საქმე N:ბს-926(2კს-20).

საქმე #ბს-926(2კს-20) 3 დეკემბერი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, ალექსანდრე წულაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კერძო საჩივრის ავტორები (მოსარჩელეები) - გ. კ-ი, ლ. ხ-ი, ლ. ჩ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია

მოსარჩელეები - ე. რ-ე, ე. ა-ი, ზ. ა-ი, ა. მ-ი

მესამე პირი - ქალაქ თბილისის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

დავის საგანი - ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 7 ივლისის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ე. რ-ის, ლ. ხ-ის, ე. ა-ის, ზ. ა-ას, ა. მ-ის, გ. კ-ის, მ. ჩ-ის სარჩელები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ქალაქ თბილისის მერიას ე. რ-ის სასარგებლოდ 124 468.89 ლარის, ლ. ხ-ის სასარგებლოდ 187 501.74 ლარის, ე. ა-ის სასარგებლოდ 83 832.72 ლარისა და ეროვნულ ვალუტაში 550 აშშ დოლარის ექვივალენტის, ზ. ა-ას სასარგებლოდ 83 832.72 ლარისა და ეროვნულ ვალუტაში 550 აშშ დოლარის ექვივალენტის, ა. მ-ის სასარგებლოდ 83 832.72 ლარისა და ეროვნულ ვალუტაში 550 აშშ დოლარის ექვივალენტის, გ. კ-ის სასარგებლოდ 133 862.2 ლარისა და ეროვნულ ვალუტაში 550 აშშ დოლარის ექვივალენტის და მ. ჩ-ის სასარგებლოდ 103 200 ლარის გადახდა დაეკისრა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილებით ლ. ხ-ისა და მ. ჩ-ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; ქალაქ თბილისის მერიის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ე. რ-ის, ლ. ხ-ის, ე. ა-ის, ზ. ა-ის, ა. მ-ის, გ. კ-ის, მ. ჩ-ის სარჩელები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ქალაქ თბილისის მერიას ე. რ-ის სასარგებლოდ ეროვნულ ვალუტაში 533.4 აშშ დოლარის ექვივალენტის, ლ. ხ-ის სასარგებლოდ ეროვნულ ვალუტაში 1536.40 აშშ დოლარის ექვივალენტის, ე. ა-ის სასარგებლოდ ეროვნულ ვალუტაში 570 აშშ დოლარის ექვივალენტის, აგრეთვე, 550 აშშ დოლარის ექვივალენტის, ზ. ა-ის სასარგებლოდ ეროვნულ ვალუტაში 570 აშშ დოლარის ექვივალენტის, აგრეთვე, 550 აშშ დოლარის ექვივალენტის, ა. მ-ის სასარგებლოდ ეროვნულ ვალუტაში 570 აშშ დოლარის ექვივალენტის, აგრეთვე 550 აშშ დოლარის ექვივალენტის, გ. კ-ის სასარგებლოდ ეროვნულ ვალუტაში 814.80 აშშ დოლარის ექვივალენტის, აგრეთვე, 550 აშშ დოლარის ექვივალენტისა და მ. ჩ-ის სასარგებლოდ ეროვნულ ვალუტაში 5285.40 აშშ დოლარის ექვივალენტის გადახდა დაეკისრა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 სექტემბრის განჩინებით ლ. ხ-ის, გ. კ-ისა და მ. ჩ-ის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად, უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილება; ხოლო 2011 წლის 12 სექტემბრის განჩინებებით განუხილველი დარჩა ე. რ-ის, ზ. ა-ისა და ე. ა-ის საკასაციო საჩივრები.

2020 წლის 18 მაისს გ. კ-მა და ლ. ხ-მა, ხოლო 2020 წლის 8 ივნისს ლ. ჩ-მა განცხადებით მიმართეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს. განცხადებაში აღინიშნა, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებით (საქმე ხიზანიშვილი და კანდელაკი საქართველოს წინააღმდეგ (საჩივარი #2506/12)) ერთხმად დაადგინა, რომ ადგილი ჰქონდა კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლის დარღვევას. განმცხადებლებმა მიუთითეს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში შევიდა 2020 წლის 17 მარტს. ამდენად, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე, 424-ე და 426-ე მუხლების თანახმად, მათ ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებისა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 15 ივნისის განჩინებით გ. კ-ის, ლ. ხ-ისა და ლ. ჩ-ის განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ დასაშვებად იქნა ცნობილი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 7 ივლისის განჩინებით გ. კ-ის, ლ. ხ-ისა და ლ. ჩ-ის განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილება გ. კ-ის, ლ. ხ-ისა და ლ. ჩ-ის მოთხოვნის ნაწილში და აღნიშნულ ნაწილში განახლდა საქმის წარმოება; გ. კ-ის, ლ. ხ-ისა და ლ. ჩ-ის განცხადება თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34² მუხლზე, რომლის თანახმად (2010 წლის 4 მაისის საკანონმდებლო აქტის #3046 საფუძველზე განხორციელებული ცვლილებები), ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლებასთან დაკავშირებით საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევა არ გამოიყენება.

სააპელაციო პალატამ ასევე მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ არსებობს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება (განჩინება), რომელმაც დაადგინა ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის ან/და მისი დამატებითი ოქმების დარღვევა ამ საქმესთან დაკავშირებით და დადგენილი დარღვევა გადასასინჯი გადაწყვეტილებიდან გამომდინარეობს.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მართალია, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექის 34² მუხლი პირდაპირ განსაზღვრავს ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების დაუშვებლობას საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევასთან მიმართებით, თუმცა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ახალი რედაქცია (2017 წლის 8 თებერვლის #258 კანონი ცვლილებებისა და დამატებების შესახებ), კერძოდ, „ვ“ ქვეპუნქტი განსაზღვრავს, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ უპირატესობა უნდა მინიჭებოდა უფრო გვიან ამოქმედებულ ნორმას. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილება წარმოადგენდა საქმის წარმოების განახლების საფუძველს.

შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გ. კ-ის, ლ. ხ-ისა და ლ. ჩ-ის განცხადებები ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმების შესახებ უნდა დაკმაყოფილებულიყო, გ. კ-ის, ლ. ხ-ისა და ლ. ჩ-ის მოთხოვნის ნაწილში უნდა გაუქმებულიყო თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილება და საქმეზე #3ბ/418-10 განახლებულიყო საქმის წარმოება.

რაც შეეხება განმცხადებლების მოთხოვნას ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების თაობაზე, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებაში (საქმე ხიზანიშვილი და კანდელაკი საქართველოს წინააღმდეგ (საჩივარი #2506/12)) ასახული მსჯელობა შეეხებოდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას. ამასთან, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების პირობებში, სააპელაციო პალატა განიხილავდა სააპელაციო სასამართლოს წარმოებაში არსებულ, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე წარდგენილ სააპელაციო საჩივრებს. შესაბამისად, აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო პალატა იმსჯელებდა საბოლოო გადაწყვეტილების მიღების ეტაპზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 7 ივლისის განჩინება თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლებაზე უარის თქმის ნაწილში კერძო საჩივრით გაასაჩივრეს გ. კ-მა, ლ. ხ-მა და ლ. ჩ-მა, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და საქმის წარმოების განახლება მოითხოვეს.

კერძო საჩივრის ავტორები არ ეთანხმებიან სააპელაციო სასამართლოს განჩინებას თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლებაზე უარის თქმის ნაწილში. მათი განმარტებით, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოსათვის მიმართვის საფუძველს წარმოადგენდა შიდასახელმწიფოებრივი საქმისწარმოების დროს მოდავე მხარის კანონიერი ინტერესის უგულებელყოფა. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებით (საქმეზე „ხიზანიშვილი და სხვები საქართველოს წინააღმდეგ“, საჩივარი #25601/12) დადგინდა მოდავე მხარეთა მიმართ კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლის დარღვევა, რის საფუძველსაც წარმოადგენდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრისა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილების შეფასება, ვინაიდან ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილებით დარღვევად მიიჩნია სრულიად საქმის წარმოება, რომელშიც, კერძო საჩივრის ავტორთა შეფასებით, მოიაზრება როგორც თბილისის საქალაქო სასამართლოს, ასევე, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებები.

კერძო საჩივრის ავტორთა მითითებით, ევროსასამართლოს გადაწყვეტილებაში განიმარტა, რომ დარღვევის დადგენა წარმოადგენს საქმის წარმოების განახლებისა და ეროვნული სასამართლოს გადაწყვეტილებების გადასინჯვის საფუძველს კონვენციის პრინციპების გათვალისწინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის თანახმად. სასამართლომ მიიჩნია, რომ სამოქალაქო პროცესის განახლება და საკითხის იმ პრინციპების გათვალისწინებით განხილვა, რომლებიც იდენტიფიცირებულ იქნა ამ გადაწყვეტილებაში, წარმოადგენს ანაზღაურების მიკუთვნების ყველაზე უფრო შესაფერის გზას. კერძო საჩივრის ავტორები ხაზგასმით აღნიშნავენ, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილებით ცალსახად დაადგინა, რომ დარღვევის დადგენა წარმოადგენს საქმის წარმოების განახლებისა და ეროვნული სასამართლოს გადაწყვეტილებების (და არა მხოლოდ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების) გადასინჯვის საფუძველს.

კერძო საჩივრის ავტორთა განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს განჩინებით მოდავე მხარეებს შეეზღუდათ პროცესუალური უფლება პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმეზე წარმოების განახლების სახით, ვინაიდან სწორედ პირველ ინსტანციაში საქმის განხილვის ფარგლებში ეძლევათ მხარეებს იმის უფლება, რომ წარადგინონ მტკიცებულებები, დააზუსტონ ან გაადიდონ სასარჩელო მოთხოვნის ოდენობა, მოითხოვონ ახალი ექსპერტიზის დანიშვნა, დააყენონ შუამდგომლობები, მისცენ სასამართლოს ზეპირი ან წერილობითი ახსნა-განმარტებები, შეავსონ სარჩელში მითითებული გარემოებები, წარადგინონ იმავე ტიპის საქმეზე სხვა სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები, გამოიკვლიონ საქმის როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი გარემოებები. ამასთან, კერძო საჩივრის ავტორები აღნიშნავენ, რომ 2007 წლიდან გასულია ძალზედ დიდი დრო. აღნიშნულ პერიოდში შეიცვალა და გაჩნდა ახალი გარემოებები, მათ შორის, ცვლილება განიცადა უძრავი ქონების საბაზრო ფასმაც. მათი აღნიშვნით, სააპელაციო სასამართლო პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერების თაობაზე იმსჯელებს მხოლოდ საქმეში არსებულ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, შესაბამისად, მხარეს შეეზღუდება ყველა ის უფლება, რაზეც ზემოთ ყურადღება იქნა გამახვილებული. ამასთან, კერძო საჩივრის ავტორები მიიჩნევენ, რომ გასაჩივრებული განჩინებით მათ შეეზღუდათ საქმის სამეტაპიანი განხილვის უფლება, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების რევიზია დასაშვებია მხოლოდ ზემდგომი საკასაციო სასამართლოს მიერ, ისიც მხოლოდ შეზღუდულ სამართლებრივ ჭრილში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 2 ოქტომბრის განჩინებით გ. კ-ის, ლ. ხ-ისა და ლ. ჩ-ის კერძო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, წარმოდგენილი კერძო საჩივრის საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. კ-ის, ლ. ხ-ისა და ლ. ჩ-ის კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 420-ე მუხლის შესაბამისად, კერძო საჩივრების განხილვა ზემდგომ სასამართლოებში წარმოებს ამ სასამართლოებისათვის გათვალისწინებული წესების დაცვით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 421-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ან განჩინებით დამთავრებული საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც არსებობს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის (422-ე მუხლი) ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ (423-ე მუხლი) განცხადების წანამძღვრები.

ამავე კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ არსებობს ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება (განჩინება), რომელმაც დაადგინა ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის ან/და მისი დამატებითი ოქმების დარღვევა ამ საქმესთან დაკავშირებით, და დადგენილი დარღვევა გადასასინჯი გადაწყვეტილებიდან გამომდინარეობს.

საკასაციო პალატა ასევე მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 424-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, განცხადება გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ შეტანილ უნდა იქნეს გადაწყვეტილების (განჩინების) გამომტან სასამართლოში. განცხადებას განიხილავს გადაწყვეტილების გამომტანი სასამართლო იმ შემთხვევაშიც, როდესაც არსებობს ზემდგომი სასამართლოს განჩინება ამ გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების შესახებ. სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო მხოლოდ იმ შემთხვევაში განიხილავს განცხადებას გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ, თუ იგი მის მიერ გამოტანილ გადაწყვეტილებას ეხება. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად კი, თუ განცხადება გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ ეხება ერთსა და იმავე საქმეზე რამდენიმე სასამართლო ინსტანციის გადაწყვეტილებას (განჩინებას), მაშინ იგი შეტანილ უნდა იქნეს მათ შორის ყველაზე ზემდგომ სასამართლო ინსტანციაში.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 424-ე მუხლით განსაზღვრულია ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადებასთან დაკავშირებით განსჯადობის წესები. საგულისხმოა, რომ განცხადება შეიტანება აღსასრულებელი გადაწყვეტილების გამომტან სასამართლოში, შესაბამისად, სწორედ აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმება წარმოადგენს საქმის წარმოების განახლების წინაპირობას. ამასთან, იმ შემთხვევაში, თუკი ერთსა და იმავე საქმეზე რამდენიმე სასამართლო ინსტანციას აქვს გადაწყვეტილება მიღებული, მაშინ განცხადება შეტანილ უნდა იქნეს მათ შორის ყველაზე ზემდგომ სასამართლო ინსტანციაში.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ზემოაღნიშნული სამართლებრივი დანაწესებით დადგენილი განსჯადობის წესები ცხადყოფს საქმის წარმოების განახლებით გამოწვეულ სამართლებრივ შედეგებს. საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების სწორედ აღსრულებას დაქვემდებარებული გადაწყვეტილების გამომტან სასამართლოში შეტანა ადასტურებს განახლების შედეგად საქმის განხილვის სწორედ ამავე ინსტანციის სასამართლოში გაგრძელებას. უფრო კონკრეტულად, იმ პირობებში, როდესაც აღსასრულებელი გადაწყვეტილება ზემდგომი (სააპელაციო ან საკასაციო) ინსტანციის სასამართლოს მიერ არის გამოტანილი, საქმის წარმოების განახლება გულისხმობს არა მთლიანი სამართალწარმოების გაუქმებასა და საქმის სარჩელის განხილვის ეტაპიდან ხელახალ დაწყებას, არამედ მხოლოდ იმ გადაწყვეტილების გაუქმებას, რომელიც შესაბამისი ინსტანციის სასამართლომ მიიღო. შესაბამისად, ასეთ შემთხვევაში, სააპელაციო/საკასაციო სასამართლო მხოლოდ წარდგენილი სააპელაციო/საკასაციო საჩივრების ფარგლებში მსჯელობს ქვემდგომი ინსტანციის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერებაზე. ამდენად, საქმის წარმოების განახლება არ ქმნის ახალი სამართალწარმოების დაწყების წინაპირობას, არამედ იძლევა შესაძლებლობას, კანონიერ ძალაში შესული აღსასრულებელი გადაწყვეტილების გაუქმების გზით გაქარწყლდეს ის სამართლებრივი შედეგები, რომელიც აღნიშნულმა გადაწყვეტილებამ წარმოშვა. თავის მხრივ, განახლებული სამართალწარმოება ახლად აღმოჩენილი გარემოებების მხედველობაში მიღებით იძლევა დავის მართებულად გადაწყვეტის შესაძლებლობას.

განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ 2020 წლის 18 მაისს გ. კ-მა და ლ. ხ-მა, ხოლო 2020 წლის 8 ივნისს ლ. ჩ-მა განცხადებით მიმართეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებისა და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება მოითხოვეს.

საკასაციო პალატა ეთანხმება საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმებასთან მიმართებით სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებულ განჩინებაში განვითარებულ მსჯელობას და განმარტავს, რომ ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოსათვის იმ შესაძლებლობის დაშვება, რომ საქმის არსებითად განხილვის გარეშე საქმის წარმოების განახლების ეტაპზევე გაეუქმებინა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება, წარმოშობდა მთელ რიგ სამართლებრივ პრობლემებს. კერძოდ, მართალია, სააპელაციო სასამართლო უფლებამოსილია საქმის წარმოების განახლების ფარგლებში იმსჯელოს მის მიერ მიღებული კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმებაზე, თუმცა იგი მოკლებულია შესაძლებლობას შეაფასოს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერება მისი საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული წესით რევიზირების გარეშე. ამასთან, საგულისხმოა, რომ საპროცესო კანონმდებლობით მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში, სააპელაციო სასამართლო ახდენს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმებას. შესაბამისად, საქმის წარმოების განახლების მომენტისათვის მისთვის კანონმდებლობით დადგენილი წესით რევიზირების გარეშე თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების შესაძლებლობის მინიჭების შემთხვევაშიც კი, სააპელაციო სასამართლოს მოუწევდა სადავო საკითხთან მიმართებით ემსჯელა არა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმების მიზნით სააპელაციო საჩივრ(ებ)ის ფარგლებში, არამედ ხელახალი სამართალწარმოების გამართვის გზით შეემოწმებინა წარმოდგენილი სარჩელის დასაბუთებულობა. აღნიშნული კი, ცხადია, დაარღვევდა ინსტანციური განსჯადობის სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით განსაზღვრულ მოთხოვნებს.

რაც შეეხება კერძო საჩივრის ავტორთა მითითებას სააპელაციო სასამართლოში ახალ მტკიცებულებათა წარდგენის შეუძლებლობასთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით. ამავე კოდექსის 380-ე მუხლის თანახმად კი, სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას შეიძლება მოყვანილ იქნეს ახალი ფაქტები და წარდგენილ იქნეს ახალი მტკიცებულებები. სააპელაციო სასამართლო არ მიიღებს ახალ ფაქტებსა და მტკიცებულებებს, რომლებიც მხარეს შეეძლო წარედგინა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, მაგრამ არასაპატიო მიზეზით არ წარადგინა. მოხმობილი სამართლებრივი დანაწესი ცხადყოფს, რომ სააპელაციო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებას აფასებს როგორც სამართლებრივი, ასევე ფაქტობრივი თვალსაზრისით. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოში დასაშვებია ისეთი ახალი ფაქტებისა თუ მტკიცებულებების წარდგენა, რომლის წარდგენაც ობიექტური მიზეზებიდან გამომდინარე პირველი ინსტანციის სასამართლოში შეუძლებელი იყო.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება ეფუძნება სათანადო ფაქტობრივ და სამართლებრივ წინამძღვრებს, რის გამოც არ არსებობს წარმოდგენილი კერძო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძვლები. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გ. კ-ის, ლ. ხ-ისა და ლ. ჩ-ის კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 7 ივლისის განჩინება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე, 420-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ. კ-ის, ლ. ხ-ისა და ლ. ჩ-ის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 7 ივლისის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ა. წულაძე