საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

Nბს-883(2კ-19) 3 დეკემბერი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 18.04.2018წ. განჩინებაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - თ. ი-ი, მესამე პირი - სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო).

აღწერილობითი ნაწილი:

16.10.2015წ. თ. ი-მა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს, მოპასუხეების - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 19.06.2015წ. №000143 დადგენილებისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 18.09.2015წ. №629 ბრძანების ბათილად ცნობა.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ ქ. თბილისში, სოფელ ...ში 2000-2001წ. ნებართვის გარეშე ააშენა ორი შენობა-ნაგებობა, რომლებითაც სარგებლობს სამეურნეო მიზნით - ფართს იყენებს ცხვრების სადგომად. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა 23.03.2015წ. შეადგინა N000143 მითითება და თ. ი-ს განუსაზღვრა ვადა ობიექტების დემონტაჟისათვის ან მითითების გაცემის მომენტისათვის არსებული შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის წარსადგენად. თ. ი-მა 27.03.2015წ. განცხადებით მიმართა სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს, სოფელ ...ში მდებარე არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების შეძენის ან იჯარით აღების მოთხოვნით. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურში ადმინისტრაციული წარმოებისას მოსარჩელისათვის არ იყო ცნობილი 27.03.2015წ. განცხადების პასუხი, რის გამოც, მოითხოვა საკითხის განხილვის გადადება. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა არ გაითვალისწინა მითითებული გარემოება და 19.06.2015წ. მიიღო დადგენილება მოსარჩელის 10 000 ლარით დაჯარიმების თაობაზე. ამავე დადგენილებით მოსარჩელეს დაევალა უნებართვოდ აშენებული შენობა-ნაგებობების დემონტაჟი. დადგენილება ძალაში დარჩა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 18.09.2015წ. №629 ბრძანებით. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანოებმა არ გაითვალისწინეს ის გარემოება, რომ მან ჯერ კიდევ 27.03.2015წ. მიმართა განცხადებით სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს, სადავო მიწის ნაკვეთის და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების შეძენის მოთხოვნით. შედეგად - თ. ი-ს 10 წლის ვადით იჯარით სარგებლობაში გადაეცა სოფელ ...ში მდებარე მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები. დღეის მდგომარეობით, სადავო უძრავი ქონება მის კანონიერ მფლობელობაშია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 20.10.2015წ. განჩინებით წარმოებაში იქნა მიღებული თ. ი-ის სარჩელი, ხოლო 04.04.2016წ. განჩინებით, ასკ-ის 16.2 მუხლის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაერთო სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო. ამავე სასამართლოს 19.10.2016წ. გადაწყვეტილებით თ. ი-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 19.06.2015წ. №000143 დადგენილება და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 18.09.2015წ. №629 ბრძანება; ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს დაევალა ახალი გადაწყვეტილების მიღება საქმის არსებითი გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 19.10.2016წ. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მუნიცპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 18.04.2018წ. განჩინებით არ დაკმაყოფილდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის სააპელაციო საჩივრები; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 19.10.2016წ. გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 19.06.2015წ. №000143 დადგენილება და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 18.09.2015წ. №629 ბრძანება მიღებულია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა არ გამოიკვლია სამშენებლო სამართალდარღვევის ჩადენის დრო. პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44.1 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სამართალდამრღვევს ჯარიმა ეკისრება მხოლოდ ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე არსებული მიწის ნაკვეთზე უნებართვო მშენებლობისათვის. ამდენად, მოსარჩელისათვის ჯარიმის დაკისრება შესაძლებელია იმ შემთხვევაში, თუ დადგინდება, რომ სოფელ ...ში N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის მიმდებარედ უნებართვო შენობა-ნაგებობები აშენებულია 2006 წლის 27 დეკემბრის შემდეგ, ვინაიდან ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საზღვრებს სოფელი ... შეუერთდა „ქალაქ თბილისის, გარდაბნის მუნიციპალიტეტისა და მცხეთის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული საზღვრების შეცვლის შესახებ“ საქართველოს პარლამენტის 27.12.2006წ. დადგენილებით.

სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, ადმინისტრაციულმა ორგანოებმა არ გაითვალისწინეს ის გარემოება, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 19.06.2015წ. N000143 დადგენილების გამოცემის მომენტისათვის, N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე და მასზე არსებულ შენობა-ნაგებობებზე, რომლებიც უნებართვოდ აშენებულია თ. ი-ის მიერ, უკვე აღრიცხული იყო სახელმწიფოს საკუთრების უფლება. ამასთანავე, უნებართვოდ აშენებული უძრავ ქონება არსებული სახით დარეგისტრირდა სახელმწიფო საკუთრებად და ამ სახით გადაეცა იჯარით მოსარჩელეს. ამდენად, თ. ი-ს ერთი მხრივ, სადავო დადგენილებით დაევალა უნებართვოდ აშენებული შენობა-ნაგებობების დემონტაჟი, ხოლო მეორე მხრივ, სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოსთან დადებული იჯარის ხელშეკრულებით მან იკისრა ვალდებულება, რომ აღნიშნულ ქონებას მოუვლის და დაიცავს. ადმინისტრაციულ ორგანოებს არ დაუსაბუთებიათ, კვლავ აქვს თუ არა თ. ი-ს იმ ობიექტის დემონტაჟის უფლება, რომელიც სახელმწიფოს საკუთრებად დარეგისტრირდა, მიღებულია სამოქალაქო ბრუნვაში სახელმწიფოს მხრიდან და იჯარის ხელშეკრულების არსებით ობიექტს წარმოადგენს. 15.07.2015წ. გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულებით სახელმწიფომ მოსარჩელეს დაავალა აღნიშნული ქონების მოვლისა და დაცვის ვალდებულება. ამავე ხელშეკრულების მიხედვით, ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, თ. ი-ს წარმოეშობა „მეიჯარისთვის“ „ქონების“ დაზიანებით ან/და გაუარესებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სადავო საკითხთან მიმართებაში მართებულია ასკ-ის 32.4 მუხლის გამოყენება, რაც ემსახურება ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ განხორციელებული მმართველობის კანონიერებაზე სასამართლო კონტროლის სრულფასოვან რეალიზაციას და მართლმსაჯულების ეფექტიან განხორციელებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 18.04.2018წ. განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალურმა ინსპექციამ და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ. კასატორებმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება უსაფუძვლოა, საქმე განხილულია არსებითი დარღვევებით, რამაც გავლენა იქონია საბოლოო შედეგზე. სასამართლომ არ განმარტა კანონი და არასწორი შეფასება მისცა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, გამოიყენა არსობრივად შეუსაბამო ნორმა.

კასატორი მიუთითებს "მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ" საქართველოს მთავრობის 24.03.2009წ. N57 დადგენილების 36.1, 3.74 მუხლებზე და აღნიშნავს, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დასტურდება მოსარჩელის მიერ მშენებლობის განხორციელება სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში არ მიუთითებია, კონკრეტულად რომელი ნორმის საფუძველზე მიიჩნეოდა შენობა-ნაგებობა ნებართვიანად, ან რა წარმოადგენს პირის პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლების საფუძველს. "ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ" კანონის 30-ე მუხლის თანახმად, ნებართვას გააჩნია დადგენილი ფორმა, რომელიც დგება ნორმატიული აქტის საფუძველზე, ხოლო ამავე კანონის 32-ე მუხლის ანალიზი ცხადყოფს, რომ ნებართვის მოქმედება ვადაში წარმოშობს ფაქტობრივ შედეგებს, რომელიც შეიძლება გახდეს პირისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების ან კანონის საფუძველზე პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლების საფუძველი. კასატორის მოსაზრებით, იჯარის ხელშეკრულება წარმოადგენს მხარეთა შორის არსებულ, სამშენებლო სამართალურთიერთობისაგან განსხვავებულ ურთიერთობას. შესაბამისად, იჯარის ხელშეკრულება არ წარმოადგენს პირის პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების საფუძველს, მიუხედავად იმისა, რომ მეიჯარეს სახელმწიფო წარმოადგენს. ის გარემოება, რომ უნებართვოდ აშენებული უძრავი ქონება არსებული სახით დარეგისტრირდა სახელმწიფო საკუთრებად, არ შეიძლება განხილულ იქნეს მისი კანონიერების დამადასტურებლად, რამდენადაც მიწის ნაკვეთებისა და შენობა-ნაგებობების სამშენებლოდ განვითარება, მოქმედი კანონმდებლობით, შესაძლებელია მხოლოდ კანონმდებლობით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევებში, რომელსაც წყვეტს ერთიანი საჯარო პოლიტიკის განმახორციელებელი ორგანო მშენებლობის ნებართვის გაცემის სფეროში. საჯარო რეესტრი მხოლოდ ადასტურებს რეგისტრირებული მონაცემების არსებობას და არ არის შენობა-ნაგებობის კანონიერების განსაზღვრაზე უფლებამოსილი ორგანო. მოქმედი კანონმდებლობა ერთმანეთისგან მიჯნავს არქიტექტურულ ქალაქმშენებლობით პროცესებთან დაკავშირებულ და უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების წარმოშობასთან დაკავშირებულ უფლებამოსილებებს, ასევე განსაზღვრავს ამ უფლებამოსილებათა განმახორციელებელ განსხვავებულ ორგანოებს. მოცემულ შემთხვევაში, საჯარო რეესტრი განხილულ უნდა იქნეს მხოლოდ საკუთრების უფლების მარეგისტრირებელ ორგანოდ, ხოლო სამშენებლო სამუშაოებისათვის კანონიერი სტატუსის მინიჭების სამართლებრივი საფუძველი შესაძლებელია გახდეს მხოლოდ არქიტექტურის სამსახურის მიერ გაცემული მშენებლობის ნებართვა. ამდენად, სახელმწიფოს მიერ მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების საჯარო რეესტრში დარეგისტრირება ვერ იქნება მიჩნეული სამართალდამრღვევის პასუხისმგებლობისგან განთავისუფლების საფუძვლად.

კასატორი საყურადღებოდ მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ სადავო დადგენილება მიღებულია 19.06.2015წ., ხოლო იჯარის ხელშეკრულება გაფორმებულია დაჯარიმების შემდეგ - 15.07.2015წ., ამდენად, იჯარის ხელშეკრულება არ შეიძლება გახდეს დადგენილების ბათილად ცნობის საფუძველი, აღნიშნული არ მიუთითებს სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მომზადებისა და გამოცემის პროცედურის დარღვევაზე ან მოქმედ კანონმდებლობასთან წინააღმდეგობაზე. კასატორი ასევე მიუთითებს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25.7 მუხლზე და აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, თ. ი-ის მხრიდან სამართალდარღვევა არ აღმოფხვრილა, შესაბამისად, არ არსებობდა მის მიმართ საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძველი.

კასატორი უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მიერ იმ გარემოებაზე მითითებას, რომ ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა არ გამოიკვლია სამართალდარღვევის ჩადენის დრო. კასატორის განმარტებით, 2005 და 2010 წლების ორთოფოტოებზე არ ფიქსირდება სადავო შენობა-ნაგებობები. შესაბამისად, დასტურდება მათი 2006 წლის 27 დეკემბრის შემდეგ განთავსების ფაქტი. ამასთანავე, აპელანტი მიუთითებს, რომ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მე-9 მუხლიდან გამომდინარე, ვინაიდან სამშენებლო სამართალდარღვევა წარმოადგენს დენად სამართალდარღვევას, პირს პასუხისმგებლობა უნდა დაეკისროს დარღვევის გამოვლენის დროს მოქმედი კანონმდებლობით.

კასატორი - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრის შინაარსის ანალოგიურად ავითარებს მსჯელობას სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძვლების არსებობის თაობაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 28.06.2019წ. განჩინებით კასატორის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია. ამავე განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი "მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ" საქართველოს მთავრობის 24.03.2009წ. N57 დადგენილების 3.74 მუხლის შესაბამისად, უნებართვო მშენებლობად მიიჩნეოდა მშენებლობის ნებართვას დაქვემდებარებული შენობა-ნაგებობების მშენებლობა მშენებლობის ნებართვის გარეშე, ან/და დროებითი შენობა-ნაგებობის განთავსება სანებართვო მოწმობით განსაზღვრული გამოყენების პერიოდის გასვლის შემდეგ. საკასაციო პალატა ასევე მიუთითებს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსზე, რომელიც ადგენს სამშენებლო სფეროში ჩადენილ სამართალდარღვევებთან დაკავშირებული საქმის წარმოების სპეციალურ წესს. აღნიშნული კოდექსის 25.2 მუხლის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, ხოლო 25.5 მუხლის თანახმად, მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ადგენს შემოწმების აქტს, რომელშიც აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით. ამავე კოდექსის 25.9 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ. აღნიშნული კოდექსის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის 44.1 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, სახელმწიფოს ან თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე გამოიწვევს დაჯარიმებას 10 000 ლარით.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ შედგენილი 23.03.2015წ. N000143 მითითებით სოფელ ...ში დაფიქსირდა სამშენებლო სამართალდარღვევა - N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის მიმდებარედ თ. ი-მა შესაბამისი სამშენებლო-სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე განახორციელა სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოები. აღნიშნული მითითებით თ. ი-ს განესაზღვრა 25 კალენდარული დღე, ობიექტის დემონტაჟისათვის ან შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის წარსადგენად. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ შედგენილი 20.04.2015წ. №000143 შემოწმების აქტის თანახმად, 23.03.2015წ. N000143 მითითებაში დაფიქსირებული სამართალდარღვევა არ გამოსწორებულა. ამავე სამსახურის 19.06.2015წ. N000143 დადგენილებით თ. ი-ი დაჯარიმდა 10 000 ლარით, ქ. თბილისში, სოფელ ...ში, N... საკადასტრო კოდის მიმდებარედ ორი შენობა-ნაგებობის უნებართვოდ მშენებლობისათვის. ამასთანავე, დადგენილებით სამართალდამრღვევს დაევალა უნებართვოდ აშენებული ობიექტების დემონტაჟი. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 18.09.2015წ. №629 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა თ. ი-ის ადმინისტრაციული საჩივარი, უცვლელად დარჩა 19.06.2015წ. N000143 დადგენილება.

საქმის მასალებით ასევე დადგენილია, რომ თ. ი-მა, მის მიმართ მიმდინარე ზემოაღნიშნული სამართალდარღვევის საქმის წარმოების დასრულებამდე - 27.03.2015წ. განცხადებით მიმართა სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს და მოითხოვა თბილისში, ისანი-სამგორის რაიონში მდებარე 10 864 კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის (ს/კ N...), ასევე მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების ელექტრონული აუქციონის ფორმით პრივატიზება. 16.04.2015წ. სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულმა სააგენტომ გამოსცა N1/1-1253 ბრძანება, მითითებული მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული N1, N2 შენობა-ნაგებობების სახელმწიფო საკუთრებად დარეგისტრირების მოთხოვნით სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსათვის მიმართვის თაობაზე. აღნიშნული ბრძანების საფუძველზე, N... მიწის ნაკვეთზე 21.04.2015წ. დარეგისტრირდა სახელმწიფოს საკუთრების უფლება.

სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს 24.04.2015წ. N6/22977 გადაწყვეტილებით, წარმოებაში მიღებიდან 3 თვის ვადით გაგრძელდა თ. ი-ის 27.03.2015წ. განცხადების განხილვის ვადა, ხოლო სააგენტოს 26.06.2015წ. N1/1-2358 ბრძანებით, თ. ი-ი გამარჯვებულად გამოცხადდა N... მიწის ნაკვეთსა და მასზე განთავსებული N1, N2 შენობა-ნაგებობების ელექტრონული აუქციონის ფორმით იჯარით გაცემის თაობაზე გამოცხადებულ აუქციონში. 15.07.2015წ. სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოსთან გაფორმებული ხელშეკრულებით თ. ი-ს 10 წლის ვადით იჯარით გადაეცა ზემოაღნიშნული N... მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული N1, N2 შენობა-ნაგებობები. აღნიშნული უფლება 22.07.2015წ. დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში.

საკასაციო სასამართლო თავდაპირველად იმ გარემოებაზე მიუთითებს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, გამოკვლევას არ საჭიროებს 2006 წლამდე სადავო შენობა-ნაგებობების თბილისის ტერიტორიის გარეთ შესაძლო აშენების საკითხი. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ დენადი სამართალდარღვევის ჩადენისათვის სახდელის დადების ზოგადი პრინციპიდან გამომდინარე, სახდელის დადების ვადა უნდა აითვალოს დარღვევის გამოვლენის დღიდან. უდავოა, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევა დენად სამართალდარღვევას წარმოადგენს (იგი იწყება ქმედებით და გამოვლენამდე უწყვეტად ხორციელდება). მოცემულ შემთხვევაში, სამართალდარღვევის საქმის წარმოება 23.03.2015წ. დაიწყო - შესაძლო სამართალდარღვევა ამ დროიდან გამოვლინდა. ამასთან, სადავო ტერიტორია - სოფელი ... სამართალდარღვევის გამოვლენის დროს, საქართველოს პარლამენტის 27.12.2006წ. დადგენილების საფუძველზე უკვე თბილისის ტერიტორიას წარმოადგენდა, შესაბამისად ეჭვქვეშ არ დგას მოსარჩელეზე პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის იმ ნორმების გავრცელების შესაძლებლობა, რომლებიც მხოლოდ თბილისის ტერიტორიაზე არსებულ მიწის ნაკვეთზე უნებართვო მშენებლობისათვის ითვალისწინებს პასუხისმგებლობას.

საკასაციო პალატის მოსაზრებით, განსახილველი დავისათვის მნიშვნელობის მქონეა იმ გარემოებების შეფასება, რომლებიც მოსარჩელის მიმართ მიმდინარე სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებისას გამოვლინდა და შესაძლებელს ხდიდა აღნიშნული წარმოების დასრულებას სადავო აქტებში მითითებული შედეგისაგან განსხვავებულად.

საქმის მასალებით დასტურდება, რომ 21.04.2015წ. საჯარო რეესტრში სახელმწიფოს საკუთრებად სრულად აღირიცხა N... საკადასტრო კოდზე მდებარე ის შენობა-ნაგებობები, რომელთა კანონიერებაც სადავო იყო მოსარჩელის მიმართ მიმდინარე სამშენებლო სამართალდარღვევის წარმოების ფარგლებში. ამასთან, უდავოა, რომ მოსარჩელე მითითებული შენობა-ნაგებობების უკანონო მშენებლობისათვის დაჯარიმდა და დემონტაჟი დაევალა სახელმწიფო საკუთრების რეგისტრაციის განხორციელების შემდეგ - 19.06.2015წ., ხოლო 15.07.2015წ. გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულებით მას ამავე ქონების მოვლისა და დაცვის ვალდებულება დაეკისრა. ამდენად, მოსარჩელე დაჯარიმდა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე უნებართვო მშენებლობისთვის, იმ პირობებში, როდესაც დაჯარიმების შესახებ აქტის გამოცემასთან დაკავშირებით მიმდინარე ადმინისტრაციული წარმოების დასრულებამდე, შენობა-ნაგებობა პრივატიზებული იყო, ამასთან, მოსარჩელეს დაევალა იჯარით გადაცემული ფართის დემონტაჟი მაშინ, როდესაც კანონით დადგენილი პროცედურის დაცვით (რომელიც სადავო არ გამხდარა) აღნიშნული ფართი საკუთრებაში გადაეცა სახელმწიფოს.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მართალია, კანონმდებლობა ადგენს პასუხისმგებლობის საფუძველს როგორც სახელმწიფო, ისე კერძო საკუთრებაში არსებულ ობიექტებზე წარმოებული უნებართვო მშენებლობისათვის, თუმცა მოცემულ შემთხვევაში, გასათვალისწინებელია, რომ სახელმწიფოს სახელზე უძრავი ქონების საკუთრებად აღრიცხვა და შემდგომში მოსარჩელისათვის იჯარით გადაცემა განხორციელდა მასზე არსებული შენობა-ნაგებობების ჩათვლით. ამდენად, მითითებული შენობა-ნაგებობების უკანონო მშენებლობისათვის მოსარჩელის სანქცირებამდე, სახელმწიფომ მოახდინა შესაბამისი ფართების კანონიერების აღიარება. ამდენად, იჯარის ხელშეკრულების ფარგლებში, სამოქალაქო ბრუნვის ობიექტად იქცა უნაკლო ნივთი. მნიშვნელოვანია, რომ სამართალდარღვევის საქმის წარმოების მიმდინარეობისას ზედამხედველობის საქალაქო სამსახური ინფორმირებული იყო შენობა-ნაგებობების სახელმწიფო საკუთრებად აღრიცხვის თაობაზე, თუმცა არ უმსჯელია ამ ფაქტის მნიშვნელობაზე და არ დაუსაბუთებია, რატომ არ უნდა მიჩნეულიყო აღნიშნული მოსარჩელის პასუხისმგებლობის გამომრიცხავ გარემოებად.

ამდენად, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ფიზიკური პირის სააპელაციო საჩივრის არარსებობის პირობებში, სააპელაციო სასამართლომ სწორად განსაზღვრა, რომ სადავო საკითხის გადაწყვეტის მიზნით, მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანოებმა სრულყოფილად უნდა შეისწავლონ საქმესთან დაკავშირებული გარემოებები და სადავო სამართალურთიერთობასთან მიმართებაში უნდა შეფასდეს არსებული შეღავათიანი გარემოებების მნიშვნელობა მოსარჩელისათვის.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მუნიციპალური ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 18.04.2018წ. განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: ნ. ქადაგიძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. სხირტლაძე