ბს-1057(2კ-20) 25 იანვარი, 2021წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ქეთევან ცინცაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 30.06.2020წ. განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ხ. მ-ემ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ მოპასუხეთათვის სოლიდარულად ზიანის ანაზღაურების - 15540 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში(აღსრულების დროისთვის არსებული კურსით) დაკისრების და აღნიშნული თანხის გადახდის დაყოვნებისათვის 2011 წლის 25 თებერვლიდან ყოველთვიურად 1 %-ის ანაზღაურების მოთხოვნით, რაც სარჩელის შეტანის მომენტისათვის შეადგენს 12121,2 აშშ დოლარს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 27.06.2019წ. გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას ხ. მ-ის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის - 14 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება აღსრულების დროისთვის არსებული კურსით, მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისრათ აგრეთვე სანოტარო წესით დამოწმებული მინდობილობის შესადგენად გაწეული ხარჯის - 13,80 ლარის და ექსპერტიზის ხარჯის - 301 ლარის ანაზღაურება. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის და ხ.მ-ის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 30.06.2020წ. განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. პალატამ აღნიშნა, რომ 18.12.1998წ. №635 მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტით, ხ. მ-ეს კერძო საკუთრებაში გადაეცა 0.08 ჰექტარი მიწის ნაკვეთი, რომელზეც გაიცა საქართველოს მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის 30.04.2003წ. მიწის (უძრავი ქონების) საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობა და 28.10.2005წ. ხ. მ-ე საჯარო რეესტრში აღირიცხა აღნიშნული ნაკვეთის მესაკუთრედ (მის: ...ი „...ი“). საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 04.03.2011წ. გადაწყვეტილებით სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მოთხოვნა დაკმაყოფილდა და ქალაქ თბილისის თვითმმართველი ერთეული დარეგისტრირდა 545 კვ.მ. დაზუსტებული ფართობის მქონე უძრავი ქონების მესაკუთრედ (მის: ქ.თბილისი, სოფელი ...ი „...ი“). სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიერ 2011წ. აღნიშნული ნაკვეთი გატანილ იქნა აუქციონზე და ქონების შემძენი გახდა დ. ბ-ე, რომელიც საჯარო რეესტრში აღირიცხა შეძენილი უძრავი ქონების მესაკუთრედ. 19.05.2011წ. ხ.მ-ემ განცხადებით მიმართა მარეგისტრირებელ ორგანოს უძრავ ნივთზე რეგისტრირებულ უფლებაში ცვლილების შეტანის მოთხოვნით, თუმცა სარეგისტრაციო წარმოება ჯერ შეჩერდა, შემდგომ კი შეწყდა მიწის ნაკვეთის საზღვრების მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის საზღვრებში შეჭრის გამო. ხ. მ-ის მიერ სასამართლო წესით გასაჩივრდა სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიმართვა და მის საფუძველზე საჯარო რეესტრის მიერ თვითმმართველი ერთეულის სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილება. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 28.02.2013 წ. გადაწყვეტილებით ხ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ ქონების მართვის ეროვნული სააგენტოს 24.02.2011წ. წერილი და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 04.03.2011 წ. გადაწყვეტილება, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს დაევალა საქმის გარემოებების გამოკვლევის საფუძველზე გადაწყვეტილების ჩაბარებიდან ერთი თვის ვადაში ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 28.02.2013წ. გადაწყვეტილების აღსრულების თაობაზე სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 06.06.2013 წ. ბრძანებით ძალაში დარჩა სსიპ ქონების მართვის ეროვნული სააგენტოს 24.02.2011წ. წერილი სოფელ ...ში, ...ში არსებულ 545 კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნის შესახებ. დ. ბ-ის განცხადების საფუძველზე, 2013 წელს, მის საკუთრებაში რიცხული მიწის ნაკვეთი დაიყო ორ საკადასტრო ერთეულად, რომელთაგან ერთ-ერთი - 250 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი 15000 ლარის გადახდის სანაცვლოდ დ.ბ-ემ მიჰყიდა ნ. თ-ს, რომელიც საჯარო რეესტრში აღირიცხა 250 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის კანონიერ ძალაში მყოფი 07.08.2014წ. გადაწყვეტილებით ხ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 24.02.2011 წ. მიმართვა ხ. მ-ის ნაწილში, ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 06.06.2013წ. ბრძანება, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 13.05.2011წ. აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმი, 20.01.2012წ. საკუთრების უფლების დამადასტურებელი მოწმობა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 27.01.2012წ. გადაწყვეტილება ხ. მ-ის ნაწილში. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 20.11.2013წ. გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში სასამართლომ მიუთითა, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 20.11.2013წ. გადაწყვეტილების საფუძველი იყო დ. ბ-ეს და ნ. თ-ს შორის 15.11.2013წ. დადებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე 250 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის შემძენი გახდა ნ.თ-ი, ამდენად, აღნიშნული ხელშეკრულების ძალაში ყოფნის პირობებში მის საფუძველზე განხორციელებული რეგისტრაცია ვერ გაუქმდებოდა. ამის შემდგომ ხ. მ-ემ სარჩელი წარადგინა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიაში დ. ბ-ესა და ნ. თ-ს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის კანონიერ ძალაში მყოფი 23.09.2016წ. გადაწყვეტილებით ხ. მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა ნ. თ-ის კეთილსინდისიერ შემძენად მიჩნევის საფუძვლით. ამდენად, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ხ. მ-ემ ვერ აღიდგინა საკუთრების უფლება 250 კვ.მ. ფართის მიწის ნაკვეთზე (მდებარე: ქ. თბილისში, ...ი, „...ი“). სზაკ-ის 208-ე, სკ-ის 408-ე, 1005.1 მუხლებზე მითითებით, პალატამ მიიჩნია, რომ ხ მ-ისათვის მიყენებული ზიანი მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოების მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედებების რეალურ და მოსალოდნელ შედეგს წარმოადგენდა, ამდენად, სახეზე იყო სამსახურებრივი მოვალეობის დარღვევა სკ-ის 1005-ე მუხლის შესაბამისად, რამაც ზიანი გამოიწვია და რაც მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის აზღაურების საფუძველი წარმოშვა. სსიპ ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 14.05.2018წ. ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ქ.თბილისში, ...ის ქ.№2ა-ში მდებარე, ექსპერტიზაზე შესაფასებლად წარმოდგენილი, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული 250კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის მთლიანი საბაზრო ღირებულება 14.05.2018წ. მდგომარეობით საორიენტაციოდ შეადგენს 14 000 აშშ დოლარს. ამდენად,პალატამ მიიჩნია, რომ ვინაიდან ექსპერტიზის მიერ ნ. თ-ის საკუთრებაში რიცხული 250 კვ.მ. ნაკვეთის საბაზრო ღირებულებად საორიენტაციოდ დადგინდა 14000 აშშ დოლარი, სწორედ ამ ოდენობით უნდა მოხდეს ხ. მ-ისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. ის გარემოება, რომ ნ. თ-მა დ. ბ-ისაგან 15000 ლარად შეიძინა ხსენებული მიწის ნაკვეთი, პალატის მოსაზრებით, გავლენას ვერ მოახდენს ზიანის ოდენობის განსაზღვრაზე, რადგან ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას მხარეები ნასყიდობის ფასს თავად განსაზღვრავენ და აუცილებელი არ არის, რომ ის ემთხვეოდეს საბაზრო ფასს. რაც შეეხება ადმინისტრაციულ ორგანოთა მითითებებს, რომ როგორც სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიმართვა, ასევე მარეგისტრირებელი ორგანოს გადაწყვეტილებები იყო მართლზომიერი, რადგან ხ. მ-ის სახელზე განხორციელებული რეგისტრაციის დაუზუსტებელი ხასიათის გამო არ დგინდებოდა მისი ნაკვეთის მდებარეობა, სააპელაციო პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია და მიუთითა სასამართლოს კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილებებით დადგენილ გარემოებებზე. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მითითება, რომ მას ზიანის ანაზღაურება არ უნდა დაეკისროს, რადგან რაიმე სარგებელი არ მიუღია, პალატამ ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია და აღნიშნა, რომ ზიანის მიმყენებელი ყოველთვის არ იღებს რაიმე სარგებელს, მნიშნელოვანია, რომ კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილებებით დადგინდა მარეგისტრირებელი ორგანოს არამართლზომიერი ქმედება, რამაც ზიანი მიაყენა ხ. მ-ეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 30.06.2020წ. განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ.

კასატორმა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ აღნიშნა, რომ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება წარმოიშობა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დადგინდა ზიანის არსებობა და მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედება, რომელმაც ეს ზიანი გამოიწვია. კასატორი მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ დასტურდება მუნიციპალიტეტისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების წინაპირობები. მართალია სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიერ მოთხოვნილ იქნა სოფელ ...ში, ... 545 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე თვითმმართვეული ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაცია, თუმცა გადაწყვეტილება საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ მიიღო მარეგისტრირებელმა ორგანომ. თვითმმართველი ერთეულისათვის უცნობი იყო სადავო მიწის ნაკვეთზე სხვა მესაკუთრის არსებობის შესახებ. სწორედ მარეგისტრირებელ ორგანოს გააჩნდა ვალდებულება თვითმმართველი ერთეულის სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციამდე გამოეკვლია ნაკვეთზე სხვა პირთა უფლებების არსებობა. ამდენად, ზიანის მიყენებაში არ იკვეთება მერიის ბრალეულობა. კასატორი აგრეთვე მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოებისათვის დაკისრებული ასანაზღაურებელი ზიანის ოდენობა არაგონივრულია, რადგან ნასყიდობის ხელშეკრულების მიხედვით ქონება გაიყიდა 15000 ლარად და არა 14000 აშშ დოლარად.

კასატორმა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვა მოხდა მხარეთა დასწრების გარეშე, რის გამო სააგენტოს არ მიეცა თავისი მოსაზრების დაფიქსირების შესაძლებლობა. სააპელაციო სასამართლომ არ დაადგინა ზიანის ანაზღაურების დაკისრების კუმულატიური წინაპირობების არსებობა, საჯარო რეესტრის მიერ ბრალეული ქმედების ჩადენა არ დასტურდება. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ თვითმმართველი ერთეულის სახელზე საკუთრების უფლების აღრიცხვისას ხ. მ-ის სახელზე არსებობდა მხოლოდ დაუზუსტებელი რეგისტრაცია, რის გამო შეუძლებელი იყო მისი ზუსტი მდებარეობის დადგენა. სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს წერილი ქმნიდა რეგისტრაციის საფუძველს, რადგან არ იკვეთებოდა რეგისტრაციის დამაბრკოლებელი გარემოებები. ამის შემდგომ ქონების გასხვისება მოხდა აუქციონზე და უკვე აღნიშნული გახდა დ. ბ-ის რეგისტრაციის საფუძველი, ხოლო ნ. თ-ის რეგისტრაციას საფუძვლად დაედო ნასყიდობის ხელშეკრულება. სააგენტო მიიჩნევს, რომ არაგონივრულია მოპასუხეთათვის ზიანის სახით 14000 აშშ დოლარის დაკისრება, რადგან ნასყიდობის ხელშეკრულების მიხედვით, ქონების გასხვისება მოხდა 15000 ლარად. ზიანის ოდენობის დადგენისას, სასამართლოს უნდა შეეფასებინა საჯარო და კერძო ინტერესების ურთიერთმიმართება. გასათვალისწინებელია, რომ მოცემულ შემთვევაში საჯარო რეესტრს მატერიალური სარგებელი არ მიუღია. დ. ბ-ემ ქონება შეიძინა სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიერ ორგანიზებულ აუქციონზე და ნივთის ღირებულება - 30520 ლარი ჩარიცხა თვითმმართველი ერთეულის ანგარიშზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საქმის მასალებით დგინდება, რომ ხ. მ-ის სახელზე 2005 წლიდან არსებული დაუზუსტებელი რეგისტრაციის მიუხედავად, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011წ. მიმართვის საფუძველზე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის გადაწყვეტილებით თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში აღირიცხა ქ. თბილისში, სოფელ ...ში „...ი“ მდებარე 545 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი, რომელიც შემდგომში გასხვისდა სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიერ ორგანიზებულ აუქციონზე და ქონების შემძენი გახდა დ. ბ-ე. საქმის მასალებით, მათ შორის ექსპერტიზის დასკვნითა და სასამართლოს კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილებებით დგინდება, რომ ჯერ თვითმმართვეული ერთეულის სახელზე, ხოლო შემდგომში დ. ბ-ის საკუთრებაში დარეგისტრირებული 545 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის ნაწილი 2005წ. უკვე რეგისტრირებული იყო ხ.მ-ის სახელზე დაუზუსტებელი სახით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 28.02.2013წ. გადაწყვეტილებით (საქმე Nბს- 367-363(კ-12)) ხ. მ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თვითმმართველი ერთეულის მიმართვა და რეგისტრაციის შესახებ მარეგისტრირებელი ორგანოს გადაწყვეტილება სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე ბათლად იქნა ცნობილი, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს დაევალა საქმის გარემოებათა გამოკვლევის შემდეგ ახალი აქტის გამოცემა. პალატამ აღნიშნა, რომ მიწა შეიძლება არსებობდეს საკუთრებაში, როგორც დაუზუსტებელი, ისე დაზუსტებული მონაცემებით. პირველად დაუზუსტებელ რეგისტრაციას არ აქვს მხოლოდ საცნობარო მნიშვნელობა. მითითებულ გადაწყვეტილებაში საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მართალია, ,,საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის 3.6 მუხლის თანახმად, მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომელი პასუხს არ აგებენ წარმოდგენილი სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის ნამდვილობაზე, თუმცა ისინი ამავე ნორმის თანახმად, პასუხისმგებელნი არიან რეგისტრირებული მონაცემების და მათთან დაცული სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტაციის ურთიერთშესაბამისობასა და უსაფრთხოებაზე. ამდენად, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურს ახალი რეგისტრაციის განხორციელებამდე უნდა გამოეკვლია ნაკვეთის სხვა პირის სახელზე რეგისტრაციის არსებობა. განსახილველ საქმეზე დადასტურდა, რომ დაინტერესებულ პირზე ნაკვეთის რეგისტრაციას საფუძვლად ედო მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი და საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობა. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციიდან გამომდინარე ითვლება, რომ პირი არის მის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონების მესაკუთრე. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საკუთრება არის ფაქტი და დაუშვებელია ბუნებაში მისი აბსტრაქტული სახით არსებობა. საკითხის საწინააღმდეგოდ გადაწყვეტა ლახავს სამართლებრივ უსაფრთხოებას, ქმნის მდგომარეობას, როდესაც პირი არის საკუთრების უფლების მატარებელი თუმცა არ გააჩნია საკუთრების უფლების ობიექტი, რაც ეწინააღმდეგება საკუთრების უფლების არსს, რადგან არ არსებობს საკუთრების უფლება ამ უფლების ობიექტისაგან დამოუკიდებლად. პალატამ აღნიშნა, რომ ახალი კოორდინატთა სისტემის შემოღება ტექნიკური საკითხია, და მას არ უნდა ეწირებოდეს რეესტრში ასახული უფლებები. ურთიერთდაპირისპირებული ჩანაწერების არსებობასთან მიმართებით საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ უპირატესობა უნდა მიენიჭოს იმ უფლებას, რომელიც ქრონოლოგიურად უფრო ადრე არის რეგისტრირებული, ვინაიდან წინმსწრები რეგისტრაციის ჩანაწერის მოქმედება გამორიცხავს შემდეგი ჩანაწერის კანონიერებას. საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ როგორც თვითმმართველი ერთეულის სახელზე საკუთრების დარეგისტრირების შესახებ მიმართვა, ასევე მის სახელზე საკუთრების აღრიცხვის შესახებ მარეგისტრირებელი ორგანოს გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა საქმის გარემოებათა გამოკვლევის გარეშე. პალატამ მიუთითა, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს თვითმმართველობის სახელზე ნაკვეთის რეგისტრაციამდე უნდა გამოეკვლია ნაკვეთის სხვა პირის სახელზე რეგისტრაციის არსებობა, შეედარებინა სარეგისტრაციოდ წარმოდგენილი დოკუმენტაცია საარქივო ცნობასთან - ქაღალდზე შესრულებულ საკადასტრო მონაცემებთან თუ სააღრიცხვო ბარათებთან და ამონაწერებთან, დაედგინა სადავო მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ მდებარე მიწის ნაკვეთების კოდები, მესაკუთრეები, გეოგრაფიული მდებარეობა, რათა სარწმუნოდ დაედგინა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტები და არ დაეშვა ერთი ნაკვეთის მიმართ ორი ურთიერთსაწინააღმდეგო ჩანაწერის არსებობა. საკასაციო პალატამ აღნიშნა აგრეთვე, რომ თვითმმართველობის სახელზე ქონების აღრიცხვის თაობაზე მიმართვის წარდგენა, საჭიროებდა საქმის გარემოებების სათანადო გამოკვლევას, ადმინისტრაციულ ორგანოს, მის საკუთრებად უძრავი ქონების აღრიცხვის თაობაზე სარეგისტრაციო სამსახურისადმი მიმართვის გადაწყვეტილების მიღებისას, ხელთ უნდა ჰქონოდა საჯარო რეესტრში არსებული ინფორმაცია ნაკვეთთან დაკავშირებით, მათ შორის ნაკვეთის დაუზუსტებელი რეგისტრაციის შესახებ. იმ ფართობზე, რომელზედაც მდებარეობს დაუზუსტებელი (თუმცა იდენტიფიცირებადი) მონაცემების მქონე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი, ქონების მართვის სააგენტოს ჰქონდა შესაძლებლობა გაერკვია დაინტერესებული პირის ვინაობა, რომლის სამართლებრივი მდგომარეობაც გაუარესდებოდა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემით.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ აღნიშნული აქტების კანონიერება კიდევ ერთხელ გახდა სასამართლოს შეფასების საგანი, მას შემდეგ რაც ხ. მ-ემ კვლავ წარადგინა სარჩელი სასამართლოში უზენაესი სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიერ გამოცემული ბრძანების, თავდაპირველი მიმართვის, თვითმმართველი ერთეულის, დ. ბ-ისა და ნ. თ-ის სახელზე რეგისტრაციების განხორციელების შესახებ გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობის მოთხოვნით. აღნიშნულ სარჩელთან დაკავშირებით თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის კანონიერ ძალაში მყოფი 07.08.2014წ. გადაწყვეტილებით, ხ. მ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და სადავო აქტები (ნ. თ-ის სახელზე რეგისტრაციის განხორციელების შესახებ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 20.11.2013წ. გადაწყვეტილების გარდა) ბათილად იქნა ცნობილი ხ. მ-ის ნაკვეთთან ზედდების ნაწილში. საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია სადავო აქტების საქმის გარემოებათა გამოკვლევის გარეშე გამოცემა და დაადასტურა მათი არამართლზომიერება ხ. მ-ის ნაკვეთთან ზედდების ნაწილში.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა დადგენილად მიიჩნევს, რომ როგორც ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს, ასევე სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ არ იქნა დაცული მათზე დაკისრებული ნორმატიული ვალდებულებები, გადაწყვეტილებების მიღება მოხდა საქმის გარემოებათა სათანადოდ გამოკვლევის გარეშე, რამაც გამოიწვია ხ. მ-ის სახელზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის ნაწილის ჯერ თვითმმართველი ერთეულის სახელზე აღრიცხვა, ხოლო შემდგომში აუქციონის წესით გასხვისება. ამდენად, მოსაზრება, რომ მოპასუხეებს ბრალი არ მიუძღვით დამდგარ ზიანში და მათი ქმედებები მართლზომიერი იყო, მოკლებულია ფაქტობრივ და სამართლებრივ დასაბუთებას.

საქმის მასალების მიხედვით, 2013 წლის ნოემბერში დ. ბ-ემ აუქციონზე შეძენილი, თავის საკუთრებაში რიცხული მიწის ნაკვეთი დაყო ორ საკადასტრო ერთეულად, 295 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის მესაკუთედ თავად აღირიცხა, ხოლო 250 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი მიჰყიდა ნ. თ-ს, რომელიც აღირიცხა მესაკუთრედ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 07.08.2014წ. გადაწყვეტილებით ხ. მ-ის მიწის ნაკვეთთან ზედდების ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი დ. ბ-ის სახელზე განხორციელებული რეგისტრაცია, თუმცა ნ. თ-ის სახელზე საკუთრების აღრიცხვის შესახებ გადაწყვეტილება ძალაში იქნა დატოვებული იმ საფუძვლით, რომ ძალაში იყო დ. ბ-ესა და ნ. თ-ს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება. ამის შემდგომ ხ. მ-ემ სარჩელი წარადგინდა სასამართლოში აღნიშნული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით, თუმცა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის კანონიერ ძალაში მყოფი 23.09.2016წ. გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რადგან არ დადგინდა ნ. თ-ის არაკეთილსინდისიერება.

ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2014წ. დასკვნის მიხედვით დადგინდა, რომ ხ. მ-ის მიწის ნაკვეთის ადგილმდებარეობიდან გამომდინარე, დ. ბ-ის საკუთრებაში რიცხული მიწის ნაკვეთი ხ.მ-ის ნაკვეთს ფარავს დაახლოებით 96 კვ.მ. ფართით, ხოლო ნ. თ-ის მიწის ნაკვეთი ხ. მ-ის მიწის ნაკვეთს ფარავს დაახლოებით 247კვ.მ. ფართით. სასამართლოს კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილებების გათვალისწინებით დაკორექტირდა დ. ბ-ისა და ხ. მ-ის სახელზე არსებული რეგისტრაციები და დ. ბ-ე აღირიცხა მხოლოდ 199 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ, ხოლო ხ. მ-ის სახელზე დარეგისტრირდა 550 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი. რაც შეეხება ნ. თ-ის სახელზე განხორციელებულ რეგისტრაციას, ის ძალაში დარჩა. ამდენად, ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, დგინდება, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოების არამართლზომიერი ქმედებების შედეგად, ხ. მ-ემ დაზუსტებული სახით საკუთრების რეგისტრაცია ვერ შეძლო მიღება-ჩაბარების აქტით მისთვის გადაცემული უძრავი ქონების ნაწილზე - 250 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე. ამდენად, მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ ხ. მ-ისათვის მიყენებული ზიანი გამოიხატა 250 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების დაკარგვაში. სსიპ ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 14.05.2018წ. დასკვნის მიხედვით, აღნიშნული 250 კვ.მ. ფართის მიწის ნაკვეთის საბაზრო ღირებულებად 2018 წლის 14 მაისის მდგომარეობით დადგინდა 14 000 აშშ დოლარი. განსახილველ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილებებით სწორედ ამ თანხის ანაზღაურება დაეკისრათ მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოებს ხ. მ-ისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების სახით.

კასატორთა მოსაზრება, რომ ვინაიდან ნ. თ-მა დ. ბ-ისგან მიწის ნაკვეთი 15000 ლარად შეიძინა, ამიტომ ხ. მ-ისათვის მიყენებული ზიანის ოდენობად სწორედ ეს თანხა უნდა განსაზღვრულიყო, არ არის დასაბუთებული, რადგან სკ-ის 319.1 მუხლის მიხედვით, კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი. ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპის გათვალისწინებით, როგორც წესი, მხარეები არა მარტო თავისუფლად ირჩევენ კონტრაჰენტებს და განსაზღვრავენ ხელშეკრულების საგანს, არამედ თანხმდებიან მის არსებით პირობებზეც, მათ შორის ნასყიდობის ფასზე. პირი არ არის ვალდებული, რომ თავის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი გაასხვისოს ბაზარზე არსებულ ფასად, მხარეებს შეუძლიათ შეთანხმდნენ უძრავი ნივთის საბაზრო ფასისგან განსხვავებული ღირებულებით გასხვისებაზე. მოსარჩელემ წარმოადგინა საექსპერტო დასკვნა, რომელიც 250 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის საბაზრო ფასზე უთითებს, მოპასუხეებს განსხვავებული საბაზრო ფასის დამდგენი რაიმე მტკიცებულება არ წარმოუდგენიათ. სკ-ის 408.1 მუხლის თანახმად, პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ამდენად, მართებულია ქვედა ინსტანციის სასამართლოების გადაწყვეტილება ხ. მ-ისათვის იმ ნაკვეთის საბაზრო ღირებულების ანაზღაურების შესახებ, რომელზე საკუთრების უფლებაც ხ. მ-ეს მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოების არამართლზომიერი ქმედებების შედეგად წაერთვა.

სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მითითება, რომ სააგენტოს რაიმე მატერიალური სარგებელი არ მიუღია, ამასთანავე, სასამართლოს უნდა გაეთვალისწინებინა საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობის პრინციპი, არ ასაბუთებს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობას, რადგან ზიანის მიმყენებელი პირის მიერ მატერიალური სარგებლის მიღება, არ არის მისთვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების წინაპირობა. პაუსიხმგებლობის დაკისრება ხდება ისეთი მართალსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედების ჩადენისას, რამაც პირისათვის ზიანის მიყენება გამოიწვია. არამართზლომიერი აქტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების საფუძვლებზე მსჯელობისას, ზიანის მიმყენებელი სუბიექტის მიერ არამართლზომიერი ქმედების ჩადენის შედეგად მატერიალური სარგებლის მიღების ფაქტი არ არის რელევანტური. რაც შეეხება საჯარო და კერძო ინტერესების ურთიერთმიმართებაზე მსჯელობის საჭიროებას, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს კონტიტუციის 18.4 მუხლის მიხედვით, გარანტირებულია სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსაგან ან მოსამსახურისაგან უკანონოდ მიყენებული ზიანის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურება. ზიანის ანაზღაურების მოცულობა საჯარო და კერძო პირის ინტერესების შეფასების საფუძველზე განისაზღვრება ადმინისტრაციული ორგანოს კანონიერი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების საკითხზე მსჯელობისას (სზაკ-ის 209.2 მუხ.) და არა არამართლზომიერი აქტით მიყენებული ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას.

კასატორ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მითითება იმ გარემოებაზე, რომ საპელაციო სასამართლოში საქმე განხილულ იქნა ზეპირი მოსმენის გარეშე აგრეთვე არ ასაბუთებს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძვლების არსებობას, რადგან სასკ-ის 34.1² მუხლის თანახმად, სააპელაციო პალატას უფლება აქვს საქმე განიხილოს და გადაწყვეტილება მიიღოს ზეპირი მოსმენის გარეშე, უკეთუ სააპელაციო საჩივარი ემყარება კანონის დარღვევას და მასში მოთხოვნილია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების (განჩინების) მხოლოდ სამართლებრივი თვალსაზრისით შემოწმება („ა“ ქვ.პ.). ამასთანავე, სსიპ საჯარო რეესტრი იყო ერთ-ერთი აპელანტი და მას თავისი მოსაზრებები საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების უსწორობასთან დაკავშირებით წერილობით ჰქონდა დაფიქსირებული. გასათვალისწინებელია, რომ მას დამატებითი წერილობითი მოსაზრებების წარდგენა შეეძლო აგრეთვე სააპელაციო პალატაში საქმის განხილვისას, გასაჩივრებული განჩინების გამოტანამდე.

ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს, საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამო სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ემუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 30.06.2020წ. განჩინება;

3. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს (ს.კ. 202238621) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 28.10.2020წ. N23745 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 2170,48 ლარის 70%, - 1519,34 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ქ. ცინცაძე