საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

Nბს-1181(კ-19) 17 სექტემბერი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 10.07.2019წ. გადაწყვეტილებაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „...ი“, მესამე პირი - სსიპ სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტო).

აღწერილობითი ნაწილი:

01.08.2016წ. შპს „...მა“ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხე სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს მიმართ, 25.05.2013წ.-07.08.2013წ. პერიოდში პაციენტ დ. ჯ-ისათვის გაწეული სამედიცინო მომსახურების თანხის - 3000 ლარის მოპასუხისათვის ანაზღაურების დაკისრების მოთხოვნით.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ საქართველოს მთავრობის 31.10.2013წ. N270 დადგენილებით განსაზღვრული მაღალი რისკის ორსულთა, მშობიარეთა და მელოგინეთა მკურნალობის კომპონენტის ფარგლებში, სამედიცინო ცენტრმა 25.07.2013-07.08.2013წ. პერიოდში მომსახურება გაუწია პაციენტ დ. ჯ-ეს. პაციენტისათვის გაწეული სამედიცინო მომსახურება სრულფასოვანი და ადეკვატური იყო, რასაც ადასტურებს შესაბამისი მიმართულების მცოდნე 6 წამყვანი სპეციალისტი. ჩატარებული მკურნალობის შემდეგ, პაციენტი კლინიკიდან გაეწერა დამაკმაყოფილებელ მდგომარეობაში, მასზე გაცემულ იქნა სამკურნალო და შრომითი რეკომენდაციები, ამასთანავე, პაციენტი 1 კვირაში დაბარებულ იქნა საკონტროლო ვიზიტზე, თუმცა იგი სამედიცინო ცენტრში არ გამოცხადებულა. მოსარჩელის განმარტებით, პაციენტისათვის გაწეულმა მომსახურების ღირებულებამ 4509,76 ლარი შეადგინა, თუმცა კანონის შესაბამისად, მომსახურების გაწევისათვის მოპასუხის მხრიდან ასანაზღაურებელი თანხის ოდენობა 3000 ლარს შეადგენს. აღნიშნული თანხა მოპასუხემ არ აანაზღაურა, არაერთი მოთხოვნის მიუხედავად.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 29.12.2017წ. გადაწყვეტილებით შპს „...ის“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 10.07.2019წ. გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა შპს „...ის“ სააპელაციო საჩივარი, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 29.12.2017წ. გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; შპს „...ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა; სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს შპს „...ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა მოსარჩელის მიერ 25.07.2013 წ-დან 07.08.2013 წ-მდე პერიოდში პაციენტ დ. ჯ-ისათვის გაწეული სამედიცინო მომსახურების ანაზღაურება 3000 (სამი ათასი) ლარის ოდენობით; სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს შპს „...ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა ექსპერტიზის ჩატარებისთვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურება 1250 (ათას ორას ორმოცდაათი) ლარის ოდენობით; სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს შპს „...ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა სარჩელსა და სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - სულ 297,50 ლარის (ორას ოთხმოცდაჩვიდმეტი ლარის და ორმოცდაათი თეთრის) ანაზღაურება.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, დავის საგანს წარმოადგენს შპს „...ის“ მიერ დ. ჯ-ისთვის გაწეული სამედიცინო მომსახურების ანაზღაურება. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სადავო არ არის, რომ შპს „...ი“ ჩართული იყო 2013 წლის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამაში, შესაბამისად, მან აიღო ვალდებულება ნორმატიული აქტებით განსაზღვრული წესით, ამ პროგრამით გათვალისწინებულ მოსარგებლეთათვის შესაბამისი მომსახურების განხორციელებაზე. კლინიკაში სამედიცინო მომსახურება მიიღო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის მოსარგებლემ - დ. ჯ-ემ. მოპასუხე მიიჩნევს, რომ გაწეული მომსახურების ღირებულება არ უნდა ანაზღაურდეს, რადგან კლინიკამ პაციენტს გაუწია უხარისხო/არასათანადო მკურნალობა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ პაციენტისთვის მკურნალობის გაწევის პერიოდში (2013 წლის ივლისი-აგვისტო) მოქმედებდა საქართველოს მთავრობის 15.03.2012წ. N92 დადგენილებით დამტკიცებული „2012 წლის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამები“, რომლის მე-16 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, საანგარიშგებო დოკუმენტაციის ინსპექტირების შედეგად წარდგენილი შემთხვევები შეიძლება კლასიფიცირდეს სამ ჯგუფად: ა) ასანაზღაურებელი შემთხვევა; ბ) შემთხვევა, რომელიც არ ექვემდებარება ანაზღაურებას; გ) სადავო შემთხვევები. ამასთან, 21-ე მუხლის მე-3 პუნქტის შესაბამისად, ანაზღაურებული თანხის სრულად უკან დაბრუნების საფუძვლებია: თუ სრულად არ ჩატარებულა სახელმწიფო პროგრამით გათვალისწინებული მომსახურება („ბ“ ქვეპუნქტი); თუ დადასტურდება, რომ სამედიცინო დაწესებულებისათვის პროგრამის მოსარგებლის მიმართვა/გარდაცვალება განპირობებულია ამ ან პროგრამის მონაწილე სხვა სამედიცინო დაწესებულებაში მანამდე ჩატარებული არასრული ან/და უხარისხო სამედიცინო დახმარებით, თანხის დაბრუნება ხდება იმ დაწესებულების მიერ, რომლის მიზეზითაც უშუალოდ დაზარალდა მოსარგებლე („ვ“ ქვეპუნქტი). დამატებით, იმავე მუხლის მე-9 პუნქტის თანახმად, იმ შემთხვევაში, თუ მიმწოდებელმა პროგრამით გათვალისწინებულ მომსახურებაზე უარი განუცხადა პროგრამის მოსარგებლეს ან მომსახურება გაუწია დაგვიანებით (მისგან დამოუკიდებელი მიზეზების გარდა), ან არასრულად, ან უხარისხოდ, მიმწოდებელი იხდის ჯარიმას გასაწევი/გაწეული მომსახურების ღირებულების სამმაგი ოდენობის სახით. იმავე მითითებას შეიცავს „2013 წლის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის დამტკიცების შესახებ“ 2013 წლის 31 ოქტომბრის N279 დადგენილების 21-ე მუხლის მე-9 პუნქტიც.

სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, განსახილველ შემთხვევაში დადასტურებულად ვერ იქნება მიჩნეული არაჯეროვანი, არასწორი, უხარისხო მკურნალობის გაწევა მხოლოდ იმ ფაქტიდან გამომდინარე, რომ პაციენტმა გაწერის შემდეგ, გარკვეული პერიოდის გასვლის შემდგომ, ჯანმრთელობის მძიმე მდგომარეობით მიმართა სხვა კლინიკას. ამ შემთხვევაში გასათვალისწინებელია, რამდენად გამოიწვია სხვა კლინიკისთვის მიმართვა სწორედ შპს „...ის“ მიერ მკურნალობის არასათანადო ჩატარებამ, ცალსახად უნდა დადასტურდეს „უხარისხო“ მკურნალობასა და ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესებას შორის მიზეზ-შედეგობრივი კავშირის არსებობა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. ამავე კოდექსის 105-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების თანახმად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილია დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტიზის ცენტრის - შპს „ვ...ის“ 2015 წლის 23 იანვრის N01-04/01 ექსპერტიზის დასკვნა, რომლის თანახმად, სტაციონარული პაციენტის სამედიცინო ბარათის N9925 მონაცემებით, შპს „...ში“ დ. ჯ-ეს ჩაუტარდა ჯანმრთელობის მდგომარეობის ადეკვატური, სრულყოფილი სამედიცინო დახმარება. გარდა ამისა, თბილისის სამედიცინო უნივერსიტეტის რეპროდუქციული ჯანმრთელობის დეპარტამენტის 2014 წლის 12 სექტემბრის მიმართვის თანახმად, პაციენტის მდგომარეობა გაუმჯობესდა, გაეწერა ბინაზე 2013 წლის 7 აგვისტოს, მიეცა დანიშნულება ბინაზე. იმ მომენტისთვის აღენიშნებოდა სუბფებრილიტეტი. ამავე წერილის შესაბამისად, მკურნალობა ყველა ეტაპზე იყო ადეკვატური. ასევე, საქმეში წარმოდგენილი, საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ექსპერტის, ექიმ მეან-გინეკოლოგის, მედიცინის აკადემიური დოქტორის ა. ბ-ის 2014 წლის 7 აპრილის მიმართვის თანახმად, ღუდუშაურის სამედიცინო ცენტრში პაციენტს მდგომარეობის დამძიმებისთანავე ჩაუტარდა ადეკვატური ოპერაცია, რამაც საშუალება მისცა რელაპარატომიიდან მე-11 დღეს პაციენტი დამაკმაყოფილებელ მდგომარეობაში გაწერილიყო ბინაზე. ცენტრში შესვლისას პირველ დღეს ავადმყოფის მდგომარეობა არ არის ასახული საღამოს კურსუსში. გაწერისას პაციენტს მიეცა რეკომენდაცია. ცენტრიდან გაწერიდან რამდენიმე დღის შემდეგ პაციენტს განუახლდა ცხელება და არ მიმართა სამედიცინო დაწესებულებას, სანამ მისი მდგომარეობა უკიდურესად არ გართულდა.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ექიმთა ასოციაცია „ს...ის“ და ...ის ექიმთა დასკვნის შესაბამისად, ...ში კერის ლიკვიდაციის ფონზე მიღწეულ იქნა გარკვეული, მაგრამ არასრული გაუმჯობესება, რჩებოდა მაღალი სუბფერბრილიტეტი 37,9 გრადუსამდე, შემდგომში განვითარებულმა მოვლენებმა აჩვენა, რომ ჩატარებული მკურნალობა არ იყო ადეკვატური და დაავადება სწორად მართული. აღნიშნულ დასკვნას სააპელაციო პალატა არ იზიარებს და ყურადღებას ამახვილებს პაციენტის ავადმყოფობის ისტორიაზე, რომელიც მოწმობს, რომ პაციენტის გასინჯვის ფურცლის შესაბამისად, პაციენტ დ. ჯ-ეს სიცხე ჰქონდა 2013 წლის 4 აგვისტოს - 37,0, ხოლო 5, 6 და 7 აგვისტოს - 36,6. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქმის ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, წარმოდგენილი დასკვნების ურთიერთშეპირისპირების შედეგად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ არ დასტურდება აპელანტის მიერ პაციენტისთვის არასათანადო მკურნალობის გაწევის ფაქტი. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები ადასტურებს ადეკვატურ მკურნალობას და საწინააღმდეგოს დამადასტურებლად ვერ იქნება მიჩნეული მხოლოდ ერთი დასკვნა, რომლის ძირითად არგუმენტსაც (სიცხის ოდენობა) გამორიცხავს პაციენტის ჯანმრთელობის ისტორია. ამდენად, არ არსებობს შემთხვევის ანაზღაურებაზე უარის თქმის საფუძვლები, სასარჩელო მოთხოვნა საფუძვლიანია - სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს შპს „...ის“ სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს მოსარჩელის მიერ 25.07.2013 წ-დან 07.08.2013 წ-მდე პერიოდში პაციენტ დ. ჯ-ისათვის გაწეული სამედიცინო მომსახურეობის ანაზღაურება 3000 ლარის ოდენობით.

ზემოაღნიშნული გარემოებების ანალიზის საფუძველზე სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ უნდა გაუქმდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი დაკმაყოფილდება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 15.11.2019წ. გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტომ. კასატორმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი მიუთითებს, რომ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტომ 11.10.2013წ. სსიპ სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტოში შესასწავლად გადაგზავნა 604/91583 წერილი, შპს „...ში“ დ. ჯ-ისათვის გაწეულ სამედიცინო მომსახურებასთან დაკავშირებით. აღნიშნული წერილის პასუხად მიღებულ 01.12.2014წ. N602/96119 დასკვნაში მითითებული იყო, რომ 06.09.2013-18.09.2013წწ. პერიოდში პაციენტ დ. ჯ-ის ჰოსპიტალიზაცია შპს „აკ...ში“ წარმოადგენდა 25.07.2013-07.08.2013წწ. პერიოდში, შპს „...ში“ არასრულად ან/და უხარისხოდ გაწეული სამედიცინო მომსახურების შედეგად წარმოშობილ გართულებულ შემთხვევას. აღნიშნულის გათვალისწინებით, საქართველოს მთავრობის 15.03.2012წ. N92 დადგენილებით დამტკიცებული „2012 წლის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამების“ 21.2 მუხლის შესაბამისად, შპს „...ს“ დაეკისრა მომსახურების ღირებულების სამმაგი ოდენობის ჯარიმა - 9 000 ლარი. 18.02.2015წ. სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტომ სამედიცინო დაწესებულებას აცნობა დაკისრებული ფინანსური ჯარიმის შესახებ და დაავალა ჯარიმით განსაზღვრული თანხის სახელმწიფო ბიუჯეტში აღდგენა. სამედიცინო დაწესებულებამ არ შეასრულა ვალდებულება და აღნიშნულთან დაკავშირებით მიმდინარეობს წარმოება თბილისის საქალაქო სასამართლოში (საქმის წარმოება შეჩერებულია მოცემული საქმის განხილვამდე). კასატორი უსაფუძვლოდ მიიჩნევს შპს „...ის“ მოთხოვნას, მკურნალობის თანხის - 3000 ლარის, ექსპერტიზის ხარჯის – 1250 ლარისა და სახელმწიფო ბაჟის სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოსათვის დაკისრების თაობაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 05.11.2019წ. განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნევს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

პაციენტი დ. ჯ-ე 2013 წლის 25 ივლისიდან 2013 წლის 7 აგვისტომდე მოთავსებული იყო შპს „...ში“.

შპს „...ის" მიერ 09.08.2013წ. გაცემული N12604 ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ცნობის მიხედვით, სტაციონარში შესვლის შემდეგ პაციენტ დ. ჯ-ის მდგომარეობა შესწავლილ იქნა კლინიკურ-ლაბორატორიულად, კონსულტირებულ იქნა სპეციალისტების მიერ, ჩატარებულმა კონსერვატიულმა მკურნალობამ შედეგი არ გამოიღო, კლინიკურ-ლაბორატორიული მონაცემები გაუარესდა. 27.07.2013წ. მოწვეულ იქნა კონსილიუმი, რომლის გადაწყვეტილებითაც დაისვა პერიტონიტის დიაგნოზი. პაციენტის სასიცოცხლო ინტერესებიდან გამომდინარე, გადაწყდა სასწრაფო რელაპარატომიის წარმოება. ოპერაციის შემდგომ მელოგინე გადაიყვანეს ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში. 31.07.2013წ. პაციენტი გადაიყვანეს მელოგინეთა განყოფილებიდან და ამოიღეს ტამპონი მუცლის ღრუდან. 01.08.2013წ. პაციენტი კვლავ გადაიყვანეს მელოგინეთა განყოფილებაში. ინფექციონისტთან ჩატარდა სატელეფონო კონსულტაცია და შეიცვალა დანიშნულება (ვანკოვერი, კოლისტინი, დოქსაციკლინი, მეტრონიდაზოლი). ჩატარდა ანტიანემიური მკურნალობა. მანიპულაციების შემდგომ პაციენტის მდგომარეობა გაუმჯობესდა, მოხდა ანტიბაქტერიული დეესკალაცია, ჭრილობიდან ჩირქოვანი გამონადენი აღარ ფიქსირდებოდა. პაციენტს კანზე ნაკერები მოეხსნა მე-7 დღეს. ამავე ცნობის მიხედვით, სტაციონარიდან გაწერისას პაციენტის მდგომარეობა იყო დამაკმაყოფილებელი, ტემპერატურა ჰქონდა 36,6, პათოლოგიის გარეშე, მუცელი იყო უმტკივნეულო. სამკურნალო და შრომით რეკომენდაციებში მითითებულია შესაბამის მედიკამენტოზურ მკურნალობაზე და აღნიშნულია, რომ საკონტროლო ვიზიტი უნდა განხორციელდეს 1 კვირაში.

შპს „...ის" მიერ პაციენტ დ. ჯ-ის მიმართ შედგენილ გასინჯვის ფურცელში (დღიურში) ასახული მონაცემების შესაბამისად, 04.08.2013წ. პაციენტ დ. ჯ-ეს სიცხე ჰქონდა - 37,0, ხოლო იმავე წლის 5, 6 და 7 აგვისტოს - 36,6.

შპს „...ში“ პაციენტ დ. ჯ-ისთვის 2013 წლის 25 ივლისიდან 2013 წლის 07 აგვისტომდე გაწეული სამედიცინო მომსახურეობის საფასურმა შეადგინა 5252.97 ლარი.

შპს „...ის“ გენერალური დირ...ის 26.09.2013წ. N2309/1 წერილით სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს დირ...ს ეცნობა, რომ შპს „...ის“ მიერ 2013 წლის აგვისტოსთვის „დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობის“ პროგრამის - „მაღალი რისკის ორსულთა, მშობიარეთა და მელოგინეთა მკურნალობის“ კომპონენტით შესრულებული სამუშაოდან არ დაფინანსდა 6 პაციენტის, მათ შორის, დ. ჯ-ის სამედიცინო მომსახურების ხარჯი. აღნიშნული პაციენტის დაფინანსების საკითხი გადატანილია სადავო შემთხვევებში. წერილს დაერთო სპეციალისტის ახსნა-განმარტება და მოთხოვნილ იქნა შესაბამისი განკარგულების გაცემა.

ა(ა)იპ "ს...ის“ აღმასრულებელი მდივნისადმი თბილისის სამედიცინო უნივერსიტეტის რეპროდუქციული ჯანმრთელობის დეპარტამენტის 12.09.2014წ. მიმართვით დგინდება, რომ მდგომარეობის გაუმჯობესების შემდეგ, შპს „...იდან“ პაციენტი დ. ჯ-ე 07.08.2013წ. გაეწერა ბინაზე და მიეცა დანიშნულება. იმ მომენტისათვის პაციენტს აღენიშნებოდა სუბფებრილიტეტი. ამავე დასკვნის შესაბამისად, მკურნალობა ყველა ეტაპზე იყო ადეკვატური.

საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ექსპერტმა, ექიმ მეან-გინეკოლოგმა, მედიცინის აკადემიურმა დოქტორმა - ა. ბ-ემ, 23.01.2014წ. მიმართვის პასუხად, სსიპ სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტოს 07.04.2014წ. აცნობა, რომ მისი მხრიდან შეფასებულ იქნა სს „ჩ...სა“ და შპს „...ში“ პაციენტ დ. ჯ-ესთან დაკავშირებით ნაწარმოები სამედიცინო დოკუმენტაცია. ექსპერტის განმარტებით, სს „ჩ...ში“ სწორად წარიმართა მშობიარობა, ხოლო ოპერაციის შემდგომ, პაციენტის მდგომარეობის გაუარესების გამო, დროულად იქნა შეთავაზებული მისი გადაყვანა შპს „...ში“, სადაც პაციენტ დ. ჯ-ეს მდგომარეობის დამძიმებისთანავე ჩაუტარდა ადეკვატური ოპერაცია, ხოლო რელაპარატომიიდან მე-11 დღეს პაციენტი დამაკმაყოფილებელ მდგომარეობაში გაეწერა ბინაზე. ცენტრში შესვლისას, პირველ დღეს ავადმყოფის მდგომარეობა არ არის ასახული საღამოს კურსუსში, ხოლო გაწერისას პაციენტს მიეცა რეკომენდაცია. გაწერიდან რამდენიმე დღეში პაციენტს განუახლდა ცხელება და მან არ მიმართა სამედიცინო დაწესებულებას, ვიდრე მისი მდგომარეობა უკიდურესად არ გართულდა.

ექიმთა ასოციაცია „ს...ის“ ...ისა და ...ის კლინიკა „ს...ის“ თერაპიული სამსახურის ...ის - მ. გ-ის, ასევე ექიმთა ასოციაცია „ს...ა” და ...ის კლინიკა „ს...ის“ გინეკოლოგიური სამსახურის ...ის - ე. მ-ის მიერ პაციენტ დ. ჯ-ის სამედიცინო დოკუმენტაციასთან დაკავშირებით შედგენილ სარეცენზიო დასკვნაში მითითებულია, რომ შპს „...ში“, პაციენტ დ. ჯ-ესთან მიმართებაში, კერის ლიკვიდაციის ფონზე მიღწეულ იქნა გარკვეული, მაგრამ არასრული გაუმჯობესება, დარჩა მაღალი სუბფერბრილიტეტი - 37,9 გრადუსამდე. პაციენტი გაეწერა ამბულატორიულად, ინფექციონისტის მეთვალყურეობისა და მკურნალობის ქვეშ. შემდგომში განვითარებულმა მოვლენებმა აჩვენა, რომ ჩატარებული მკურნალობა არ იყო ადეკვატური, რასაც მოჰყვა ს...ის სიცოცხლისთვის საშიში თრომბოემბოლიური გართულებები, ცხელების ფონზე.

სსიპ სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტოს 01.12.2014წ. N02/96119 წერილის თანახმად, სსიპ სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტომ კომისიური წესით შეისწავლა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს დირექტორის მოადგილის მოვალეობის შემსრულებლის 11.10.2013წ. N04/91583 წერილში მოყვანილი ფაქტები, რომლებიც შეეხებოდა „დედათა და ბავშვთა ჯანმრთელობის“ სახელმწიფო პროგრამის - „მაღალი რისკის ორსულთა, მშობიარეთა და მელოგინეთა მკურნალობის“ კომპონენტის ფარგლებში პაციენტ დ. ჯ-ისათვის გაწეული სამედიცინო მომსახურების ,,სადავოდ“ კვალიფიცირებული შემთხვევის ანაზღაურების საკითხს. შესწავლის შედეგად, დადგინდა, რომ 18.07.2013წ. პაციენტი დ. ჯ-ე მოთავსდა სს „ჩ...ში“, დიაგნოზით: ორსულობა - 37 კვირა, ნაყოფის თავის წინამდებარეობა, დამძიმებული გინეკოლოგიური ანამნეზი (2006 წელს გადატანილი საშვილოსნოს ყელის კრიოდესტრუქცია). სამშობიარო მოქმედების სისუსტის გამო, მიზანშეწონილად ჩაითვალა სამშობიარო მოქმედების სტიმულაცია ოქსიტოცინის ი/ვ ინფუზიის ჩატარებით, რაზეც პაციენტმა და მისმა ახლობლებმა კატეგორიული უარი განაცხადეს. მშობიარემ კატეგორიულად მოითხოვა საკეისრო კვეთის ჩატარება. ჩატარებული საკეისრო კვეთის შემდეგ, პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო, გადაწყდა მისი გადაყვანა შპს „...ში“.

მითითებული წერილის თანახმად, დ. ჯ-ის სამედიცინო დოკუმენტაცია რეცენზირებულია ექიმ მეან-გინეკოლოგის, მედიცინის აკადემიური დოქტორის, ა. ბ-ის მიერ (65964, 26.06.2014წ). რეცენზენტის დასკვნის მიხედვით, სს „ჩ...ში“ მშობიარობა სწორად წარიმართა. დიაგნოზიდან გამომდინარე, მშობიარობას მართავდნენ კონსერვატიულად. როდესაც პაციენტს აღენიშნა მშობიარობის პირველი პერიოდის ხანგრძლივობა, მშობიარესათვის შეთავაზებულ იქნა მშობიარობის სტიმულაცია ოქსიტოცინის ი/ვ ინფუზიით, რაზეც მიღებულ იქნა კატეგორიული უარი და პაციენტმა მოითხოვა საკეისრო კვეთის გაკეთება. პაციენტსა და მის ახლობლებს განემარტათ ბუნებრივი გზით მშობიარობის უპირატესობისა და საკეისრო კვეთის შესაძლო გართულების შესახებ. მიუხედავად ამისა, საკეისრო კვეთის გაკეთების მოთხოვნა ძალაში დარჩა. მშობიარობის შემდეგი ცხელების ერთ-ერთ რისკ-ფაქტორს საკეისრო კვეთა წარმოადგენს. პაციენტთან ნაწარმოებია პროფილაქტიკური ანტიბიოტიკოთერაპია (ბაქტამედი), რომელიც ამცირებს საკეისრო კვეთის შემდგომ ენდომეტრიტის განვითარების საფრთხეს („მშობიარობის შემდგომი ცხელება“, პროტოკოლი). ტექნიკურად ოპერაცია შესრულდა წუნის გარეშე, ნაწიბურების უკმარისობას ადგილი არ ჰქონია. პარტოგრამის მიხედვით, მშობიარესთან საშოსმხრივი გასინჯვა ნაწარმოებია სამჯერ (15, 19 და 20 საათზე), ხოლო კურსუსებში - ორჯერ (15 და 20 საათზე). მშობიარობის ისტორიაში არ არის ასახული, თუ რა მეთოდით იქნა მოცილებული მომყოლი - სპონტანურად თუ მანუალურად, რაც მნიშვნელოვანია. ინფექციის პრევენციის მიზნით, უპირატესობა ენიჭება მომყოლის სპონტანურად მოცილებას. მომყოლის მოცილების მეთოდი არ არის ასახული, არც ოპერაციის ოქმში და არც კურსუსში. ოპერაციის შემდგომ პერიოდში არ არის ჩატარებული პროტოკოლით გათვალისწინებული თერაპევტისა და ინფექციონისტის კონსულტაციები. არ არის გაკეთებული პროტოკოლით მიწოდებული ღვიძლისა და თირკმლების ფუნქციის გამოკვლევა, ულტრაბგერითი კვლევა („მშობიარობის ცხელების შემდგომი მართვა“, პროტოკოლი). რეცენზენტის დასკვნით, შენიშვნებიდან გამომდინარე, აღნიშნულმა არ შეცვალა პაციენტის მდგომარეობა და მას დროულად შესთავაზეს შპს „...ში“ გადაყვანა, სადაც აქტიური ჩარევა გადაყვანიდან მესამე დღეს ჩათვალეს მიზანშეწონილად. მითითებული რეცენზენტის დასკვნის შესაბამისად, შპს „...ში“ პაციენტს მდგომარეობის დამძიმებისთანავე ჩაუტარდა ადეკვატური ოპერაცია, რამაც უზრუნველყო რელაპარატომიიდან მე-11 დღეს პაციენტის დამაკმაყოფილებელ მდგომარეობაში გაწერა ბინაზე. ჰოსპიტალიზაციის პირველ დღეს ავადმყოფის მდგომარეობა არ არის ასახული საღამოს კურსუსში. როგორც შპს ,,აკ...ის“ სამედიცინო დოკუმენტაციიდან ირკვევა, შპს ,,...იდან“ გაწერის შემდეგ, პაციენტს რამდენიმე დღეში განუახლდა ცხელება, თუმცა მან არ მიმართა სამედიცინო დაწესებულებას, ვიდრე მისი მდგომარეობა უკიდურესად არ დამძიმდა. მიცემული რეკომენდაციები უფრო დეტალურად უნდა იქნეს დაწერილი სამედიცინო დოკუმენტაციაში. რეცენზენტის დასკვნის მიხედვით, შპს „კ...ს“ პაციენტმა მიმართა სიცოცხლისათვის უკიდურესად საშიშ მდგომარეობაში. მისი მდგომარეობის სტაბილიზირება მხოლოდ მაღალკვალიფიციური დახმარების შედეგად გახდა შესაძლებელი, ხოლო ძირითადი დაავადების - ს...ის საბოლოო განკურნება შესაძლებელი გახდა შპს „აკ...ში“ ჩატარებული რაციონალური მკურნალობის შედეგად.

პაციენტ დ. ჯ-ის სამედიცინო დოკუმენტაცია დამატებით რეცენზირებულია ექიმთა ასოციაცია „ს...ის“ ექსპერტების მიერ (მედიცინის დოქტორი, ექიმთა ასოციაცია „ს...ის“ ...ი, აკადემიკოს, ...ის კლინიკა „ს...ის“ თერაპიული სამსახურის ...ი მ. გ-ი; ექიმთა ასოციაცია „ს...ა” და ...ის კლინიკა „ს...ის“ გინეკოლოგიური სამსახურის ...ი ე. მ-ი N12472; 22.07.2014წ.). რეცენზენტთა დასკვნის მიხედვით, სს „ჩ...ში“ პაციენტისათვის ჩატარებული საკეისრო კვეთიდან მესამე დღეს შემცივნება, მაღალი ცხელება (39 გრადუსამდე), მეტროენდომეტრიტი, ჭრილობის ინფილტრატი, სამშობიაროში მოთავსებისას სისხლში დაფიქსირებული მაღალი ლეიოკოციტოზის მარცხნივ გადახრის ფონზე, უნდა შეფასებულიყო როგორც ს...ი და პაციენტის შემდგომი მართვა უნდა გაგრძელებულიყო სპეციალიზებულ კლინიკაში. შპს „...ში“ კერის ლიკვიდაციის ფონზე მიღებულ იქნა გარკვეული, მაგრამ არასრული გაუმჯობესება, გაწერისას დარჩა მაღალი სუბფებრილიტეტი - 37,9 გრადუსამდე. ჩატარებული მკურნალობა არ იყო ადეკვატური და დაავადება - სწორად მართული, რასაც შედეგად მოჰყვა ს...ის სიცოცხლისათვის საშიში თრომბოემბლოიური გართულებები ცხელების ფონზე: ფილტვის ორმხრივი ინფარქტპნევმონიები და ექსუდაციური პლევრიტი. სუნთქვის მწვავე უკმარისობა. რეცენზენტთა დასკვნის მიხედვით, აუხსნელია კლინიკა „მ...დან“ პაციენტის გადაყვანა არაპროფილურ შპს „კ...ში“, საიდანაც, ლოგიკურად, ინფექციონისტ-სეფსოლოგის კონსულტაციით, პაციენტის გადაყვანა მოხდა შპს „აკ...ში“. აღნიშნული ცენტრიდან პაციენტი გაეწერა განკურნებული. კატამნეზით ცნობილია, რომ რეციდივებს ადგილი არ ჰქონია. საკეისრო კვეთის შემდგომი ს...ის არასწორი მართვა განაპირობა სეფსისსაწინააღმდეგო სამსახურის ორგანიზაციული პრინციპების უხეშმა დარღვევამ.

პაციენტ დ. ჯ-ის სამედიცინო დოკუმენტაცია აგრეთვე რეცენზირებულია საქართველოს მეან-გინეკოლოგთა ასოციაციის ...ის - თ. ა-ის და საქართველოს მეან-გინეკოლოგთა ასოციაციის წევრის - ლ. თ-ის მიერ (96108; 25.09.2014წ.). რეცენზენტთა დასკვნის მიხედვით, ყველა ეტაპზე მკურნალობა იყო ადეკვატური, რასაც შედეგად მოჰყვა პაციენტის განკურნება. სწორი იყო საკეისრო კვეთის შემდგომი სეპტიური ენდომეტრიტის დიაგნოზით პაციენტის სს ,,ჩ-დან“ გადაყვანის გადაწყვეტილება, მკურნალობის მიზნით. რეფერალური დაწესებულების არჩევა ამ შემთხვევაში არის გამგზავნი დაწესებულების პრეროგატივა, თუმცა შპს „აკ...ი“, სადაც საბოლოოდ მოხვდა და განიკურნა პაციენტი, უკეთესი არჩევანი იქნებოდა. აუხსნელია პაციენტის მიმართვა კლინიკა „მ...ში“, ხოლო შემდეგ - ჰოსპიტალიზაცია შპს „კ...ში“ და არა პროფილურ დაწესებულებაში. შემთხვევა მკაფიოდ მიუთითებს ორგანიზაციული საკითხების რეგულირების აუცილებლობაზე.

სსიპ სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტოს 01.12.2014წ. N02/96119 წერილში ასევე მითითებულია, რომ პაციენტ დ. ჯ-ის მკურნალობა სს „ჩ...ში“ (18.07.13-25.07.13წ.) დაფინანსებულია პაციენტის მიერ (2263,00 ლარი), დაწესებულების შიდა სტანდარტით, ვინაიდან პაციენტი დაზღვეული იყო სადაზღვეო კომპანია „...ი“-ში და აღნიშნულ კომპანიასთან სამედიცინო დაწესებულებას არ ჰქონდა გაფორმებული ურთიერთთანამშრომლობის ხელშეკრულება. დაწესებულება არ იყო სახელმწიფო პროგრამის მიმწოდებელი. აღნიშნულის თაობაზე პაციენტი წინასწარ იყო ინფორმირებული, რაც დადასტურებულია შესაბამის განცხადებაზე მისი ხელმოწერით. შპს „...ში“ პაციენტ დ. ჯ-ის მკურნალობა (25.07.13-07.08.13წ.) მიმდინარეობდა „მაღალი რისკის ორსულთა, მშობიარეთა და მელოგინეთა მკურნალობის კომპონენტის“ ფარგლებში (მელოგინეთა სეფსისის მკურნალობა). მკურნალობის ფაქტობრივმა ხარჯმა შეადგინა 4509, 76 ლარი, ხოლო ასანაზღაურებლად წარდგენილ იქნა - 3000 ლარი. შპს „კ...ში“ პაციენტ დ. ჯ-ის მკურნალობის ფაქტობრივმა ხარჯმა შიდა სტანდარტით შეადგინა 4122, 52 ლარი, რაც სრულად აანაზღაურა სადაზღვეო კომპანიამ „...ი”. რაც შეეხება შპს „აკ...ში“ (06.09.13-18.09.13წ.) პაციენტ დ. ჯ-ისათვის გაწეულ სამედიცინო მომსახურების დაფინანსების საკითხს, ანაზღაურება მოთხოვნილია „ინფექციურ დაავადებათა მართვის“ სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში, კანონმდებლობის შესაბამისად (ფაქტობრივი ხარჯი -2653,12 ლარი; ასანაზღაურებლად წარდგენილია - 1316, 55 ლარი, რაც უკვე დაფინანსებულია).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსიპ სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტომ მიიჩნია, რომ პაციენტ დ. ჯ-ის ჰოსპიტალიზაცია შპს „აკ...ში“ (06.09.13 -18.09.13წ.) წარმოადგენს მანამდე შპს ,,...ში“ (25.07.13-07.08.13წ.) ,,არასრულად/ანდა უხარისხოდ გაწეული სამედიცინო მომსახურების შედეგად წარმოშობილ გართულებულ შემთხვევას“. „2013 წლის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის დამტკიცების შესახებ“ 31.10.2013წ. №279 დადგენილების 21.9 მუხლის თანახმად, იმ შემთხვევაში, თუ მიმწოდებელმა პროგრამით გათვალისწინებულ მომსახურებაზე უარი განუცხადა პროგრამით მოსარგებლეს ან მომსახურება გაუწია დაგვიანებით (მისგან დამოუკიდებელი მიზეზების გარდა), ან არასრულად, ან უხარისხოდ, მიმწოდებელი იხდის ჯარიმას, გასაწევი/გაწეული მომსახურების ღირებულების - 3000 ლარის სამმაგი ოდენობის სახით, რაც შეადგენს 9000 ლარს.

შპს „...ის“ გენერალურმა დირექტორმა 15.01.2015წ. N106/1 და 12.02.2015წ. N407/1 შეტყობინებებით სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს აცნობა, რომ მაღალი რისკის ორსულთა, მშობიარეთა და მელოგინეთა მკურნალობის კომპონენტის ფარგლებში, კლინიკაში 2013 წლის 25 ივლისიდან 2013 წლის 7 აგვისტომდე სამედიცინო მომსახურება გაეწია პაციენტ დ. ჯ-ეს. გაწეული სამედიცინო მომსახურებისთვის სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს მხრიდან ასანაზღაურებელმა თანხამ შეადგინა 3 000 ლარი. სამედიცინო ცენტრმა მოითხოვა ინფორმაცია - ექვემდებარებოდა თუ არა აღნიშნული პაციენტისთვის გაწეული სამედიცინო მომსახურება ანაზღაურებას სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს მიერ.

18.02.2015წ. N04/11259 წერილით სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტომ შპს „...ს“ აცნობა, რომ სსიპ სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტოს დასკვნის საფუძველზე, პაციენტ დ. ჯ-ეზე გაწეული სამედიცინო მომსახურების შედეგად, შპს „...ს“ საჯარიმო სანქციის სახით დაკისრებული აქვს 9000 ლარის გადახდის ვალდებულება.

შპს „...ის“ გენერალურმა დირექტორმა 23.02.2015წ. N496/1 წერილით მიმართა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს დირექტორს და აცნობა, რომ სამედიცინო ცენტრი არ აღიარებს პაციენტ დ. ჯ-ისათვის გაწეული სამედიცინო მომსახურების შედეგად დაკისრებულ საჯარიმო სანქციას, 9 000 ლარის ოდენობით.

23.02.2015წ. N496-1 წერილის პასუხად, 12.03.2015წ. სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტომ N04/17235 წერილით მიმართა შპს „...ს“ და აცნობა, რომ გაწეული მომსახურების შედეგად დაკისრებული საჯარიმო სანქციის გადახდის ვალდებულებაზე უარის თქმა არ წარმოადგენდა განმახორციელებლისათვის მიმწოდებლის მიმართ წაყენებული მოთხოვნის მოქმედების შეჩერების საფუძველს. შესაბამისად, ცენტრს დაევალა განმახორციელებელთან საჭირო დოკუმენტური მტკიცებულებების წარდგენის უზრუნველყოფა მისი მხრიდან სადავოდ ქცეულ ყველა შემთხვევაზე ან საჯარიმო სანქციების შესრულების დროულად უზრუნველყოფა.

დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტიზის ცენტრის - შპს „ვ...ის“ 23.01.2015წ. N01-04/01 ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, სტაციონარული პაციენტის N9925 სამედიცინო ბარათის მონაცემებით, შპს „...ში“ დ. ჯ-ეს ჩაუტარდა ჯანმრთელობის მდგომარეობის ადეკვატური, სრულყოფილი სამედიცინო დახმარება. სს „...დან“ პაციენტის რეფერალი შპს „...ში“ განხორციელებულია სწორად, ვინაიდან „მაღალი რისკის ორსულთა, მშობიარეთა და მელოგინეთა მკურნალობის სახელმწიფო პროგრამის კომპონენტის“ ფარგლებში, წამყვანი ბენეფიციარი არის სწორედ შპს „...ი“.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სადავო სამართალურთიერთობა დაკავშირებულია საქართველოს მთავრობის 15.03.2012წ. N92 დადგენილებით დამტკიცებულ „2012 წლის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამებთან“, რომლის მიზანია მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფებისათვის ფინანსური გარანტიების შექმნა, სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის წინაშე მდგარი ამოცანების შესრულების უზრუნველყოფა. აღნიშნული დადგენილების 2.1 მუხლის თანახმად, ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამების მოსარგებლეები არიან საქართველოს მოქალაქეები, თუ ცალკეული პროგრამით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. მე-8 მუხლის „ა“-„ბ“ ქვეპუნქტების შესაბამისად, პროგრამის ადმინისტრირებაში მონაწილე სახელმწიფო დაწესებულებებს წარმოადგენენ შესაბამისი პროგრამის განმახორციელებელი დაწესებულება და სამინისტროს სახელმწიფო კონტროლს დაქვემდებარებული სსიპ სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტო, ხოლო 4.1 მუხლის შესაბამისად, პროგრამის მიმწოდებლად ითვლება პროგრამების ფარგლებში შესაბამისი მომსახურების/საქონლის მიმწოდებელი პირი, რომელიც აკმაყოფილებს ამ საქმიანობისათვის კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს და ხელშეკრულებას აფორმებს პროგრამის განმახორციელებელთან ან გამოთქვამს მონაწილეობის სურვილს იმ პროგრამის ფარგლებში, რომელშიც გათვალისწინებულია საქონლის/მომსახურების დაფინანსება სამედიცინო ვაუჩერის საშუალებით. აღნიშნული დადგენილების 21-ე მუხლი ითვალისწინებს გამოვლენილი დარღვევებიდან გამომდინარე საჯარიმო სანქციების დაკისრების შესაძლებლობას პროგრამის მიმწოდებლისათვის. 21.9 მუხლის თანახმად, იმ შემთხვევაში, თუ მიმწოდებელმა პროგრამით გათვალისწინებულ მომსახურებაზე უარი განუცხადა პროგრამის მოსარგებლეს ან მომსახურება გაუწია დაგვიანებით (მისგან დამოუკიდებელი მიზეზების გარდა), ან არასრულად, ან უხარისხოდ, მიმწოდებელი იხდის ჯარიმას გასაწევი/გაწეული მომსახურების ღირებულების სამმაგი ოდენობის სახით.

დადგენილია, რომ შპს „...ი“ წარმოადგენს ზემოაღნიშნული პროგრამით გათვალისწინებული სამედიცინო მომსახურების მიმწოდებელს, რომელმაც აიღო ამ პროგრამით გათვალისწინებულ მოსარგებლეთათვის შესაბამისი მომსახურების განხორციელების ვალდებულება. სამედიცინო ცენტრში მომსახურება მიიღო პროგრამით მოსარგებლემ - პაციენტმა დ. ჯ-ემ, თუმცა გაწეული მომსახურებისათვის პროგრამის განმახორციელებელმა უფლებამოსილმა დაწესებულებამ - სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტომ უარი განაცხადა მომსახურების ღირებულების ანაზღაურებაზე, სამედიცინო დაწესებულების მხრიდან მომსახურების არასრულად/უხარისხოდ გაწევის გამო, კერძოდ, მიჩნეულ იქნა, რომ პაციენტ დ. ჯ-ის ჰოსპიტალიზაცია შპს „აკ...ში“ (06.09.13 -18.09.13წ.) უკავშირდება მანამდე შპს ,,...ში“ (25.07.13-07.08.13წ.) არასრულად/უხარისხოდ გაწეული სამედიცინო მომსახურების შედეგად წარმოშობილ გართულებულ შემთხვევას, შესაბამისად, მიმწოდებელს უნდა დაეკისროს ჯარიმა, პაციენტისათვის გაწეული მომსახურების ღირებულების სამმაგი ოდენობის სახით.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზით უნდა შეფასდეს, ჰქონდა თუ არა ადგილი რეალურად შპს „...ის“ მხრიდან პაციენტისათვის უხარისხო, არასრული მომსახურების გაწევას და უკავშირდება თუ არა სამედიცინო დაწესებულებიდან გაწერის შემდგომ პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესება სამედიცინო დაწესებულების ბრალეულ მოქმედებას, რამაც უნდა განაპირობოს მისთვის საჯარიმო სანქციის დაკისრება.

საკასაციო პალატა, შპს „...ის" მიერ პაციენტ დ. ჯ-ესთან დაკავშირებით წარმოებული სამედიცინო დოკუმენტაციით დადგენილად მიიჩნევს, რომ სამედიცინო დაწესებულებაში შესვლის შემდეგ, სპეციალისტებმა შეისწავლეს პაციენტ დ. ჯ-ის მდგომარეობა და მისი სასიცოცხლო ინტერესებიდან გამომდინარე გადაწყვიტეს სასწრაფო რელაპარატომიის წარმოება. ოპერაციის შემდგომ ჩატარებული მოქმედებების შედეგად, პაციენტის მდგომარეობა გაუმჯობესდა. სტაციონარიდან გაწერისას პაციენტის მდგომარეობა იყო დამაკმაყოფილებელი და ტემპერატურა ჰქონდა 36,6, პათოლოგიის გარეშე. მნიშვნელოვანია, რომ პაციენტის გაწერისას, სამედიცინო დაწესებულებამ სამკურნალო და შრომითი რეკომენდაციების სახით მოახდინა მისი ინფორმირება შესაბამისი მედიკამენტოზური მკურნალობის თაობაზე და სავალდებულოდ დაუდგინა საკონტროლო ვიზიტის განხორციელება 1 კვირაში, თუმცა პაციენტმა აღნიშნულ ვადაში არ მიმართა სამედიცინო დაწესებულებას.

საკასაციო სასამართლო საყურადღებოდ მიიჩნევს საქმეში არსებულ, შესაბამისი დარგის სპეციალისტების მიერ გაცემულ დასკვნებში ასახულ მოსაზრებებს, რომლებიც სადავო შემთხვევაში, სამედიცინო დაწესებულებებში პაციენტისათვის გაწეულ მომსახურებას უკავშირდება. კერძოდ, პაციენტ დ. ჯ-ის სამედიცინო დოკუმენტაციის რეცენზენტების - საქართველოს მეან-გინეკოლოგთა ასოციაციის ...ის - თ. ა-ის და საქართველოს მეან-გინეკოლოგთა ასოციაციის წევრის - ლ. თ-ის დასკვნის მიხედვით, შპს „...ში“ პაციენტ დ. ჯ-ისათვის ჩატარებული მკურნალობა ყველა ეტაპზე იყო ადეკვატური, რასაც შედეგად მოჰყვა პაციენტის განკურნება. სწორი იყო საკეისრო კვეთის შემდგომი სეპტიური ენდომეტრიტის დიაგნოზით პაციენტის სს ,,ჩ-დან“ გადაყვანის გადაწყვეტილება, მკურნალობის მიზნით. შპს „...ში“ პაციენტისათვის ჩატარებული მკურნალობის ადეკვატურობას ადასტურებს ასევე თბილისის სამედიცინო უნივერსიტეტის რეპროდუქციული ჯანმრთელობის დეპარტამენტი. გარდა ამისა, საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს ექსპერტის, ექიმ მეან-გინეკოლოგის, მედიცინის აკადემიური დოქტორის - ა. ბ-ის მიერ 07.04.2014წ. წერილში ასახული დასკვნით დგინდება, რომ სს „ჩ...ში“ სწორად წარიმართა მშობიარობა, ხოლო ოპერაციის შემდგომ, პაციენტის მდგომარეობის გაუარესების გამო, დროულად იქნა შეთავაზებული მისი გადაყვანა შპს „...ში“, სადაც პაციენტ დ. ჯ-ეს მდგომარეობის დამძიმებისთანავე ჩაუტარდა ადეკვატური ოპერაცია, ხოლო რელაპარატომიიდან მე-11 დღეს პაციენტი დამაკმაყოფილებელ მდგომარეობაში გაეწერა ბინაზე. გაწერისას პაციენტს მიეცა რეკომენდაცია. გაწერიდან რამდენიმე დღეში პაციენტს განუახლდა ცხელება და მან არ მიმართა სამედიცინო დაწესებულებას, ვიდრე მისი მდგომარეობა უკიდურესად არ გართულდა. საყურადღებოა ასევე დამოუკიდებელი სასამართლო ექსპერტიზის ცენტრის - შპს „ვ...ის“ მიერ გაცემული 23.01.2015წ. N01-04/01 ექსპერტიზის დასკვნა, რომლის თანახმად, სს „...დან“ პაციენტის შპს „...ში“ გადაყვანა განხორციელდა სწორად, ვინაიდან „მაღალი რისკის ორსულთა, მშობიარეთა და მელოგინეთა მკურნალობის სახელმწიფო პროგრამის კომპონენტის“ ფარგლებში, წამყვანი ბენეფიციარი არის სწორედ შპს „...ი“. შპს „...ში“ დ. ჯ-ეს ჩაუტარდა ჯანმრთელობის მდგომარეობის ადეკვატური, სრულყოფილი სამედიცინო დახმარება.

ზემოაღნიშნულ გარემოებების ანალიზი საკასაციო სასამართლოს აძლევს საფუძველს დადგენილად მიიჩნიოს ის გარემოებები, რომ შპს „...ში“ პაციენტ დ. ჯ-ის მოთავსების მიზეზს წარმოადგენდა მისთვის საკეისრო კვეთის ჩატარების შემდგომი გართულებები. პაციენტს სამედიცინო ცენტრში ყოფნის დროს ყველა ეტაპზე ჩაუტარდა ადეკვატური მკურნალობა. ამასთანავე, იგი ბინაზე გაეწერა გამოჯანმრთელებულ მდგომარეობაში.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ პაციენტის სამედიცინო დაწესებულებიდან გაწერა ადასტურებს მისთვის გაწეული მომსახურების დასრულებას, შესაბამისად, პაციენტისათვის გაწეული სამედიცინო მომსახურების ხარისხის შეფასებისათვის, მნიშვნელოვანია სწორედ სამედიცინო დაწესებულებიდან მისი გაწერის მომენტისათვის არსებული მდგომარეობის დადგენა. საქმეში არსებული მტკიცებულებები ადასტურებს სამედიცინო ცენტრიდან პაციენტის დამაკმაყოფილებელ მდგომარეობაში გაწერას, ტემპერატურით - 36,6. ამასთან, შესაძლო გართულების თავიდან აცილებას ემსახურებოდა სამედიცინო ცენტრიდან გაწერისას პაციენტისათვის რეკომენდაციის მიცემა, 1 კვირის ვადაში სამედიცინო დაწესებულებაში საკონტროლო ვიზიტის განხორციელების თაობაზე, თუმცა სამედიცინო ცენტრისაგან დამოუკიდებელი მიზეზების გამო, ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების მიუხედავად, პაციენტმა ვიზიტი დროულად არ განახორციელა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირი არსებობს მაშინ, როდესაც ქმედება წარმოადგენს მართლსაწინააღმდეგო შედეგის ან შედეგის დადგომის საფრთხის შექმნის აუცილებელ პირობას. უნდა დადასტურდეს, რომ კონკრეტული ქმედების გარეშე, შედეგი არ დადგებოდა ან შედეგის დადგომის საფრთხე არ შეიქმნებოდა. ამასთან, კანონით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობის განსაზღვრისათვის, აუცილებელია ბრალეული მიზეზობრიობის დადგენა, რამდენადაც პირს ჩადენილი ქმედებისათვის პასუხისმგებლობა ეკისრება მხოლოდ ბრალეული მოქმედებისათვის. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, არ დასტურდება, რომ სამედიცინო დაწესებულებამ არ შეასრულა პაციენტთან მიმართებაში არსებული მომსახურების ვალდებულება, არ გამოიყენა იმ მოქმედებათა განხორციელების შესაძლებლობა, რომლებიც აუცილებელი იყო პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობიდან გამომდინარე და არ უზრუნველყო შესაძლო უარყოფითი შედეგების თავიდან აცილება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, არ უნდა იქნეს გაზიარებული ექიმთა ასოციაცია „ს...ისა” და ...ის კლინიკა „ს...ის“ სპეციალისტების სარეცენზიო დასკვნა, რომელიც პაციენტ დ. ჯ-ის შპს „...იდან” გაწერის შემდგომ ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესებას უკავშირებს სამედიცინო ცენტრში ჩატარებულ არასათანადო მკურნალობას. ის გარემოება, რომ სხვა სამედიცინო დაწესებულებას პაციენტმა მიმართა სიცოცხლისათვის საშიშ მდგომარეობაში, არ ადასტურებს შპს „...ის“ ბრალეულობას პაციენტის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესებასთან მიმართებაში. საქმეში არსებული მტკიცებულებები ერთმნიშვნელოვნად არ ადასტურებს მიზეზობრივი კავშირის არსებობას, პაციენტისათვის გაწეულ უხარისხო მომსახურებასა და ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესებას შორის. მნიშვნელოვანია, რომ აღნიშნული დასკვნის ძირითადი არგუმენტი შეეხება შპს „...იდან“ პაციენტ დ. ჯ-ის გაწერის მომენტისათვის მაღალი სუბფერბრილიტეტის (37,9 გრადუსამდე) დაფიქსირებას, თუმცა საქმეში არსებული პაციენტის ავადმყოფობის ისტორია მოწმობს, რომ 2013 წლის 5, 6 და 7 აგვისტოს პაციენტს უფიქსირდებოდა ტემპერატურა 36,6.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, შესაბამისად, სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილება;

3. სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს (ს/კ 202178927) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 04.11.2019წ. N34916 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის N200122900, სახაზინო კოდი N300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: ნ. ქადაგიძე

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

ნ. სხირტლაძე