ბს-851(კ-19) 07 დეკემბერი, 2020წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ქეთევან ცინცაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 27.03.2019წ. გადაწყვეტილებაზე

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

რ. ც-მა 21.09.2017წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართ მოპასუხის 10.11.2009წ. და 05.04.2012წ. გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

დავის საქალაქო სასამართლოში განხილვისას, სასკ-ის 16.2 მუხლის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირებად ჩართულ იქნენ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია და ქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 31.10.2018წ. გადაწყვეტილებით რ. ც-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 10.11.2009წ. №... და 05.04.2012წ. №... გადაწყვეტილებები რეგისტრაციის შესახებ და მოპასუხეს დაევალა, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ.

სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას რ. ც-ის წარმომადგენელმა შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნა და აღნიშნა, რომ სადავო აქტების ბათილად ცნობას ითხოვს არა სრულად, არამედ ნაწილობრივ, მხოლოდ გადაფარვის (122 კვ.მ.) ნაწილში.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 27.03.2019წ. გადაწყვეტილებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 31.10.2018წ. გადაწყვეტილება და საქმეზე მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რ. ც-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 10.11.2009წ. №... და 05.04.2012წ. №... გადაწყვეტილებები გადაფარვის 122 კვ.მ. ნაწილში და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს დაევალა საქმის გარემოებათა სრულყოფილად შესწავლისა და გამოკვლევის საფუძველზე ახალი აქტების გამოცემა. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ თვითმმართველი ერთეულის საკუთრება არ არის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არსებული ისეთი მიწა, რომელიც სხვა პირის კერძო საკუთრებაში იმყოფება. „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის 3.6 მუხლის თანახმად, მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომელი პასუხისმგებელნი არიან რეგისტრირებული მონაცემებისა და მათთან დაცული სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტაციის ურთიერთშესაბამისობასა და უსაფრთხოებაზე. ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია გადაწყვეტილება მიიღოს საქმის გარემოებათა ყოველმხრივ გამოკვლევის შედეგად. საქმეში არსებული მტკიცებულებების საფუძველზე პალატამ მიიჩნია, რომ დასტურდება სადავო უძრავ ქონებაზე რ. ც-ის მართლზომიერი მფლობელობის უფლება, თუმცა აღნიშნული ქონების ნაწილი ზედდებაშია მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთთან. პალატამ აღნიშნა, რომ თვითმმართველი ერთეულის სახელზე პირველადი რეგისტრაციის განხორციელების შესახებ მარეგისტრირებელი ორგანოს 10.11.2009წ. გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა საქმის გარემოებათა სათანადოდ გამოკვლევის გარეშე, არ გამოკვლეულა აღნიშნული რეგისტრაციის განხორციელებისას ნაკვეთზე მესამე პირის უფლებების არსებობა, არ მომხდარა სარეგისტრაციოდ წარდგენილი დოკუმენტაციის შედარება სააღრიცხვო ბარათებთან და ტექნიკური აღრიცხვის არქივის ცნობა-დახასიათებასთან, იმის მიუხედავად, რომ საქათველოს პრეზიდენტის 28.09.2004წ. N416 ბრძანებულების საფუძველზე ტექნიკური აღრიცხვის ბიუროს მონაცემები არქივის სახით გადაეცა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს. გასათვალისწინებელია, რომ მარეგისტრირებელი ორგანოს მიერ სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსადმი გაგზავნილ მიმართვაში აღინიშნა, რომ რ. ც-ის მიერ წარდგენილი უფლება ექვემდებარებოდა საჯარო რეესტრში რეგისტრაციას, თუმცა აღნიშნული ვერ ხორციელდებოდა თვითმმართველობის სახელზე აღრიცხულ ნაკვეთთან ზედდების გამო, აღნიშნული საფუძვლით მუნიციპალიტეტს ეთხოვა რეგისტრირებული ნაკვეთის საზღვრების კორექტირების საკითხის განხილვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 27.03.2019წ. გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გასაჩივრდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ. კასატორმა აღნიშნა, რომ ტექნიკური არქივის ცნობა-დახასიათების თანახმად, სადავო ტერიტორიაზე მდებარე 1069 კვ.მ. უძრავი ქონება აღრიცხული იყო ვ. ფ-ის სახელზე, საიდანაც 600 კვ.მ. მასზე აღრიცხული იყო უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით - ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე 1963 წლიდან, ხოლო დანარჩენი 469 კვ.მ. ფართის მიწის ნაკვეთი აღრიცხული იყო უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე 1988 წლიდან. 2011წ. ვ. ფ-მა სცადა სრული 1069 კვ.მ. ფართის მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში აღრიცხვა, თუმცა თვითმმართველობის სახელზე რეგისტრირებულ ნაკვეთთან ზედდების გამო, ვ. ფ-ის წარმომადგენლის მიერ მარეგისტრირებელ ორგანოში წარგენილი კორექტირებული აზომვითი ნახაზის საფუძველზე, ვ. ფ-ის სახელზე აღირიცხა 889 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, რომელიც შემდგომში ორ ნაკვეთად გაიყო (487 კვ.მ. და 402 კვ.მ.), საიდანაც ერთ-ერთი - 402 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი შეისყიდა რ. ც-მა და აღირიცხა მესაკუთრედ. 2016 წელს რ. ც-მა მოითხოვა იმ ფართის თავის სახელზე აღრიცხვა, რომელიც 2009 წელს აღირიცხა თვითმმართველი ერთეულის სახელზე. ვ. ფ-ს სადავო არ გაუხდია თავის სახელზე მხოლოდ 889 კვ.მ. ფართის აღრიცხვა. სადავო 122 კვ.მ. ფართზე ვ. ფ-ის მართლზომიერი მფლობელობის დადასტურების შემთხვევაშიც, რ. ც-ი არ აღიჭურვება ამ ფართთან მიმართებით რაიმე უფლებით. კასატორი თვლის, რომ არ არსებობდა სასკ-ის 32.4 მუხლის გამოყენების საფუძლები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

მართებულია ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრება სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე სადავო აქტის ბათილად ცნობის შესახებ, რადგან ადმინისტრაციულ პროცესში მოქმედი ინკვიზიციურობის პრინციპის გათვალისწინებით (სასკ-ის მე-4, მე-19 მუხ.) მართალია სასამართლოს აქვს შესაძლებლობა ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის მიზნით შეაგროვოს დამატებითი მტკიცებულებები, თუმცა აღნიშნული უზრუნველყოფს ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში დაშვებული ხარვეზების აღმოფხვრას და არა ორგანოში განსახორციელებელი წარმოების ჩანაცვლებას. განსახილველ შემთხვევაში სადავო აქტები გამოცემულ იქნა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევის გარეშე. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ტექნიკური აღრიცხვის ცნობა-დახასიათების თანახმად, თბილისში, ...ის დასახლება 2, ქუჩა 5, N4-ში მდებარე 1069 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ აღრიცხული იყო ვ. ფ-ი. მიწის ნაკვეთის ნაწილი 600 კვ.მ. - აღრიცხული იყო უფლებადამდგენი დოკუმენტის, ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე 1963 წლიდან, ხოლო ნაკვეთის დანარჩენი ნაწილი - 469 კვ.მ. აღრიცხული იყო უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე 1988 წლიდან. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ ამჟამად მოქმედი მოწესრიგებით მართლზომიერ მფლობელად მიიჩნევა პირი, რომელსაც მესაკუთრედ რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლება მიწის მართლზომიერი მფლობელობის (სარგებლობის) დამადასტურებელი დოკუმენტის საფუძველზე წარმოეშვა და რომელიც რეგისტრაციის მოთხოვნის დროისათვის ფაქტობრივად ფლობს ნივთს, ამასთანავე, მიწის მართლზომიერი მფლობელობის (სარგებლობის) დამადასტურებელი დოკუმენტია 2004 წლის 4 ოქტომბრამდე უძრავი ნივთის მფლობელად (მოსარგებლედ) ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივში აღრიცხვის დამადასტურებელი ცნობა-დახასიათება („მიწის ნაკვეთებზე უფლებათა სისტემური და სპორადული რეგისტრაციის წესისა და საკადასტრო მონაცემების სრულყოფის შესახებ“ კანონის 3.1 მუხ. „ნ“, „რ“ ქვ.პ.). მსგავს რეგულიაციას შეიცავდა აგრეთვე სადავო აქტის გამოცემისას - 10.11.2009წ. მოქმედი ნორმატიული მოწესრიგებაც, ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივში აღრიცხული 1994 წლამდე დაკავებული მიწა მიიჩნეოდა მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ მიწად („ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის მე-2 მუხ. „ა“ ქვ.პ.). ამდენად, როგორც სადავო აქტების გამოცემისას, აგრეთვე ამჟამად მოქმედი ნორმატიული მოწესრიგების მიხედვით, ვ. ფ-ი მიიჩნეოდა ტექ.ბიუროში აღრიცხული 1069 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის სრული ფართის მართლზომიერ მფლობელად.

საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრებას, რომ სადავო აქტების გამოცემისას, თვითმმართველობის სახელზე როგორც პირველადი, ასევე შემდგომში დაზუსტებული რეგისტრაციის განხორციელებისას მარეგისტრირებელმა ორგანომ სრულად უგულებელყო ტექ. ბიუროში დაცული მონაცემები, კონკრეტულ მიწის ნაკვეთზე კერძო პირის მართლზომიერი მფლობელობის უფლება. მოსაზრება, რომ მართლზომიერი მფლობელი არ ექვემდებარება ისეთივე სამართლებრივ დაცვას, როგორც მესაკუთრე, არ არის დასაბუთებული. კანონმდებლობით ტექნიკური აღრიცხვის ბიუროში გარკვეულ თარიღამდე მიწის ნაკვეთის მფლობელობად (მოსარგებლედ) პირის აღრიცხვას არ აქვს მხოლოდ საცნობარო მნიშვნელობა, მსგავსი აღრიცხვით პირი უთანაბრდება ნაკვეთის მართლზომიერ მფლობელს, რაც მას შემდგომში მესაკუთრედ რეგისტრაციის შესაძლებლობას წარმოუშობს. ამის მიუხედავად სადავო რეგისტრაციების განხორციელებისას საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ არ მოახდინა სარეგისტრაციოდ წარდგენილი დოკუმეტაციის შედარება სააღრიცხვო ბარათებთან და ტექნიკური აღრიცხვის არქივის ცნობა-დახასიათებასთან. გასათვალისწინებელია, რომ მარეგისტრირებელმა ორგანომ სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსადმი გაგზავნილ მიმართვაში თავადვე აღინიშნა, რომ რ. ც-ის მიერ წარდგენილი უფლება ექვემდებარებოდა საჯარო რეესტრში რეგისტრაციას, თუმცა აღნიშნული ვერ ხორციელდებოდა თვითმმართველობის სახელზე აღრიცხულ ნაკვეთთან ზედდების გამო.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს აგრეთვე ვ. ფ-ის მინდობილი პირის - ა. კ-ის ახსნა-განმარტებაზე, რომლის თანახმად, მან განახორციელა ვ. ფ-ის სახელზე საჯარო რეესტრში მიწის ნაკვეთის დარეგისტრირება, შემდგომ მისი გაყოფა და რ. ც-ისათვის მიყიდვა. ა. კ-ე აღნიშნავს, რომ რ. ც-მა გადაიხადა არა მხოლოდ საჯარო რეეტრში აღრიცხული 402 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის ღირებულება, არამედ დამატებით 180 კვ.მ. მიწის ნაკვეთისაც, რ. ც-ი 582 კვ.მ. მიწის ნაკვეთს ფლობს 2002 წლიდან, ერთიანი ღობის ფარგლებში და მასზე გაშენებული აქვს მეურნეობა, მსხმოიარე ხეხილის ბაღი და ვაზი. ა. კ-ე ადასტურებს, რომ მან, როგორც ვ. ფ-ის მინდობილმა პირმა რ. ც-ს მიჰყიდა 582 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი და მასზე მდებარე შენობა-ნაგებობები. აღნიშნული ახსნა-განმარტების შეფასების გარეშე, კასატორი მიიჩნევს, რომ რ. ც-ის მართლზომიერ მფლობელად მიჩნევა დაუშვებელია. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ აღნიშნული მოსაზრება მოკლებულია სათანადო ფაქტობრივ და სამართლებრივ დასაბუთებას, რაიმე გარემოებების გამოკვლევა ამ მიმართებით არ დასტურდება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ემუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 27.03.2019წ. გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ქ. ცინცაძე