საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

№ბს-1305(კ-19) 20 იანვარი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ი. ბ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 26 ივნისის განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2019 წლის 21 თებერვალს ი. ბ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, მისი ოჯახი შედგება 4 წევრისგან. მას საკუთრებაში არ გააჩნია საცხოვრებელი ადგილი და სოციალურად დაუცველია. 2012 წლიდან პარლამენტის დეპუტატის შუამდგომლობით შესახლდა და დღემდე ცხოვრობს ს/კ: №... რეგისტრირებულ ფართში, მდებარე: ქ. თბილისი, ...ის ..., მე-... მ/რაიონი, სადარბაზო N..., კორპუსი N..., ბინა ....

აღნიშნული უძრავი ქონება 2013 წლის 24 სექტემბერს დარეგისტრირდა სახელმწიფოს საკუთრებად. შესახლების შემდეგ, 2012 წლიდან 2018 წლამდე, არაერთხელ მიმართა სახელმწიფო ორგანოებს, ზემოხსენებული უძრავი ქონების დაკანონების თაობაზე, რის შემდგომაც მიიღო არაერთი დაპირება საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სისტემაში შემავალი სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს მხრიდან. სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს წერილობითი დოკუმენტების თანახმად, თუ მუნიციპალიტეტი მოითხოვდა უძრავი ქონების გადაცემას, სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო გამოთქვამდა მზადყოფნას ემსჯელა ქონების გადაცემის საკითხზე.

2018 წლის 23 თებერვალს ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სამგორის რაიონის გამგეობამ გაუგზავნა შუამდგომლობა სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მასზედ, რომ სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება (მდებარე: ...ის ..., მე- ... მ/რაიონი, სადარბაზო ..., კორპუსი N..., ბინა ..., საკადასტრო კოდი: №...) გადასცემოდა ქ.თბილისის თვითმმართველ ერთეულს, შემდგომში აღნიშნულ მისამართზე მცხოვრები მოქალაქე ი. ბ-ისთვის საცხოვრებელი ფართის საკუთრებაში გადასაცემად.

2018 წლის 27 მაისს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ წერილობითი თხოვნით მიმართა სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს, განეხილათ უძრავი ქონების, მდებარე: ქ. თბილისი, ...ის ..., მე- ... მ/რაიონი, სადარბაზო ..., კორპუსი N..., ბინა ..., ს/კ: №..., ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტისათვის უსასყიდლოდ გადაცემის საკითხი, რათა შემდგომ აღნიშნული ქონება გადაეცათ მოსარჩელისთვის. აღნიშნულ საკითხზე სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ უპასუხა 2018 წლის 21 მაისის წერილით და კვლავ გამოთქვა მზაობა ქონების გადაცემაზე. შესაბამისად, რადგან სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო და მუნიციპალიტეტი სრულ მზაობას გამოთქვამდნენ, რომ ფართი ჯერ მუნიციპალიტეტის ბალანსზე გადასულიყო და შემდეგ მერიას მოსარჩელისთვის გადაეცა, მოსარჩელის განმარტებით, მას გაუჩნდა კანონიერი ნდობა აღნიშნულ დაპირებაზე. მან 2012-2018 წლების განმავლობაში დიდი ძალისხმევით შექმნა ელემენტარული საცხოვრებელი პირობები. საცხოვრებელ ფართში შეიყვანა გაზი, ელექტროენერგია. კომუნალური გადასახადების გადამხდელადაც ის არის რეგისტრირებული.

მოსარჩელის განმარტებით, როგორც სახელმწიფო ორგანოები პირდებოდნენ, მხოლოდ ფორმალური მხარე იყო დარჩენილი და დაკავებული ფართი მისი საკუთრება გახდებოდა, თუმცა მოგვიანებით, ფიზიკურმა პირმა - ზ. გ-ამ მოითხოვა სახელმწიფო საკუთრების უფლების რეგისტრაციის გაუქმება უძრავ ქონებზე, მდებარე, ქ. თბილისი, ...ის ..., მე- ... მ/რაიონი, სადარბაზო ..., კორპუსი N..., ბინა ..., ს/კ: №..., ვინაიდან, აღნიშნული ფართი მისი საკუთრება იყო.

სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 4 ოქტომბრის №1/1-2284 ბრძანებისა და 2018 წლის 25 სექტემბრის №124 ოქმის შედეგების საფუძველზე, სადავო ფართზე გაუქმდა სახელმწიფოს საკუთრების უფლება, იმ მოტივით, რომ ფიზიკური პირის - ზ. გ-ას საკუთრებაში არსებული ფართი საკადასტრო კოდით: №... და მოსარჩელის მიერ დაკავებული ფართი საკადასტრო კოდით: №... იდენტურ ქონებას წარმოადგენდა.

სააგენტოს აღნიშნული გადაწყვეტილება მოარჩელემ ადმინისტრაციული საჩივრით გაასაჩივრა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროში, რომლის 2019 წლის 22 იანვრის №1-1/33 ბრძანებით მას უარი ეთქვა ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ ,,მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილზე საკუთრების უფლებით მიკუთვნებული მიწის ნაკვეთის, მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების და სხვა შენობა-ნაგებობების არასაცხოვრებელი ფართობის, სასოფლო-სამეურნეო და არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთების კუთვნილების განსაზღვრის საკითხების განმხილველი კომისიის შექმნისა და დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2012 წლის 16 ოქტომბრის №1/1-90 ბრძანებით შექმნილი კომისიის 2018 წლის 25 სექტემბრის №124 ოქმის შედეგების დამტკიცების შესახებ“ სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 4 ოქტომბრის №1/1-2284 ბრძანების, ,,მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილზე საკუთრების უფლებით მიკუთვნებული მიწის ნაკვეთის, მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების და სხვა შენობა-ნაგებობების არასაცხოვრებელი ფართობის, სასოფლო-სამეურნეო და არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთების კუთვნილების განსაზღვრის საკითხების განმხილველი კომისიის შექმნისა და დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2012 წლის 16 ოქტომბრის №1/1-90 ბრძანებით შექმნილი კომისიის 2018 წლის 25 სექტემბრის №124 ოქმის შედეგების (ზ. გ-ას ნაწილში) და ,,ი. ბ-ის ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ“ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 2019 წლის 22 იანვრის №1-1/33 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 22 თებერვლის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირებად ჩაებნენ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სამგორის რაიონის გამგეობა და ზ. გ-ა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილებით ი. ბ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი. ბ-მა, რომლითაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 26 ივნისის განჩინებით ი. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დავის გადაწყვეტისას ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ უძრავი ქონება, მდებარე: ქ.თბილისი, ვარკეთილი ..., მე- ... მ/რაიონი, კორპ. №..., ნაკვეთის საკუთრების ტიპი: საერთო საკუთრება, ნაკვეთის ფუნქცია: არასასოფლო-სამეურნეო, დაუზუსტებელი ფართობი: 1946.00 კვ. მეტრი, ნაკვეთის წინა ნომერი: ..., მიწის (უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდი: №..., სართული ..., ბინა №..., ფართი 90 კვ.მეტრი, 2007 წლის 04 ივნისიდან საკუთრების უფლებით აღრიცხულია ზ. გ-ას სახელზე, ხოლო სახელმწიფოს საკუთრების უფლების რეგისტრაცია №... საკადასტრო ერთეულზე განხორციელდა მოგვიანებით, კერძოდ კი ,,უძრავ ნივთებზე სახელმწიფოს საკუთრების რეგისტრაციის მოთხოვნის შესახებ’’ სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს თავმჯდომარის 2013 წლის 24 სექტემბრის №1/1-824 ბრძანების საფუძველზე, შესაბამისად სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სადავო ფართზე სახელმწიფოს საკუთრების რეგისტრაციას წინ უსწრებს ზ. გ-ას რეგისტრაცია, იმ პირობებში კი, როდესაც დადგენილია, რომ ზ. გ-ას საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების (ს/კ ...) რეგისტრაცია წინ უსწრებს სახელმწიფოს მიერ საკადასტრო კოდზე N ... განხორციელებულ რეგისტრაციას, შეუძლებელია უპირატესობა მიენიჭოს სახელმწიფოს საკუთრების უფლებას, რამდენადაც ზ. გ-ას საკუთრების უფლება აღიარებული და დაცულია არა მხოლოდ საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლით, არამედ „ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის“ პირველი დამატებითი ოქმის 1-ლი მუხლით.

ამასთან, სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილებაზე (საქმე №ბს-367-363(კ-12), რომლითაც სასამართლომ განმარტა, რომ საკუთრება არის ფაქტი და დაუშვებელია ბუნებაში მისი აბსტრაქტული სახით არსებობა. საკითხის საწინააღმდეგოდ გადაწყვეტა ლახავს სამართლებრივ უსაფრთხოებას, ქმნის მდგომარეობას, როდესაც პირი არის საკუთრების უფლების მატარებელი თუმცა არ გააჩნია საკუთრების უფლების ობიექტი, რაც ეწინააღმდეგება საკუთრების უფლების არსს, რადგან არ არსებობს საკუთრების უფლება ამ უფლების ობიექტისაგან დამოუკიდებლად. საგანთა ნამდვილი მდგომარეობა და რეგისტრირებული მონაცემები უნდა იყოს თანხვედრაში, ხოლო დუბლირების და პარალელიზმის გამოვლენის შემთხვევაში, უნდა გაერკვეს საკითხი იმის შესახებ, თუ რომელ რეგისტრაციას გააჩნია უკეთესი სამართლებრივი საფუძველი.

ურთიერთდაპირისპირებული ჩანაწერების არსებობასთან მიმართებით კი საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ უპირატესობა უნდა მიენიჭოს იმ უფლებას, რომელიც ქრონოლოგიურად უფრო ადრე არის რეგისტრირებული, ვინაიდან წინმსწრები რეგისტრაციის ჩანაწერის მოქმედება გამორიცხავს შემდეგი ჩანაწერის კანონიერებას.

ამავე დროს აღინიშნა, რომ რეესტრის ჩანაწერთა კონკურენციისას რეესტრის სანდოობა ვერ იმოქმედებს.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, იმ პირობებში, როდესაც ზ. გ-ას საკუთრების უფლება არსებობს სადავო ფართზე და იგი არ არის გაუქმებული, სახელმწიფოს არ ჰქონდა უფლება თავის სახელზე მოეხდინა სადავო ფართის რეგისტრაცია.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, აპელანტი ორივე ინსტანციის სასამართლოში აპელირებს, რომ იგი არის სოციალურად დაუცველი, არ გააჩნია არანაირი საცხოვრებელი, ხოლო სადავო უძრავ ქონებაში შესახლდა სახელმწიფო ნების საფუძველზე, რის გამოც არ ჰქონდა ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება მიეღო გადაწყვეტილება აღნიშნულ უძრავ ქონებაზე სახელმწიფოს საკუთრების უფლების გაუქმების შესახებ. მიუთითებს, რომ გააჩნია კანონიერი ნდობა ადმინისტრაციული ორგანოს დაპირებაზე და 2012 წლიდან 2018 წლის ჩათვლით, დიდი ძალისხმევით შექმნა ელემენტარული საცხოვრებელი პირობები, კერძოდ ფართში შეიყვანა გაზი და ელექტროენერგია და სწორედ აპელანტია რეგისტრირებული კომუნალური გადასახადების გადამხდელად.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის (საქმე №ბს-52-47(კ-13)23.07.2013წ) განმარტებაზე, რომ ,,ადმინისტრაციული სამართლის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ინსტიტუტს წარმოადგენს კანონიერი ნდობა. ... კანონიერი ნდობის უფლება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ ურთიერთობებში განსაკუთრებულ დატვირთვას ატარებს, რადგან ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ ურთიერთობას თავისი არსით სუბორდინაციული ხასიათი გააჩნია. კანონიერი ნდობის უფლება იცავს პირს ადმინისტრაციული ორგანოს სამართლებრივი შეცდომისა და მომავალში განსახორციელებელი მოქმედების შეუსრულებლობისაგან. აღნიშნული ინსტიტუტის სრულფასოვანი დამკვიდრება უზრუნველყოფს მმართველობის კანონიერებას, სტაბილურობას, მის ავტორიტეტს საზოგადოებაში. კანონიერი ნდობის ინსტიტუტის არსებობა პირდაპირ კავშირშია სამართლებრივ შედეგთან, სწორედ სამართლებრივი შედეგის სტაბილურობის შენარჩუნების მიზანს ემსახურება კანონიერი ნდობის დაცვა."

კანონიერი ნდობის წარმოშობის საფუძვლად, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-9 მუხლიდან გამომდინარე, გვევლინება ადმინისტრაციული ორგანოს დაპირება, თუმცა ამავე მუხლის მე-3 ნაწილი ადგენს, რომ ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია გასცეს დაპირება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის თაობაზე მხოლოდ დაინტერესებული მხარეების მიერ საკუთარი მოსაზრების წარდგენისა და იმ ადმინისტრაციული ორგანოს წერილობითი თანხმობის შემდეგ, რომელიც კანონმდებლობის შესაბამისად, აუცილებელია დაპირებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოსაცემად.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა, ერთი მხრივ, ზ. გ-ას კანონიერი საკუთრების უფლება და მეორე მხრივ, სადავო ობიექტზე სახელმწიფოს გაუქმებული საკუთრების უფლება. მოქმედი საკანონმდებლო რეგულაციების ფარგლებში, სადავო ფართზე სახელმწიფოს საკუთრების უფლების არსებობასთან პირდაპირ პროპორციულადაა დაკავშირებული ი. ბ-ის სამომავლო საკუთრების უფლების წარმოშობა. საქმეში წარმოდგენილი მასალებით დასტურდება, რომ სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს N... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული სახელმწიფო საკუთრების მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში გადასვლის მიზნით, მიმართული ჰქონდა სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოსათვის, შემდგომში უძრავი ქონების, აღნიშნულ მისამართზე მცხოვრები მოქალაქე ი. ბ-ისთვის საკუთრებაში გადაცემის მიზნით, თუმცა საქმის მასალებში წარმოდგენილი 2018 წლის 21 მაისის წერილით სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს ეცნობა, რომ სააგენტოში ზემოაღნიშნული საკითხი დასმული უნდა ყოფილიყო მუნიციპალიტეტის მერის მიერ დადგენილი წესით. აღნიშნული წერილი არ წარმოადგენს ადმინისტრაციულ დაპირებას. ამდენად, ნათელია, რომ სოციალური სახელმწიფოს პრინციპიდან გამომდინარე, მუნიციპალიტეტს დაწყებული ჰქონდა, ღონისძიებების განხორციელება სადავო ფართის ი. ბ-ისათვის გადაცემის მიზნით, თუმცა მას არ მიუღია იმ ადმინისტრაციული ორგანოს წერილობითი თანხმობა (სადავო ფართის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში გადაცემა), რომელიც კანონმდებლობის შესაბამისად აუცილებელია დაპირებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოსაცემად, რაც გახდებოდა ი. ბ-ის კანონიერი ნდობის წარმოშობის საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სოციალური სახელმწიფოს პრინციპიდან გამომდინარე სახელმწიფო ვალდებულებია - უზრუნველყოს სოციალურად დაუცველი პირი შესაბამისი სოციალური გარანტიებით, თუმცა იმ პირობებში, როდესაც სადავო ფართზე არსებობს ზ. გ-ას დაცვის ღირსი საკუთრების უფლება, დაუშვებელია, სახელმწიფოს განეხორციელებინა აღნიშნული ფართის ი. ბ-ისათვის გადაცემა, თუმცა სახელმწიფოს კვლავაც აქვს ვალდებულება ი. ბ-ი უზრუნველყოს შესაბამისი სოციალური გარანტიებით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 26 ივნისის გაჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ი. ბ-მა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორი საკასაციო საჩივარს აფუძნებდა იმავე გარემოებებზე, რაზეც მიუთითებდა სასარჩელო განცხადებაში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ი. ბ-ის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ი. ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს ,,მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილზე საკუთრების უფლებით მიკუთვნებული მიწის ნაკვეთის, მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების და სხვა შენობა-ნაგებობების არასაცხოვრებელი ფართობის, სასოფლო-სამეურნეო და არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთების კუთვნილების განსაზღვრის საკითხების განმხილველი კომისიის შექმნისა და დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2012 წლის 16 ოქტომბრის №1/1-90 ბრძანებით შექმნილი კომისიის 2018 წლის 25 სექტემბრის №124 ოქმის, აღნიშნული ოქმის საფუძველზე გამოცემული სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 4 ოქტომბრის №1/1-2284 ბრძანების და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 2019 წლის 22 იანვრის №1-1/33 ბრძანების, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა ი. ბ-ის ადმინისტრაციული საჩივარი, კანონიერების შემოწმება წარმოადგენს. მოსარჩელე სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების საფუძველზე, 2018 წლის 9 ოქტომბრიდან სახელმწიფოს საკუთრების უფლების რეგისტრაცის გაუქმებით (ს/კ: №...) წაერთვა უძრავ ნივთზე სამომავლოდ საკუთრების წარმოშობის უფლება.

საკასაციო პალატა მიუთითებს „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს კანონზე, რომელიც აწესრიგებს საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვასთან, განკარგვასა და სარგებლობაში გადაცემასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს. კანონის მე-2 მუხლის „ა“ პუნქტის თანახმად, სახელმწიფო ქონება არის სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მოძრავი და უძრავი ნივთები, არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე. ამავე კანონის პირველი მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად კი, სახელმწიფო ქონების მართვასა და განკარგვას ამ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში ახორციელებს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი − სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო.

სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოს, როგორც სახელმწიფო ქონების მართვაზე უფლებამოსილ პირს, შეუძლია გამოსცეს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები და მიმართოს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს კონკრეტულ ნივთზე სახელმწიფოს საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნით. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საჯარო რეესტრი არის საჯარო-სამართლებრივი ინსტიტუტი, რომელშიც ხდება ცალკეულ კერძო-სამართლებრივ უფლებათა რეგისტრაცია, კერძოდ, უძრავ ნივთებზე საკუთრება, იპოთეკა, გირავნობა, ყადაღა და სხვა სამართლებრივი უფლებები. საჯარო რეესტრი არის არა უბრალოდ უფლების ფიქსაციის ინსტიტუტი, არამედ ამ უფლების შექმნის საფუძველი - უფლება წარმოიშობა მხოლოდ საჯარო რეესტრში მისი რეგისტრაციის მომენტიდან. საჯარო რეესტრის მნიშვნელოვანი თვისება მისი საჯარო ხასიათია და იგი არსებითად სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა ინტერესების დაცვას ემსახურება.

საჯარო სამართლებრივი ინსტიტუტის ჩანაწერების მიმართ არსებობს კანონით დაცული უფლება - კანონიერი ნდობის უფლება, მესაკუთრედ რეგისტრირებულ სუბიექტს უნდა გააჩნდეს იმის ნდობა, რომ მარეგისტრირებელი ორგანო არ დაუშვებს მისი უფლებების ხელყოფას სხვა პირთა სასარგებლოდ, რაც სამოქალაქო კოდექსში განმარტებულია შემდეგი დათქმით, ,,სამოქალაქო რეესტრის ჩანაწერების მიმართ არსებობს უტყუარობის პრეზუმფცია“ /სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლი/. სააგენტო უძრავი ნივთის სახელმწიფო საკუთრებად რეგისტრაციის ბრძანების გამოცემამდე ვალდებულია სათანადოდ, შესაბამისი მტკიცებულებების მოპოვების გზით გამოიკვლიოს საქმისთვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება, ვინაიდან სხვა პირის სახელზე არსებული რეგისტრაცია, გამორიცხავს სახელმწიფოს სახელზე რეგისტრაციის განხორციელების შესაძლებლობას.

საქმის მასალებით დადასტურებულია და სადავო გარემოებას არ წარმოადგენს ის ფაქტი, რომ უძრავი ქონება, მდებარე: ქ.თბილისი, ვარკეთილი ..., მე- ... მ/რაიონი, კორპ. №..., ნაკვეთის საკუთრების ტიპი: საერთო საკუთრება, ნაკვეთის ფუნქცია: არასასოფლო-სამეურნეო, დაუზუსტებელი ფართობი: 1946.00 კვ. მეტრი, ნაკვეთის წინა ნომერი: 12, მიწის(უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდი: №..., სართული ..., ბინა №..., ფართი 90 კვ.მეტრი, 2007 წლის 04 ივნისიდან საკუთრების უფლებით აღრიცხულია ზ. გ-ას სახელზე, ხოლო სახელმწიფოს საკუთრების უფლების რეგისტრაცია №... საკადასტრო ერთეულზე განხორციელდა 2013 წელს, კერძოდ კი ,,უძრავ ნივთებზე სახელმწიფოს საკუთრების რეგისტრაციის მოთხოვნის შესახებ’’ სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს თავმჯდომარის 2013 წლის 24 სექტემბრის №1/1-824 ბრძანების საფუძველზე. საქმის მასალებიდან გამომდინარე, დასტურდება, რომ სადავო ფართზე სახელმწიფოს საკუთრების რეგისტრაციას წინ უსწრებს ზ. გ-ას რეგისტრაცია.

საკასაციო სასამართლომ არაერთგზის განმარტა სარეგისტრაციო საგანთან მიმართებაში დუბლირებისა და პარალელიზმის გამოვლენის შემთხვევაში, უკეთესი სამართლებრივი საფუძვლის განსაზღვრისა და რეგისტრირებულ უფლებათა რიგითობისათვის მნიშვნელობის მინიჭების საკითხი. „..უკეთუ სახეზეა ერთი და იგივე ობიექტზე ორი ჩანაწერის კონკურენცია, უპირატესობა უნდა მიენიჭოს იმ უფლებას, რომელიც ქრონოლოგიურად უფრო ადრეა რეგისტრირებული..“ (სუს 28.02.2013წ. Nბს-367-363(კ-12), 21.11.2012წ. Nბს-593-588(კ-11) გადაწყვეტილებები და სხვ.).

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ იმ პირობებში, როდესაც ზ. გ-ას საკუთრების უფლება არსებობს სადავო ფართზე და იგი არ არის გაუქმებული, სახელმწიფოს არ ჰქონდა უფლება თავის სახელზე მოეხდინა სადავო ფართის რეგისტრაცია.

საკასაციო სასამართლო ასევე არ იზიარებს კასატორის აპელირებას, ადმინისტრაციული ორგანების დაპირების მიმართ კანონიერი ნდობის არსებობაზე და მიუთითებს, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-9 მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანოს დაპირება არის ადმინისტრაციული ორგანოს წერილობითი დოკუმენტი, რომელიც ადასტურებს, რომ მოცემული ქმედება განხორციელდება, რაც შეიძლება გახდეს დაინტერესებული მხარის კანონიერი ნდობის საფუძველი. კანონიერი ნდობა ადმინისტრაციული სამართლის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ინსტიტუტია, იგი იცავს პირს ადმინისტრაციული ორგანოს სამართლებრივი შეცდომისა და მომავალში განსახორციელებელი მოქმედებების შეუსრულებლობისაგან.

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, ყოველგვარი დაპირება ვერ იქნება მიჩნეული კანონიერი ნდობის საფუძვლად. ასეთად მიიჩნევა მხოლოდ წერილობითი ფორმით შესრულებული დაპირება, რომლის შინაარსიდანაც აშკარად გამომდინარეობს, რომ ადმინისტრაციული ორგანო (თანამდებობის პირი) ვალდებულებას იღებს შეასრულოს რაიმე ქმედება.... (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2008 წლის 10 სექტემბრის განჩინება საქმეზე №ბს-942-903(კ-07)).

საკასაციო სასამართლო ადასტურებს, რომ საქმეში მსგავსი ტიპის დოკუმენტი წარმოდგენილი არ არის. მართალია, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2018 წლის 7 მაისის წერილი შეიცავს მითითებას, უძრავი ქონების შემდგომში მოქალაქე ი. ბ-ისთვის საკუთრებაში გადაცემის მიზანზე, თუმცა სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 21 მაისის წერილით, სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს ეცნობა, რომ საკითხი დასმული უნდა ყოფილიყო მუნიციპალიტეტის მერის მიერ. ამასთან, ეცნობა, რომ იმ შემთხვევაში, თუ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის მიერ დადგენილი წესით მოთხოვნილ იქნებოდა დაინტერესებაში არსებული უძრავი ნივთის ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებაში გადაცემა, სსიპ - სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო გამოთქვამდა მზადყოფნას განეხილა აღნიშნული საკითხი. წერილში ასევე აღნიშნულია, რომ წერილი არ წარმოადგენს ადმინისტრაციული ორგანოს დაპირებას და არ წარმოშობს აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის ვალდებულებას (იხ.ს.ფ 34-35).

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, იმ პირობებშიც კი, თუ წარმოდგენილი იქნება ადმინისტრაციული ორგანოს დაპირება, იმ მოცემულობიდან გამომდინარე, რომ ქონება არ წარმოადგენს სახელმწიფო საკუთრებას და სახელმწიფო არ არის მის განკარგვაზე უფლებამოსილი პირი დაპირება ვერ ჩაითვლება მართლზომიერად. რაც ბუნებრივია, არ გამორიცხავს სახელმწიფოს ზოგად ვალდებულებას იზრუნოს სოციალურად დაუცველი ოჯახის მიმართ.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ი. ბ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 26 ივნისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ქადაგიძე

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

ნ. სხირტლაძე