საქმე #ბს-926(2კს-20) 3 დეკემბერი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, ალექსანდრე წულაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კერძო საჩივრის ავტორები (მოსარჩელეები) - ე. რ-ე, ა. მ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია

მოსარჩელეები - ე. ა-ი, ზ. ა-ი, ლ. ხ-ი, გ. კ-ი, ლ. ჩ-ი

მესამე პირი - ქალაქ თბილისის მერიის მუნიციპალური ინსპექცია

დავის საგანი - ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 27 აგვისტოს განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ე. რ-ის, ლ. ხ-ის, ე. ა-ის, ზ. ა-ას, ა. მ-ის, გ. კ-ის, მ. ჩ-ის სარჩელები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ქალაქ თბილისის მერიას ე. რ-ის სასარგებლოდ 124 468.89 ლარის, ლ. ხ-ის სასარგებლოდ 187 501.74 ლარის, ე. ა-ის სასარგებლოდ 83 832.72 ლარისა და ეროვნულ ვალუტაში 550 აშშ დოლარის ექვივალენტის, ზ. ა-ას სასარგებლოდ 83 832.72 ლარისა და ეროვნულ ვალუტაში 550 აშშ დოლარის ექვივალენტის, ა. მ-ის სასარგებლოდ 83 832.72 ლარისა და ეროვნულ ვალუტაში 550 აშშ დოლარის ექვივალენტის, გ. კ-ის სასარგებლოდ 133 862.2 ლარისა და ეროვნულ ვალუტაში 550 აშშ დოლარის ექვივალენტის და მ. ჩ-ის სასარგებლოდ 103 200 ლარის გადახდა დაეკისრა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილებით ლ. ხ-ისა და მ. ჩ-ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; ქალაქ თბილისის მერიის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ე. რ-ის, ლ. ხ-ის, ე. ა-ის, ზ. ა-ის, ა. მ-ის, გ. კ-ის, მ. ჩ-ის სარჩელები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ქალაქ თბილისის მერიას ე. რ-ის სასარგებლოდ ეროვნულ ვალუტაში 533.4 აშშ დოლარის ექვივალენტის, ლ. ხ-ის სასარგებლოდ ეროვნულ ვალუტაში 1536.40 აშშ დოლარის ექვივალენტის, ე. ა-ის სასარგებლოდ ეროვნულ ვალუტაში 570 აშშ დოლარის ექვივალენტის, აგრეთვე, 550 აშშ დოლარის ექვივალენტის, ზ. ა-ის სასარგებლოდ ეროვნულ ვალუტაში 570 აშშ დოლარის ექვივალენტის, აგრეთვე, 550 აშშ დოლარის ექვივალენტის, ა. მ-ის სასარგებლოდ ეროვნულ ვალუტაში 570 აშშ დოლარის ექვივალენტის, აგრეთვე 550 აშშ დოლარის ექვივალენტის, გ. კ-ის სასარგებლოდ ეროვნულ ვალუტაში 814.80 აშშ დოლარის ექვივალენტის, აგრეთვე, 550 აშშ დოლარის ექვივალენტისა და მ. ჩ-ის სასარგებლოდ ეროვნულ ვალუტაში 5285.40 აშშ დოლარის ექვივალენტის გადახდა დაეკისრა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 სექტემბრის განჩინებით ლ. ხ-ის, გ. კ-ისა და მ. ჩ-ის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად, უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილება; ხოლო 2011 წლის 12 სექტემბრის განჩინებებით განუხილველი დარჩა ე. რ-ის, ზ. ა-ისა და ე. ა-ის საკასაციო საჩივრები.

2020 წლის 25 აგვისტოს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განცხადებით მიმართეს ე. რ-ემ და ა. მ-მა, რომლებმაც ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებისა (საქმე #3/539-07) და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის გადაწყვეტილების (საქმე #3ბ/418-10) გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 27 აგვისტოს განჩინებით ე. რ-ისა და ა. მ-ის განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბერს მიღებული გადაწყვეტილების (საქმე #3/539-07) და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვარს მიღებული გადაწყვეტილების (საქმე #3ბ/418-10) გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების თაობაზე დატოვებულ იქნა განუხილველად, დაუშვებლობის გამო.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ არსებობს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება (განჩინება), რომელმაც დაადგინა ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის ან/და მისი დამატებითი ოქმების დარღვევა ამ საქმესთან დაკავშირებით და დადგენილი დარღვევა გადასასინჯი გადაწყვეტილებიდან გამომდინარეობს.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს საჩივრით მიმართეს ლ. ხ-მა და გ. კ-მა. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებით (საქმე ხიზანიშვილი და კანდელაკი საქართველოს წინააღმდეგ (საჩივარი #2506/12) დაადგინა, რომ ადგილი ჰქონდა კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლის დარღვევას. აღნიშნული გადაწყვეტილება ძალაში შევიდა 2020 წლის 17 მარტს.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლის 2¹ პუნქტზე, რომლის თანახმად, ამ კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტში აღნიშნული საფუძვლის არსებობისას ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადება შეტანილ უნდა იქნეს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილების (განჩინების) კანონიერ ძალაში შესვლიდან 3 თვის ვადაში.

განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ე. რ-ისა და ა. მ-ის მიერ 2020 წლის 25 აგვისტოს წარდგენილი განცხადება არ აკმაყოფილებდა დასაშვებობის წინაპირობებს, კერძოდ, გასული იყო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლის 2¹ პუნქტით დადგენილი, ამ კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლის არსებობისას ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების წარდგენის ვადა, რამდენადაც ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილება ძალაში შევიდა 2020 წლის 17 მარტს, ხოლო განცხადება სასამართლოში წარდგენილი იყო 2020 წლის 25 აგვისტოს, ამდენად, განცხადება დაუშვებლობის გამო უნდა დარჩენილიყო განუხილველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 27 აგვისტოს განჩინება კერძო საჩივრით გაასაჩივრეს ე. რ-ემ და ა. მ-მა, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებისა (საქმე #3/539-07) და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილების (საქმე #3ბ/418-10) გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ ე. რ-ისა და ა. მ-ის განცხადების დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

კერძო საჩივრის ავტორთა განმარტებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტი, კერძოდ, საქმის წარმოების განახლების თაობაზე სასამართლოსათვის მიმართვის 3-თვიანი ვადის დანაწესი ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში არ გამოიყენება. კერძო საჩივრის ავტორთა აღნიშვნით, დაუშვებელია ნორმა ნახევრად მოქმედებდეს, სამართლებრივი ნორმა მოქმედებს დროში, სივრცესა და პირთა წრის მიმართ სწორედ იმ სახითა და ფორმით, რასაც ითვალისწინებს კანონი. თავის მხრივ, სასამართლო ვერ იქცევა კანონმდებლად და ნორმას სხვაგვარი ინტერპრეტაციით ვერ მიანიჭებს განსხვავებულ მიზანს. კერძო საჩივრის ავტორთა განმარტებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34² მუხლი პირდაპირ კრძალავს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის გამოყენებას, თუმცა მიუხედავად აღნიშნულისა, სასამართლო უთითებს სწორედ ამ სამართლებრივ საფუძველზე და დაუშვებლად აცხადებს განცხადებას ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების თაობაზე.

კერძო საჩივრის ავტორთა განმარტებით, მას შემდეგ, რაც მათთვის ცნობილი გახდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილების თაობაზე, მათ დაუყოვნებლივ (გონივრულ ვადაში) მიმართეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას. შესაბამისად, კერძო საჩივრის ავტორთა მოსაზრებით, დაცული იქნა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნა, რომლის თანახმადაც, ვადის დენა იწყება იმ დღიდან, როდესაც მხარეთათვის ცნობილი გახდა გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების საფუძვლის არსებობა. კერძო საჩივრის ავტორთა მითითებით, ისინი არ წარმოადგენდნენ მხარეს ევროპულ სასამართლოში საქმის განხილვის დროს და ბუნებრივია, მათ ვერ ეცოდინებოდათ მიღებული გადაწყვეტილების თაობაზე და მით უფრო, მისი კანონიერ ძალაში შესვლის თარიღის შესახებ. შესაბამისად, ისინი ვერ იმოქმედებდნენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ 3-თვიან ვადაში და კანონიერი ინტერესების დასაცავად, ახლად აღმოჩენილ გარემოებებთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლოში განცხადებას ვერ წარადგენდნენ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 2 ოქტომბრის განჩინებით ე. რ-ისა და ა. მ-ის კერძო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, წარმოდგენილი კერძო საჩივრის საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. რ-ისა და ა. მ-ის კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 420-ე მუხლის შესაბამისად, კერძო საჩივრების განხილვა ზემდგომ სასამართლოებში წარმოებს ამ სასამართლოებისათვის გათვალისწინებული წესების დაცვით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 421-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ან განჩინებით დამთავრებული საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც არსებობს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის (422-ე მუხლი) ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ (423-ე მუხლი) განცხადების წანამძღვრები.

ამავე კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება შეიძლება გასაჩივრდეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით, თუ არსებობს ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება (განჩინება), რომელმაც დაადგინა ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის ან/და მისი დამატებითი ოქმების დარღვევა ამ საქმესთან დაკავშირებით, და დადგენილი დარღვევა გადასასინჯი გადაწყვეტილებიდან გამომდინარეობს.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლის 2¹ ნაწილის მიხედვით, ამ კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტში აღნიშნული საფუძვლის არსებობისას ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადება შეტანილი უნდა იქნეს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილების (განჩინების) კანონიერ ძალაში შესვლიდან 3 თვის ვადაში, ხოლო ამ კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტში აღნიშნული საფუძვლის არსებობისას − შესაბამისი კომიტეტის გადაწყვეტილების მიღებიდან 6 თვის ვადაში.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ უფლების სასამართლო წესით დაცვის კონსტიტუციურ გარანტს საქართველოს კონსტიტუციის 31-ე მუხლის პირველი პუნქტი ქმნის, რომლის მიხედვითაც, ყოველ ადამიანს აქვს უფლება თავის უფლებათა დასაცავად მიმართოს სასამართლოს. საქმის სამართლიანი და დროული განხილვის უფლება უზრუნველყოფილია. „სასამართლოს ხელმისაწვდომობის უფლება ინდივიდის უფლებების და თავისუფლებების დაცვის, სამართლებრივი სახელმწიფოსა და ხელისუფლების დანაწილების პრინციპების უზრუნველყოფის უმნიშვნელოვანესი კონსტიტუციური გარანტიაა. ის ინსტრუმენტული უფლებაა, რომელიც ... წარმოადგენს სხვა უფლებებისა და ინტერესების დაცვის საშუალებას...“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2009 წლის 10 ნოემბრის გადაწყვეტილება #1/3/421,422 საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები - გიორგი ყიფიანი და ავთანდილ უნგიაძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II, 1). თუმცა, აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ „მიუხედავად სამართლიანი სასამართლოს უფლების უდავოდ დიდი მნიშვნელობისა, ის არ არის აბსოლუტური უფლება“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2013 წლის 5 ნოემბრის გადაწყვეტილება #3/1/531 საქმეზე „ისრაელის მოქალაქეები – თამაზ ჯანაშვილი, ნანა ჯანაშვილი და ირმა ჯანაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II, 3). „სასამართლო წესით უფლების დაცვა და განხორციელება განუყოფლადაა დაკავშირებული ვადების ფაქტორთან, კერძოდ, კანონმდებლობა ადმინისტრაციული ორგანოს გადაწყვეტილების გასაჩივრების შესაძლებლობას ვადებით ზღუდავს და ყოველ კონკრეტულ სამართალურთიერთობასთან დაკავშირებით უფლების დაცვის ხანდაზმულობის შესაბამის ვადებს განსაზღვრავს. შესაბამისად, უფლება სამართლიან სასამართლოზე დროში შეზღუდული უფლებაა და მისი განხორციელება დამოკიდებულია კანონმდებლობით დადგენილ ხანდაზმულობის ვადებზე“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 16 მაისის #ბს-590-590(კ-18) გადაწყვეტილება).

ამასთან, საკასაციო პალატა საგულისხმოდ მიიჩნევს ყურადღება გაამახვილოს საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ ჩამოყალიბებულ სასამართლო პრაქტიკაში სასამართლიანი სასამართლოს უფლების ფარგლებთან დაკავშირებით განვითარებულ მსჯელობაზე. საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით, ვადებს მნიშვნელოვანი წესრიგი შეაქვს სამართლიანი სასამართლოს უფლებით სარგებლობის პროცესშიც. დრო სამართლიანი სასამართლოს უფლებას გასდევს მთლიანად უფლებით სარგებლობის განმავლობაში. ხშირ შემთხვევაში, ამ უფლებით სარგებლობის შესაძლებლობა თავიდანვე გარკვეული დროით არის პირობადებული – ამა თუ იმ უფლების, ინტერესის დასაცავად სასამართლოსადმი მიმართვა უფლების დარღვევიდან გარკვეული ვადით არის შეზღუდული (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2013 წლის 5 ნოემბრის გადაწყვეტილება #3/1/531 საქმეზე „ისრაელის მოქალაქეები – თამაზ ჯანაშვილი, ნანა ჯანაშვილი და ირმა ჯანაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II, 17). „ხანდაზმულობის ვადა მნიშვნელოვან საჯარო ინტერესებს ემსახურება, როგორებიცაა: ეფექტური, ობიექტური და სამართლიანი მართლმსაჯულების უზრუნველყოფა; სამართლებრივი უსაფრთხოების, განსაზღვრულობის, სამოქალაქო ურთიერთობებში წესრიგისა და სტაბილურობის დამყარება (მოწესრიგებული და სტაბილური სამოქალაქო ბრუნვის უზრუნველყოფა). დასახელებული ლეგიტიმური მიზნები მჭიდროდ უკავშირდებიან და განაპირობებენ ერთიმეორეს. სამართლებრივი უსაფრთხოების მიღწევა შესაძლებელია, ერთი მხრივ, ეფექტური მართლმსაჯულებით, რომლის საბოლოო მიზანი არის სწორი, ობიექტური და სამართლიანი გადაწყვეტილების მიღება ნებისმიერ საქმეზე; მეორე მხრივ, სასამართლოს ასეთი გადაწყვეტილებისადმი სანდოობით, რასაც ორი მთავარი საფუძველი (ასპექტი) აქვს: სასამართლოს ავტორიტეტი და სასამართლოს გადაწყვეტილების საბოლოოობა – სადავო საკითხის საბოლოოდ გადაწყვეტა და ამით სამართლებრივი სტაბილურობის ხელშეწყობა“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2013 წლის 5 ნოემბრის გადაწყვეტილება #3/1/531 საქმეზე „ისრაელის მოქალაქეები – თამაზ ჯანაშვილი, ნანა ჯანაშვილი და ირმა ჯანაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II, 19).

საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით, „სამართლიანი მართლმსაჯულება, სასამართლოსადმი სანდოობა, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილების შედეგების შეუქცევადობა სამართლებრივი უსაფრთხოების უმნიშვნელოვანეს გარანტიას წარმოადგენს. სასამართლო ვალდებულია, სიცხადე შეიტანოს და განსაზღვრულობა შესძინოს დავას, გადაწყვეტილებით საბოლოოდ გააქარწყლოს ეჭვი. ამიტომ სასამართლო, როგორც კონფლიქტის მოგვარების ინსტიტუტი, უტყუარობისა და სანდოობის პრეზუმფციით სარგებლობს, სასამართლო პროცესზე განხილული საკითხი კი საბოლოოდ გადაწყვეტილად და დადგენილად ითვლება კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2013 წლის 5 ნოემბრის გადაწყვეტილება #3/1/531 საქმეზე „ისრაელის მოქალაქეები – თამაზ ჯანაშვილი, ნანა ჯანაშვილი და ირმა ჯანაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II, 25). „ის, რაც იწვევდა კონფლიქტს მხარეებს შორის, სასამართლო გადაწყვეტილების შემდეგ ითვლება დადგენილად და უდავოდ. დაუშვებელია კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილების მუდმივად ეჭვქვეშ დაყენება, წინააღმდეგ შემთხვევაში, საფუძველი გამოეცლებოდა სასამართლოსადმი სანდოობის ვარაუდს“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2003 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილება #1/3/161 საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები – ოლღა სუმბათაშვილი და იგორ ხაპროვი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“).

„ამასთან, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების შეუზღუდავად გასაჩივრების შესაძლებლობა შექმნიდა მოდავე მხარეთა ურთიერთობებში მუდმივ გაურკვევლობას და იმის საშიშროებას, რომ დავა და კონფლიქტი ვერასდროს პოვებდა საბოლოო გადაწყვეტას. საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება იმ პრეზუმფციის მატარებელია, რომ საკითხი მხარეთა შორის გადაწყდა სწორად და რომ ისინი ამ საკითხთან, უფლებასთან, სიკეთესთან, ქონებასთან დაკავშირებით შემდგომ სამართლებრივ ურთიერთობებს გააგრძელებენ გადაწყვეტილებით დადგენილი სინამდვილის გათვალისწინებით, მასზე დაყრდნობით ან მისგან გამომდინარე. ამიტომ პოტენციური მოპასუხე დაცული უნდა იყოს იმისგან, რომ კვლავ დადგეს ძველი სარჩელის წინაშე, რომელიც ერთხელ უკვე გადაწყვეტილი იყო სასამართლოს მიერ, ამასთან, დაცული იყოს იმისგან, რომ საეჭვო, სათუო გახდეს მის მიერ დამყარებული სამართლებრივი ურთიერთობები. საბოლოო ჯამში, დაუსრულებელი დავის შესაძლებლობა დააფრთხობს პირებს, გაართულებს სამართლებრივი ურთიერთობების დამყარებას – უფლების მუდმივი საეჭვოობის დაშვება მოსპობს თავად უფლების სიცოცხლისუნარიანობას, რადგან ის ვერ იქნება გამოყენებული მომავალი ურთიერთობების დასამყარებლად, უფლებების შესაძენად. ადამიანებს უნდა ჰქონდეთ შესაძლებლობა, თავისუფლად ჩაერთონ ურთიერთობებში, მსგავსი სარჩელებიდან მომდინარე დანაკარგის შიშის გარეშე. ხანდაზმულობის ვადების არარსებობის პირობებში უფლება უსასრულოდ იქნება გაურკვეველ მდგომარეობაში და მისი არა მარტო დაცვა, არამედ არსებობაც ეჭვის ქვეშ დადგება (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2013 წლის 5 ნოემბრის გადაწყვეტილება #3/1/531 საქმეზე „ისრაელის მოქალაქეები – თამაზ ჯანაშვილი, ნანა ჯანაშვილი და ირმა ჯანაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II, 26-27).

საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებათა მხედველობაში მიღებით, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ უფლების დაცვის პროცედურული საშუალების სახით კანონმდებლობით განმტკიცებული საპროცესო გარანტია - სასამართლოსათვის მიმართვის უფლება არ არის აბსოლუტური. უფლება სამართლიან სასამართლოზე ექვემდებარება ხანდაზმულობის დროით შეზღუდვას და მოითხოვს მის სწორედ აღნიშნულ დროში რეალიზებას. სასამართლოსათვის მიმართვის უფლების ხანდაზმულობის ვადით შემოსაზღვრა ემსახურება მთელი რიგი ლეგიტიმური მიზნების მიღწევას, მათ შორის, სამართლებრივი უსაფრთხოებისა და სტაბილურობის, როგორც სამართლებრივი სახელმწიფოს უმნიშვნელოვანესი კონსტიტუციური ღირებულებების, უზრუნველყოფას.

განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს საჩივრით მიმართეს ლ. ხ-მა და გ. კ-მა. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ 2019 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებით (საქმე ხიზანიშვილი და კანდელაკი საქართველოს წინააღმდეგ (საჩივარი #2506/12) დაადგინა, რომ ადგილი ჰქონდა კონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლის დარღვევას. აღნიშნული გადაწყვეტილება ძალაში შევიდა 2020 წლის 17 მარტს. ამასთან, ე. რ-ისა და ა. მ-ის განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით წარდგენილ იქნა 2020 წლის 25 აგვისტოს, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლის 2¹ ნაწილით დადგენილი 3-თვიანი ხანდაზმულობის ვადის დარღვევით.

რაც შეეხება კერძო საჩივრის ავტორის მითითებას საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34² მუხლისა და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის ურთიერთმიმართებასთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მართალია, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექის 34² მუხლი პირდაპირ განსაზღვრავს ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების დაუშვებლობას საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევასთან მიმართებით, თუმცა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ახალი რედაქცია (2017 წლის 8 თებერვლის #258 კანონი ცვლილებებისა და დამატებების შესახებ), კერძოდ, „ვ“ ქვეპუნქტი განსაზღვრავს, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

ამდენად, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ჩამოყალიბებული ერთიანი სასამართლო პრაქტიკით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექის 34² მუხლთან მიმართებით უპირატესობა ენიჭება უფრო გვიან ამოქმედებულ ნორმას. შესაბამისად, არსებული საკანონმდებლო მოწესრიგების პირობებში, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში დადგენილია საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34² მუხლის მოქმედების ფაქტობრივი დაუშვებლობა. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის ნორმათა ერთობლივი ანალიზი არა თუ საფუძველს აცლის, არამედ პირიქით, დასაშვებს ხდის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტისა და მასთან დაკავშირებული სხვა პროცესუალური ნორმების ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოყენებას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება ეფუძნება სათანადო ფაქტობრივ და სამართლებრივ წინამძღვრებს, რის გამოც არ არსებობს წარმოდგენილი კერძო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძვლები. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ე. რ-ისა და ა. მ-ის კერძო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 27 აგვისტოს განჩინება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 419-ე, 420-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ე. რ-ისა და ა. მ-ის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 27 აგვისტოს განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ა. წულაძე