№ბს-411(კ-20) 16 დეკემბერი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ქეთევან ცინცაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, ალექსანდრე წულაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა შპს „...ს“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 14 მარტის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2017 წლის 23 მარტს შპს „...მ“ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ.

მოსარჩელემ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 9 ნოემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტის, 2016 წლის 10 ნოემბრის №31183 ბრძანების და 2016 წლის 10 ნოემბრის №006-674 საგადასახადო მოთხოვნის, საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 21 დეკემბრის №37361 ბრძანების და სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2017 წლის 31 იანვრის №2144 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 14 სექტემბრის გადაწყვეტილებით შპს „...ს“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2015 წლის 21 მაისის №17562 ბრძანების საფუძველზე ჩატარდა შპს „...ს” გასვლითი სრული საგადასახადო შემოწმება. შემოწმების შედეგებზე გამოცემული სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 9 ნოემბრის საგადასახადო შემოწმების აქტით, „ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობისათვის მოსაკრებლის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილის „ა” ქვეპუნქტზე მითითებით, საწარმოს 589.12 მ³ მოჭრილ ხე-ტყის მოცულობაზე დამატებით დაერიცხა ბუნებრივი რესურსების სარგებლობის მოსაკრებელი.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ შემოწმების აქტით მოსარჩელეს გადასახადი დაეკისრა სსიპ ეროვნული სატყეო სააგენტოს მიერ მიწოდებული ინფორმაციის საფუძველზე. მითითებული ინფორმაციის თანახმად, გადამხდელს 2012-2013 წლებში მისთვის გამოყოფილი მოქმედი ტყეკაფებიდან მოპოვებული 589.12 მ³ დატოვებული მერქნული რესურსისთვის განესაზღვრა მოსაკრებელი, ვინაიდან, ბუნებრივი რესურსების სარგებლობისათვის მოსაკრებელს საწარმო იხდიდა მხოლოდ ტყიდან გამოტანილ მერქნულ რესურსის მოცულობაზე.

საქალაქო სასამართლომ სატყეო სააგენტოს წერილიდან გამომდინარე, უდავოდ მიიჩნია ის გარემოება, რომ მიღებული გაანგარიშება არ წარმოადგენდა სრულიად ზუსტ მონაცემებს და იგი, შესაძლებელია, შეიცავდა ცდომილებას, რასაც მოსარჩელეც არ ხდიდა სადავოდ და განმარტა, რომ დასაბეგრი ობიექტის ზუსტი ოდენობის განუსაზღვრელობა საგადასახადო ორგანოს არ ანიჭებდა უფლებამოსილებას, არ მოეხდინა დარიცხვა. აღნიშნული გამოიწვევდა გადასახადის გადამხდელთათვის ხელის შეწყობას არაკანონიერად გადასახადების გადახდისაგან თავის არიდებაში, ზიანს მიაყენებდა სახელმწიფოს ინტერესს და ფაქტობრივად, უშედეგოს გახდიდა საგადასახადო კონტროლის განხორციელებას. სწორედ ამიტომ, საქალაქო სასამართლოს მითითებით, საგადასახადო ორგანოებს, საქართველოს საგადასახადო კოდექსით საგადასახადო ვალდებულებების არაპირდაპირი მეთოდების გამოყენებით განსაზღვრის უფლებაც ჰქონდათ მინიჭებული, რომელიც, რა თქმა უნდა, ვერ იქნებოდა ზუსტად თანმხვედრი რეალური საგადასახადო ვალდებულებებისა.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მხოლოდ ის გარემოება, რომ სსიპ სატყეო სააგენტომ ვერ დაასახელა ზუსტი მონაცემები, მით უფრო, იმ პირობებში, როდესაც ზუსტი მონაცემის დადგენა შეუძლებელი იყო და მოსარჩელემ არათუ ვერ წარმოადგინა საწინააღმდეგო გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება, ვერ მიუთითა, სხვა რა საშუალებით იყო შესაძლებელი მერქნული რესურსების მოცულობის დადგენა, რაც უშუალოდ იყო დაკავშირებული საგადასახადო შემოწმების ჩატარების მიზნების განხორციელებასთან, ვერ გახდებოდა პირისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების გამომრიცხავი გარემოება.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ აღნიშნული ინფორმაციის საფუძველზე დაკისრებული დარიცხვა უკანონოდ იმ შემთხვევაში მიიჩნეოდა, თუკი ინფორმაცია მოპოვებული იქნებოდა არაუფლებამოსილი ორგანოსა და არაკომპეტენტური პირების მიერ ან დაუშვებელი მეთოდის გამოყენებით, რასაც კონკრეტულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. გარდა ამისა, საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ არსებითი იყო იმ ფაქტის დადგენა, რომ შედეგად არ მომხდარიყო გადასახადის გადამხდელის უფლებების არაპროპორციული შეზღუდვა და კანონიერი ინტერესის ხელყოფა.

საქალაქო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ ფაქტს, რომ მოსარჩელეს დაერიცხა მოსაკრებელი მხოლოდ 2012 წლის 25 აპრილს გამოყოფილ №... ტყეკაფზე, 2012 წლის 2 მაისს გამოყოფილ №... ტყეკაფსა და 2013 წლის 15 აგვისტოს გამოყოფილ №... ტყეკაფზე მოჭრილ და ტყეში დატოვებულ მერქნულ რესურსზე. ამდენად, დარიცხვა მოხდა მხოლოდ იმ ტყეკაფებზე, რომლებიც 2011 წლის 20 იანვრის №2 ხელშეკრულების საფუძველზე ჰქონდა მოსარჩელეს გამოყოფილი და ამავე ხელშეკრულების საფუძველზე, აღნიშნულ ტყეკაფებზე ევალებოდა როგორც ფიზიკური ტერიტორიის დაცვა, ისე ჭრების პარალელურად ნარჩენების განთავსება მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე.

საქალაქო სასამართლომ გასაჩივრებული აქტების უკანონობასთან მიმართებით ვერ გაიზიარა მოსარჩელის მითითება, რომ ხელშეკრულებამდე და შემდგომი პერიოდიც იყო გამოკვლეული (2011 და 2015 წლები). რაც შეეხება ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდს, აღნიშნულ პერიოდში გამოყოფილ ტყეკაფზე მოსარჩელის უფლება-მოვალეობების გათვალისწინებით, სწორედ იგი იყო უფლებამოსილი, რომ მოეხდინა ხის მერქნული რესურსის მოჭრა, ნარჩენების გატანა.

ამდენად, საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოსარჩელის მიერ საწინააღმდეგო ფაქტის დამტკიცების გარეშე, მიიჩნეოდა, რომ სწორედ შპს „...მ“ განახორციელა მერქნული რესურსის მოპოვება, რომელზედაც მოსაკრებლის გადახდის ვალდებულების წარმოშობაც რესურსების ბუნებიდან ამოღების (მოჭრის) მომენტს უკავშირდება და არა მის ტყიდან გატანას.

საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მხოლოდ ის გარემოება, რომ საგადასახადო შემოწმების აქტში არასწორად იქნა მითითებული და შეცდომა არის დაშვებული გადამხდელის შესახებ ისეთ ინფორმაციაში, რომელიც გადახდის დარიცხვაზე გავლენას ვერ მოახდენდა, ვერ გახდებოდა სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის საფუძველი.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს თავისი სარჩელი და წარადგინოს შესაბამისი მტკიცებულებები. მოპასუხე ვალდებულია წარადგინოს წერილობითი პასუხი (შესაგებელი) და შესაბამისი მტკიცებულებები. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის არარა აქტად აღიარების, ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი ეკისრება ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ეს აქტი.

ამდენად, საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში მოსარჩელის მიერ არ არის წარმოდგენილი იმგვარი მტკიცებულებები, რომელიც, ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, მისთვის დაკისრებული ვალდებულებების პირობებში, დაადასტურებდა, რომ აღმოჩენილი მერქნული რესურსი მის მიერ არ არის მიღებული. ამასთან, არ დასტურდება, რომ არსებობდა სხვა - მოსარჩელისათვის ნაკლები ზიანის მომტანი საშუალება მერქნული რესურსის მოცულობის დადგენისა. ამდენად, საქალაქო სასამართლომ დაადგინა შპს „...სათვის“ განხორციელებული დარიცხვის შესაბამისობა მოქმედ კანონმდებლობასთან.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 14 სექტემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „...მ“, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 14 მარტის განჩინებით შპს „...ს“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 14 სექტემბრის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 14 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „...მ“, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლომ არასწორად გამოიყენა „ტყის ფონდის მართვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტი. კასატორი მიუთითებს აღნიშნული კანონის მე-14 მუხლზე, მე-15 მუხლის „ა“, „ბ“, „ზ“ და „თ“ ქვეპუნქტებზე და აღნიშნავს, მოცემული საკანონმდებლო ნორმებიდან, ისევე როგორც სსიპ სატყეო სააგენტოსა და შპს „...ს“ შორის 2011 წლის 20 იანვარს გაფორმებული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ის ფაქტი, რომ ტყის ფონდის შესაბამისი კვარტლები გამოყოფილი ჰქონდა შპს „...ს“ ტყის მოვლისა და აღდგენის ღონისძიებების, კერძოდ, სანიტარული ჭრების განხორციელების მიზნით, არ გამორიცხავდა მის სამოქმედო ტერიტორიაზე ტყის მოვლა-აღდგენის ღონისძიებების პარალელურ რეჟიმში სსიპ ეროვნული სატყეო სააგენტოს მიერ განხორციელებას, აგრეთვე, ამავე ტერიტორიაზე სხვადასხვა სუბიექტის მიერ როგორც ტყითსარგებლობისა და სპეციალური ჭრების განხორციელების შესაძლებლობას, ისე უკანონო ტყითსარგებლობის ფაქტების არსებობას, რომლებიც არ (ვერ) იქნა გამოვლენილი და აღკვეთილი შპს „...ს“ მიერ, რომელსაც სწორედ შესაძლებლობის ფარგლებში ეკისრებოდა სამოქმედო ტერიტორიის დაცვის, უკანონო ტყითსარგებლობის ფაქტების გამოვლენისა და მათზე რეაგირების ვალდებულება.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლომ არასწორად გამოიყენა და განმარტა „ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობისათვის მოსაკრებლის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტი. კასატორის მითითებით, აღნიშნული კანონით ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის მოსაკრებლის გადახდა ხდება ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის შემთხვევაში, რაც რესურსების ბუნებიდან ამოღებას (მოჭრას) გულისხმობს და არა უბრალოდ შესაბამისი ტერიტორიის სამოქმედოდ გადაცემას.

კასატორის მითითებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილი. სასამართლომ კონკრეტულ საკანონმდებლო ნორმაზე მითითების გარეშე, რომელიც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე აღძრულ სარჩელზე მტკიცების ტვირთის შებრუნების შესაძლებლობაზე მიანიშნებდა, მტკიცების ტვირთი უმართებულოდ გადააკისრა მოსარჩელეს და მიუთითა, რომ მოსარჩელის მიერ არ არის წარმოდგენილი იმგვარი მტკიცებულებები, რომელიც ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, მისთვის დაკისრებული ვალდებულებების პირობებში, დაადასტურებდა, რომ აღმოჩენილი მერქნული რესურსი მის მიერ არ არის მიღებული. გარდა იმისა, რომ კანონის ცალსახა დანაწესით ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შესახებ სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი ეკისრება შესაბამისი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამომცემ ადმინისტრაციულ ორგანოს, სასამართლომ მოსარჩელეს ისეთი გარემოების დადასტურების ვალდებულება განუსაზღვრა, რისი დადასტურებაც მისთვის ობიექტურად შეუძლებელი იყო.

კასატორი აღნიშნავს, იმ დაშვების გაკეთების შემთხვევაშიც კი, რომ შპს „...ს“ მიერ არ ყოფილა წარდგენილი ადმინისტრაციული ორგანოს მტკიცებულების - სსიპ ეროვნული სატყეო სააგენტოს 2015 წლის 18 სექტემბრის №07/18031 წერილის საწინააღმდეგოს დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება, სასამართლო ვალდებული იყო, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ წარმოდგენილი სადავო მტკიცებულება ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად გამოეკვლია.

კასატორის მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ წარმოდგენილი ერთადერთი მტკიცებულება (სსიპ - ეროვნული სატყეო სააგენტოს 2015 წლის 18 სექტემბრის №07/18031 წერილი) არ არის საკმარისი მტკიცებულება საქმისთვის ისეთი მნიშვნელობის მქონე გარემოების დასადასტურებლად, როგორიცაა შპს „...ს“ მიერ კონკრეტულ პერიოდში კონკრეტული რაოდენობის მერქნული რესურსით სარგებლობის ფაქტის დადგენა. აღნიშნული მტკიცებულებით არ დგინდება, რომ მერქნული რესურსი ამოღებულია სწორედ შპს „...ს“ და არა სხვა პირის მიერ, შპს „...ს“ ოპერირების პერიოდში და არა მას შემდეგ ან მანამდე. ნიშანდობლივია, რომ ინფორმაცია მოცემულია ტყეკაფის გამოყოფის თარიღების მიხედვით და მოიცავს 2009-2010 წლებსაც მაშინ, როდესაც შპს „...სთან“ შესაბამისი ხელშეკრულება გაფორმდა 2011 წლის 20 იანვარს. ამასთან, შემოწმების შედეგებში 2011 წელი არ იქნა ასახული, ისევე როგორც 2015 წელი, რაც შეეხება 2014 წელს - ამ პერიოდზე არცერთი მაჩვენებელი არ იქნა მითითებული. კასატორის მითთებით, აღნიშნული შემოწმების ნაკლოვანებებზე თავად სსიპ ეროვნული სატყეო სააგენტოს 2015 წლის 18 სექტემბრის №07/18032 წერილი მიუთითებს, სადაც სპეციალისტთა და დროის რესურსის რაოდენობის გათვალისწინებით საუბარია შემოწმების მხოლოდ „შესაძლებლობის ფარგლებში“ ჩატარებაზე, ასევე ფართობების ფაქტობრივი მდგომარეობის გამო მონიშნული ხე-ტყის აღრიცხვის და შესაბამისად, მოჭრილი ხე-ტყის ზუსტი მოცულობის დადგენის შეუძლებლობაზე.

კასატორი დაუსაბუთებლად მიიჩნევს, რომ შპს „...“ 2012-2013 წლებში ჭრიდა ხე-ტყეს, თუმცა გაწეული ხარჯის მიუხედავად, ის ტყიდან არ გაჰქონდა, ხოლო მომდევნო წლებში აგრძელებდა ხე-ტყის ჭრას და უკვე ამ წლებში მოჭრილი ხე-ტყე გაჰქონდა კიდეც, მიუხედავად იმისა, რომ წინა წლებში მოჭრილი ხე-ტყე ჯერ კიდევ ტყეში იყო დატოვებული. კასატორი გაუგებრად მიიჩნევს, რატომ არ იქნა შემოწმებული და აღმოჩენილი 2011 წელს მოჭრილი და გაუტანელი მერქნული რესურსი, როდესაც შპს „...“ იმ პერიოდში უკვე ოპერირებდა ...ის მუნიციპალიტეტის ტყეში, ხოლო 2014 წლის მეორე ნახევრისა და 2015 წლის შემოწმება საერთოდ რატომ განხორციელდა, როდესაც 2014 წლის 17 ოქტომბრიდან სსიპ ეროვნული სატყეო სააგენტოს №11/11202 წერილის საფუძველზე შეწყვეტილია სსიპ ეროვნული სატყეო სააგენტოსა და შპს „...ს“ შორის 2011 წლის 20 იანვარს გაფორმებული ხელშეკრულების მოქმედება და იმავე პერიოდიდან მოყოლებული კომპანია არ საქმიანობს ...ის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო ტყის ფონდის ტერიტორიაზე.

კასატორის განმარტებით, ჩატარებული შემოწმების შედეგად, რაც შპს „...სათვის“ ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის მოსაკრებლის დარიცხვის საფუძველი გახდა, არ დგინდება, თუ რა პერიოდში და ვის მიერ არის განხორციელებული მერქნული რესურსის ჭრები. ხე-ტყის მოჭრის თარიღის დადგენა კი შეუძლებელია, რაც სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ აღიარებული იქნა 2017 წლის 5 სექტემბერს გამართულ სასამართლო სხდომაზე.

კასატორის მითითებით, სასამართლო აღნიშნავდა, რომ დარიცხვა 2011 და 2015 წლებზე არ განხორციელებულა, რადგან უტყუარად ვერ დადგინდებოდა შპს „...მ“ მოახდინა თუ არა ხის მერქნული რესურსის მოჭრა. სასამართლოს ამგვარი მსჯელობა კასატორის მითითებით, იმთავითვე გამორიცხავდა 2012-2013 წლებში შპს „...ს“ მიერ კონკრეტული რაოდენობის მერქნული რესურსის მოჭრისა და ტყეში დატოვების ფაქტობრივი გარემოების დადგენის შესაძლებლობას. ამასთან, სსიპ ეროვნული სატყეო სააგენტო ზუსტი მონაცემების სახით უთითებდა, რა რაოდენობის მერქნული რესურსი იქნა შპს „...ს“ მიერ მოჭრილი და ტყეში დატოვებული 2009-2010, აგრეთვე 2012-2013 წლებში. ამდენად, სასამართლოს დასკვნები ურთიერთგამომრიცხავია.

ამდენად, კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 29 ივნისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული შპს „...ს“ საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „...ს“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს - მოსარჩელისათვის დამატებით ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის მოსაკრებლის დარიცხვის კანონიერება წარმოადგენს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ „ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობისათვის მოსაკრებლების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიზანია ფასიანი ბუნებათსარგებლობის პრინციპის დაკვიდრებით, გარემოს პოტენციური შესაძლებლობებისა და მდგრადი განვითარების პრინციპზე დაფუძნებული, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ბუნებრივი რესურსებით რაციონალური სარგებლობის უზრუნველყოფა. აღნიშნული კანონის მე-3 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობისათვის მოსაკრებლის გადამხდელია პირი, რომელიც ახორციელებს სახელმწიფო ტყის ფონდიდან მერქნული რესურსებით სარგებლობას. ამავე კანონის მე-4 მუხლის „ბ“ ქვეპუნტის შესაბამისად, ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის მოსაკრებლის ობიექტია საქართველოს ტერიტორიაზე (ტერიტორიული წყლების, საჰაერო სივრცის, კონტინენტური შელფისა და განსაკუთრებული ეკონომიკური ზონის ჩათვლით) არსებული ბუნებრივი რესურსების მოცულობა (რაოდენობა), კერძოდ, ტყის ფონდის მერქნული რესურსების მოცულობა (რაოდენობა). ამავე კანონის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტი ადგენს, რომ ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობისათვის მოსაკრებელი გადაიხდება არა უგვიანეს საანგარიშოს მომდევნო თვის 15 რიცხვისა, გარდა შემდეგი ბუნებრივი რესურსებისა: ტყის ფონდის მერქნული რესურსებით სარგებლობისათვის – რესურსების ბუნებიდან ამოღების (მოჭრის) მომდევნო თვის 15 რიცხვის ჩათვლით, მაგრამ არა უგვიანეს ტყიდან მათი ტრანსპორტირებისა, გარდა ამავე პუნქტის „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. აღნიშნული კანონის მე-9 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, მოსაკრებლების გადახდის ადმინისტრირება ევალებათ საგადასახადო ორგანოებს, რომლებიც, ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობისათვის მოსაკრებლის ადმინისტრირებას ახორციელებენ საქართველოს საგადასახადო კოდექსით დადგენილი წესით.

სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის მინისტრის 2013 წლის 10 მაისის №25 ბრძანებით დამტკიცებული საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის - ეროვნული სატყეო სააგენტოს დებულების მე-2 მუხლის მიხედვით, სააგენტოს ძირითადი მიზნებია: ა) ტყის მოვლა და აღდგენა; ბ) ტყის ფონდის ტერიტორიაზე ბიოლოგიური მრავალფეროვნების კომპონენტების მდგრადი გამოყენება, ხოლო სააგენტოს ძირითადი ამოცანებია: ა) ტყის ფონდის მართვა; ბ) ტყის მოვლის და აღდგენის ღონისძიებების განხორციელება; გ) ტყითსარგებლობის რეგულირება; დ) ტყის ფონდის ტერიტორიაზე კონტროლის (გარდა სალიცენზიო პირობებისა) განხორციელება; ე) ტყის აღრიცხვის განხორციელება. დებულების მე-3 მუხლი განსაზღვრავს სააგენტოს უფლება-მოვალეობებს, მათ შორის გათვალისწინებულია, ტყის მოვლა და აღდგენა; ტყის ფონდის მონიტორინგის განხორციელება და მიღებულ მონაცემთა დამუშავება; ტყის ფონდის აღრიცხვა და დაგეგმვა; ტყის ფონდის დაყოფა სატყეო უბნებად, სატყეოებად, სატყეო კვარტალებად და ლიტერებად (სატაქსაციო უბნებად); უკანონო ტყითსარგებლობისგან ტყის დაცვის ღონისძიებების შემუშავება და განხორციელება.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სსიპ ეროვნული სატყეო სააგენტო წარმოადგენდა იმ ორგანოს, რომელსაც ჰქონდა შესაძლებლობა და უფლებამოსილება, შეესწავლა და დაედგინა კონკრეტულ ტერიტორიაზე და კონკრეტულ დროში მოჭრილი მერქნული რესურსის მოცულობა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმეზე დადასტურებულად მიჩნეულ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ სსიპ ეროვნული სატყეო სააგენტოს 2015 წლის 18 სექტემბრის №07/18032 წერილით სსიპ შემოსავლების სამსახურს ეცნობა, რომ შემოსავლების სამსახურის 2015 წლის 19 ივნისისა და 23 ივლისის წერილების საფუძველზე, სსიპ ეროვნული სატყეო სააგენტოს უფროსის 2015 წლის 31 ივლისის №250/მ ბრძანების შესაბამისად, 2015 წლის 3 აგვისტოდან 12 აგვისტოს ჩათვლით, ...ის სატყეო უბნის ...ის, ...ისა და ...ის სატყეოებში შპს „...ს“ 2012-2015 წლებში მოქმედი ტყეკაფების და ამ პერიოდში მოჭრილი მერქნული რესურსის მოცულობების შესწავლის მიზნით მივლინებულ იქნა მეტყევე სპეციალისტთა ჯგუფი.

სსიპ ეროვნული სატყეო სააგენტოს 2015 წლის 18 სექტემბრის №07/18032 მიმართვის მიხედვით, ზემოაღნიშნული მივლინების დროს, სპეციალისტთა და დროის რესურსის შესაბამისად, შესაძლებლობის ფარგლებში, შესწავლილი იქნა იმერეთის სატყეო სამსახურის ...ის (ყოფილი ...ის) სატყეო უბნის ...ის, ...ისა და ...ის სატყეოებში არსებული შპს „...ს“ 2012-2015 წლებში მოქმედი ტყეკაფები და ამ პერიოდში მოჭრილი მერქნული რესურსის მოცულობები. აღნიშნული ფართობების ფაქტობრივი მდგომარეობა (სხვადასხვა წელს ერთსა და იმავე ფართობებზე ხეების მონიშვნის შედეგად, ტყეკაფებში ზეზემდგომ ხეებზე, ასევე ძირკვებზე იდენტური ნომრების არსებობა, რომელთა გარკვეული რაოდენობა არ იკითხება; ხშირი ქვეტყე, მათ შორის, მაყვლისა და ეკალ-ღიჭის ბარდები; ძირითადად, მაღალი დაქანების ფერდობები, ადრეულ წლებში ჩატარებული ჭრები და სხვა) არ იძლეოდა ყველა მონიშნული ზეზემდგომი ხეების ან ძირკვების აღრიცხვის და შესაბამისად, მოჭრილი ხე-ტყის, მათ შორის, ათვისებული და ტყეკაფზე დატოვებული მერქნის ზუსტი მოცულობის დადგენის შესაძლებლობას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ტყეკაფების შესწავლისას, შესაძლებლობის ფარგლებში, ჩატარებული თვალზომიერი და აზომვითი ტაქსაციით გაანგარიშებული იქნა შპს „...ს“ მიერ 2012-2015 წლებში ხე-ტყის დამზადების შედეგად ადგილზე დატოვებული (დაკოტრილი და დაუკოტრავი მორები, ხის ღეროები ვარჯით და სხვა) და შესაბამისად, მოჭრილი მერქნული რესურსის პროგნოზული რაოდენობა. წერილს დანართის სახით დაერთო ინფორმაცია შპს „...ს“ 2012-2015 წლებში მოქმედ ტყეკაფებზე და ამ წლებში დამზადებული ხე-ტყის პროგნოზული რაოდენობის შესახებ, რომელშიც მითითებულია ტყეკაფის ნომრები, გამოყოფის თარიღები და მოჭრილი მერქნული რესურსის მოცულობა (კანონიერად, უკანონოდ, მოჭრილი და ტყეში დატოვებული). მათ შორის, 2012 წლის 25 აპრილს გამოყოფილ №... ტყეკაფზე მოჭრილი და ტყეში დატოვებული მერქნული რესურსის მოცულობა - 306,94 მ³, 2012 წლის 2 მაისს გამოყოფილ №... ტყეკაფზე - 238,6 მ³, 2013 წლის 15 აგვისტოს გამოყოფილ №... ტყეკაფზე მოჭრილი და ტყეში დატოვებული მერქნული რესურსის მოცულობა - 40,79 მ³, ხოლო უკანონოდ მოჭრილი - 2,79 მ³.

შესაძლებლობის ფარგლებში ჩატარებული თვალზომიერი და აზომვითი ტაქსაციით იქნა გაანგარიშებული შპს „...ს“ მიერ 2012-2015 წლებში ხე-ტყის დამზადების შედეგად ადგილზე დატოვებული (დაკოტრილი და დაუკოტრავი მორები, ხის ღეროები ვარჯით და სხვა) და შესაბამისად მოჭრილი მერქნული რესურსის პროგნოზული რაოდენობა და დაერიცხა მოსაკრებელი მხოლოდ 2012 წლის 25 აპრილს გამოყოფილ №... ტყეკაფზე, 2012 წლის 2 მაისს გამოყოფილ №... ტყეკაფსა და 2013 წლის 15 აგვისტოს გამოყოფილ №... ტყეკაფზე მოჭრილ და ტყეში დატოვებულ მერქნული რესურსზე.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ დარიცხვა მოხდა მხოლოდ იმ ტყეკაფებზე, რომლებიც 2011 წლის 20 იანვრის №2 ხელშეკრულების საფუძველზე ჰქონდა მოსარჩელეს გამოყოფილი და ამავე ხელშეკრულების საფუძველზე, აღნიშნულ ტყეკაფებზე ევალებოდა როგორც ფიზიკური ტერიტორიის დაცვა, ისე ჭრების პარალელურად ნარჩენების განთავსება მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე. ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში გამოყოფილ ტყეკაფზე მოსარჩელის უფლება-მოვალეობების გათვალისწინებით, სწორედ იგი იყო უფლებამოსილი ხის მერქნული რესურსის მოჭრაზე და ნარჩენების გატანაზე.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას, რომ მხოლოდ ის ფაქტი, რომ მერქნული რესურსის ოდენობა ზუსტად არ დგინდება, არ გამორიცხავს საგადასახადო ორგანოს მიერ შესაბამისი დარიცხვის განხორციელებას, ვინაიდან საგადასახადო კანონმდებლობა დასაბეგრი ობიექტის ზუსტი ოდენობით განუსაზღვრელობისას, საგადასახადო ორგანოს არ ანიჭებს უფლებამოსილებას არ მოახდინოს დარიცხვა, პირიქით, მას საქართველოს საგადასახადო კოდექსით საგადასახადო ვალდებულებების არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით განსაზღვრის უფლება აქვს მინიჭებული.

შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ სადავო შემთხვევაში დარიცხვა განხორციელდა უფლებამოსილი ორგანოს მიერ კომპეტენტური პირის მიერ დაშვებული მეთოდის გამოყენებით მოპოვებული ინფორმაციის საფუძველზე.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გადაწყვიტა დავა.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „...ს“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 14 მარტის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ქ. ცინცაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ა. წულაძე