საქართველოს უზენაესი სასამართლო
გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა
საქართველოს სახელით
Nბს-65(კ-19) 22 ოქტომბერი, 2020 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, ნუგზარ სხირტლაძე
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 30.10.2018წ. განჩინებაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - სს „...ი“; მესამე პირი - სსიპ სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტო).
აღწერილობითი ნაწილი:
18.01.2016წ. სს „...მა“ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს, მოპასუხე სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 13.08.2015წ. N04/60632 წერილში მითითებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, რომელიც სს „ზ...ისათვის“ საჯარიმო სანქციის სახით 10 555.20 (ათი ათას ხუთას ორმოცდათხუთმეტი ლარი და 20 თეთრის) ლარის დაკისრებას ითვალისწინებს; სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 09.12.2015წ. N04/94975 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, რომელიც 13.08.2015წ. N04/60632 წერილში მითითებული საჯარიმო სანქციის ძალაში დატოვებას შეეხება; სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების დეპარტამენტის 14.07.2015წ. N04-12598 მოხსენებითი ბარათის ბათილად ცნობა.
მოსარჩელის განმარტებით, 01.04.2015წ. „ზ...ამ" სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს აცნობა, რომ იგი წყვეტდა მონაწილეობას „სასწრაფო გადაუდებელი დახმარებისა და სამედიცინო ტრანსპორტირების სახელმწიფო პროგრამის“ კომპონენტებში: სამედიცინო ტრანსპორტირება და რეფერალური დახმარება. ამასთან, 30.04.2015წ. შეტყობინების შესაბამისად, მითითებულმა სამედიცინო დაწესებულებამ ვადაზე ადრე შეწყვიტა რეანომობილის ქირავნობის ხელშეკრულების მოქმედება. 01.05.2015წ. სს „ზ...ი“ განხორციელდა რეორგანიზაცია (შერწყმა, მიერთების გზით) და აღნიშნული იურიდიული პირის სამართალმემკვიდრედ განისაზღვრა სს „...ი“. ამდენად, სამართალმემკვიდრეობის ინსტიტუტის არსიდან გამომდინარე, „სასწრაფო გადაუდებელი დახმარებისა და სამედიცინო ტრანსპორტირების სახელმწიფო პროგრამის“ კომპონენტებში (სამედიცინო ტრანსპორტირება და რეფერალური დახმარება) სს „...ის“ მონაწილეობა აღარ საჭიროებდა დამატებით განაცხადის შეტანას. უფრო მეტიც, იმ პირობებში, როდესაც 01.04.2015წ. შეტყობინება უკვე წარდგენილი იყო სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოში, სს „...ის“ მიერ 01.05.2015წ. დამატებითი განაცხადის წარდგენის შემთხვევაში, პროგრამიდან გასვლის შეტყობინების 2 თვიანი ვადის ათვლა თავიდან დაიწყებოდა, რაც გამოიწვევდა იურიდიული პირის მიერ უკვე გამოვლენილი ნების შეცვლას.
სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 13.08.2015წ. N04/60632 წერილით სს „...ს“ ეცნობა, რომ სააგენტოს ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების დეპარტამენტის 14.07.2015წ. გადაწყვეტილებით სს "ზ...ას" საჯარიმო სანქციის სახით დაეკისრა 10 555.20 ლარის ანაზღაურების ვალდებულება, სახელმწიფო პროგრამაში მონაწილეობის შეწყვეტისას კანონმდებლობით გათვალისწინებული მოთხოვნების დაუცველობისს გამო. აღნიშნული წერილის პასუხად, სს "...მა" 15.09.2015წ. წერილით დაასაბუთა და განმარტა დაკისრებული ჯარიმის უსაფუძვლობა. 23.10.2015წ. N04/81293 წერილით სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტომ გამოითხოვა დამატებითი დოკუმენტაცია, საჯარიმო სანქციის საფუძვლიანობის საკითხის შესწავლის მიზნით. სს „...მა“ 10.11.2015წ. წერილით სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოში წარადგინა შესაბამისი დოკუმენტაცია (ქირავნობის ხელშეკრულება და სამედიცინო პერსონალის კვალიფიკაციის დამადასტურებელი სერთიფიკატები), თუმცა ყოველგვარი ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლების მითითების გარეშე, სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 09.12.2015წ. N04/94975 წერილით ძალაში დარჩა 13.08.2015წ. წერილში მითითებული სანქცია. 31.12.2015წ. წერილით სს „...მა” დამატებით წარადგინა 20.12.2013წ. რეანომობილის ქირავნობის ხელშეკრულების ძალაში არსებობის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია, თუმცა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოსაგან აღნიშნულს რეაგირება არ მოჰყოლია.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 05.02.2016წ. განჩინებით სს „...ის“ სარჩელი მიღებულ იქნა წარმოებაში. ამავე სასამართლოს 24.10.2016წ. საოქმო განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაერთო სსიპ სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტო.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 30.03.2017წ. გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა სს ,,...ის“ სარჩელი; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2015 წლის 09 დეკემბრის გადაწყვეტილება; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. საქალაქო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 30.10.2018წ. განჩინებით სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ განსახილველი სააპელაციო საჩივრის ფარგლები მოიცავს საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იმ ნაწილს, რომლითაც დაკმაყოფილდა სს ,,...ის“ სარჩელი და ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 09.12.2015წ. გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს მთავრობის 02.12.2014წ. N650 დადგენილებით დამტკიცებული „2014 წლის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამების” 10.1. მუხლის შესაბამისად, პროგრამის ზედამხედველობა მოიცავს პროგრამის განხორციელებაზე ზედამხედველობას პროგრამით განსაზღვრული ღონისძიებების ეფექტიანი შესრულების მიზნით, ხოლო 21.1. მუხლის თანახმად, ზედამხედველობის ნებისმიერ ეტაპზე გამოვლენილი დარღვევებისას გამოყენებული იქნება სხვადასხვა ტიპის საჯარიმო სანქციები. 21.6 მუხლის თანახმად, ვაუჩერით დაფინანსებული პროგრამის ფარგლებში აღებული პასუხისმგებლობის ცალმხრივად შეწყვეტის შესახებ, მიმწოდებელი ვალდებულია 2 თვით ადრე აცნობოს განმახორციელებელს, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც მიმწოდებლის სტატუსის შეწყვეტას ადგილი აქვს მიმწოდებლისაგან დამოუკიდებელი მიზეზით, ან არსებობს ახალ ან არსებულ მიმწოდებელსა და სახელმწიფოს შორის ხელშეკრულება, რომელიც არეგულირებს ამ მიმწოდებელი დაწესებულების ვალდებულებას, უზრუნველყოს პროგრამის ფარგლებში გათვალისწინებული სამედიცინო მომსახურების უწყვეტობა. ამავე ნორმის მე-7 ნაწილით, ამ მუხლის მე-6 პუნქტით დადგენილი მოთხოვნების დაცვის გარეშე ხელშეკრულების შესრულებისათვის, ან ვაუჩერის პირობებზე ცალმხრივად უარის თქმის შემთხვევაში მიმწოდებელი იხდის ჯარიმის სახით სარევიზიო პერიოდში განმახორციელებლის მიერ ანაზღაურებული თანხის 10%-ს.
სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ დასტურდება უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს უფლებამოსილი პირის მიერ, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი წესით, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის (შემოწმების ან რევიზიის აქტის) გამოცემა სს ,,ზ...ის“ ან/და მისი უფლებამონაცვლის სს ,,...ის" დაჯარიმების შესახებ. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 13.08.2015წ. №04/60632 წერილით ეცნობა დაკისრებული ჯარიმის გადახდის აუცილებლობის შესახებ, თუმცა უშუალოდ დაჯარიმების შესახებ ინფორმაციის შემცველი დოკუმენტი მას არ ჩაბარებია, ამგვარი დოკუმენტის არსებობა მოპასუხე მხარემ ვერ დაადასტურა. მოსარჩელემ სწორედ ამ პირობებში მიმართა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს, სავარაუდოდ დაკისრებული ჯარიმის კანონიერების შესწავლის მიზნით, რის შედეგადაც, მიღებულ იქნა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 09.12.2015წ. გადაწყვეტილება. ამრიგად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, უდავოა, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გააჩნდა ფაქტობრივი საფუძველი, ემსჯელა დაკისრებული საჯარიმო სანქციის კანონიერების შესახებ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 30.10.2018წ. განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტომ. კასატორმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
კასატორი მიუთითებს, რომ საქართველოს მთავრობის 02.12.2014წ. N650 დადგენილებით დამტკიცებული „2014 წლის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამების" მიზანია სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობისათვის ფინანსური გარანტიების შექმნა საზოგადოებრივი ჯანდაცვის წინაშე მდგარი ამოცანების შესრულების უზრუნველყოფა. სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტომ უნდა უზრუნველყოს აღნიშნული პროგრამების განხორციელება, ხოლო პროგრამის მონაწილე მომსახურების/საქონლის მიმწოდებელი უნდა აკმაყოფილებდეს საქმიანობისათვის კანონმდებლობით განსაზღვრულ მოთხოვნებს. აღნიშნული დადგენილებით დამტკიცებული „პროგრამები“, სამედიცინო ვაუჩერის პირობებთან დაკავშირებული სხვა სამართლებრივი აქტები და მიმწოდებლის წერილობითი დასტური შესაბამის პროგრამაში მონაწილეობის თაობაზე, ერთობლივად წარმოადგენს შეთანხმებას პროგრამის განმახორციელებელსა და მიმწოდებელს შორის, ამდენად, მხარეები თავისუფლდებიან რაიმე დამატებითი ხელშეკრულების გაფორმების ვალდებულებისაგან (მათ შორის, ვაუჩერის ღირებულების ანაზღაურების კუთხით). ამავე დადგენილებით დამტკიცებული „პროგრამების“ 21.6 მუხლის თანახმად, ვაუჩერით დაფინანსებული პროგრამის ფარგლებში აღებული პასუხისმგებლობის ცალმხრივად შეწყვეტის შესახებ მიმწოდებელი ვალდებულია 2 თვით ადრე აცნობოს განმახორციელებელს, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც მიმწოდებლის სტატუსის შეწყვეტას ადგილი აქვს მიმწოდებლისაგან დამოუკიდებელი მიზეზით, ან არსებობს ახალ ან არსებულ მიმწოდებელსა და სახელმწიფოს შორის ხელშეკრულება, რომელიც არეგულირებს ამ მიმწოდებელი დაწესებულების ვალდებულებას, უზრუნველყოს პროგრამის ფარგლებში გათვალისწინებული სამედიცინო მომსახურების უწყვეტობა. 21.7 მუხლის თანახმად კი, მე-6 პუნქტით დადგენილი მოთხოვნების დაცვის გარეშე ვაუჩერის პირობებზე ცალმხრივად უარის თქმის შემთხვევაში მიმწოდებელი იხდის ჯარიმის სახით სარევიზიო პერიოდში განმახორციელებლის მიერ ანაზღაურებული თანხის 10%-ს.
კასატორის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში, მხარეებს შორის ადგილი აქვს სახელშეკრულებო ურთიერთობას და შესაბამისი პროგრამა ხორციელდება საჯარო გარიგების ფარგლებში მხარეთა შორის გამოხატული ნებით. 01.04.2015წ. N274 წერილით სს „ზ...ის“ დირექტორმა სოციალური მომსახურების სააგენტოს აცნობა, რომ 2015 წლის პირველი აპრილიდან იგი აღარ მიიღებდა მონაწილეობას „სასწრაფო გადაუდებელი დახმარებისა და სამედიცინო ტრანსპორტირების სახელმწიფო პროგრამის“ კომპონენტებში: სამედიცინო ტრანსპორტირება და რეფერალური დახმარება. შესაბამისად, მოთხოვნილ იქნა მიმწოდებლად რეგისტრაციის გაუქმება. კასატორის განმარტებით, სამედიცინო დაწესებულებამ არ დაიცვა ზემოაღნიშნული „პროგრამების“ ფარგლებში აღებული პასუხისმგებლობის ცალმხრივად შეწყვეტისათვის კანონმდებლობით განსაზღვრული პირობები, ამდენად, სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 09.12.2015წ. N04/94975 გადაწყვეტილება, საჯარიმო სანქციის დაკისრების შესახებ, გამომდინარეობს ზემოაღნიშნული N650 დადგენილებით დამტკიცებული „პროგრამების“ მიზნებიდან და მიღებულია ყოველგვარი რევიზიის/შემოწმების გარეშე. რევიზია და შერჩევითი შემოწმება სხვა სამართლებრივი ცნებებია. ამასთანავე, სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 13.08.2015წ. N04/60632 წერილი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტია, რომელშიც აისახა ადმინისტრაციული ორგანოს პოზიცია, სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარე.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 11.02.2019წ. განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სადავო სამართალურთიერთობა დაკავშირებულია საქართველოს მთავრობის 02.12.2014წ. N650 დადგენილებით დამტკიცებულ „2014 წლის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამებთან“, რომლის მიზანია მოსახლეობის მიზნობრივი ჯგუფებისათვის ფინანსური გარანტიების შექმნა, სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის წინაშე მდგარი ამოცანების შესრულების უზრუნველყოფა. აღნიშნული „პროგრამების“ მე-3 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტო წარმოადგენს პროგრამის განმახორციელებელ დაწესებულებას, ხოლო მე-4 მუხლის თანახმად, პროგრამების ფარგლებში შესაბამისი მომსახურების/საქონლის მიმწოდებლად ითვლება პირი, რომელიც აკმაყოფილებს ამ საქმიანობისათვის კანონმდებლობით და დადგენილებით განსაზღვრულ მოთხოვნებს, ხელშეკრულებას აფორმებს პროგრამის განმახორციელებელთან ან გამოთქვამს მონაწილეობის სურვილს იმ პროგრამის (კომპონენტის/ქვეკომპონენტის) ფარგლებში, რომელშიც გათვალისწინებულია საქონლის/მომსახურების დაფინანსება სამედიცინო ვაუჩერის საშუალებით. ვაუჩერულ პროგრამებში, წინამდებარე დანართი, ასევე თანდართული პროგრამები, სამედიცინო ვაუჩერის პირობებთან დაკავშირებული სხვა სამართლებრივი აქტები და მიმწოდებლის წერილობითი დასტური შესაბამის პროგრამაში მონაწილეობის თაობაზე ერთობლივად წარმოადგენს შეთანხმებას პროგრამის განმახორციელებელსა და მიმწოდებელს შორის. შესაბამისად, მხარეები თავისუფლდებიან რაიმე დამატებითი ხელშეკრულების გაფორმების ვალდებულებისაგან.
მითითებული „პროგრამების“ 21-ე მუხლი ითვალისწინებს გამოვლენილი დარღვევებიდან გამომდინარე საჯარიმო სანქციების დაკისრების შესაძლებლობას პროგრამის მიმწოდებლისათვის. 21.6 მუხლის თანახმად, ვაუჩერით დაფინანსებული პროგრამის ფარგლებში აღებული პასუხისმგებლობის ცალმხრივად შეწყვეტის შესახებ, მიმწოდებელი ვალდებულია 2 თვით ადრე აცნობოს განმახორციელებელს, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც მიმწოდებლის სტატუსის შეწყვეტას ადგილი აქვს მიმწოდებლისაგან დამოუკიდებელი მიზეზით, ან არსებობს ახალ ან არსებულ მიმწოდებელსა და სახელმწიფოს შორის ხელშეკრულება, რომელიც არეგულირებს ამ მიმწოდებელი დაწესებულების ვალდებულებას, უზრუნველყოს პროგრამის ფარგლებში გათვალისწინებული სამედიცინო მომსახურების უწყვეტობა. ამავე ნორმის მე-7 ნაწილით, ამ მუხლის მე-6 პუნქტით დადგენილი მოთხოვნების დაცვის გარეშე ხელშეკრულების შესრულებისათვის, ან ვაუჩერის პირობებზე ცალმხრივად უარის თქმის შემთხვევაში მიმწოდებელი იხდის ჯარიმის სახით სარევიზიო პერიოდში განმახორციელებლის მიერ ანაზღაურებული თანხის 10%-ს.
მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ სს ,,...ი“ წარმოადგენს ზემოაღნიშნული პროგრამით გათვალისწინებული სამედიცინო მომსახურების მიმწოდებელს, რომელმაც აიღო ამ პროგრამით მოსარგებლეთათვის შესაბამისი მომსახურების განხორციელების ვალდებულება.
14.07.2015წ. ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების დეპარტამენტის უფროსმა მოხსენებითი ბარათით მიმართა საქართველოს შრომის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის მოადგილეს. ადრესატს ეცნობა, რომ სს ,,...ის“ მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა, სასწრაფო სამედიცინო დახმარებისა და სამედიცინო ტრანსპორტირების კომპონენტში ვერ აკმაყოფილებდა N650 დადგენილებით დამტკიცებული ,,სასწრაფო გადაუდებელი დახმარებისა და სამედიცინო ტრანსპორტირების“ პროგრამის პირობებს, მიმწოდებლად რეგისტრაციისათვის. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სს ,,...ს", როგორც სს ,,ზ...ის“ უფლებამონაცვლეს/სამართალმემკვიდრეს დაეკისრა საჯარიმო სანქცია, სამედიცინო ტრანსპორტირების რეფერალური დახმარების კომპონენტის ფარგლებში ანაზღაურებული თანხის 10%-ის ოდენობით, რამაც შეადგინა 10 555,2 ლარი.
სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 13.08.2015წ. N04/60632 წერილით სს „...ს“ ეცნობა, რომ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს ჯანმრთელობის დაცვის პროგრამების დეპარტამენტმა, საქართველოს მთავრობის 02.12.2014წ. N650 დადგენილებით დამტკიცებული „2014 წლის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამების“ 21-ე მუხლის მე-6 და მე-7 პუნქტების შესაბამისად, სამედიცინო დაწესებულებას ჯარიმის სახით დააკისრა 10 555,2 ლარის ანაზღაურება. 13.08.2015წ. N04/60632 მიმართვის პასუხად, სს "...მა" 15.09.2015წ. წერილით მიმართა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს და ყურადღება გაამახვილა გარემოებებზე, რომლებიც მისი მოსაზრებით ადასტურებდა 13.08.2015წ. წერილში მითითებული სანქციის დაკისრების უსაფუძვლობას. 23.10.2015წ. N04/81293 წერილით სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტომ სს „...ს“ დაავალა დამატებითი დოკუმენტაციის წარდგენა, საჯარიმო სანქციის საფუძვლიანობის საკითხის შესწავლის მიზნით. სს „...მა“ 10.11.2015წ. სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოში დამატებით წარადგინა ქირავნობის ხელშეკრულება და სამედიცინო პერსონალის კვალიფიკაციის დამადასტურებელი სერთიფიკატები. სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 09.12.2015წ. N04/94975 გადაწყვეტილებით, სს ,,...ს" 10.11.2015წ. წერილის პასუხად ეცნობა, რომ 13.08.2015წ. N04/60632 წერილში მითითებული საჯარიმო სანქციის გადასინჯვის მიზნით სააგენტოში წარდგენილი დოკუმენტაცია ვერ ადასტურებდა მომსახურების მიმწოდებლისთვის დადგენილ პირობებთან კლინიკის მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის შესაბამისობას, არ იყო დადასტურებული, რა გზით ხდებოდა სს ,,ზ...ის“ რეორგანიზაციამდე ნაკისრი ვალდებულებების შესრულება, მიმწოდებლის გაფრთხილებისათვის პროგრამით გათვალისწინებული 2 თვის განმავლობაში. გარდა ამისა, არ დასტურდებოდა მითითებულ პერიოდზე უფლებამოსილი მიმწოდებლის მხრიდან პროგრამული მომსახურების თაობაზე ანგარიშგების ფაქტი. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააგენტომ მიუთითა, რომ მას არ გააჩნია ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები, ბათილად ცნოს სს ,,...ის" მიმართ გამოყენებული, 13.08.2015წ. N04/60632 წერილში მითითებული საჯარიმო სანქცია.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, უნდა შეფასდეს სააპელაციო პალატის მიერ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 09.12.2015წ. N04/94975 გადაწყვეტილების უკანონობასთან დაკავშირებით განვითარებული მსჯელობის სისწორე (სხვა სასარჩელო მოთხოვნებთან დაკავშირებით თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ მიღებულ 30.03.2017წ. გადაწყვეტილებაზე მხარეებს საააპელაციო საჩივარი არ წარუდგენიათ და შესაბამის ნაწილში გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში).
კასატორის პოზიციის შესაბამისად, ვინაიდან სამედიცინო დაწესებულებისათვის საჯარიმო სანქციის დაკისრება გამომდინარეობს ზემოაღნიშნული N650 დადგენილებით დამტკიცებული „პროგრამების“ მიზნებიდან, სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 13.08.2015წ. N04/60632 წერილში ასახული ინფორმაცია პირის დაჯარიმების შესახებ, საკმარისი იყო მისი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად მიჩნევისათვის. შესაბამისად, სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 09.12.2015წ. N04/94975 გადაწყვეტილება შეეხება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით პირის დაჯარიმების კანონიერებაზე მსჯელობას.
საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის ზემოაღნიშნულ მოსაზრებას და განმარტავს, რომ დაინტერესებული პირისათვის შედეგს იწვევს შესაბამის საკითხთან დაკავშირებით ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება და არა თავისთავად ნორმატიული აქტით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების მიღების საფუძვლების არსებობა. ამასთანავე, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი წარმოადგენს კანონის მოთხოვნების ცალკეულ პირებზე გავრცელების საშუალებას. კანონი განსაზღვრავს წინაპირობებს, რომელთა არსებობისას ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია ჩაებას კონკრეტულ სამართლებრივ ურთიერთობებში. „..სახელმწიფო ხელისუფლება კანონის მოთხოვნათა შესასრულებლად თავისი საქმიანობით უშუალოდ კი არ უპირისპირდება მოქალაქეს, არამედ გამოსცემს სამართლებრივ აქტს, რომლის საფუძველზეც მიიღება კონკრეტული ზომა, როგორც სამართლიანი, განსაზღვრული და სავალდებულო ძალის მქონე ქმედება..“ (სუს 25.05.2017წ. Nბს-365-360 (კ-16) გადაწყვეტილება).
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტო წარმოადგენს ზაკ-ის 2.1. მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობის საფუძველზე ასრულებს საჯარო სამართლებრივ უფლებამოსილებებს. ამდენად, მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს მთავრობის 02.12.2014წ. N650 დადგენილებით დამტკიცებული „2014 წლის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამები“ არ ადგენს რაიმე განსაკუთრებულ წესს, ფინანსური ჯარიმის დაკისრების საკითხის გადაწყვეტასთან დაკავშირებული წარმოების ჩატარების თაობაზე, სააგენტოს საქმიანობაზე უნდა გავრცელდეს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის ნორმები, რომლებიც წარმოების ჩატარებას, აქტის გამოცემას და მისი ადრესატისადმი გაცნობას უკავშირდება. მოცემულ შემთხვევაში, მართალია, 13.08.2014წ. N04/60632 წერილი შეიცავს მითითებას სს „...ის“ მიერ გადასახდელი თანხის შესახებ, თუმცა იგი არ იძლევა დაკისრებული ჯარიმის თანხის სისწორის, მისი წარმოშობის სრულყოფილად დადგენის შესაძლებლობას. შესაბამისად, მისი გასაჩივრება არ წარმოადგენს დაინტერესებული პირის საპროცესო უფლების რეალიზების საშუალებას, რამაც თავის მხრივ უნდა წარმოშვას ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება - განახორციელოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით რეგლამენტირებული პროცედურული ხასიათის მოქმედებები. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ დასტურდება უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს უფლებამოსილი პირის მიერ, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი წესით, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, სს ,,...ის" დაჯარიმების შესახებ. მოსარჩელემ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს მიმართა სავარაუდოდ დაკისრებული ჯარიმის კანონიერების შესწავლის მიზნით, ხოლო ადმინისტრაციულმა ორგანომ ფაქტობრივი საფუძვლის (დაჯარიმების შესახებ აქტის) გარეშე იმსჯელა სამედიცინო დაწესებულებისათვის დაკისრებული საჯარიმო სანქციის კანონიერების შესახებ და მიიღო 09.12.2015წ. გადაწყვეტილება.
ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, შესაბამისად, სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 30 ოქტომბრის განჩინება;
3. სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს (ს/კ 202178927) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 07.02.2019წ. N06447 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის N200122900, სახაზინო კოდი N300773150;
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე: ნ. ქადაგიძე
მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე
ნ. სხირტლაძე
