას, ამასთან, მართალია, მოსარჩელე აპელირებს გადაუდებელი აუცილებლობიდან გამომდინარე, შენობა-ნაგებობის ნგრევის საფრთხის თავიდან აცილების მიზნით კედლების ამოშენების გადაუდებელ საჭიროებაზე, თუმცა მას არ მოუხდენია ადმინისტრაციული ორგანოს ინფორმირება, ფაქტის დაფიქსირება მშენებლობის სასწრაფოდ განხორციელების აუცილებლობის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის მე-14 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის სფეროში ამ თავის მოქმედება ვრცელდება: პირების, აგრეთვე ამხანაგობების საქმიანობაზე, რომლის დროსაც ხორციელდება შენობა-ნაგებობის, მისი ელემენტების, კონსტრუქციული სისტემების ან კვანძების მშენებლობა, მონტაჟი, დემონტაჟი და სხვა სამშენებლო სამუშაოები; დამკვეთზე, რომლის ქმედებამაც გამოიწვია დარღვევები სამშენებლო საქმიანობაში; სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მშენებლობის მწარმოებელი პირი; შენობა-ნაგებობის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მრავალბინიანი სახლის მშენებლობის მწარმოებელი პირი; მესაკუთრეზე, რომლის სარეკონსტრუქციო ან სადემონტაჟო ავარიული შენობა-ნაგებობის ავარიულობის ხარისხი უშუალო საფრთხეს უქმნის ადამიანის სიცოცხლეს ან/და ჯანმრთელობას. სააპელაციო პალატის განმარტებით, სანქციის დაკისრებამდე ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა სცადოს მშენებლობის მწარმოებელი პირის დადგენა, მოძიება და მხოლოდ აღნიშნულის შეუძლებლობა წარმოშობას სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე პასუხისმგებლობის გავრცელების შესაძლებლობას. მოცემულ შემთხვევაში, სამშენებლო სამართალდარღვევაზე საქმის წარმოება დაიწყო 2014 წელს, თუმცა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილის 2015 წლის 22 მაისის N350 ბრძანებით გაუქმდა მ. კ-ას დაჯარიმების შესახებ დადგენილება და ადმინისტრაციულ ორგანოს დაევალა სამართალდარღვევის სუბიექტის გამოკვლევა. მოცემული გამოკვლევის ფარგლებში, ერთი მხრივ, მოსარჩელემ თავად მიუთითა მის მიერ მშენებლობის ნაწილის წარმოებაზე, რაც უკანონო ხასიათის იყო, ხოლო მეორე მხრივ, ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა ვერ გამოავლინა დარჩენილი მშენებლობის უშუალო მწარმოებელი. ამასთან, ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა დამატებით გამოიკვლია საინვენტარიზაციო გეგმა და მ. კ-ას მითითებით განუსაზღვრა ვადა, რომ მოეხდინა სამუშაოების კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის წარდგენა ან ობიექტის საინვენტარიზაციო გეგმასთან შესაბამისობაში მოყვანა.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა საკასაციო სასამართლოს შემდეგ განმარტებაზე: „მესაკუთრესა და მოსარგებლეზე სამშენებლო სამართალდარღვევისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრება იმ შემთხვევაშიც, როდესაც არ არის დადგენილი მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ჩამდენი კონკრეტული პირი, არ ადასტურებს უძრავი ქონების მესაკუთრისათვის/მოსარგებლისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრებას სხვისი ბრალისათვის, ასეთ შემთხვევაში მესაკუთრე/მოსარგებლე პასუხს აგებს არა სხვისი, არამედ თავისი ბრალისათვის, რომელიც გამოვლინებას პოულობს მის უმოქმედობაში: მოსარგებლეს მესაკუთრის მსგავსად ეკისრება ვალდებულება უზრუნველყოს სათანადო სამშენებლო ნორმების დაცვა, მის სარგებლობაში არსებული ნაგებობის უსაფრთხოების მოთხოვნებთან შესაბამისობა და შემდგომში კანონშესაბამისი ექსპლუატაცია. ამდენად, მოსარგებლის მიერ ამ ვალდებულებების შეუსრულებლობა იწვევს მისთვის კანონით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობის დაკისრებას“ (07.07.2015წ. განჩინება, საქმე Nბს-704-690(2კ-14)). სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელისთვის ცნობილი იყო, რომ უკანონო მშენებლობას ჰქონდა ადგილი და იგი იწვევს გადაფარვას მეზობელი მიწის ნაკვეთთან, რაც დასტურდება სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2015 წლის 9 მარტის N001140315 დასკვნით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ გამოიკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და სამართალდარღვევის საქმეზე მიიღო კანონიერი გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 30.04.2019წ. განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. კ-ამ.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ ობიექტურად არ შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა. კასატორის მითითებით, მან საკუთრების უფლებით შეიძინა თბილისში, ...ის ქ. N...-შიმდებარე უძრავი ქონება, იმავე მდგომარეობით, როგორშიც არის დღემდე. მას არ შეუცვლია უძრავი ქონების მდგომარეობა. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ 8000 ლარით დააჯარიმა, იმ მოტივით, რომ მითითებულ მისამართზე მდებარე საცხოვრებელი სახლის ფასადზე ნებართვის გარეშე განახორციელა რეკონსტრუქცია - შენობა-ნაგებობის მარცხენა ნაწილში მოაწყო კაპიტალური კედელი, კარის ღიობით. კასატორის განმარტებით, აღნიშნული არ შეესაბამება სინამდვილეს, შენობა-ნაგებობის მარცხენა ნაწილში მოწყობილი კაპიტალური კედელი კარის ღიობით, დიდი ხანია აშენებულია შენობის ძველი მესაკუთრის მიერ. აღნიშნული დგინდება საქმის მასალებით, მათ შორის, მოწმეების (მეზობლების) განმარტებებით. კასატორი მიუთითებს, რომ სინამდვილეს არ შეესაბამება ის გარემოება, თითქოს კუთვნილი სახლის ფასადზე ნებართვის გარეშე განახორციელა რეკონსტრუქცია (შენობა-ნაგებობის მარჯვენა ნაწილში გააუქმა კედელი და ადგილმდებარეობის შეცვლით მოაწყო კაპიტალური კედელი, კარისა და ფანჯრის ღიობით). კასატორის განმარტებით, საქმის მასალებით დგინდება, რომ კაპიტალური კედელი, კარისა და ფანჯრის ღიობით, დიდი ხანია აშენებულია ძველი მესაკუთრის მიერ.

კასატორის განმარტებით, ზემოაღნიშნულ მისამართზე მდებარე საცხოვრებელი სახლის შუა ნაწილში - ეზოში იყო ძველი, ავარიული კედელი, რომელიც საფრთხეს უქმნიდა ადამიანის სიცოცხლეს და ჯანმრთელობას. რომ არ დაენგრია ძველი კედელი, დროთა განმავლობაში იგი თვითონ დაიშლებოდა. გარდა ამისა, აღნიშნული კედლის მშენებლობა პირველი კლასის მშენებლობის სახეს წარმოადგენს, შესაბამისად, არ საჭიროებს პროექტის შეთანხმებას და ნებართვის გაცემას. კედელი აშენდა იმავე პარამეტრებით, იმავე ადგილას და იმავე ზომით, არ შეცვლილა კონფიგურაცია და ადგილმდებარეობა. ამდენად, კასატორის მოსაზრებით, ადგილი არ ჰქონია მისი მხრიდან სამართალდარღვევის ჩადენას და იგი არ ექვემდებარებოდა დაჯარიმებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 18.03.2020წ. განჩინებით მ. კ-ას საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და სსკ-ის 408.3 მუხლის საფუძველზე, დადგინდა მხარეთა დასწრების გარეშე საქმის განხილვა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. კ-ას საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, შემდეგ გარემოებათა გამო:

დადგენილია, რომ თბილისში, ...ის ქუჩა N20ა-ში მდებარე 157 კვ.მ ფართის მიწის ნაკვეთი, მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობებით (საცხოვრებელი ფართი 40,01 კვ.მ და დამხმარე ფართი - 51 კვ.მ), საჯარო რეესტრში აღრიცხული იყო დ. ა-ის საკუთრებად. მითითებულ უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით, საჯარო რეესტრში დაცულია 22.01.1997წ. ისნის რაიონის გამგეობის მიერ მომზადებული საინვენტარიზაციო გეგმა. 10.09.1971წ. დ. ა-ის გარდაცვალების შემდეგ უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება მოიპოვა გ. კ-მა, კერძოდ, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 21.12.2011წ. გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა გ. კ-ს სარჩელი, უმკვიდროდ იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური აღრიცხვის სამსახურის ცნობა-დახასიათების მიხედვით თბილისში, ...ის ქ. N...-ში მდებარე საცხოვრებელი სადგომი (ლიტერი „ა“ (საცხოვრებელი) - 40.01 კვ.მ; ლიტერი „ვ-ნ-კ-დ-უ-ვც-ვც“ (დამხმარე) - 51 კვ.მ. აღნიშნული უძრავი ქონება უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცა გ. კ-ს.

10.07.2012წ. მომზადებული საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით დგინდება, რომ თბილისში, ...ის ქუჩა N20 „ა“-ში მდებარე არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 157 კვ.მ დაზუსტებულ ფართზე (ს/კ ..., შენობა-ნაგებობების ჩამონათვალი: N1 - საერთო ფართით 65,30 კვ.მ; N2 და N3 - საერთო ფართით 17,32 კვ.მ), N002164 სააღრიცხვო ბარათის (აღრიცხულია 1950 წელს), თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 21.12.2011წ. გადაწყვეტილებისა და 04.07.2012წ. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, რეგისტრირებული იყო გ. კ-ს (65,30 კვ.მ საერთო ფართის მქონე N1 შენობა-ნაგებობიდან 21,78 კვ.მ ფართი) და მ. კ-ას (65,30 კვ.მ საერთო ფართის მქონე N1 შენობა-ნაგებობიდან 43,52 კვ.მ; შენობა-ნაგებობები N2 და N3, საერთო ფართით - 17,32 კვ.მ) თანასაკუთრების უფლება. 03.07.2014წ. მომზადებული საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით დგინდება, რომ ზემოაღნიშნულ უძრავ ქონებაზე, 19.12.2013წ. უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, სრულად დარეგისტრირდა მ. კ-ას საკუთრების უფლება, ხოლო 27.09.2015წ. საჯარო რეესტრიდან ამონაწერის მიხედვით, მ. კ-ას საკუთრებად რეგისტრირებული უძრავი ქონების მისამართად მითითებულია თბილისი, ...ის ქუჩა N....

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა მ. კ-ას მიმართ 11.06.2014წ. შეადგინა N000607 მითითება, შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე, თბილისში, ...ის ქ. N...-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის თაობაზე. აღნიშნული მითითებით მ. კ-ას დაევალა განხორციელებული სამუშაოების კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის წარდგენა ან ობიექტის დემონტაჟის განხორციელება 30 დღის ვადაში. ამავე სამსახურმა 29.08.2014წ. შეადგინა შემოწმების აქტი, მ. კ-ას მიერ მითითების შეუსრულებლობის შესახებ, ხოლო 13.10.2014წ. N000607 დადგენილებით მ. კ-ა დაჯარიმდა 8000 ლარით და დაევალა უნებართვოდ აშენებული საცხოვრებელი სახლის დემონტაჟი.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 22.05.2015წ. N350 ბრძანებით დაკმაყოფილდა მ. კ-ას ადმინისტრაციული საჩივარი, ბათილად იქნა ცნობილი 13.10.2014წ. N000607 დადგენილება და თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს დაევალა საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა გამოკვლევის შემდეგ ახალი აქტის გამოცემა. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ მიიჩნია, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა, კონკრეტულად რომელი სამშენებლო სამუშაო აწარმოა მ. კ-ამ. სამართალდარღვევის ობიექტი საინვენტარიზაციო გეგმებით ფიქსირდება 1950 წლიდან, ხოლო საჯარო რეესტრიდან ამონაწერების მიხედვით, N... უძრავი ქონების ნაწილი მ. კ-ას სახელზე დარეგისტრირდა 2012 წლის 10 ივლისს, 04.07.2012წ. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, მთლიანი ქონება კი, მის სახელზე რეგისტრირებულია 24.12.2013წ. საქმის მასალებით ვერ დგინდება, შეესაბამება თუ არა მის დღევანდელ მდგომარეობას მ. კ-ას სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრაციისას არსებული უძრავი ქონება, რა სამშენებლო სამუშაოები განახორციელეს უძრავი ქონების წინა მესაკუთრეებმა და ამჟამინდელმა მესაკუთრემ. ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული გარემოებების გამოკვლევის გარეშე, სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია საჩივრის ავტორის დაჯარიმება პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44.1 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, 8000 ლარის ოდენობით. წარდგენილ ადმინისტრაციულ საჩივარში და ზეპირი მოსმენის სხდომაზე საჩივრის ავტორმა დაადასტურა მხოლოდ ის გარემოება, რომ მან აღადგინა ოთახის შესასვლელში ჩამონგრეული კედელი, რაც ასევე დასტურდება ფოტოსურათებით. „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ ქ. თბილისის მთავრობის 24.03.2009წ. N57 დადგენილების შესაბამისად, აღნიშნული სამშენებლო სამუშაოები განიხილება რეკონსტრუქციად და არა ახალ მშენებლობად, რაც საჭიროებს მშენებლობის ნებართვას. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ მიუთითა პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44.1 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტზე, ამავე მუხლის მეორე პუნქტზე, ასევე „საქართველოს სსრ რესპუბლიკაში ინდივიდუალური საბინაო მშენებლობის მოწესრიგების ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 23.12.1983წ. N806 დადგენილებაზე, აღნიშნულ დადგენილებაში ცვლილებების შეტანის შესახებ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 16.03.1994წ. N156 დადგენილებაზე და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, საყურადღებოდ უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგი გარემოება: თბილისში, ...ის ქუჩა N... „...“-ში მდებარე უძრავ ქონებასთან დაკავშირებული საინვენტარიზაციო გეგმა, რომელიც დაცულია ტექნიკური აღრიცხვის ბიუროში, მომზადდა ისნის რაიონის გამგეობის 22.01.1997წ. Nკ/89 მიმართვის საფუძველზე გ.თ კ-ე გასაცემად. აღნიშნული გარემოება ადმინისტრაციულ ორგანოს უქმნის ვარაუდის საფუძველს, რომ ზემოაღნიშნული სამართლებრივი აქტის შესაბამისად, 1997 წელს მოხდა თბილისში, ...ის ქუჩა N... „...“-ში მდებარე თვითნებურად აშენებული ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის სამართლებრივი რეგისტრაცია, რაც გამოკვლეული არ ყოფილა ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურში მიმდინარე წარმოებისას. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მოსაზრებით, აღნიშნული გარემოების დადგენას არსებითი მნიშვნელობა აქვს სამართალდარღვევის სწორი კვალიფიკაციისათვის, რათა დადგინდეს: სახეზეა უნებართვო მშენებლობა თუ რეკონსტრუქციის წარმოება და აღნიშნული სამშენებლო სამუშაოების შედეგად, მოხდა თუ არა შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილება. მიმდინარე წარმოების ფარგლებში ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს აღნიშნული გარემოება არ გამოუკვლევია. ადმინისტრაციულმა ორგანომ დადგენილად მიიჩნია, რომ იმ პირობებში, როდესაც ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა ვერ დაადასტურა, კონკრეტულად რომელი სამშენებლო სამუშაოები (უნებართვო მშენებლობა თუ რეკონსტრუქციის წარმოება) განახორციელა მ. კ-ამ, სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია მისი დაჯარიმება პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44.1 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, 8000 ლარით.

დადგენილია, რომ ზემოაღნიშნული ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 22.05.2015წ. N350 ბრძანების გამოცემის შემდეგ, დაიწყო ახალი ადმინისტრაციული წარმოება მ. კ-ას მიმართ: 20.01.2016წ. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა შეადგინა N001022 მითითება, ქალაქ თბილისში, ...ის ქ. N...-ში მდებარე მ. კ-ას კუთვნილი უძრავი ქონების ფასადზე სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე განხორციელებული რეკონსტრუქციის თაობაზე. მ. კ-ას დაევალა განხორციელებული სამუშაოების კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის წარდგენა ან ობიექტის საინვენტარიზაციო გეგმასთან შესაბამისობაში მოყვანა, 30 დღის ვადაში. 22.02.2016წ. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის სპეციალისტმა შეადგინა N001022 შემოწმების აქტი, რომელშიც დაფიქსირდა 20.01.2016წ. N001022 მითითების მოთხოვნათა შეუსრულებლობა. ამავე სამსახურის 22.04.2016წ. N001022 დადგენილებით, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44.1 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, მ. კ-ა დაჯარიმდა 8000 (რვა ათასი) ლარით ქალაქ თბილისში, ...ის ქ. N...-ში მდებარე ქონებაზე უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების წარმოებისთვის. ამასთან, მ. კ-ას დაევალა უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების შედეგების დემონტაჟი და ქონების საინვენტარიზაციო გეგმასთან შესაბამისობაში მოყვანა. ადმინისტრაციულმა ორგანომ დადგენილად მიიჩნია, რომ თბილისში, ...ის ქუჩა N...-ში, უძრავი ნივთის ფასადზე, შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე განხორციელებული იყო რეკონსტრუქცია: შენობა-ნაგებობის მარცხენა ნაწილში მოწყობილი იყო კაპიტალური კედელი კარის ღიობით, მარჯვენა ნაწილში გაუქმებული იყო კედელი და ადგილმდებარეობის შეცვლით მოწყობილი იყო ახალი კაპიტალური კედელი, მასში არსებული კარისა და ფანჯრის ღიობებით, შენობა-ნაგებობის შუა ნაწილში განხორციელებული იყო არსებული კედლის რეკონსტრუქცია - ძველი კედლის ნაცვლად მოწყობილი იყო ახალი კაპიტალური კედელი. ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიუთითა, რომ 30.12.2015წ. დათვალიერების ოქმის თანახმად, მ. კ-ა ადასტურებს მხოლოდ შენობა-ნაგებობის შუა ნაწილში არსებული კედლის რეკონსტრუქციას, ხოლო ობიექტის სხვა ნაწილები არსებული ფორმით ფიქსირდებოდა ჯერ კიდევ გ. კ-ს საკუთრებაში ყოფნის დროს. დადგენილებაში დაფიქსირებულია ასევე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის სპეციალისტების მიერ მოქალაქეების: მ. კ-ას და გ. კ-ს მონაწილეობით შედგენილი 13.01.2016წ. ზეპირი გასაუბრების ოქმის შინაარსი, რომლის თანახმად, გ. კ- უარყოფს თბილისში, ...ის ქუჩა N...-ში (მანამდე - ...ის ქუჩა N... „ა“) არსებული შენობა-ნაგებობის მარცხენა და მარჯვენა ნაწილებში, კაპიტალური კედლების, ასევე კედლებში განთავსებული კარის ღიობების მოწყობას, ამასთან, მიუთითებს, რომ მისთვის უცნობია უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების მწარმოებელი პირის ვინაობა.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 21.12.2016წ. N1-2593 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა მ. კ-ას ადმინისტრაციული საჩივარი, უცვლელად დარჩა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 22.04.2016წ. N001022 დადგენილება.

სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 09.03.2015წ. N001140315 დასკვნის მიხედვით: 1) თბილისში, ...ის ქუჩა N... „...“-ში მდებარე, საჯარო რეესტრში N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივ საზღვრებსა და ამავე სააგენტოში N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის რეგისტრირებულ საზღვრებს (ე.წ. „წითელი ხაზები“) შორის ფიქსირდება გადაფარვა. გადაფარვის ფართობი შეადგენს 6,0 კვ.მ-ს; 2) თბილისში, ...ის ქუჩა N... „...“-ში, საჯარო რეესტრში N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის ფაქტობრივ საზღვრებსა და ამავე სააგენტოში N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის რეგისტრირებულ საზღვრებს (ე.წ. „წითელი ხაზები“) შორის ფიქსირდება გადაფარვა. გადაფარვის ფართობი შეადგენს 1,6 კვ.მ-ს; 3) თბილისში, ...ის ქუჩა N... „...“-ში, საჯარო რეესტრში N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობაზე ამოშენებული ბლოკის კედელი, მისი მდებარეობით და კონფიგურაციით შეესაბამება ექსპერტიზაზე კვლევისათვის წარდგენილ, დ. ა-ის სახელზე მომზადებულ საინვენტარიზაციო გეგმაზე დატანილი კედლის მდებარეობას და კონფიგურაციას. ამავე დასკვნაში აღნიშნულია, რომ შენობა-ნაგებობის ან მისი შემადგენელი ნაწილის აშენების ან/და ჩამონგრევის პერიოდის დადგენა, სათანადო მეთოდიკის არარსებობის გამო, შეუძლებელია.

განსახილველ საქმეზე სადავოა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 22.04.2016წ. N001022 დადგენილება, რომლითაც მოსარჩელე სამართალდამრღვევად იქნა ცნობილი პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44.1 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ქმედების ჩადენისათვის. მოსარჩელე ასევე სადავოდ ხდის ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 21.12.2016წ. N1-2593 ბრძანებას, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მისი ადმინისტრაციული საჩივარი და უცვლელად დარჩა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 22.04.2016წ. N001022 დადგენილება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი ,,მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ’’ საქართველოს მთავრობის 24.03.2009წ. N57 დადგენილება, მშენებლობის განხორციელების სამართლებრივ საფუძვლად მიიჩნევდა კანონმდებლობით, მათ შორის ამ დადგენილებით განსაზღვრულ შემთხვევებში სათანადო წესით მიღებულ მშენებლობის ნებართვას (დადგენილების 36.1 მუხლი). აღნიშნული დადგენილების 36.2 მუხლის “ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მშენებლობის ნებართვა გაიცემოდა არსებული შენობა-ნაგებობის რეკონსტრუქციაზე, ხოლო დადგენილების 3.74 მუხლის შესაბამისად, უნებართვო მშენებლობაში იგულისხმებოდა მშენებლობის ნებართვას დაქვემდებარებული შენობა-ნაგებობების მშენებლობა მშენებლობის ნებართვის გარეშე, ან/და დროებითი შენობა-ნაგებობის განთავსება სანებართვო მოწმობით განსაზღვრული გამოყენების პერიოდის გასვლის შემდეგ. ამდენად, აღნიშნული დადგენილება, არსებული შენობა-ნაგებობის რეკონსტრუქციის შემთხვევაშიც აუცილებლად მიიჩნევდა კანონით გათვალისწინებული ნებართვის არსებობას, ხოლო რეკონსტრუქციის უნებართვოდ განხორციელების შემთხვევას განიხილავდა როგორც უნებართვო მშენებლობას, რასაც უნდა გამოეწვია კანონით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობა.

სამშენებლო სფეროში ჩადენილ სამართალდარღვევებთან დაკავშირებული საქმის წარმოების სპეციალურ წესს ადგენს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსი. აღნიშნული კოდექსის 25.2 მუხლის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, ხოლო 25.5 მუხლის თანახმად, მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ადგენს შემოწმების აქტს, რომელშიც აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით. ამავე კოდექსის 25.9 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ.

მითითებული კოდექსის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 44.1 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, კერძო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების შემთხვევაში გამოიწვევს დაჯარიმებას 8 000 ლარის ოდენობით. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, უნებართვო მშენებლობის, რეკონსტრუქციის ან/და დემონტაჟის წარმოება შენობა-ნაგებობის გაბარიტების შეუცვლელად, ან საინჟინრო-კომუნალური ქსელების უნებართვო რეკონსტრუქცია - გამოიწვევს დაჯარიმებას 4 000 ლარით. მითითებული კოდექსის 44-ე მუხლს ახლავს შენიშვნა, რომელიც შეიცავს განმარტებას გაბარიტების ცვლილების თაობაზე, კერძოდ, გაბარიტების ცვლილებად მიჩნეულია ისეთი სამშენებლო საქმიანობა, რომლის დროსაც იცვლება შენობა-ნაგებობის საძირკვლის, გარე შემომზღუდავი კონსტრუქციების ან/და სახურავის პარამეტრები (მიშენება, დაშენება, შენობა-ნაგებობის სიმაღლის გაზრდა და ა. შ.), ხოლო მშენებლობის შედეგად წარმოქმნილი ობიექტი არის შენობა-ნაგებობის არსებითი შემადგენელი ნაწილი, რომლის გამოცალკევება შეუძლებელია მთლიანი შენობა-ნაგებობის ან ამ ნაწილის განადგურების ანდა მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე (შენიშვნის მეორე პუნქტი).

საკასაციო პალატა საყურადღებოდ მიიჩნევს, რომ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემასთან დაკავშირებული წარმოება ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 22.05.2015წ. N350 ბრძანების აღსრულების მიზნით ჩატარდა. აღნიშნული ბრძანებით ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს დაევალა თბილისში, ...ის ქუჩა N...-ში განხორციელებულ სამშენებლო სამუშაოებთან დაკავშირებით, საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა გამოკვლევა. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ზემოაღნიშნულ 22.05.2015წ. N350 ბრძანებაში ასახული მოტივაციისა და მის საფუძველზე დაწყებული წარმოების შედეგად გამოცემული 22.04.2016წ. N001022 დადგენილების შინაარსის გათვალისწინებით, უნდა შეფასდეს - შესრულდა თუ არა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მხრიდან ზემდგომი ადმინისტრაციული ორგანოს ბრძანებაში ასახული მითითებები, რის შედეგადაც უნდა დადგენილიყო: ჰქონდა თუ არა ადგილი მ. კ-ას მხრიდან სამშენებლო სამართალდარღვევის ჩადენას და დადებით შემთხვევაში - სწორად დაკვალიფიცირდა თუ არა მის მიერ ჩადენილი ქმედება პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44.1 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსი, რომელიც ადგენს ქმედების სამართალდარღვევად მიჩნევისა და მისი ჩადენისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების ზოგად პრინციპებს, გამორიცხავს შესაბამისი პასუხისმგებლობის დაკისრების შესაძლებლობას, კანონით გათვალისწინებული საფუძვლების არარსებობისას. აღნიშნული კოდექსის მე-8 მუხლის თანახმად, არავის არ შეიძლება შეეფარდოს ზემოქმედების ზომა ადმინისტრაციული სამართალდარღვევების გამო, თუ არა კანონმდებლობით დადგენილ საფუძველზე და წესით. ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა საქმეებს აწარმოებენ კანონიერების მკაცრი დაცვის საფუძველზე. საამისოდ უფლებამოსილი ორგანოები და თანამდებობის პირნი ადმინისტრაციული ზემოქმედების ზომებს შეუფარდებენ თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში, კანონმდებლობის ზუსტი შესაბამისობით. ამავე კოდექსის 33-ე მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული სამართალდარღვევისათვის სახდელი დაედება იმ ნორმატიული აქტით დაწესებულ ფარგლებში, რომელიც ითვალისწინებს პასუხისმგებლობას ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა შესახებ ამ კოდექსის და ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა შესახებ სხვა აქტების ზუსტი შესაბამისობით. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის გამოვლენასთან დაკავშირებული პროცედურის სრულყოფილად ჩატარების ვალდებულება, ერთი მხრივ, საჯარო წესრიგის, ხოლო, მეორე მხრივ, კერძო პირის უფლების დაცვის მიზანს უნდა ემსახურებოდეს. სამშენებლო სამართალდარღვევის გამოვლენაზე უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს კანონისმიერი ვალდებულებიდან გამომდინარეობს ქმედების სწორი კვალიფიკაცია, რაც შესაძლებელია მხოლოდ შესაბამისი ფაქტების გამოკვლევისა და შეფასების საფუძველზე. ადმინისტრაციულმა ორგანომ უტყუარად უნდა დაადასტუროს იმ გარემოებათა არსებობა, რომელთაც განაპირობეს კონკრეტული სამართალდარღვევის ჩადენა, ამასთან სავარაუდო სამართალდარღვევა, თავისი შინაარსით, სრულად უნდა შეესაბამებოდეს კანონით ასეთად მიჩნეული ქმედების ნიშნებს. შეფარდებული მუხლის საფუძველზე პირის სანქცირებისათვის, პირველ რიგში, მტკიცებულებათა ერთობლიობით უნდა დადასტურდეს ფაქტის არსებობა, ხოლო შემდეგომ - სავარაუდო სამართალდამრღვევის კავშირი ფაქტთან.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ 22.05.2015წ. N1-2593 ბრძანებაში ყურადღება გაამახვილა ზემოაღნიშნულ დადგენილებაზე და მოცემულ შემთხვევაზე მისი გავრცელების შესაძლებლობაზე, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ სადავო უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით, ტექნიკური აღრიცხვის ბიუროში დაცულია 1997 წელს მომზადებული საინვენტარიზაციო გეგმა, აღნიშნული კი ქმნის ვარაუდს, რომ 1997 წელს განხორციელდა მითითებულ მისამართზე თვითნებურად აშენებული ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის სამართლებრივი რეგისტრაცია.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს მინისტრთა საბჭოს 23.12.83წ. N806 დადგენილებით, სახალხო დეპუტატთა საქალაქო (რაიონული) საბჭოების აღმასკომებს უფლება მიეცათ, მოეხდინათ, როგორც გამონაკლისი, 1974 წლის სექტემბრამდე თვითნებურად აშენებული ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების (მათი ნაწილების) სამართლებრივი რეგისტრაცია, თუ მიზანშეუწონელი იქნებოდა დადგენილი წესით მათი უსასყიდლოდ ჩამორთმევა და სახალხო დეპუტატთა ადგილობრივი საბჭოების ფონდში ჩარიცხვა ან დანგრევა და თუ მათი სასარგებლო ფართობი არ აღემატებოდა 136 კვადრატულ მეტრს. ამასთან, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 16.03.1994წ. N156 დადგენილებით, ,,საქართველოს სს რესპუბლიკაში ინდივიდუალური საბინაო მშენებლობის მოწესრიგების ღონისძიებათა შესახებ" საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 1983 წლის 23 დეკემბრის N806 დადგენილების პირველი პუნქტიდან ამოღებულ იქნა სიტყვები: „1974 წლის სექტემბრამდე“ და ,,თუ მათი სასარგებლო ფართობი არ აღემატება 136 კვ.მ-ს, მათ შორის, საცხოვრებელი ფართობი - 96 კვ.მ-ს”. ამდენად, ზემოაღნიშნული 23.12.83წ. N806 დადგენილებით, მასში შესული ცვლილებების გათვალისწინებით, დაშვებულად იქნა მიჩნეული თვითნებურად აშენებული ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების (მათი ნაწილების) სამართლებრივი რეგისტრაცია, ცალკეული გამონაკლისების გარდა.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მითითებული მინისტრთა საბჭოს 23.12.83წ. N806 დადგენილების მოცემულ შემთხვევაზე გავრცელებას ადასტურებს ის გარემოება, რომ თავდაპირველად, 13.10.2014წ. N000607 დადგენილებით მ. კ-ა სამართალდამრღვევად ცნობილი იყო შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე, თბილისში, ...ის ქ. N...-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მშენებლობისათვის, ხოლო ახალი ადმინისტრაციული წარმოების შედეგად გამოცემული სადავო 22.04.2016წ. დადგენილებით აღნიშნული პირი სამართალდამრღვევად ცნობილია ამავე მისამართზე მდებარე უძრავი ნივთის ფასადზე განხორციელებული რეკონსტრუქციისათვის, შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე. ამდენად, უდავოა, რომ უფლებამოსილმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ ახალი წარმოების ფარგლებში თავადვე გამორიცხა მ. კ-ას მხრიდან საცხოვრებელი სახლის უკანონო მშენებლობის განხორციელება და მისი ქმედება გადააკვალიფიცირა შენობის ფასადის რეკონსტრუქციად. აღნიშნულის გათვალისწინებით, უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს შემდგომი კვლევის საგანი, ერთი მხრივ, უნდა ყოფილიყო თბილისში, ...ის ქუჩა N...-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის ნაწილზე უნებართვო რეკონსტრუქციის განხორციელების ნამდვილობის საკითხი (იმ პირობებში, როდესაც მ. კ-ა უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების განხორციელებას აღიარებს შენობის ფასადის მხოლოდ შუა ნაწილში), ხოლო მეორე მხრივ, ჩადენილი ქმედების კვალიფიკაციის სისწორე: უნდა დადასტურებულიყო, რომ მთლიანობაში, მითითებული საცხოვრებელი სახლის ფასადზე განხორციელებული რეკონსტრუქციის პირობებში, ნამდვილად ჰქონდა ადგილი გაბარიტების ცვლილებას და გამოვლენილი ქმედების შემადგენლობა შესაბამისობაშია პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44.1 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის შინაარსთან.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის შინაარსით არ დგინდება, რომ უფლებამოსილმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ სრულყოფილად გამოიკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, გამორიცხა 22.05.2015წ. N350 ბრძანებაში ასახული მსჯელობის სისწორე და მხოლოდ ამის შემდეგ ჩათვალა, რომ მ. კ-ას მხრიდან ნამდვილად ჰქონდა ადგილი პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44.1 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ ქმედებას. საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44.1 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ქმედების შემადგენლობის აუცილებელ ნიშანს წარმოადგენს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილება უნებართვოდ განხორციელებული მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოებისას. აღნიშნული ელემენტი განასხვავებს ამ მუხლით გათვალისწინებულ ქმედებას ამავე კოდექსის 44.2 მუხლით გათვალისწინებული ქმედების შემადგენლობისაგან, რომელიც გულისხმობს უნებართვო მშენებლობის, რეკონსტრუქციის ან/და დემონტაჟის წარმოებას შენობა-ნაგებობის გაბარიტების შეუცვლელად. ამასთან, განსხვავებულია შესაბამისი ქმედებებისათვის განსაზღვრული სანქციები: 44.1 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ქმედების ჩადენისათვის, სანქციის სახით გათვალისწინებულია ჯარიმა 8000 ლარის ოდენობით, ხოლო 44.2 მუხლით გათვალისწინებული ქმედების შემთხვევაში, პირს ეკისრება ჯარიმა 4000 ლარის ოდენობით. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, უტყუარად არ არის დადასტურებული, რომ მოსარჩელის მხრიდან ადგილი ჰქონდა პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44.1 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ქმედების ჩადენას - სარეკონსტრუქციო სამუშაოების უნებართვოდ განხორციელებას, რამაც გამოიწვია შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილება. დადგენილია, რომ მოსარჩელე სარეკონსტრუქციო სამუშაოების განხორციელებას აღიარებს მის საკუთრებაში არსებული შენობის ფასადის მხოლოდ შუა ნაწილზე. საქმეში არსებული სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 09.03.2015წ. N001140315 დასკვნით დასტურდება, რომ აღნიშნული შენობის ფასადის შუა ნაწილში ხელახლა ამოშენებული კედელი, მისი მდებარეობით და კონფიგურაციით შეესაბამება ექსპერტიზაზე კვლევისათვის წარდგენილ, დიმიტრი აღაბალოვის სახელზე მომზადებულ საინვენტარიზაციო გეგმაზე დატანილი კედლის მდებარეობას და კონფიგურაციას. ადმინისტრაციულ ორგანოს არ მიუთითებია აღნიშნული დასკვნის საწინააღმდეგო მტკიცებულებაზე, რომლითაც კედლის შუა ნაწილის რეკონსტრუქციის შედეგად შენობის გაბარიტების ცვლილება დადასტურდებოდა. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ადმინისტრაციული ორგანო შენობის ფასადის დანარჩენ ნაწილებთან მიმართებაშიც სათანადოდ ვერ ასაბუთებს, გამოიწვია თუ არა სარეკონსტრუქციო სამუშაოების განხორციელებამ შენობის გაბარიტების გაზრდა და კავშირშია თუ არა მეზობელ მიწის ნაკვეთებთან მოსარჩელის უძრავი ქონების გადაფარვა სარეკონსტრუქციო სამუშაოების განხორციელებასთან. მნიშვნელოვანია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვისას 20.06.2016წ. სხდომაზე დაფიქსირდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის წარმომადგენლის განმარტება, სარეკონსტრუქციო სამუშაოების განხორციელების შედეგად, მ. კ-ას საკუთრებაში არსებული შენობა-ნაგებობის გაბარიტების გაზრდის თაობაზე. სხდომის თავმჯდომარემ ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს დაავალა უძრავ ქონებაზე გაბარიტების გაზრდის დამადასტურებელი მტკიცებულების წარდგენა, თუმცა სადავო საკითხთან დაკავშირებით მიღებული გადაწყვეტილების შინაარსით, ამგვარი მტკიცებულების წარდგენისა და მისი გაზიარების ფაქტის არსებობა არ დგინდება.

საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ხელახალი ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს არ მიუთითებია ისეთ გარემოებებზე, რომლებიც მანამდე არ ყოფილა ცნობილი. მართალია, განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების ხასიათიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციულმა ორგანომ გამორიცხა ახალი მშენებლობის არსებობა, თუმცა ქმედების რეკონსტრუქციად მიჩნევის პირობებში, უტყუარად არ დაადგინა: ჰქონდა თუ არა ადგილი შესაბამისი ქმედების განხორციელებისას გაბარიტების ცვლილებას. აღნიშნულ გარემოებას გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს საქმისათვის, რამდენადაც, უნებართვო სარეკონსტრუქციო სამუშაოებით გამოწვეული შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილების გამორიცხვა ქმნის პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის არა 44.1 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით, არამედ 44.2 მუხლით გათვალისწინებულ შემადგენლობას და სანქციის სახით აწესებს ჯარიმის განსხვავებულ ოდენობას. გარდა ამისა, საკასაციო პალატა საყურადღებოდ მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ 22.05.2015წ. N1-2593 ბრძანებაში ასახული მსჯელობით ეჭვქვეშ დააყენა შენობა-ნაგებობის ყველა ნაწილთან მიმართებაში განხორციელებული უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების მ. კ-ასათვის ბრალად სრულად შერაცხვის შესაძლებლობა. ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიიჩნია, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება, კონკრეტულად რომელი სამშენებლო სამუშაო აწარმოა მ. კ-ამ. სამართალდარღვევის ობიექტი საინვენტარიზაციო გეგმებით ფიქსირდება 1950 წლიდან, ხოლო უძრავი ქონება მ. კ-ას სახელზე სრულად დარეგისტრირდა 24.12.2013წ., ამდენად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ გამოსაკვლევად მიიჩნია, თუ რომელი სამშენებლო სამუშაოები განახორციელეს უძრავი ქონების წინა მესაკუთრეებმა და ამჟამინდელმა მესაკუთრემ. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სადავო 22.04.2016წ. დადგენილებაში, უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების სუბიექტის დადგენასთან დაკავშირებით ადმინისტრაციულ ორგანოს არ მიუთითებია ისეთ გარემოებებზე, რომლებიც განსხვავდება საკითხის პირველად განხილვისას გამოვლენილი გარემოებებისაგან. იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელე სარეკონსტრუქციო სამუშაოების წარმოებას აღიარებს მხოლოდ შენობის ფასადის შუა კედლის ნაწილთან მიმართებაში, დაუსაბუთებელია ადმინისტრაციული ორგანოს დასკვნა მ. კ-ასათვის ბრალის სრულად შერაცხვასთან დაკავშირებით. ამდენად, სადავო დადგენილებაში მითითებული მტკიცებულებები არასაკმარისია ქმედების სამართლებრივი შეფასებისათვის.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96.1 მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასების და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, დაუშვებელია ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის თანახმად, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, უფლებამოსილია, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად ცნოს იგი და ადმინისტრაციულ ორგანოს დაავალოს, ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის გამოყენების აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს სასამართლოს მხრიდან საქმის გარემოებების გამოკვლევისა და სადავო საკითხის არსებითად გადაწყვეტის შეუძლებლობა. კონკრეტული გარემოებების გამოკვლევა და შეფასება შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებას უნდა წარმოადგენდეს. „..საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს იმ შემთხვევაში, როცა სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება. მათი დადგენა მხოლოდ ადმინისტრაციულ ორგანოს შეუძლია მისთვის კანონით მინიჭებული უფლებამოსილებიდან გამომდინარე ან აღნიშნული საკითხი მის დისკრეციას განეკუთვნება. შესაბამისად, შეუძლებელი ხდება სასამართლოს მიერ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მატერიალური კანონიერების შეფასება..“ (სუს 13.12.2018წ. Nბს-681-681(კ-18) გადაწყვეტილება).

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა ასკ-ის 32.4 მუხლის გამოყენების წინაპირობები: გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 22.04.2016წ. N001022 დადგენილება გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სათანადოდ გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, ამასთან, სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება, რამდენადაც აღნიშნული წარმოადგენს ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებას. ამდენად, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 22.04.2016წ. N001022 დადგენილება, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი და უნდა დაევალოს ადმინისტრაციულ ორგანოს, გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

რაც შეეხება სასარჩელო მოთხოვნას ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 21.12.2016წ. №1-2593 ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე: საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციულ საჩივარს, როგორც უფლების დაცვის საშუალებას, მხარისათვის განსაკუთრებული ინტერესი გააჩნია. ადმინისტრაციული წარმოება ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებით გულისხმობს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერების გადამოწმებას როგორც ფორმალური, ისე მატერიალური თვალსაზრისით. ამდენად, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას, როგორც ადმინისტრაციული საჩივრის განმხილველ ორგანოს, გასაჩივრებული აქტის კანონიერებისა და მიზანშეწონილობის გადამოწმების ვალდებულება წარმოეშვა მაღალი ხარისხით, თუმცა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ ისე უთხრა უარი მ. კ-ას ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე, რომ არ გამოიკვლია საქმეში არსებული მტკიცებულებები, დამატებით არ შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, არ იმსჯელა საჩივრის ავტორის არგუმენტებზე და არ გააკეთა დასაბუთებული სამართლებრივი შეფასება ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 22.04.2016წ. №001022 დადგენილების ბათილად ცნობასთან დაკავშირებით. ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სახეზეა ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 21.12.2016წ. №1-2593 ბრძანების ბათილად ცნობის საფუძველი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის საფუძველზე, არსებობს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების და მ. კ-ას საკასაციო საჩივრის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების საფუძველი.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53.3 მუხლის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 10.2 მუხლის თანახმად, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმის გარემოებების სათანადო გამოკვლევის გარეშე, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია აანაზღაუროს პროცესის ხარჯები მის სასარგებლოდ გადაწყვეტილების გამოტანის შემთხვევაშიც. ამასთან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53.1 მუხლის შესაბამისად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამდენად, ასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების პირობებში, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას მ. კ-ას სასარგებლოდ სოლიდარულად უნდა დაეკისროთ სახელმწიფო ბაჟის სახით პირველი ინსტანციის სასამართლოში გადახდილი 100 ლარის, სააპელაციო სასამართლოში გადახდილი 150 ლარის და საკასაციო სასამართლოში გადახდილი 300 ლარის (სულ 550 ლარის) ანაზღაურება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. მ. კ-ას საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა პალატის 2019 წლის 30 აპრილის განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. მ. კ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

4. ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2016 წლის 21 დეკემბრის №1-2593 ბრძანება;

5. სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2016 წლის 22 აპრილის №001022 დადგენილება და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას დაევალოს საქმის გარემოებათა გამოკვლევის შემდეგ, კანონით დადგენილ ვადაში, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა;

6. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურ ინსპექციას მ. კ-ას სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 550 ლარის (100+150+300) ანაზღაურება;

7. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: ნ. ქადაგიძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. სხირტლაძე