№ბს-388(2კ-19) 4 მარტი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ქეთევან ცინცაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 სექტემბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - ლ. ე-ე-ო-ი; მესამე პირები (სასკ 16.2) - შპს „...ი“; (სასკ 16.1) - საქართველოს განათლების, მეცნიერების კულტურისა და სპორტის სამინისტრო; ქ. ა-ი; ი. შ-ი).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2015 წლის 27 თებერვალს ლ. ე-ე-ო-მა, სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - ქალაქ თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ.

მოსარჩელემ ,,ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა №15-ში შპს „...ის“ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის კორექტირებული არქიტექტურული პროექტის შეთანხმების შესახებ“ სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 21 ივლისის №1396725 ბრძანების, ამავე სამსახურის 2014 წლის 5 დეკემბრის №1665170 ბრძანების და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილის 2015 წლის 22 იანვრის №12 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 4 მარტის განჩინებით, საქმეში მესამე პირებად ჩაებნენ, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად - შპს „...ი“, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად - საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტრო და ქ. ა-ი. ამასთან, ამავე სასამართლოს 2015 წლის 16 ივნისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაება ი. შ-ი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 23 თებერვლის გადაწყვეტილებით, ლ. ე-ე-ო-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 21 ივლისის №1396725 ბრძანება ,,ქ.თბილისში, ...ის ქუჩა №15-ში შპს ,,...ის“ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის კორექტირებული არქიტექტურული პროექტის შეთანხმების შესახებ“; ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 05 დეკემბრის №1665170 ბრძანება და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილის 2015 წლის 22 იანვრის №12 ბრძანება ,,ლ. ე-ე-ო-ის“ წარმომადგენლის ე. ს-ის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე“.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 23 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს შპს „...მა“, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურმა. აპელანტებმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 სექტემბრის განჩინებით შპს „...ის“, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 23 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ, ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებული სამართლებრივი დასკვნები და აღნიშნა, რომ სამშენებლო სამუშაოების ნებართვის გაცემისას განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა მოხდეს კანონმდებლობის მოთხოვნათა სრული დაცვით, საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა გამოკვლევის საფუძველზე, საჯარო და კერძო პირთა ინტერესების ურთიერთშეპირისპირების შედეგად.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მშენებლობის განხორციელება გავლენას ახდენს არა მხოლოდ ქალაქის იერსახეზე, არამედ გავლენას ახდენს უსაფრთხო გარემოს არსებობაზე. სწორედ ამიტომ, სადავო პერიოდში მოქმედი „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების მე-2 მუხლის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტების თანახმად, მშენებლობის ნებართვის გაცემა და სანებართვო პირობების დადგენა ხორციელდებოდა სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის უსაფრთხოებისა და უსაფრთხო გარემოს უზრუნველყოფის პრინციპების გათვალისწინებით. „სივრცითი მოწყობისა და ქალაქმშენებლობის საფუძვლების შესახებ“ საქართველოს კანონის 4.1 მუხლის ,,ა’’ ქვეპუნქტის თანახმად კი, ამ კანონის მიზანი იყო დაედგინა სივრცითი მოწყობისა და ქალაქთმშენებლობის ძირითადი ასპექტები, მათ შორის: მოსახლეობისათვის ჯანსაღი და უსაფრთხო საცხოვრებელი და სამოღვაწეო გარემოს შექმნისათვის, ხოლო ,,გ’’ ქვეპუნქტის თანახმად კულტურული მემკვიდრეობისა და ბუნებრივი რესურსების დაცვისა და განვითარებისათვის.

ამდენად, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა ადმინისტრაციული ორგანოების მითითება, რომ მათ მიერ ხდებოდა მხოლოდ კონკრეტულ ადგილზე, კონკრეტული მოცულობისა და ვიზუალის მქონე შენობა-ნაგებობის განთავსების შესაძლებლობის შეთანხმება, რადგან გარდა ვიზუალური მონაცემების შესწავლისა, ადმინისტრაციულ ორგანოს მშენებლობის ნებართვის გაცემამდე უნდა გამოეკვლია არა მხოლოდ დამკვეთის მიერ წარდგენილი დოკუმენტაცია, არამედ უნდა შეეფასებინა, მშენებლობა ხომ არ წარმოქმნიდა საფრთხეს როგორც უშუალოდ მშენებლობის განმახორციელებელი პირისა და შესაბამის შენობაში მაცხოვრებელთა, ისე მესამე პირების სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისთვის.

სააპელაციო პალატის შეფასებით, დაუშვებელი იყო ისეთი მშენებლობის შეთანხმება, რომელიც უსაფრთხო გარემოს უზრუნველყოფას ვერ მოახდენდა. ამდენად, საკითხის შესწავლისას, ადმინისტრაციულ ორგანოს უნდა ემოქმედა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულების ფარგლებში.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ გასაჩივრებული აქტების კანონიერების შემოწმებისას არსებითი იყო იმ ფაქტის განსაზღვრა, თუ რამდენად იყო დაცული მესამე პირთა ინტერესები, ხომ არ იყო მშენებლობის შეთანხმებული პროექტი საფრთხის შემცველი. ასევე, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ ქ.თბილისში, ...ის ქუჩა №17-ში მდებარე უძრავი ქონება წარმოადგენდა კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს, უნდა დადგენილიყო, რომ პროექტის შესაბამისად მშენებლობით, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი არ დაზიანდებოდა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნების შესწავლის, ურთიერთშეჯერებისა და შეფასების შედეგად ცალსახად დგინდებოდა, სადავო აქტით შეთანხმებული პროექტით გათვალისწინებული სამუშაოების შედეგად ლ. ე-ე-ო-ის საკუთრების ობიექტისათვის ზიანის მიყენების, არსებითი საფრთხის წარმოქმნის, შენობის მდგომარეობის მუდმივად გადამოწმების საჭიროების, შენობის დაზიანების ფაქტი. აღნიშნულით კი საფრთხე ექმნებოდა არა მხოლოდ უძრავ ქონებას, როგორც კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს, არამედ წარმოიქმნებოდა მოქალაქეთა სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისათვის ზიანის მიყენების პირდაპირი საფრთხე.

სააპელაციო პალატამ ასევე გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტება, რომ დარღვეული იყო ქალაქ თბილისის საკრებულოს 2009 წლის 27 მარტის №4-13 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული ,,ქ.თბილისის ტერიტორიის გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესით’’ (სადავო პერიოდში მოქმედი) დადგენილი მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონასთან დაკავშირებული მოთხოვნები, რაც ასევე დადასტურებული იყო საქმეში არსებული მტკიცებულებებითა და ადგილზე დათვალიერებით.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მართალია შპს „...ს“ სადავო აქტების მიმართ გააჩნდა კანონიერი ნდობა, რადგან მათ საფუძველზე განახორციელა მშენებლობა, თუმცა ამავდროულად, სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრატიკაზე და აღნიშნა, რომ იმგვარი გარემოებების დადგენის პირობებში, როცა უკანონო აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის სამართლებრივი შედეგებით დაირღვა სახელმწიფო, საზოგადოებრივი ან სხვა პირის კანონიერი უფლებები, ან კანონიერი ინტერესები, კანონმდებელი აქტს არ მიიჩნევდა განსაკუთრებული სამართლებრივი დაცვის ობიექტად, რამდენადაც აქტის კანონიერებისა და აქტის ადრესატის კანონიერი ნდობის უფლების კონფლიქტის, კონკურენციის პირობებში კანონმდებელი პრიორიტეტულად მიიჩნევდა არა აქტის ადრესატის, არამედ მესამე პირების კანონიერი ნდობის უფლების დაცვას. კანონიერი ნდობის უფლებით აქტის ადრესატი დაცული იყო იმ ვითარებაში, როცა მისი ნდობის უფლება კონფლიქტში იყო მხოლოდ კანონიერების პრინციპთან, მაგრამ თუ ამავდროულად უკანონო აქტი მესამე პირის კანონიერი ნდობის უფლებას არსებითად არღვევდა, შეუძლებელი იყო პრიორიტეტულად განხილულიყო აქტის ადრესატის კანონიერი ნდობის უფლება სხვა მესამე პირთა კანონიერი ნდობის უფლების იგნორირების ხარჯზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 სექტემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს სსიპ ქალაქ თბილისის მინიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურმა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ. კასატორებმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორები მიუთითებენ, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილება ითვალისწინებდა იმ სავალდებულო დოკუმენტაციას, რომელთა წარმოდგენაც საჭიროა მშენებლობის ნებართვის გასაცემად. აღნიშნულ ჩამონათვალში კი საუბარი არ არის სეისმური ზემოქმედების შესახებ დასკვნის წარმოდგენის სავალდებულოობაზე. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 81-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ არის მოსთხოვოს განმცხადებელს წარადგინოს სხვა რაიმე დამატებითი საბუთი ან ინფორმაცია კანონით გათვალისწინებული საბუთის ან ინფორმაციის გარდა. შესაბამისად, არქიტექტურის სამსახური დამკვეთს ვერ მოსთხოვდა ასეთი დასკვნის წარდგენას.

კასატორები ასევე მიუთითებენ, რომ მომიჯნავე შენობა-ნაგებობებზე საპროექტო სამუშაოების ზეგავლენის შეფასება არ არის გათვალისწინებული მშენებლობის ნებართვის გაცემის არცერთი სტადიის ფარგლებში. ახალი მშენებლობისას, იმ არსებულ შენობა-ნაგებობაზე ზემოქმედების შეფასება, რომლის მომიჯნავედაც დაგეგმილია მშენებლობა, გათვალისწინებულია საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 35-ე მუხლის მე-4 პუნქტით. ამავე დადგენილების 33-ე მუხლის მე-4 პუნქტი ზემოხსენებული დასკვნის მოპოვების ვალდებულებას უკავშირებს სამშენებლო სამუშაოების დაწყების პროცესს, შესაბამისად, იგი არ წარმოადგენს მშენებლობის ნებართვის გაცემის სამართლებრივ საფუძველს.

კასატორები ასევე აღნიშნავენ, რომ საქმეში წარმოდგენილი დასკვნებით არ დასტურდება ის გარემოება, რომ მოწინააღმდეგე მხარეს (მოსარჩელეს) ზიანი ადგება სამსახურის მიერ გაცემული ნებართვის შედეგად, ვინაიდან იმ შემთხვევაში, თუკი დამკვეთი არ აწარმოებს სამშენებლო სამუშაოებს შესაბამისი წესების დაცვით, მისი შეუსრულებლობა ვერ გახდება სამსახურის მიერ გაცემული მშენებლობის ნებართვის კანონიერების ეჭვქვეშ დაყენების საფუძველი. აქედან გამომდინარე, აღნიშნული საკითხი სცდება ადმინისტრაციული დავის საგანს და მხარეთა შორის სამოქალაქო დავის საგანი შეიძლება გახდეს.

კასატორი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია მიუთითებს, რომ სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის მიერ გამოცემული ბრძანებები არის აღმჭურველი ხასიათის. ამგვარ შემთხვევებში კანონმდებლობის იმპერატიული მოთხოვნაა, რომ ინტერესთა პროპორციულობის გათვალისწინებით მოხდეს აქტის ძალაში დატოვებით მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანისა (არსებობის შემთხვევაში) და აქტის ბათილად ცნობით დამკვეთისთვის მიყენებული ზიანის ურთიერთშედარება. კასატორის მოსაზრებით, სამშენებლო სამუშაოების დასრულების ფაქტორის გათვალისწინებით, თუნდაც სამშენებლო სამუშაოების წარმოების პროცესიდან გამომდინარე რაიმე ზიანის არსებობა გადაწყვეტილების მიღების დროისთვის უკვე გამორიცხული იყო, შესაბამისად, მშენებლობის ნებართვის ბათილად ცნობის პირობებში, როდესაც დამკვეთს მოუწევს სადემონტაჟო სამუშაოების განხორციელება, სასამართლომ არათუ უზრუნველყო მოსარჩელის ინტერესების დაცვა, არამედ მიღებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი შედეგების გათვალისწინებით დამატებითი საფრთხე შეუქმნა მომიჯნავედ მდებარე საკუთრებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 25 მარტის განჩინებით (მოსამართლე - ვასილ როინიშვილი), საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის საკასაციო საჩივრები.

ამასთან, მოსამართლე - ვასილ როინიშვილის საკონსტიტუციო სასამართლოს წევრად არჩევის გამო, 2020 წლის 23 ივნისს საქმეთა ელექტრონული განაწილების სისტემის მეშვეობით ზემოაღნიშნული ადმინისტრაციული საქმე განაწილდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის მოსამართლე - ქეთევან ცინცაძეზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებენ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარებიან დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს ,,ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა №15-ში შპს „...ის“ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის კორექტირებული არქიტექტურული პროექტის შეთანხმების შესახებ“ ქალაქ თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 21 ივლისის №1396725 ბრძანების, ამავე სამსახურის 2014 წლის 5 დეკემბრის №1665170 ბრძანების და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილის 2015 წლის 22 იანვრის №12 ბრძანების კანონიერების შეფასება წარმოადგენს.

საკასაციო პალატა მიუთითებს სადავო პერიოდში მოქმედ „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილებაზე (ძალადაკარგული 2020 წლის 4 მარტიდან), რომლის 33-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მშენებლობის განხორციელების სამართლებრივი საფუძველია: ა) ამ დადგენილების შესაბამისად გაცემული მშენებლობის ნებართვა; ბ) ამ მუხლის მე-4 პუნქტით დადგენილი დოკუმენტაცია, რომელიც ცალსახად მიუთითებს მშენებლობის შესაძლებლობაზე; გ) კანონმდებლობა, მათ შორის, ეს დადგენილება, სამშენებლო რეგლამენტი და ტერიტორიების სივრცითი მოწყობისა და ქალაქთმშენებლობითი დოკუმენტების მოთხოვნები. დასახელებული დადგენილების მე-3 მუხლის 43-ე პუნქტის თანახმად, მშენებლობის ნებართვა არის განსაკუთრებული იერარქიის ნებართვა, როგორც წესი, იყოფა სამ ურთიერთდამოკიდებულ, მაგრამ ადმინისტრაციული წარმოების თვალსაზრისით დამოუკიდებელ სტადიად: I სტადია – ქალაქთმშენებლობითი პირობების დადგენა (მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დამტკიცება); II სტადია – არქიტექტურულ-სამშენებლო პროექტის შეთანხმება (არქიტექტურული პროექტის, კონსტრუქციული ან/და ტექნოლოგიური სქემის შეთანხმება); III სტადია – მშენებლობის ნებართვის გაცემა.

სადავო პერიოდში მოქმედი ქალაქ თბილისის მთავრობის 2008 წლის 22 დეკემბრის №24.16.832 დადგენილებით დამტკიცებული „ქალაქ თბილისის მერიის საჯარო სამართლის იურიდიული პირის - არქიტექტურის სამსახურის (სააგენტოს) წესდების (დებულება)“ (ძალადაკარგულია ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 12/30/2014 №20-104 დადგენილებით) მე-2 მუხლის თანახმად, სამსახურის მიზნებია: ა) სამსახურის საქმიანობის ძირითადი მიზანია მის კომპეტენციას მიკუთვნებულ საკითხებთან დაკავშირებით ქ.თბილისის ადმინისტრაციულ ტერიტორიულ საზღვრებში ერთიანი საჯარო ხელისუფლების განხორციელება; ბ) ქალაქის განვითარების კონცეფციის შემუშავება, მისი სივრცით-ტერიტორიული დაგეგმარების თაობაზე შესაბამისი კვლევების ჩატარება და რეკომენდაციების მომზადება; გ) თავისი კომპეტენციის ფარგლებში კანონით გათვალისწინებული საქმიანობის განხორციელება; ამავე დებულების 3.1 მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სამსახურის ერთ-ერთ ფუნქციას წარმოადგენს დადგენილი წესით სამშენებლოდ მიწის ნაკვეთის გამოყენების პირობების დადგენა, არქიტექტურულ-სამშენებლო პროექტის შეთანხმება, მშენებლობის ნებართვის გაცემა და კანონმდებლობით დადგენილი წესით მათში ცვლილებების შეტანა.

ზემოაღნიშნული საკანონმდებლო ნორმების საფუძველზე, საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახური არის თბილისში არქიტექტურულ- სამშენებლო სფეროში ერთადერთი ერთიანი საჯარო ხელისუფლების განმახორციელებელი ორგანო, იგი ვალდებული არის იზრუნოს ქალაქის მხატვრული იერსახის შემდგომი გაუმჯობესებისათვის და ამ კუთხით იგი სარგებლობს დისკრეციული უფლებამოსილებით. შესაბამისად, მას დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში, შესაძლებლობა აქვს ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, საქმის გარემოებების შესწავლისა და შეფასების შემდგომ, განსაზღვროს სამშენებლო სამუშაოების განხორციელების მიზანშეწონილობა და მისი შესაბამისობა სამსახურის მიერ შემუშავებულ ქალაქის განვითარების პოლიტიკასთან. ამასთან, დისკრეციული უფლებამოსილება უნდა განხორციელდეს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-6 და მე-7 მუხლებით დადგენილი წესით - კანონით დადგენილ ფარგლებში, კანონით განსაზღვრული მიზნით და საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობის გათვალისწინებით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სადავო პერიოდში მოქმედ, „ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის“ მე-16 მუხლის მე-2 პუნქტის „ნ“ და „ტ“ ქვეპუნქტებზე, რომლის თანახმად, მუნიციპალიტეტის საკუთარი უფლებამოსილებებია: ნ) მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მშენებლობის ნებართვის გაცემა, მშენებლობაზე ზედამხედველობის განხორციელება საქართველოს საკანონმდებლო აქტებით დადგენილი წესითა და დადგენილ ფარგლებში; ტ) ადგილობრივი თვითმყოფადობის, შემოქმედებითი საქმიანობისა და კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და განვითარება; ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურის ძეგლთა მოვლა-შენახვა, რეკონსტრუქცია და რეაბილიტაცია; მუნიციპალიტეტის მართვაში არსებული ბიბლიოთეკების, საკლუბო დაწესებულებების, კინოთეატრების, მუზეუმების, თეატრების, საგამოფენო დარბაზებისა და სპორტულ-გამაჯანსაღებელი ობიექტების ფუნქციონირების უზრუნველყოფა და ახალი ობიექტების მშენებლობა.

ამასთან, სადავო პერიოდში მოქმედი, „კულტურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, კულტურის სფეროში ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოთა კომპეტენციას განეკუთვნება კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტების დაცვა. ამავე კანონის 22-ე მუხლის პირველ პუნქტის თანახმად, სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოები და მუნიციპალიტეტის ორგანოები ვალდებული არიან უზრუნველყონ ისტორიისა და კულტურის ძეგლების გამოვლენა, აღრიცხვა, შესწავლა, რესტავრაცია და დაცვა. ხოლო, ამავე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, სახელმწიფო ორგანოები ვალდებულნი არიან ხელი შეუწყონ კერძო მფლობელობაში არსებული ძეგლების დაცვასა და გამოყენებას. აგრეთვე „კულტურული მემკვიდრეობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის „მ“ ქვეპუნქტის თანახმად, კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა არის სამართლებრივ, სამეცნიერო-კვლევით, სარეაბილიტაციო, საინფორმაციო და საგანმანათლებლო ღონისძიებათა ერთობლიობა, რომლის მიზანია კულტურული მემკვიდრეობის სრული მრავალფეროვნებით შენარჩუნება და მისი მდგრადი განვითარების უზრუნველყოფა.

საკასაციო პალატა ასევე მიუთითებს სადავო პერიოდში მოქმედ, „სივრცითი მოწყობისა და ქალაქთმშენებლობის საფუძვლების შესახებ“ საქართველოს კანონის (ძალადაკარგულია - 20.07.2018, №3213) მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ და „გ“ ქვეპუნქტებზე, რომლის თანახმად, ამ კანონის მიზანია დაადგინოს სივრცითი მოწყობისა და ქალაქთმშენებლობის ძირითადი ასპექტები, მათ შორის: ა) მოსახლეობისათვის ჯანსაღი და უსაფრთხო საცხოვრებელი და სამოღვაწეო გარემოს შექმნისათვის; გ) კულტურული მემკვიდრეობისა და ბუნებრივი რესურსების დაცვისა და განვითარებისათვის. ხოლო „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების მე-2 მუხლის თანახმად, მშენებლობის ნებართვის გაცემა და სანებართვო პირობების დადგენა ხორციელდება შემდეგი პრინციპებით: ა) სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის უსაფრთხოება; ბ) უსაფრთხო გარემოს უზრუნველყოფა; გ) კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და შენარჩუნება; დ) საკუთრების უფლების დაცვა და რეალიზაცია.

საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ მშენებლობის ნებართვის გაცემამდე უნდა გამოიკვლიოს არა მხოლოდ დამკვეთის მიერ წარდგენილი დოკუმენტაცია, არამედ უნდა შეაფასოს, მშენებლობა ხომ არ წარმოქმნის საფრთხეს როგორც უშუალოდ მშენებლობის განმახორციელებელი პირისა და შესაბამის შენობაში მაცხოვრებელთა, ისე მესამე პირების უსაფრთხო გარემოსთვის, სიცოცხლისა და ჯანმრთელობისთვის. მშენებლობის ნებართვის გაცემამდე ასევე უნდა დადგინდეს, რომ პროექტის შესაბამისად მშენებლობით კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის დაზიანება არ მოხდება. აღნიშნული გარემოებების შესაფასებლად კი, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, ხოლო ამავე კოდექსის 97-ე მუხლის თანახმად, საქმის გარემოებებიდან გამომდინარე ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია: გამოითხოვოს დოკუმენტები, შეაგროვოს ცნობები, მოუსმინოს დაინტერესებულ მხარეებს, დაათვალიეროს მოვლენის ან შემთხვევის ადგილი, დანიშნოს ექსპერტიზა, გამოიყენოს აუცილებელი დოკუმენტები და აქტები, მტკიცებულებათა შეგროვების, გამოკვლევისა და შეფასების მიზნით მიმართოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სხვა ზომებს.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს საქმეში წარმოდგენილ ექსპერტიზის დასკვნებზე, კერძოდ, შპს ,,...ის“ 2011 წლის 07 ივნისის №107/11 დასკვნაზე, შპს ,,თ...ს“-ის არქიტექტორის გ. ი-ის მიერ 2015 წლის 26 თებერვალს მომზადებულ საექსპერტო დასკვნაზე, სსიპ საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტის სასწავლო, სამეცნიერო, სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის მიერ 2015 წელს გაცემული ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნაზე, სსიპ „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლოს ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2016 წლის 03 ივნისის ექსპერტის №003196516 დასკვნაზე, რომლებიც ადასტურებენ იმ ფაქტს, რომ ...ის ქუჩა №15-ში მიმდინარე მშენებლობა საფრთხის შემცველი და ზიანის მომტანია ...ის ქუჩა №17-ში მდებარე, მოწინააღმდეგე მხარის (მოსარჩელის) საკუთრებაში არსებული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლისთვის. ამასთან, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორთა შეფასებას, რომ ...ის ქუჩა №17-ში უძრავი ქონებისათვის შექმნილი საფრთხე და მიყენებული ზიანი გამოწვეულია პროექტის დარღვევით მშენებლობით და არა თავად პროექტით, ვინაიდან, საექსპერტო დასკვნები მიუთითებენ პროექტის სრულყოფილად განხორციელების პირობებშიც, შესაბამისი ობიექტის დაზიანების რეალურ რისკებზე.

საკასაციო პალატა ასევე ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, სადავო პერიოდში მოქმედი, ქალაქ თბილისის საკრებულოს 2009 წლის 27 მარტის №4-13 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული ,,ქ.თბილისის ტერიტორიის გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესით’’ (სადავო პერიოდში მოქმედი) დადგენილი მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონასთან დაკავშირებული მოთხოვნების დარღვევის შესახებ. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის განმარტებას და თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ ჩატარებული ადგილზე დათვალიერების, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების, მათ შორის, შპს ,,თ...ს“-ის არქიტექტორის გ. ი-ის მიერ 2015 წლის 26 თებერვალს მომზადებულ საექსპერტო დასკვნის საფუძველზე, დადგენილად მიიჩნევს, რომ დარღვეულია მიწის ნაკვეთის მიჯნის ზონასთან დაკავშირებული კანონისმიერი მოთხოვნები (ე.წ. „ჩაუხედაობის პრინციპი“).

საკასაციო პალატა ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორის, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის პოზიციას, რომ წინამდებარე საქმეში, დაუშვებელია აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა მხარის (მოპასუხე - შპს „...ის“) ინტერესების გათვალისწინებით.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო პალატამ არსებითად სწორად შეაფასა საქმეზე დადგენილი გარემოებები და მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკაზე, რომლის თანახმადაც, „იმგვარი გარემოებების დადგენის პირობებში, როცა უკანონო აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის სამართლებრივი შედეგებით დაირღვა სახელმწიფო, საზოგადოებრივი, ან სხვა პირის კანონიერი უფლებები, ან კანონიერი ინტერესები, კანონმდებელი აქტს არ მიიჩნევს განსაკუთრებული სამართლებრივი დაცვის ობიექტად, რამდენადაც აქტის კანონიერებისა და აქტის ადრესატის კანონიერი ნდობის უფლების კონფლიქტის, კონკურენციის პირობებში კანონმდებელი პრიორიტეტულად მიიჩნევს არა აქტის ადრესატის, არამედ მესამე პირების კანონიერი ნდობის უფლების დაცვას.

კანონიერი ნდობის უფლებით აქტის ადრესატი დაცულია იმ ვითარებაში, როცა მისი ნდობის უფლება კონფლიქტშია მხოლოდ კანონიერების პრინციპთან, მაგრამ თუ ამავდროულად უკანონო აქტი მესამე პირის კანონიერი ნდობის უფლებას არსებითად არღვევს, შეუძლებელია პრიორიტეტულად იქნეს განხილული აქტის ადრესატის კანონიერი ნდობის უფლება სხვა, მესამე პირთა კანონიერი ნდობის უფლების იგნორირების ხარჯზე. ნორმის ამგვარი განმარტება წინააღმდეგობაში მოდის როგორც საჯარო მმართველობის კანონიერებისა და ადამიანის უფლებების დაცვის სტანდარტებით, ისე სამართლიანი მართლმსაჯულების განხორციელების ვალდებულებასთან“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის განჩინებები: ბს-367-363(კ-14); ბს-226-224(კს-12); ბს-226-224(კ-17)).

ამდენად, საკასაციო სასამართლო სრულად ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ, ვინაიდან, რეალური საფრთხე ექმნება კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლსა და მოსარჩელის ინტერესს - უსაფრთხო გარემოს უზრუნველყოფის კუთხით, არსებობს გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს.

ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან, სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს საკასაციო საჩივარზე 27/12/2018 წ. საგადახდო მოთხოვნა №02534-ით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი - 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, მას უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №GE24NB0330100200165022, საბიუჯეტო შემოსავლის სახაზინო კოდი №300773150.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 სექტემბრის განჩინება;

3. სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 27/12/2018წ. საგადახდო მოთხოვნა №02534-ით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70 პროცენტი - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №GE24NB0330100200165022, საბიუჯეტო შემოსავლის სახაზინო კოდი №300773150.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ქ. ცინცაძე

მოსამართლეები: ნ. ქადაგიძე

ნ. სხირტლაძე