ბს-568 (2კ-კს-20) 02 ივნისი , 2021წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ქეთევან ცინცაძე

განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები - სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიურო, მ. ა-ი

მესამე პირები - ლ. კ-ი, ლ. ბ-ი, შპს „...ა“

დავის საგანი - ზიანის ანაზღაურება

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 02.12.2019წ. განჩინება, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 04.12.2018წ. განჩინებები საჯარო რეესტრიდან ინფორმაციის გამოთხოვის და საქმის საგამოძიებო ორგანოსთვის გადაცემის თაობაზე მ. ა-ის შუამდგომლობების უარყოფის თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

მ. ა-მა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხის სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიმართ. სარჩელის არაერთგზის დაზუსტების შედეგად მ. ა-მა მოითხოვა სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროსთვის მ. ა-ის სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურების დავალება, სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს N1110 ბრძანების ბათილად ცნობა.

დაზუსტებულ სასარჩელო განცხადებაში მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მან მიმართა სსიპ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს მოვალე ლ. კ-ისათვის გამარტივებული წარმოების წესით თანხის დაკისრების მოთხოვნით. სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 26.02.2014წ. ბრძანებით ლ. კ-ს მ. ა-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 18360 ლარის გადახდა. 20.11.2014წ. მ. ა-მა მიმართა სსიპ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს იძულებითი აღსრულების მოთხოვნით. 25.11.2014წ. მოვალე ლ. კ-ს გაეგზავნა წინადადება გადაწყვეტილების ნებაყოფლობით შესრულების შესახებ, რომლის მიხედვით ვალდებულების ნებაყოფლობით შესრულების მიზნით მოვალეს განესაზღვრა 7-დღიანი ვადა, წინააღმდეგ შემთხვევაში ლ. კ-ი გაფრთხილებულ იქნა ქონების დაყადაღების და ამ ქონების დაყადაღებიდან 1 თვის ვადაში საჯარო აუქციონის გამართვის შესახებ.

26.11.2014წ. აღსრულების ეროვნულმა ბიურომ ლ. კ-ს მიმართა დაყადაღებული ქონების ნებაყოფლობით წარმოდგენის შესახებ, სადაც ასევე განმარტებულია, რომ მიმდინარე სააღსრულებო წარმოების ფარგლებში ყადაღა დაედო მის კუთვნილ ავტომანქანას ... ..., .... 27.11.2014წ. გამოქვეყნდა საჯარო შეტყობინება ლ. კ-ის მიმართ გადაწყვეტილების ნებაყოფლობით შესრულების მოთხოვნით. 10.12.2014წ. აღსრულების ეროვნულ ბიუროს განცხადებით მიმართა შპს „ე...“-მა და როგორც პირველი რიგის მოგირავნემ , მოითხოვა ლ. კ-ის საკუთრებაში არსებულ ავტომობილზე რეგისტრირებული ყადაღის, შეზღუდვის და ძებნა-დაკავების გაუქმება, რაც დაკმაყოფილდა აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ. მოსარჩელემ 16.03.2015წ. აღნიშნული ქმედება გაასაჩივრა. აღსრულების ეროვნული ბიუროს 24.03.2015წ. ბრძანებით უარი ითქვა საჩივრის განხილვაზე.

აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ ლ. კ-ის კუთვნილ ავტომობილზე ყადაღის მოხსნის შედეგად მოსარჩელემ დაკარგა თავისი მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესაძლებლობა მოვალის ქონებიდან, რადგან მოვალეს გარდა მანქანისა, თავის სახელზე რიცხული ქონება, რომლითაც შესაძლებელი იქნებოდა თანხის ამოღება, არ გააჩნია.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ლ. კ-ის სახელზე რეგისტრირებულ ავტომობილზე ყადაღა მოხსნილი იქნა პირველი რიგის მოგირავნის, შპს „ე...“-ის მოთხოვნით. ყადაღის მოხსნის პერიოდისათვის მიმდინარეობდა სააღსრულებო წარმოება მოსარჩელის სასარგებლოდ. ყადაღის მოხსნის მოთხოვნის დაკმაყოფილებისას აღმასრულებელი ვალდებული იყო შეემოწმებინა მანქანის საფუძველზე მოგირავნის მოთხოვნის დაკმაყოფილება, წინააღმდეგ შემთხვევაში აღმასრულებელს უნდა ემოქმედა მოსარჩელის ინტერესების შესაბამისად და ყადაღა დაედო ლ. კ-ის სახელზე რიცხულ ავტომობილზე მოსარჩელის სასარგებლოდ, რითაც უზრუნველყოფილი იქნებოდა მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილება. შპს „ე...“-ის მოთხოვნით ავტომობილზე ყადაღის მოხსნის შემდეგ არ განხორციელებულა მისი საკუთრებაში მიღება ან რეალიზაცია, შესაბამისად, არ შესრულდა ყადაღის მოხნის მიზანი, რაც მხარის არაკეთილსინდისიერებაზე მიუთითებს. ყადაღის მოხსნის შემდეგ არ განხორციელებულა შესაბამისი მოქმედებები და ყადაღა მოხსნილ იქნა მხოლოდ იმ მიზნით, რომ ზიანი მიდგომოდა მოსარჩელეს. აღსრულების ეროვნული ბიუროს თანამშრომლებისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო, რომ ლ.კ-ის სახელზე რიცხულ ავტომობილზე ყადაღის მოხსნის შემთხვევაში, მ. ა-ის მოთხოვნა იქნებოდა აღუსრულებელი, რის გამოც აშკარაა, რომ ზიანი მათთვის წინასწარ იყო სავარაუდო და ზიანის დადგომა სწორედ მათმა ქმედებამ გამოიწვია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 12.01.2018წ. განჩინებით სასკ-ის 16.1 მუხლის საფუძველზე საქმეში მესამე პირად იქნა ჩაბმული შპს „ე...“.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 24.01.2018წ. განჩინებით არ დაკმაყოფილდა მ. ა-ის შუამდგომლობა საქმეში მესამე პირებად ლ. კ-ისა და ლ. ბუგინეიშვილის ჩაბმის შესახებ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 15.05.2018წ. გადაწყვეტილებით მ. ა-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სასაქონლო ზედნადებების თანახმად 2012 წლის დეკემბრისა და 2013 წლის იანვრის თვეებში შპს „...ამ“ ლ. კ-ს მიაწოდა სხვადასხვა სახეობის თევზი, რომლის საფასურის გადაუხდელობის გამო შპს „...ას“ წარმომადგენელის მ. ა-ის განცხადების საფუძველზე სსიპ აღსრულების ეროვნულმა ბიურომ დაიწყო გამარტივებული წარმოება ფულადი დავალიანების გადახდევინების შესახებ მოთხოვნასთან დაკავშირებით. კერძოდ, აპლიკანტი ითხოვდა წარდგენილი სასაქონლო ზედნადებების გათვალისწინებით ი/მ ლ. კ-ისათვის 18 360 ლარის დაკისრებას. ამასთან, მას არ მოუთხოვია რესპონდენტის - ი/მ ლ. კ-ის ქონებაზე ყადაღის დადება. სსიპ აღსრულების ეროვნულმა ბიურომ ლ. კ-ს 27.01.2014წ. გაუგზავნა „შეტყობინება გამარტივებული წარმოების დაწყების შესახებ“, რომელიც ადრესატს ჩაბარდა პირადად. სსიპ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს 26.02.2014წ. №... ბრძანებით ლ. კ-ს დაეკისრა დავალიანების გადახდა 18 360 ლარის ოდენობით შპს „...ას“ სასარგებლოდ.

შპს „ე...“-სა და ლ. კ-ს შორის 30.09.2014წ. დაიდო სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულება №110466/თ, რომლის საფუძველზე შპს „ე...“-მა (გამსესხებელი, რომელიც გირავნობის მიზნებისათვის იმავდროულად წარმოადგენს მოგირავნეს) ლ. კ-ს (მსესხებელი, რომელიც გირავნობის მიზნებისათვის იმავდროულად წარმოადგენს დამგირავებელს) სესხის სახით გადასცა 3 000 აშშ დოლარი და ამასთან, სესხის დაბრუნებისა და სარგებლის გადახდის, აგრეთვე შესაძლო ზიანის ანაზღაურების უზრუნველსაყოფად („უზრუნველყოფილი მოთხოვნა“), ამ უკანასკნელმა კომპანიის სასარგებლოდ გირავნობით დატვირთა მის საკუთრებაში არსებული მექანიკური სატრანსპორტო საშუალება, რომლის მახასიათებლებია: მარკა, მოდელი: ტოიოტა ...; სარეგისტრაციო ნომერი: ...; გამოშვების წელი: 2002; ტრანსპორტის საიდენტიფიკაციო №:...; ტრანსპორტის სარეგისტრაციო მოწმობა: AV....

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ „მექანიკური სატრანსპორტო საშუალების სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ“ სსიპ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს 07.10.2014წ. ცნობით დგინდება ამავე მონაცემების მქონე სატრანსპორტო საშუალებაზე, 30.09.2014წ. №110466/თ სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულების საფუძველზე გირავნობის უფლების რეგისტრაცია 07.10.2014წ..

შპს „...ას“ წარმომადგენელმა მ. ა-მა 20.11.2014წ. მიმართა სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს, სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 26.02.2014წ. №... ბრძანების (სააღსრულებო ფურცლის) აღსრულების მოთხოვნით, კერძოდ, კრედიტორის მოთხოვნას შეადგენდა ლ. კ-ისთვის 15 855 ლარის გადახდის დაკისრება. აღნიშნული განცხადების საფუძველზე სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს მიერ 25.11.2014წ. დაიწყო სააღსრულებო საქმის წარმოება (№A14086506). სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 25.11.2014წ. №A14086506-004 მიმართვის საფუძველზე ლ. კ-ი დარეგისტრირდა მოვალეთა რეესტრში. ამავე დღეს დაყადაღდა ლ. კ-ის საბანკო ანგარიშები ყველა საბანკო დაწესებულებაში და ლ. კ-ს გაეგზავნა წინადადება გადაწყვეტილების ნებაყოფლობით შესრულების შესახებ. მითითებული წინადადების ლ. კ-ისთვის ჩაბარების შეუძლებლობის გამო თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 27.11.2014წ. №A14086506-009/002 წინადადება გადაწყვეტილების შესრულების შესახებ საჯარო შეტყობინების გზით გავრცელდა 01.12.2014წ..

სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 25.11.2014წ. №A14086506-007/001 მიმართვის შესაბამისად, ლ. კ-მა ამავე ბიუროს აცნობა, რომ მის სახელზე ირიცხება ავტომანქანა, რომელიც დაგირავებულია, არ ფლობს აქციას/წილს რომელიმე საწარმოში, არ გააჩნია მოთხოვნები მესამე პირების მიმართ, არ ეკუთვნის ქონება არავისგან და ქირით ცხოვრობს მისამართზე: ქ. თბილისი, ... ...ის ქ. №19.

სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 26.11.2014წ. №A14086506-008/001 მიმართვის თანახმად №A14086506 სააღსრულებო საქმის წარმოების ფარგლებში ყადაღა დაედო ლ. კ-ის სახელზე რეგისტრირებულ ავტომანქანას.

შპს „ე...“-ის წარმომადგენელმა, სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულების საფუძველზე, როგორც პირველი რიგის მოგირავნემ, 10.12.2014წ. განცხადებით მოითხოვა ლ. კ-ის საკუთრებაში არსებული ავტომობილზე რეგისტრირებული ყადაღის, შეზღუდვის და ძებნა-დაკავების მოხსნა.

სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 01.04.2015წ. №A14086506-012/006, №A14086506-012/005 წერილით სსიპ შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს ეთხოვა „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 194 მუხლის შესაბამისად, არ გაავრცელოს მოვალეთა რეესტრი ლ. კ-ის სახელზე რეგისტრირებულ სატრანსპორტო საშუალებაზე.

2015 წლის აპრილის თვის მდგომარეობით, ლ. კ-მა დაფარა შპს „ე...“-თან 30.09.2014წ. დადებული №110466/თ სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავალიანება.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციული უზრუნველყოფისა და ანალიზის სამმართველოს მიერ გაცემულ ცნობებზე, რომელთა თანახმად ლ. კ-ის საკუთრებად ავტომობილი ფიქსირდებოდა 2012 წლის 28 აგვისტოდან 2015 წლის 29 ივნისამდე, ხოლო ლ. ბ-ის საკუთრებად ფიქსირდებოდა 2015 წლის 29 ივნისიდან 2015 წლის 22 დეკემბრამდე. 2015 წლის 22 დეკემბრიდან მანქანა გ. ქ-ის საკუთრებაა. ამასთან, ავტომანქანაზე შეზღუდვა მოიხსნა 22.12.2015წ..

სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 17.12.2014წ. №3507 ბრძანებით დაკმაყოფილდა შპს „...ას“ წარმომადგენელის მ. ა-ისა და ლ. კ-ის 12.12.2014წ. ერთობლივი განცხადება ლ. კ-ზე დაკისრებული თანხის 2014 წლის დეკემბრის თვიდან 2015 წლის ნოემბრის თვის ჩათვლით განწილვადებასთან დაკავშირებით. აღსრულების საფასურის ჩათვლით მოვალის დავალიანებამ შეადგინა 16 964.85 ლარი. სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 03.02.2015წ. №363 ბრძანებით მ. ა-ის თანხმობის გათვალისწინებით, დაკმაყოფილდა მოვალის ლ. კ-ის 27.01.2015წ. განცხადება მოვალის მიერ ამავე ბიუროს 26.02.2014წ. №... გადახდის ბრძანებით მასზე დაკისრებული თანხისა და აღსრულების საფასურის განაწილვადების თაობაზე. აღსრულების საფასურის ჩათვლით მოვალის დავალიანებამ შეადგინა 16 964,85 ლარი, თანხა 2015 წლის იანვრიდან დეკემბრის თვის ჩათვლით განწილვადდა, ხოლო განწილვადების პერიოდში №A14086506 სააღსრულებო საქმეზე აღსრულება შეჩერდა.

განაწილვადების თაობაზე შეთანხმების შეუსრულებლობის გამო სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებლის მიერ 10.12.2014წ. შედგა ნივთის აღწერისა და დაყადაღების შესახებ აქტი №50303, რომლის თანახმად აღწერილი იქნა და დაყადაღდა ლ. კ-ის სარეცხი მანქანა, ლეპტოპი და ტელევიზორი.

სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიურომ 04.01.2015წ. ლ. კ-ს გაეგზავნა №A14086506-026 გაფრთხილება დაყადაღებული მოძრავი ქონების აუქციონზე რეალიზაციის შესახებ.

21.01.2015წ. მოვალის მისამართიდან გამოტანილი იქნა დაყადაღებული ტელევიზორი და ლეპტოპი, ხოლო სარეცხი მანქანა დარჩა მოვალეს, შეფასების თანხით გამოსყიდვით. ყადაღის აქტში მითითებული ლეპტოპი დაზიანების გამო არ განთავსდა საჯარო აუქციონზე, ხოლო ტელევიზორი საჯარო აუქციონზე გასხვისდა 40 (ორმოცი) ლარად. სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიმართვებით დგინდება, რომ №A14086506 სააღსრულებო საქმის ფარგლებში აღსასრულებელი მოთხოვნის ოდენობა შეადგენდა 16 964,85 ლარს, ხოლო უკვე აღსრულებული მოთხოვნის ოდენობა - 333,9 ლარს.

შპს „...ას“ წარმომადგენელმა მ. ა-მა 16.03.2015წ. №8315 საჩივრით მიმართა სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თავმჯდომარეს და მოითხოვა მისი თანხმობის გარეშე ლ. კ-ის კუთვნილ ავტომანქანაზე ყადაღის მოხსნით მისთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თავმჯდომარის 24.03.2015წ. №1110 ბრძანებით შპს „...ას“ წარმომადგენელს მ. ა-ს 16.03.2015წ. №8315 საჩივრის განხილვაზე ეთქვა უარი, საჩივრის შეტანის კანონით დადგენილი ვადის გასვლის გამო.

სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 01.10.2015წ. №90491 გადაწყვეტილებით მ. ა-ს უარი ეთქვა აღმასრულებლის ქმედებით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნაზე, სამართლებრივი საფუძვლების არ არსებობის მოტივით.

შპს „...ას“ დირექტორის ზ. ა-ის 20.01.2016წ. №1 ცნობით დგინდება, რომ ი/მ ლ. კ-ს შპს „...ას“ მიმართ დებიტორული დავალიანება არ ერიცხება, მასზე 2016 წლის 01 იანვრის მდგომარეობით რიცხული დავალიანების თანხა - 17 841,70 ლარი დაიფარა მ. ა-ის მეშვეობით.

საქალაქო სასამართლომ სარჩელის უარყოფის საფუძვლად მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე: მოსარჩელე ითხოვს აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ მასზე კანონმდებლობით დაკისრებული ვალდებულებების ჯეროვნად განუხორციელებლობით მიყენებული მატერიალური ზიანის ანაზღაურებას, კერძოდ, მოპასუხის მიერ მოვალის საკუთრებაში არსებული ავტოსატრანსპორტო საშუალება ყადაღისაგან გათავისუფლდა მოსარჩელის თანხმობის გარეშე. აღნიშნულის შედეგად კი მოვალემ ავტოსატრანსპორტო საშუალება გაასხვისა, რითაც შეუძლებელი გახადა მ. ა-ის მიმართ არსებული მისი ვალდებულების შესრულება - თანხის გადახდა. სასამართლომ მიუთითა, რომ არ დასტურდებოდა ზიანის ანაზღაურებისთვის სავალდებულო წინაპირობების არსებობა, კერძოდ, პირის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება (უმოქმედობა), დამდგარი ზიანი, მიზეზშედეგობრივი კავშირის არსებობა ქმედებასა და შედეგს შორის და ზიანის მიმყენებლის ბრალეულობა.

„სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 91⁴ მუხლის შესაბამისად, წარმოების დაწყების საფუძველია დავალიანების გადახდევინების შესახებ განცხადება, რომელიც მიზნად ისახავს აღსრულების ეროვნული ბიუროს თავმჯდომარის მიერ დავალიანების გადახდევინების შესახებ ბრძანების გამოცემას. ამავე მუხლის მე-7 პუნქტის მიხედვით, თუ აპლიკანტი ითხოვს მოთხოვნის უზრუნველყოფის ღონისძიების სახით ყადაღის დადებას, მან უნდა მიუთითოს რესპონდენტის ქონება, ქონების საიდენტიფიკაციო მაჩვენებლები და გადაიხადოს ასეთი ღონისძიებისათვის განსაზღვრული საფასური. ამასთან, ამავე საკანონმდებლო აქტის 91¹⁰ მუხლი ადგენს, რომ აპლიკანტის მოთხოვნის უზრუნველყოფის მიზნით აღსრულების ეროვნული ბიურო მარეგისტრირებელ ორგანოში რესპონდენტის დარეგისტრირებულ ქონებას დაადებს ყადაღას ქვემოთ ჩამოთვლილი გარემოებების ერთდროულად არსებობის შემთხვევაში: ა) აპლიკანტი ითხოვს მოთხოვნის უზრუნველყოფის ღონისძიების სახით რესპონდენტის ქონებაზე ყადაღის დადებას; ბ) აპლიკანტი ითხოვს დავალიანების გადახდევინების შესახებ ბრძანების აღსრულებას და საგარანტიო თანხის სახით შეტანილი თანხა აკმაყოფილებს აღსრულების წინასწარი საფასურისათვის გათვალისწინებულ ოდენობას; გ) აპლიკანტი თავად მიუთითებს, თუ რესპონდენტის რომელ ქონებაზე უნდა იქნეს გამოყენებული მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალება; დ) აპლიკანტს გადახდილი აქვს ყადაღის დადებისათვის გათვალისწინებული საფასური.

სასამართლომ განმარტა, რომ მართალია, ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ’’ საქართველოს კანონის 91¹⁰ მუხლის მე-3 პუნქტით დადგენილია ყადაღის გაუქმების საფუძვლები, თუმცა აღნიშნული არ გულისხმობს გამარტივებული წარმოების განხორცილების ფარგლებში ამავე საკანონმდებლო აქტით დადგენილი ზოგადი წესების უგულებელყოფის შესაძლებლობას, კერძოდ, ისეთი დებულებების გათვალისწინებაზე უარის თქმას, რაც დადგენილია ამავე საკანონმდებლო აქტის 40-40¹ მუხლებით. 40¹ მუხლის მე-7 პუნქტით განსაზღვრულია, რომ არაუზრუნველყოფილი კრედიტორის სასარგებლოდ იძულებითი აღსრულების განხორციელებისას, თუ მოვალის მოძრავ ქონებაზე ყადაღის დადების შემდეგ, მაგრამ არა უგვიანეს ამ ქონებაზე იძულებითი აუქციონის საჯაროდ გამოცხადებისა, მოგირავნე განაცხადებს ამ ქონებაზე თავის უფლებას და აღსრულების ეროვნულ ბიუროს წარუდგენს გირავნობის უფლების დამადასტურებელ ამონაწერს შესაბამისი რეესტრიდან, აღსრულების ეროვნული ბიურო ამ ქონებას ყადაღისაგან ათავისუფლებს. მიუხედავად იმისა, რომ განსახილველ შემთხვევაში ყადაღა გამოყენებული იქნა გამარტივებული წარმოების ფარგლებში, მოპასუხე არათუ უფლებამოსილი, არამედ ვალდებული იყო მოგირავნის მოთხოვნის საფუძველზე კანონის 40¹ მუხლის მე-7 პუნქტით დადგენილი ყველა გარემოების არსებობის შემთხვევაში, მიეღო გადაწყვეტილება ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლების შესახებ.

სასამართლომ მიუთითა სკ-ის 255-ე მუხლით განსაზღვრულ გირავნობის 2 სახეზე: მფლობელობითი გირავნობა და რეგისტრირებული გირავნობა. რეგისტრირებული გირავნობის წარმოშობისათვის აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და ამ გარიგებით განსაზღვრული გირავნობის უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. სატრანსპორტო საშუალებასა და სასოფლო-სამეურნეო მანქანის დამხმარე ტექნიკურ საშუალებაზე რეგისტრირებული გირავნობის წარმოშობისათვის აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და ამ გარიგებით განსაზღვრული გირავნობის უფლების რეგისტრაცია სსიპ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოში. გამარტივებული წარმოების ფარგლებში ყადაღის გამოყენების შემთხვევაშიც აღსრულების ეროვნული ბიურო უფლებამოსილია მიიღოს გადაწყვეტილება ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლების შესახებ, თუკი სახეზეა კანონის 40¹ მუხლის მე-7 პუნქტით დადგენილი ყველა გარემოება, რაც განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხემ განახორციელა. კერძოდ, სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 26.02.2014წ. №... ბრძანებით ლ. კ-ს დაეკისრა 18 360 ლარის გადახდა შპს „...ას“ სასარგებლოდ. თუმცა მოგვიანებით, დავალიანების თანხა 17 841,70 ლარი საზოგადოების წინაშე გადაფარა მ. ა-მა. ლ. კ-ის საკუთრებაში არსებულ სატრანსპორტო საშუალებაზე შპს „ე...“-სა და ლ. კ-ს შორის დადებული 30.09.2014წ. №110466/თ სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულების საფუძველზე, 07.10.2014წ. დარეგისტრირდა გირავნობის უფლება.

სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 26.02.2014წ. №... ბრძანების საფუძველზე, 25.11.2014წ. დაიწყო სააღსრულებო საქმის წარმოება №A14086506 და აღმასრულებელის შესაბამისი მიმართვების საფუძველზე ლ. კ-ი დარეგისტრირდა მოვალეთა რეესტრში, ყადაღა დაედო მის საბანკო ანგარიშებს ყველა საბანკო დაწესებულებაში და მის კუთვნილ ავტომანქანას. შპს „ე...“-ის წარმომადგენელმა 10.12.2014წ. განცხადებით მიმართა სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს და როგორც უზრუნველყოფილმა კრედიტორმა - მოგირავნემ მოითხოვა ლ. კ-ის საკუთრებაში არსებული ავტომანქანის ყადაღისაგან გათავისუფლება, რაც ადმინისტრაციულმა ორგანომ განახორციელა 14.12.2014წ.. მიუხედავად იმისა, რომ ლ. კ-ის კუთვნილი ავტომანქანა გათავისუფლდა ყადაღისაგან, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 19⁴ მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლების არარსებობის გამო, ავტოსატრანსპორტო საშუალება მოვალეთა რეესტრის შეზღუდვისაგან არ გათავისუფლებულა. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციული უზრუნველყოფისა და ანალიზის სამმართველოს მონაცემებით ლ. კ-ის საკუთრებაში ავტო სატრანსპორტო საშუალება ირიცხებოდა 2012 წლის 28 აგვისტოდან 2015 წლის 29 ივნისამდე, ხოლო შემდგომ ჯერ ლ. ბ-ის, ხოლო მოგვიანებით გ. ქ-ის საკუთრებაში გადავიდა. ავტომანქანაზე შეზღუდვა მოიხსნა 22.12.2015წ..

ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმებისა და ფაქტობრივი გარემოებების ურთიერთშეჯერების შედეგად სასამართლომ მიიჩნია, რომ ლ. კ-ის საკუთრებაში არსებული ავტოსატრანსპორტო საშუალება ყადაღისაგან კანონით დადგენილი წესით გათავისუფლდა.

სასამართლომ მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს ქმედების შეფასების მიზნით მიუთითა, რომ შპს „ე...“-სა და ლ. კ-ს შორის 30.09.2014წ. სესხის ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად რეგისტრირებული გირავნობა იქნა გამოყენებული. თანხის დაფარვის ვადაგადაცილების გამო, შპს „ე...“-მა რეგისტრირებული მოგირავნის უფლება გამოიყენა და ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება მოითხოვა, რაც დაკმაყოფილდა, თუმცა გირავნობის საგანი მოვალეთა რეესტრის ვალდებულებისაგან არ გათავისუფლდა. ვინაიდან ლ. კ-მა მასზე რიცხული დავალიანება შპს „ე...“-ის მიმართ დაფარა, შპს „ე...“-ს გირავნობის საგნის რეალიზაცია საკუთარი მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად აღარ დასჭირდა.

სააღსრულებო წარმოება, რა დროსაც ლ. კ-ის ავტოსატრანსპორტო საშუალება ყადაღისაგან გათავისუფლდა, არა მ. ა-ის, არამედ შპს „...ას“ სასარგებლოდ მიმდინარეობდა. შესაბამისად, 26.11.2014წ. ყადაღა შპს „...ას“ სასარგებლოდ განხორციელდა, და არა მ. ა-ის უფლების დასაცავად. მოგირავნის შეტყობინება ლ. კ-ის ავტოსატრანსპორტო საშუალების ყადაღისაგან გათავისუფლების თაობაზე 10.12.2014წ. განხორციელდა, ხოლო ლ. კ-ისა და შპს „...ას“ ერთობლივი განცხადება დავალიანების განაწილვადების თაობაზე თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 12.12.2014წ. წარედგინა. ამდენად, ლ. კ-ის ავტოსატრანსპორტო საშუალების ყადაღისაგან გათავისუფლება მაშინ მოხდა, როდესაც ჯერ კიდევ აღსრულება შპს „...ას“ სასარგებლოდ ხორციელდებოდა. მ. ა-მა უფლება მას შემდეგ მოიპოვა, რაც სააღსრულებო ბიუროს მიერ ლ. კ-ის ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე ყადაღა დიდი ხნის მოხსნილი იყო. მას შემდეგ, რაც მ. ა-მა ლ. კ-ის ვალდებულება დაფარა, მას ლ. კ-ის ქონებაზე მის სასარგებლოდ არ მოუთხოვია ქონებაზე ყადაღის დადება. ამდენად, სასამართლომ არ გაიზიარა მოსაზრება სადავო ავტომანქანის ყადაღისგან გათავისუფლებისათვის მოსარჩელის თანხმობის საჭიროების თაობაზე. სასამართლომ აღნიშნა, რომ იმ პირობებში, როდესაც ლ. კ-ის საკუთრებაში არსებული ავტოსატრანსპორტო საშუალება ყადაღისაგან კანონის მოთხოვნათა დაცვით გათავისუფლდა და მ. ა-ს ყადაღის დადების მოთხოვნით ადმინისტრაციული ორგანოსათვის არ მიუმართავს, აღმასრულებლის მხრიდან ლ. კ-ის ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე ყადაღის მოხსნა მ. ა-ის წინააღმდეგ მიმართულ ქმედებად ვერ განიხილება. შესაბამისად, დავის საგნის განხილვას სცდება ლ. კ-ის მიერ სადავო ავტოსატრანსპორტო საშუალების ლ. ბუგიანაშვილის სახელზე გადაფორმების ფაქტის შეფასება, რაც განხორციელდა 29.06.2015წ., ანუ სადავო ავტომანქანა მასზე არსებული ყადაღის მოხსნიდან თითქმის 6 თვის შემდეგ სხვა პირზე გადაფორმდა.

სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება აღმასრულებლის ქმედებების მართლწინააღმდეგობასთან დაკავშირებით და მიუთითა, რომ აღნიშნული ქმედებები კანონით დადგენილი წესით არ არის უკანონოდ ცნობილი და ამასთან, არ იკვეთება მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი აღმასრულებლის ქმედებასა და მოსარჩელისთვის მიყენებულ ზიანს შორის. შესაბამისად, სარჩელი ფაქტობრივ-სამართლებრივად მიჩნეული იქნა დაუსაბუთებლად.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა მ. ა-ის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 04.12.2018წ. განჩინებით დაკმაყოფილდა მ. ა-ის შუამდგომლობა და საქმეში სსიპ აღსრულების ეროვნულ ბიუროსთან ერთად თანამოპასუხედ ჩაერთო შპს „ე..." .

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 04.12.2018წ. განჩინებით დაკმაყოფილდა მ. ა-ის შუამდგომლობა საქმეში მესამე პირად ლ. ბ-ის ჩაბმის თაობაზე და ეს უკანასკნელი საქმეში ჩაბმული იქნა მესამე პირად სასკ-ის 16.1 მუხლის საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლოს 04.12.2018წ. საოქმო განჩინებით არ დაკმაყოფილდა აპელანტის შუამდგომლობა საჯარო რეესტრში უძრავი ქონების დატვირთვის სისწორის და საფუძვლიანობასთან დაკავშირებით ინფორმაციის გამოთხოვის თაობაზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 30.07.2019წ. განჩინებით სასკ-ის 16.2 მუხლის საფუძველზე საქმეში მესამე პირად იქნა ჩაბმული ლ. კ-ა, ხოლო სასკ-ის 16.1 მუხლის საფუძველზე საქმეში მესამე პირად იქნა ჩაბმული შპს ,,...ა“.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 02.12.2019წ. განჩინებით დაკმაყოფილდა შპს „ე..."-ის წარმომადგენლის შუამდგომლობა შპს „ე..."-ის, როგორც სარჩელზე ერთ-ერთი მოპასუხის მიმართ საქმის წარმოების შეწყვეტის თაობაზე და შპს „ე..."-ის მიმართ შეწყდა საქმის წარმოება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 02.12.2019წ. განჩინებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა მ. ა-ის სააპელაციო საჩივარი, საქმე ხელახლი განხილვისთვის დაუბრუნდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე და აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მ. ა-ის სარჩელი ისე მიიჩნია უსაფუძვლოდ, რომ შეფასება არ მისცა შემდეგ გარემოებებს: სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 14.12.2014წ. №A14086506-012/001 წერილით მოგირავნე შპს „ე...“-ის წარმომადგენელს განემარტა, რომ სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს წარმოებაშია სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 26.02.2014წ. №... აღსრულების ქვემდებარე აქტი (გადახდის ბრძანება), რომლის მიხედვით მოვალეა ლ. კ-ი. იმავე წერილში აღინიშნა, რომ ლ. კ-ის საკუთრებაში არსებული ავტომობილის ყადაღისაგან გათავისუფლების მიუხედავად მოვალე რეგისტრირებულია მოვალეთა რეესტრში. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოპასუხემ ზემოთმითითებულ წერილში ერთის მხრივ ლ. კ-ი მოვალეთა რეესტრში რეგისტრირებულ პირად მოიხსენია, ხოლო მეორეს მხრივ იმავე ადმინისტრაციულმა ორგანომ ამ მოვალის მიმართ გააუქმა ზემოაღნიშნულ ავტომანქანაზე ყადაღა ისე, რომ არ გაითვალისწინა შპს „ე...-ის" გარდა ლ. კ-ის სხვა კრედიტორის, კერძოდ შპს „...ას" კანონიერი ინტერესები.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება მ. ა-ისთვის ყადაღის მოხსნის თაობაზე შეტყობინების ვალდებულების არარსებობის თაობაზე, პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ მ. ა-ს შპს „...ას" მიერ 2014 წლის 20 იანვრიდან 2014 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით მინიჭებული ჰქონდა წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება, რაც სააღსრულებო ბიუროში წარდგენილი იყო 25.11.2014წ.. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მ. ა-ი შპს „...ასთან" შრომით სახელშეკრულებო ურთიერთობაში იმყოფება 01.09.2012წ. - 31.12.2016წ. პერიოდში. თბილისის სააღსრულებო ბიუროს მიერ ლ. კ-ის ზემოაღნიშნულ ავტომანქანაზე შეზღუდვის საბოლოო მოხსნა განხორციელდა 11.12.2014წ. (ტ.1.ს.ფ. 392), უზრუნველყოფილი კრედიტორის შპს „...ას" წარმომადგენლის მ. ა-ის თანხმობისა და მისთვის წინასწარ შეტყობინების გარეშე. აღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა მასზედ, რომ სადავო ავტომანქანის ყადაღისგან გათავისუფლების თაობაზე მ. ა-ის თანხმობა არ იყო საჭირო.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აგრეთვე პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა მასზედ, რომ ლ. კ-ის საკუთრებაში არსებული ავტოსატრანსპორტო საშუალება ყადაღისაგან კანონის მოთხოვნათა დაცვით გათავისუფლდა და მ. ა-ს ყადაღის დადების მოთხოვნით ადმინისტრაციული ორგანოსათვის არ მიუმართავს. არ იქნა გაზიარებული აგრეთვე პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება, რომ სააღსრულებო ბიუროს მიერ ლ. კ-ის ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე ყადაღის მოხსნა მ. ა-ის წინააღმდეგ მიმართულ ქმედებად არ უნდა იქნეს განხილული. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მოპასუხის ბრალეულობაზე მსჯელობისას არასწორი შეფასება მიეცა მ. ა-ის მიერ 16.03.2015წ. აღსრულების ეროვნულ ბიუროში წარდგენილ საჩივრის შინაარს, რომლითაც მ. ა-ი სადავოდ ხდიდა აღმასრულებლის მიერ ლ. კ-ას კუთვნილ ავტომანქანაზე შპს „...ას“ ნებართვის გარეშე ყადაღის მოხსნას. ამავე საჩივრით მ. ა-ი არასწორად მიიჩნევდა ავტომანქანაზე საჩივრის მოთხოვნის უზრუნველყოფის ღონისძიებათა გამოუყენებლობას. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით მ. ა-ისთვის ზიანის მიყენება გამოიხატა მასში, რომ რეგისტრირებული კრედიტორის შპს „...ას" მოთხოვნის უზრუნველყოფა სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ არ იქნა გათვალისწინებული შპს „ე...“-ის სასარგებლოდ ავტომანქანაზე ყადაღის მოხსნისას.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ შეაფასა სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 01.04.2015წ. №A14086506-012/006, №A14086506-012/005 წერილები სსიპ შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს მიმართ, რომლითაც ამ უკანასკნელს ეთხოვა „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 19⁴ მუხლის შესაბამისად, არ გაავრცელოს მოვალეთა რეესტრი ლ. კ-ის სახელზე რეგისტრირებულ სატრანსპორტო საშუალებაზე (ტ.1. ს.ფ. 183-184). სააპელაციო პალატის მითითებით ზემოაღნიშნული წერილით სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ უგულებელყოფილია მოვალეთა რეესტრის არსი და მნიშვნელობა, ასევე კრედიტორი შპს „...ას", როგორც თავდაპირველი კრედიტორის, ისე ახალი კრედიტორის მ. ა-ის ქონებრივი ინტერესები (ტ.1 .ს.ფ. 76, 88, 208; ტ.5. ს.ფ. 168, 187-193, 368-371).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება ეფუძნება მხოლოდ სსიპ შსს მომსახურების სააგენტოს სააღრიცხვო და საინფორმაციო მომსახურების განყოფილების მიერ 29.06.2017წ. გაცემულ N49/6/1/1/2-01391268 ცნობის ასლს, რომლის თანახმად მოქალაქე ლ. კ-სა და შპს „ე...“-ს შორის არსებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შეზღუდვა მოიხსნა 22.12.2015წ. (ტ.5.ს.ფ. 62,416). სააპელაციო პალატამ მიუთითა სსიპ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს საცნობარო განყოფილების უფროსის 12.02.2016წ. N49/12/3-01103960 ე.წ. ცოცხალბეჭედდასმული ცნობის შინაარსზე, რომლის თანახმად სამართლებრივი დატვირთვა ან უფლებრივი შეზღუდვა ზემოაღნიშნულ ავტომანქანაზე რეგისტრირებული არ არის, ხოლო ის გარემოება, რომ შეზღუდვა 22.12.2015წ. მოიხსნა, წერილში საერთოდ არ არის მითითებული (ტ.1. ს.ფ. 364). სააპელაციო პალატა თვლის, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ გამოიკვლია ერთიდაიმავე უწყების მიერ განსხვავებული შინაარსის საბუთის გაცემის მიზეზები და პროცესზე არ გამოკითხა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს წარმომადგენელი. აღნიშნულის შემდეგ პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეეძლო ემსჯელა შსს-ს საქმეში ჩართვის საჭიროებასა და სტატუსზე.

სააპელაციო პალატამ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საკმარის საფუძვლად არ მიიჩნია ის გარემოება, რომ სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 17.12.2014წ. №3507 ბრძანებით დაკმაყოფილდა შპს „...ას“ წარმომადგენელის მ. ა-ისა და ლ. კ-ის 12.12.2014წ. ერთობლივი განცხადება ლ. კ-ზე დაკისრებული ვალდებულების 2014 წლის დეკემბრის თვიდან 2015 წლის ნოემბრის თვის ჩათვლით განწილვადებასთან დაკავშირებით (ტ.1. 210-213). სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მ. ა-ს, ჯერ როგორც თავდაპირველი კრედიტორის წარმომადგენელს და შემდეგ როგორც ახალ კრედიტორს ყოველთვის უშუალოდ შეეძლო დაედო მოვალესთან შეთანხმება შესასრულებელი ვალდებულების გადანაწილებაზე, მით უფრო მაშინ, როცა ასეთ ვალდებულებას უზრუნველყოფილად თვლიდა. მ. ა-ის, როგორც თავდაპირველი კრედიტორის - შპს „...ას“ წარმომადგენელის, ხოლო შემდეგ ახალი კრედიტორის მიერ უზრუნველყოფილი ვალდებულების შესრულების განაწილვადების შეთანხმება მოვალესთან არ ეწინააღმდეგება ვალდებულებითი სამართლის ძირითად პრინციპებს. სააპელაციო პალატის მითითებით დავალიანების გადახდევინების განწილვადების თაობაზე მხარეთა შეთანხმება სარჩელზე უარის თქმის საფუძველი არ უნდა გამხდარიყო.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა უსაფუძვლოდ იმის გამო, რომ აღმასრულებლის ქმედებები კანონით დადგენილი წესით არ არის უკანონოდ ცნობილი და არ იკვეთება მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი აღმასრულებლის ქმედებასა და მოსარჩელისთვის მიყენებულ ზიანს შორის. ვინაიდან მ. ა-ის მოთხონას სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროსთვის მის სასარგებლოდ მიყენებული ზიანის ანაზღაურება შეადგენს, პირველის ინსტანციის სასამართლოს თავად უნდა შეეფასებინა მოპასუხის ქმედების მართლზომიერება, ვინაიდან მოთხოვნის დათმობით მატერიალურ-სამართლებრივ უფლებამონაცვლეობას აქვს ადგილი, მ. ა-ს გადაეცა ყველა ის მოთხოვნა, მათ შორის არამართლზომიერი ქმედების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის ის უფლება, რაც შპს „...ას“ წარმოეშვა 2014 წლის 11 დეკემბრის შემდეგ, იმ მომენტიდან, როცა სადავო ავტომანქანაზე კრედიტორის მოთხოვნის უზრუნველყოფის მოთხოვნა იქნა გაუქმებული. მ. ა-ი მოთხოვნის დათმობამდეც აღსრულების ეროვნულ ბიუროში სადავოდ ხდიდა აღნიშნულ ქმედებას, როგორც შპს „...ას" წარმომადგენელი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 30.07.2019წ. სასამართლო სხდომაზე ადგილზე თათბირით მიღებული განჩინებით სააპელაციო პალატამ, მ. ა-ი ჩათვალა ახალი კრედიტორად, ვინაიდან მან შეასრულა ვალდებულება ლ. კ-ას ნაცვლად. ამდენად, სასკ-ის 16.1 მუხლის საფუძველზე საქმეში მესამე პირად ჩაერთო შპს „...ა", ხოლო სასკ-ის 16.2 მუხლის საფუძველზე ლ. კ-ა იქნა ჩაბმული მესამე პირად. სააპელაციო პალატამ ამ გარემოებაზე მითითებით აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს თავად უნდა შეეფასებინა სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს ქმედების მართლზომიერება და ბრალეულობა თავდაპირველად შპს „...ას", ხოლო შემდეგ მ. ა-ის, როგორც მისი უფლებამონაცვლის მიმართ. სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს ქმედების არამართლზომიერების და ბრალეულობის დადგენის შემთხვევაში პირველი ინსტანციის სასამართლოს უნდა დაედგინა ზიანის მიყენების ფაქტი, ზიანის მოცულობა და მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და მიყენებულ ზიანს შორის. პირველი ინსტანციის სასამართლოს ასევე უნდა გამოერკვია, დაედგინა ყველა ის პირი, რომლებსაც სსიპ აღსრულების ეროვნულ ბიუროსთან ერთად მ. ა-ის სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურება შესაძლებელია დაკისრებოდა და მოქმედი საპროცესო კანონმდებლობის შესაბამისად ჩაერთო დავაში.

სსკ-ის 394-ე მუხლის „ე¹“ ქვეპუნქტზე მითითებით სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ არსებობდა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების და საქმის ხელახალი განხილვის დავალებით პირველი ინსტანციის სასამართლოსთვის დაბრუნების საფუძველი. სააპელაციო სასამართლომ მიაჩნია, რომ მ. ა-ის დაზუსტებული სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 24.02.2017წ. განჩინების გაუქმების შესახებ, რომლითაც დაკმაყოფილდა მოპასუხე სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს წარმომადგენლის შუამდგომლობა და შეწყდა საქმის წარმოება სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 24.03.2015წ. N1110 ბრძანების ბათილად ცნობის ნაწილში, ამ სარჩელის დაუშვებლობის გამო (ტ. 3. ს.ფ. 93-99), დაუსაბუთებელია. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ზემოაღნიშნულ განჩინებაზე მ. ა-მა 20.03.2017წ. წარადგინა კერძო საჩივარი, რომლითაც მოითხოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადამინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 24.02.2017წ. განჩინების გაუქმება და პირველი ინსტანციის სასამართლოში ხელახალი განხილვისთვის საქმის დაბრუნება (ტ. 3. ს.ფ. 140-144). თბილისის სააპელაციო სასამართლო ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 14.07.2017წ. განჩინებით მ. ა-ის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 24.02.2017წ. განჩინება (ტ. 4. ს.ფ. 228-238). სააპელაციო პალატამ მიუთითა სსკ-ის 419.3 მუხლზე, რომლის თანახმად, სააპელაციო პალატის აღნიშნული განჩინება საბოლოოა და იგი არ საჩივრდება. აღნიშნულზე მითითებით სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 24.02.2017 წ. განჩინების კანონიერების შემოწმების უფლებამოსილება სააპელაციო სასამართლოს აღარ გააჩნდა.

მ. ა-ის სააპელაციო საჩივრით სადავოდ გამხდარი სხვა წინმსწრებ განჩინებებთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ვინაიდან საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს, ამიტომ პროცესის თანასწორობის, შეჯიბრებითობის და ინკვიზიციურობის პრინციპების საფუძველზე მოცემული დავის მონაწილე მხარეებს გააჩნდათ საქმის ხელახალი განხილვისას შუამდგომლობების და განცხადებების წარდგენის უფლებამოსილება.

სააპელაციო სასამართლოს 02.12.2019წ. განჩინებაზე საკასაციო საჩივრები წარადგინეს სსიპ აღსრულების ეროვნულმა ბიურომ და მ. ა-მა.

სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიურო საკასაციო საჩივარში აღნიშნავს, რომ საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა მიღებული: არასწორია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა მასზედ, რომ ლ. კ-ის საკუთრებაში მყოფ ავტომანაქანაზე დადებული ყადაღის მოხსნისას სააღსრულებო ბიურომ არ გაითვალისწინა შპს „ე...“-ის გარდა სხვა კრედიტორის შპს „...ას“ კანონიერი ინტერესები. ლ. კ-ი დარეგისტრირდა მოვალეთა რეესტრში და მის საკუთრებაში რიცხულ ავტომანქანაზე ყადაღა დაედო იძულებითი სააღსრულებო წარმოების ფარგლებში. ლ. კ-ს და შპს „ე...“-ს შორის გაფორმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე გირავნობის უფლება ვრცელდებოდა ლ. კ-ის საკუთრებაში არსებულ ავტომანქანაზე. შპს „ე...“-მა, როგორც მოგირავნემ მიმართა სააღსრულებო ბიუროს ლ. კ-ის საკუთრებაში რიცხულ ავტომანქანაზე ყადაღის მოხსნის მოთხოვნით, რაც სააღსრულებო ბიუროს მიერ 10.12.2014წ. დაკმაყოფილდა და ყადაღა მოეხსნა ავტომანქანას, თუმცა ავტომანქანა მოვალეთა რეესტრის შეზღუდვისგან არ გათავისუფლებულა. შპს „ე...“ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 40¹ მუხლის მე-7 პუნქტის დანაწესიდან გამომდინარე უფლებამოსილი იყო მოეთხოვა ლ. კ-ის ავტომანქანაზე ყადაღის მოხსნა, ვინაიდან ის იყო უზრუნველყოფილი კრედიტორი, ხოლო იძულებითი აღსრულება მიმდინარეობდა არაუზრუნველყოფილი კრედიტორის სასარგებლოდ. მის მიერ სააღსრულებო ბიუროში წარდგენილი იყო გირავნობის უფლების დამადასტურებელი ამონაწერი შესაბამისი რეესტრიდან, რის შემდეგაც მითითებული ნორმის თანახმად სააღსრულებო ბიურო ათავისუფლებს ქონებას ყადაღისაგან. აღნიშნული ნორმის გათვალისწინებით კასატორი თვლის, რომ ლ. კ-ის კუთვნილ ავტომობილზე ყადაღის მოხსნა კანონის მოთხოვნათა დაცვით განხორციელდა, რის გამოც ეს ქმედება მ. ა-ის საწინააღმდეგო ქმედებად ვერ განიხილება.

ვინაიდან ლ. კ-ის მიერ დაიფარა შპს „ე...“-ის მიმართ არსებული დავალიანება, შპს „ე...“-ს აღარ დასჭირდა ავტომობილის რეალიზაცია მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის.

შსს-ს მიერ გაცემული ცნობების თანახმად ავტომანქანის მესაკუთრე 2015 წლის 29 ივნისამდე იყო ლ. კ-ი, 29.06.2015წ.-22.12.2015წ. პერიოდში რეგისტრირებული იყო ლ. ბ-ის საკუთრებად, ხოლო 2015 წლის 22 დეკემბრიდან ირიცხებოდა გ. ქ-ის საკუთრებაში. ავტომანქანაზე ყადაღა გაუქმდა 10.12.2014წ., ხოლო ლ. კ-ის დავალიანების განწილვადების თაობაზე ამ უკანასკნელისა და მ. ა-ის ერთობლივი განცხადება სააღსრულებო ბიუროს წარედგინა 12.12.2014წ.. ამასთანავე, ავტომანქანაზე ყადაღა დაედო და მოეხსნა იმ პერიოდში, როდესაც იძულებითი სააღსრულებო წარმოება მიმდინარეობდა არა ფიზიკური პირი მ. ა-ის, არამედ შპს „...ას“ სასარგებლოდ.

არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მითითება მასზედ, რომ საქალაქო სასამართლომ შეფასება არ მისცა მ. ა-ის მიერ სააღსრულებო ბიუროში წარდგენილ საჩივარს. აღნიშნული საჩივრის თაობაზე მიღებული იქნა სააღსრულებო ბიუროს თავმჯდომარის 24.03.2015წ. №1110 ბრძანება, რომლითაც საჩივრის განხილვაზე მ. ა-ს ეთქვა უარი. აღნიშნული ბრძანება მ. ა-ის მიერ გასაჩივრდა სასამართლოში, თუმცა მასზე საქმის წარმოება შეწყდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 24.02.2017წ. განჩინებით. აღნიშნული განჩინება ძალაში დარჩა სააპელაციო სასამართლოს 14.07.2017წ. განჩინებით, რომლითაც მიჩნეული იქნა, რომ არ დასტურდებოდა მ. ა-ის კანონიერი ინტერესი სააღსრულებო ბიუროს თავმჯდომარის 24.03.2015წ. №1110 ბრძანების ბათილად ცნობასთან მიმართებით, ვინაიდან მითითებულ პერიოდში კრედიტორი იყო შპს „...ა“ და არა მ. ა-ი.

კასატორი აღნიშნავს, რომ საკასაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული განმარტების ხერხების გათვალისწინებით, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 40¹.7 მუხლით გათვალისწინებული ყადაღის მოხსნის შესაძლებლობა არ უნდა იქნას გაგებული იმგვარად, თითქოს მოვალეთა რეესტრის შეზღუდვის მოხსნა მხოლოდ კრედიტორის თანხმობაზეა დამოკიდებული. ამავე მუხლის თანახმად კრედიტორის თანხმობა არ არის საჭირო მოვალეთა რეესტრში რეგისტრირებული შეზღუდვისაგან გათავისუფლებისათვის. სამოქალაქო კოდექსის 254-ე მუხლის თანახმად გირავნობა მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებაა, რაც იცავს კრედიტორის უფლებებს მოვალის მიერ ნაკისრი ვალდებულებების არადროული და არაჯეროვანი შესრულების შემთხვევაში. ამგვარი ფორმით უზრუნველყოფილი კრედიტორი სარგებლობს მეტი დაცვით არაუზრუნველყოფილ კრედიტორთან შედარებით, სწორედ აღნიშნულით არის განპირობებული „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 40¹.7 მუხლით ყადაღისგან გათავისუფლება მოგირავნის უფლებების სრულყოფილად დაცვას ემსახურება.

არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მითითება მოვალეთა რეესტის არსის და დანიშნულების პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ უგულებელყოფის თაობაზე. იძულებითი აღსრულების ფარგლებში დაყადაღებული ქონების რეალიზაცია დასაშვებია მოხდეს კრედიტორის თანხმობითაც, რათა მოვალეს მიეცეს ქონების განკარგვის შესაძლებლობა. მოცემულ შემთხვევაში ვინაიდან არ არსებობდა კრედიტორის თანხმობა ნივთის მოვალეთა რეესტრის შეზღუდვისაგან მოხსნის თაობაზე, ყადაღის მოხსნის მიუხედავად ნივთზე კვლავ ვრცელდებოდა მოვალეთა რეესტრის შეზღუდვა. ამგვარ პირობებში ქონებაზე ყადაღის მოხნის მიუხედავად მოგირავნე მაინც ვერ შეძლებს საკუთრების უფლებით სარგებლობას. მოვალეთა რეესტრის შეზღუდვასთან მიმართებით ნორმათა განმარტება კანონმდებლის მიზნის შესაბამისად, ლოგიკური განმარტებით უნდა მოხდეს. მოვალის მიერ ქონების განკარგვაზე კრედიტორის თანხმობის აუცილებლობა არ უნდა იქნას იმგვარად გაგებული, რომ ასეთი თანხმობა საჭიროა აგრეთვე მოვალეთა რეესტრის შეზღუდვისაგან გათავისუფლებისთვის. განსხვავებით მოვალის მიერ ქონების განკარგვისა, კრედიტორის თანხმობა არ უნდა იქნას სავალდებულოდ მიჩნეული მოვალეთა რეესტრის შეზღუდვისაგან გათავისუფლებისათვის, რადგან ამ უკანასკნელ შემთხვევაში, როდესაც მოვალის ქონებაზე ერთდროულად რეგისტრირებულია ყადაღა და მოვალეთა რეესტრის შეზღუდვა და კრედიტორი არ არის თანახმა შეზღუდვის მოხსნაზე, მოგირავნის მიერ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 40¹.7 მუხლით გათვალისწინებული ყადაღის მოხსნის თაობაზე მოთხოვნა ვერასოდეს მიაღწევს მიზანს და მოგირავნის უფლება დაუცველი დარჩება.

კასატორი მ. ა-ი საკასაციო საჩივარში აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებები და არ გამოიკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტები. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია ლ. კ-ას და შპს „ე...“-ს შორის დადებული სესხის ხელშეკრულების ნამდვილობა. ხელშეკრულება არის მოჩვენებითი და ყალბი, რის გამოც ის უნდა ამოეღოთ საქმიდან. სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეკვლია ვისი დახმარებით შეძლო ლ. კ-მა საკუთარი ქონების გასხვისება. შპს „ე...“ სესხის ხელშეკრულებას ვერ დადებდა ლ. კ-თან, რადგან ლ. კ-ი მოვალეთა რეესტრში იყო რეგისტრირებული. სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილებაში არ მიუთითა, რომ ლ. კ-ას ავტომანქანაზე ყადაღა დაედო მ. ა-ის მოთხოვნის უზრუნველსაყოფად. ავტომანქანის საბაზრო ღირებულება იყო 12 000 აშშ დოლარი, ხოლო მ. ა-ის მიმართ არსებული ვალი იყო 10 000 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარში. ამდენად, ავტომანქანის ღირებულება საკმარისი იყო მ. ა-ის ვალის დასაფარად. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოითხოვა მოვალეთა რეესტრიდან ამონაწერი. შპს „ე...“-მა მიმართა სააღსრულებო ბიუროს ყადაღის მოხსნის მოთხოვნით, რაზეც აღმასრულებლის მიერ ეთქვა უარი, ყადაღის მოხსნაზე უარის გარდა აღმასრულებელმა უარი განაცხადა მოვალეთა რეესტრიდან ლ. კ-ის ამორიცხვაზე იმ საფუძვლით, რომ სავალდებულო იყო გირავნობის მოწმობის ამონაწერის და კრედიტორის თანხმობის სააღსრულებო ბიუროში წარდგენა. სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა ყადაღის მოხსნამდე მ. ა-ის თანხმობის მიღების საჭიროებაზე, რასაც ითვალისწინებს 19⁴ მუხლი მე-3 პუნქტი. სააპელაციო სასამართლომ შეფასება არ მისცა შპს „ე...“-ის მიერ ლ. კ-ის მიმართ წარდგენილ სარჩელს და დაზუსტებულ სარჩელს. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია გირავნობის მოწმობის არსებობის საკითხი. სასამართლომ არ გამოიკვლია ანა სვანიძის კავშირი აღნიშნულ საქმესთან, რომელიც არის შპს „ე...“ -ის წარმომადგენელი და მან განმეორებით მიმართა სააღსრულებო ბიუროს მანქანაზე ყადაღის მოხსნის თაობაზე. ლ. კ-ი ამორიცხულია მოვალეთა რეესტრიდან სწორედ ა. სვანიძის განცხადების საფუძველზე. სასამართლომ მხედველობაში არ მიიღო მ. ა-ის თანხმობის გარეშე მანქანაზე ყადაღის მოხსნის და სააღსრულებო ბიუროდან ავტომანქანის გაყვანის ფაქტი. აღნიშნული საკითხის გარკვევის მიზნით მ. ა-მა საჩივრით მიმართა სააღსრულებო ბიუროს თავმჯდომარეს, რომლის პასუხად გაიცა სააღსრულებო ბიუროს თავმჯდომარის 24.03.2015წ. №1110 ბრძანება საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე იმ საფუძვლით, რომ მ. ა-მა გაუშვა გასაჩივრების ვადა. სააღსრულებო ბიურო ვალდებული იყო შპს „ე...“-ის განცხადების და ყადაღის მოხსნის თაობაზე ინფორმაცია გაეგზავნათ მ. ა-ისთვის. შპს „ე...“-სა და ლ. კ-ას შორის დადებული ხელშეკრულების თაობაზე მ. ა-ისთვის ცნობილი გახდა სასამართლო განხილვის დროს, მას შემდეგ, რაც ლ. კ-მა ავტომანქანა გადააფორმა მის შვილზე. შპს „ე...“-ის მოქმედებებით მ. ა-ს მიადგა 10 000 აშშ დოლარის ოდენობის ზიანი. სასამართლომ შეფასება არ მისცა იმ გარემოებას, რომ ლ. კ-ის მანქანით უნდა დაფარულიყო მ. ა-ის მიმართ არსებული დავალიანება და შპს „ე...“-ის მიმართ არსებული ვალი. ლ. კ-ას შპს „ე...“-ის მიმართ რეალურად არ ჰქონდა თანხა გადასახდელი, ხელშეკრულება გაფორმდა ლ. კ-ის ქონების გადამალვის მიზნით.

აღნიშნულ გარემოებებზე მითითებით კასატორი მ. ა-ი თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლო ვალდებული იყო საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოსთვის დაბრუნების გარეშე თვითონ მიეღო გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლოს 12.03.2021წ. განჩინებით დაშვებულად იქნა ცნობილი სააღსრულებო ბიუროს საკასაციო საჩივარი, აგრეთვე მ. ა-ის საკასაციო საჩივარი, სააპელაციო პალატის 02.12.2019წ. განჩინებისა და წინმსწრები - 04.12.2018წ. განჩინებების გაუქმების მოთხოვნის ნაწილში.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საქმის მასალების გაცნობის, გასაჩივრებული განჩინების, საკასაციო საჩივრების საფუძვლების შესწავლის შედეგად საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს და მ. ა-ის საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ და საქმე ხელახალი განხილვისთვის უნდა დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ აპელაცია მიზნად ისახავს პირველი ინსტანციის კანონიერ ძალაში შეუსვლელი სასამართლო გადაწყვეტილების კანონიერებისა და დასაბუთებულობის შემოწმების გზით მხარეთა უფლებების დაცვას. საკასაციო ინსტანციის სასამართლოსაგან განსხვავებით, რომელიც საკასაციო საჩივარს ამოწმებს მხოლოდ სამართლებრივი, იურიდიული თვალსაზრისით, სააპელაციო ინსტანციის სასამართლო ხელახლა იკვლევს საქმის როგორც ფაქტობრივ, ისე სამართლებრივ საკითხებს. ის გარემოება, რომ სააპელაციო სასამართლო არ ეთანხმება პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, თავისთავად არ ქმნის საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაბრუნების საფუძველს. სააპელაციო ინსტანციის სასამართლო საქმის გადასინჯვის დროს განიხილავს როგორც ფაქტის, ისე სამართლის საკითხებს. არასრული (შეზღუდული) აპელაციის მოდელი არ გამორიცხავს ადმინისტრაციული სამართალწარმოების ინკვიზიციურ ელემენტებს, შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების შემთხვევში, სააპელაციო სასამართლოს აქვს შესაძლებლობა თავად გამოიტანოს ახალი გადაწყვეტილება. სააპელაციო ინსტანციაში მართლმსაჯულების განხორციელების არსი მდგომარეობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი ასპექტების შემოწმებაში. სააპელაციო სასამართლო ერთის მხრივ ამოწმებს პირველი ინსტანციის მიერ მტკიცებულებათა გამოკვლევასთან მიმართებით დარღვევების არსებობას და პირველი ინსტანციის მიერ დადგენილი ფაქტების შესახებ მსჯელობას, ხოლო მეორეს მხრივ თავად იკვლევს და აფასებს მტკიცებულებებს, რომელიც აუცილებელია საქმის გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევისათვის. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ შეიცავს მითითებას დავის სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტის შეუძლებლობის თაობაზე, ამგვარი გარემოების არსებობა საქმის მასალებითაც არ დასტურდება. საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაბრუნების მართებულობას არ ადასტურებს სააპელაციო სასამართლოს მითითება სსკ-ის 385.1 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტსა და 394-ე მუხლის „ე¹“ ქვეპუნქტების დანაწესზე. გადაწყვეტილების დაუსაბუთებლობა (სსკ-ის 394-ე მუხ. „ე¹“ ქვ.პ.) არ გამორიცხავს თავად სააპელაციო პალატის მიერ გადაწყვეტილების გამოტანის შესაძლებლობას. სსკ-ის 385-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტში მითითებული შემთხვევა არ გამორიცხავს თავად სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების გამოტანას (სსკ-ის 386-ე მუხ.). სსკ-ის 385-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია არ გადაადგზავნოს საქმე უკან და თვითონ გადაწყვიტოს იგი. საააპელაციო სასამართლოს სამოტივაციო ნაწილი ეთმობა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების კრიტიკას, რომლითაც სააპელაციო სასამართლო არ დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნებს. ამდენად, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება შეიცავდა მოსარჩელის ძირითად არგუმენტებზე მსჯელობას. აღნიშნულის მიუხედავად სააპელაციო სასამართლომ საქმე ხელახალი განხილვისთვის დაუბრუნა პირველი ინსტანციის სასამართლოს. სააპელაციო სასამართლო არ უთითებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გასარკვევ იმ საკითხთა წრეს, რომლის გარკვევის შესაძლებლობა სააპელაციო სასამართლოს არ გააჩნდა (სუს 23.04.2009წ. განჩინება, საქმე №ას-861-1075-08). ამასთანავე, გასათვალისწინებელია, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 04.12.2018წ. განჩინებით დაკმაყოფილდა მ. ა-ის შუამდგომლობა და საქმეში სსიპ აღსრულების ეროვნულ ბიუროსთან ერთად თანამოპასუხედ ჩაერთო შპს „ე...". სააპელაციო სასამართლოს 04.12.2018წ. განჩინებით დაკმაყოფილდა მ. ა-ის შუამდგომლობა საქმეში მესამე პირად ლ. ბ-ის ჩაბმის თაობაზე და ეს უკანასკნელი საქმეში ჩაბმული იქნა მესამე პირად სასკ-ის 16.1 მუხლის საფუძველზე. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 30.07.2019წ. განჩინებით სასკ-ის 16.2 მუხლის საფუძველზე საქმეში მესამე პირად იქნა ჩაბმული აგრეთვე ლ. კ-ი, ხოლო სასკ-ის 16.1 მუხლის საფუძველზე საქმეში მესამე პირად ჩაება შპს ,,...ა“. ამდენად, საქმეში სააპელაციო სასამართლოს მიერ ჩაბმული იქნენ მესამე პირები. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს არ უმსჯელია ლ. კ-ის სახელზე რეგისტრირებულ მანქანასთან დაკავშირებით შსს-ს მიერ გაცემული რამოდენიმე ცნობის განსხვავებული შინაარსით გაცემის მიზეზზე, პროცესზე არ გამოიკითხა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს წარმომადგენელი, რის შემდეგაც სასამართლოს შეეძლო ემსჯელა ამ კონკრეტული ადმინისტრაციული ორგანოს მოცემულ საქმეში ჩართვის საჭიროებასა და სტატუსზე. გაურკვეველია თუ რატომ არ იყო შესაძლებელი სააპელაციო პალატის მიერ ავტოსატრანსპორტო საშუალების მარეგისტრირებელ ორგანოს - შსს-ს საქმეში ჩაბმა, ასეთი საჭიროების არსებობის შემთხვევაში, მით უფრო, რომ ადმინისტრაციულ პროცესში მესამე პირად ჩაბმა საკასაციო ინსტანციაშიც არის დაშვებული (სასკ-ის 34¹ მუხ. მე-2 ნაწ.), ხოლო სააპელაციო პალატის 02.12.2019წ. განჩინებით დაკმაყოფილდა „ე...“-ის შუამდგომლობა და მ. ა-ის სარჩელზე თანამოპასუხედ სააპელაციო ინსტანციაში ჩაბმული შპს „ე...“-ის მიმართ საქმის წარმოება შეწყდა, ხოლო მესამე პირებად სხვადასხვა პირების ჩართვის თაობაზე მხარის შუამდგომლობა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დაკმაყოფილდა.

აპელაციაში პროცესუალურ-სამართლებრივი რეგულაციური ფუნქციის ფარგლები გამოიხატება იმაში, რომ სასამართლოს შეუძლია შეამოწმოს არა მხოლოდ პროცესუალური დარღვევები, რომლებითაც დასტურდება მატერიალურ-სამართლებრივი ფაქტის დადგენასთან დაკავშირებული პროცესუალური წესების დარღვევები, სააპელაციო სასამართლოს თავადაც ძალუძს გამოიკვლიოს მტკიცებულებები და დაადგინოს საქმისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები. ამდენად, სსკ-ის 385.2 მუხლის თანახმად სააპელაციო სასამართლოს შეუძლია, საქმის ქვედა ინსტანციაში გადაგზავნის გარეშე თავად გადაწყვიტოს დავა (სსკ 385.2 მუხ.).

დაუსაბუთებელია სააპელაციო პალატის მიერ თავდაპირველი კრედიტორის შპს „...ას“ და შემდეგი კრედიტორის მ. ა-ის უზრუნველყოფილ კრედიტორებად მიჩნევა. აღნიშნულს არ ადასტურებს ლ. კ-ის საკუთრებაში არსებულ ავტომანქანაზე სააღსრულებო წარმოების პროცესში ყადაღის დადება. ამგვარი განმარტება ეწინააღმდეგება „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 40¹ მუხლის მე-7 პუნქტის შინაარსს. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონი ერთმანეთისაგან განასხვავებს უზრუნველყოფილ და არაუზრუნველყოფილ კრედიტორს. დიფერენცირების კრიტერიუმია აღსასრულებელი მოთხოვნის მატერიალურ-სამართლებრივი უზრუნველყოფის არსებობა, კერძოდ, უკეთუ ფიზიკური პირის მოთხოვნა (მაგ.: სხვადასხვა ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე ფულადი ვალდებულების შესრულება) მოვალის მიმართ უზრუნველყოფილია მოთხოვნის უზრუნველყოფის მატერიალურ-სამართლებრივი (და არა საპროცესო-სამართლებრივი) საშუალებებით, როგორებიცაა: გირავნობა, იპოთეკა და სხვ., კრედიტორი აღსრულების პროცესში მიიჩნევა უზრუნველყოფილ კრედიტორად, ხოლო უკეთუ პირის მოთხოვნის შესრულება არ არის უზრუნველყოფილი მოთხოვნის უზრუნველყოფის მატერიალურ-სამართლებრივი საშუალებებით, მაშინ ასეთი კრედიტორი აღსრულების პროცესში არაუზრუნველყოფილ კრედიტორად მიიჩნევა. პირის მოთხოვნის მატერიალურ-სამართლებრივი უზრუნველყოფა არის კრედიტორისათვის მინიჭებული უფლება მოვალის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, დაიკმაყოფილოს თავისი მოთხოვნა კონკრეტული უზრუნველყოფის საგნის რეალიზაციით ან სხვაგვარი გამოყენების გზით. ასეთი უფლება კონკრეტულ ნივთთან მიმართებით მინიჭებული არ აქვს არაუზრუნველყოფილ კრედიტორს.

გასათვალისწინებელია, რომ არც სასამართლოს და არც აღმასრულებლის მიერ დადებული ყადაღა არ არის მატერიალურ-სამართლებრივი მოთხოვნის შესრულების უზრუნველყოფის საშუალება, ისინი უზრუნველყოფენ კრედიტორის სასარგებლოდ განხორციელებული აღსრულების შედეგიანობას, ქმნიან მოვალისაგან თანხის ამოღების შესაძლებლობას. სააპელაციო პალატის მოსაზრება, რომ იძულებითი აღსრულების მიმდინარეობის პროცესში აღმასრულებლის მიერ მოვალის ქონებაზე ყადაღის დადება მ. ა-ს უზრუნველყოფილ კრედიტორად აქცევს, მოკლებულია სათანადო ფაქტობრივ და სამართლებრივ დასაბუთებას. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ აღმასრულებლის მიერ მოვალის ქონებაზე ყადაღის დადება არის იძულებითი აღსრულების პროცესის შემადგენელი ნაწილი, მისი გამოყენება ხდება იმის მიუხედავად გამოყენებულია თუ არა კრედიტორის მოთხოვნის მატერიალურ-სამართლებრივი უზრუნველყოფის საშუალებები (მაგ.: გირავნობა). აღსრულების ზოგადი წესის თანახმად, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 25¹ მუხლის შესაბამისად, თანხის გადახდევინების საქმეებზე სააღსრულებო წარმოების ეტაპებია: აღსრულების დაწყება, ქონებაზე ყადაღის დადება, აუქციონის ჩატარება და კრედიტორისათვის თანხის გადაცემა. ამავე კანონის 25.9 მუხლის მიხედვით, თანხის გადახდევინების საქმეებზე მოვალისათვის ვალდებულების ნებაყოფლობით შესრულების შესახებ წინადადების ჩაბარებასთან ერთად, აღმასრულებელი დაუყოვნებლივ იწყებს მოვალის ქონების მოძიებას, აღწერას და მასზე ყადაღის დადებას. ამასთანავე, სწორედ ყადაღადადებულ ნივთებს ჰყიდის აღსრულების ეროვნული ბიურო საჯარო აუქციონზე ყადაღის დადებიდან 1 თვის ვადაში (49.2, 50.1 მუხ.). ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატის მოსაზრების გაზიარების შემთხვევაში, თანხის გადახდევინების სააღსრულებო საქმეებზე ყველა კრედიტორი უზრუნველყოფილ კრედიტორად ჩაითვლება (რადგან ყველა შემთხვევაში ხდება მოვალის ქონების დაყადაღება), რაც მოკლებულია სამართლებრივ საფუძველს.

სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება - ყადაღა არ არის საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული სანივთო უფლება, მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებისაგან განსხვავებით, მას არ გააჩნია აქცესორული (მიმდევნებითი) ბუნება. ზოგადად ყადაღას აქვს სარჩელის უზრუნველყოფის ფუნქცია, სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში, მისი დანიშნულებაა სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულების ხელშეწყობა, იგივე დანიშნულება აქვს აღსრულების მიმდინარეობისას ქონების დაყადაღებას, რომელსაც აღსრულების ხელშეწყობის მიზანი აქვს, ხოლო მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალების ანუ სანივთო უფლების (გირავნობა, იპოთეკა) ფუნქცია კი შეუსრულებელი ვალდებულების შესრულებაა. კანონმდებლობა ვალდებულების დარღვევის პრევენციისათვის ითვალისწინებს მოთხოვნის უზრუნველყოფის სანივთო და ვალდებულებით-სამართლებრივ საშუალებებს, რომლებიც ვალდებულების შესრულებას ემსახურებიან და მათი შერჩევა მხარეთა ნებაზეა დამოკიდებული. არც შპს „...ას“ და არც მ. ა-ს მოვალე ლ. კ-ის ქონებაზე მის სასარგებლოდ სანივთო-სამართლებრივი უზრუნველყოფა, გირავნობა არ გამოუყენებია. რეესტრში რეგისტრირებულ სანივთო უფლებით უზრუნველყოფილ პირს უპირატესი სამართლებრივი პირობები გააჩნია არაუზრუნველყოფილ კრედიტორთან მიმართებაში, რის გამო იმ ქონებაზე ყადაღის არსებობა, რომლის მიმართაც სანივთო უფლებით უზრუნველყოფილი კრედიტორი მოითხოვს მოთხოვნის დაკმაყოფილებას, ვერ გახდება ამგვარი მოთხოვნის რეალიზაციის დაბრკოლების წინაპირობა. აღნიშნული დასტურდება აგრეთვე „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 40¹ მუხლის მე-7 პუნქტის დებულებით, რომლის თანახმად არაუზრუნველყოფილი კრედიტორის სასარგებლოდ იძულებითი აღსრულების განხორციელებისას, თუ მოვალის მოძრავ ქონებაზე ყადაღის დადების შემდეგ, მაგრამ არა უგვიანეს ამ ქონებაზე იძულებითი აუქციონის საჯაროდ გამოცხადებისა, მოგირავნე განაცხადებს ამ ქონებაზე თავის უფლებას და აღსრულების ეროვნულ ბიუროს წარუდგენს გირავნობის უფლების დამადასტურებელ ამონაწერს შესაბამისი რეესტრიდან, აღსრულების ეროვნული ბიურო ამ ქონებას ყადაღისაგან ათავისუფლებს. მოგირავნეს გირავნობის საგნიდან აქვს თავისი მოთხოვნის უპირატესი დაკმაყოფილების უფლება (სკ-ის 254.2 მუხ.). უპირატესი დაკმაყოფილების უფლება ძალაში რჩება მოვალის გადახდისუუნარობის შემთხვევაშიც („გადახდისუუნარობის შესახებ“ კანონის 41-ე მუხ.). „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 91¹⁰მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული გამარტივებული წარმოების დროს ყადაღის გაუქმების საფუძვლები არ გულისხმობს გამარტივებული წარმოების განხორციელების ფარგლებში ამავე საკანონმდებლო აქტით დადგენილი ზოგადი წესების უგულებელყოფის შესაძლებლობას, კერძოდ, 40¹ მუხლით დადგენილი წესის უგულებელყოფას. იმ შემთხვევაში, როდესაც მოვალის ქონებას ადევს ყადაღა და იმავდროულად ნივთზე აღრიცხულია მოვალეთა რეესტრის შეზღუდვა, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 40¹.7 მუხლით გათვალისწინებული ყადაღის მოხსნის შესახებ მოთხოვნა წარმოადგენს სპეციალურ, საგამონაკლისო და მაშასადამე უპირატესი ძალის მოწესრიგებას იმ საერთო წესთან შედარებითაც, რომლის თანახმად ქონების განკარგვა საჭიროებს არაუზრუნველყოფილი კრედიტორის თანხმობას (19⁴.3 მუხ.). სხვაგვარი გაგება ალოგიკურია და ყოველგვარ აზრს უკარგავს და უშინაარსოს ხდის კანონის 40¹.7 მუხლის დანაწესს. აღნიშნულს ადასტურებს აგრეთვე საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 28.12.2009წ. N234 ბრძანებით დამტკიცებული „მოვალეთა რეესტრის წარმოების წესის“ 1-ლი მუხლის 1-ლი პუნქტი, რომლის მიხედვით „მოვალეთა რეესტრი არის ფულადი მოთხოვნის აღსრულების უზრუნველყოფამდე წარმოებული საშუალება - სისტემატიზებული ელექტრონული ერთობლიობა მონაცემებისა იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირთა და სხვა ორგანიზებულ წარმონაქმნთა შესახებ, რომელთა მიმართ აღსრულება დაიწყო 2010 წლის 1 იანვრიდან, გარდა უზრუნველყოფილი მოთხოვნის მოვალისა“.

მოსარჩელის მითითება იმ გარემოებაზე, რომ შპს „ე...“-ს არ წარმოუდგენია გირავნობის მოწმობა არ ადასტურებს ყადაღის მოხსნის უმართებულობას. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მოგირავნის მოთხოვნის საფუძველზე ავტომანქანას მოეხსნა ყადაღა, ამასთანავე, მოგირავნის სასარგებლოდ ავტომანქანის რეალიზაცია არ მომხდარა, ლ. კ-მა აუნაზღაურა შპს „ე...“-ს არსებული დავალიანება. შესაბამისად, არ მომხდარა სსიპ შს სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს მიერ აღსრულების ქვემდებარე აქტის გირავნობის მოწმობის („სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის მე-2 მუხ. „ო“ ქვ.პ.) გაცემა, გირავნობით უზრუნველყოფილი მოთხოვნის დაკმაყოფილების მიზნით დაგირავებული ნივთის მის მფლობელობაში გადაცემა, ვინაიდან სკ-ის 258¹ მუხლის თანახმად, სსიპ შს სამინისტროს მომსახურების სააგენტო გასცემს გირავნობის მოწმობას ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში მოგირავნის განცხადების საფუძველზე. გირავნობის მოწმობა არის აღსრულების ქვემდებარე აქტი, რომელიც ადასტურებს გირავნობის რეგისტრაციას და გაიცემა შსს მომსახურების სააგენტოს მიერ მოგირავნის განცხადების საფუძველზე (სკ-ის 258¹ მუხ.). შპს „ე...“-ის მიერ სარჩელის აღძვრა (08.01.2015წ.), შპს „ე...“-ის განცხადების (ტ.5, ს.ფ. 451) და კანონიერ ძალაში მყოფი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 20.02.2018წ. განჩინების თანახმად, განპირობებული იყო ყადაღის მოხსნის მიუხედავად მოვალეთა რეესტრის შეზღუდვის არსებობით, გირავნობის საგანი მოვალეთა რეესტრის ვალდებულებისაგან არ იყო გათავისუფლებული, თუმცა 2015 წლის აპრილში დავალიანების დაფარვის გამო შპს „ე...“-მა სარჩელის გამოხმობის შესახებ განცხადებით მიმართა საქალაქო სასამართლოს, რაც საქალაქო სასამართლოს 07.07.2015წ. განჩინებით დაკმაყოფილდა, სარჩელი დარჩა განუხილველად.

მოცემულ შემთხვევაში გირავნობა ეხებოდა არა მთელ მოძრავ ქონებას (გენერალური გირავნობა), გირავნობის საგანს შეადგენდა ავტომანქანა. კანონმდებლობა პირდაპირ არ ადგენს გირავნობის ხელშეკრულების ფორმას, ეს უკანასკნელი შეიძლება დაიდოს როგორც ზეპირად, ისე წერილობით. კანონმდებლობა ითვალისწინებს მფლობელობით გირავნობას და რეგისტრირებულ გირავნობას (სკ-ის 255, 257, 258 მუხ.). მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არ არის მფლობელობითი გირავნობა. რეგისტრირებული გირავნობის წარმოშობისათვის აუცილებელია გარიგების წერილობით ფორმით დადება და ამ გარიგებით განსაზღვრული გირავნობის უფლების რეგისტრაცია. საქმეში დაცულია შპს „ე...“-ს და ლ. კ-ს შორის დადებული სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულება (ტ.1, ს.ფ.384-389), რომლის შინაარსის თანახმად სახეზეა რეგისტრირებული გირავნობა (4.3 პ.), ხელშეკრულების მიხედვით გირავნობის საგანი რჩება დამგირავებლის მფლობელობაში. ამასთანავე, სკ-ის 258-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ კანონის 53-ე მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრულ სატრანსპორტო საშუალებასა და სასოფლო-სამეურნეო მანქანის დამხმარე ტექნიკურ საშუალებაზე რეგისტრირებული გირავნობის წარმოშობისათვის აუცილებელია გირავნობის წერილობითი ფორმით დადება და ამ გარიგებით განსაზღვრული გირავნობის უფლების რეგისტრაცია სსიპ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოში. „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის 1-ლი მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ეს კანონი არ ვრცელდება მექანიკურ სატრანსპორტო საშუალებებზე უფლების რეგისტრაციასთან დაკავშირებულ სამართლებრივ ურთიერთობებზე. საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 25.06.2007წ. N892 ბრძანებით დამტკიცებული „სსიპ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს მიერ გირავნობის რეგისტრაციის, ნასამართლეობის შესახებ ცნობისა და მექანიკური სატრანსპორტო საშუალების სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ ცნობის გაცემის წესის“ 31-ე მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, კანონმდებლობით დადგენილი წესით სააგენტო ახორციელებს გირავნობის რეგისტრაციას სააგენტოში რეგისტრირებულ მექანიკურ სატრანსპორტო საშუალებებზე. „სატრანსპორტო საშუალებათა რეგისტრაციისა და რეგისტრაციის გაუქმების შესახებ“ საქართველოს შს მინისტრის 31.01.2007წ. N150 ბრძანების მე-5 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, მექანიკურ სატრანსპორტო საშუალებებზე რეგისტრაციას ახორციელებს სსიპ შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტო. გირავნობის რეგისტრაციაზე უარის თქმის საფუძველია რეგისტრაციის მომენტისათვის დასარეგისტრირებელ ობიექტზე უფლებრივი შეზღუდვის (ყადაღა და სხვ.) აღრიცხვა („სსიპ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს მიერ გირავნობის რეგისტრაციის, ნასამართლობის შესახებ ცნობისა და მექანიკური სატრანსპორტო საშუალების სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ ცნობის გაცემის წესის“ 5.1 მუხლის „გ“ ქვ.პ.). აღნიშნული მოითხოვს საქმეზე ყადაღის დადების და გირავნობის რეგისტრაციის მომენტის ზუსტ დადგენას. საქმის მასალების მიხედვით, 26.11.2014წ. აღმასრულებელმა მ. როსტიაშვილმა აცნობა ლ. კ-ს, რომ მის ქონებას, კერძოდ, მის სახელზე რიცხულ ავტომანქანას (ნომერი: ..., ტიპი: მაღალი გამავლობა, მოდელი: ... ..., მაღალი გამავლობის), აღსრულების უზრუნველყოფის მიზნით, დაედო ყადაღა. მოვალეს ეცნობა, რომ ქონების დაყადაღების შემდეგ მესაკუთრეს ეკრძალება დაყადაღებული ქონების განკარგვა ნებისმიერი ფორმით (გასხვისება, დაგირავება, გაქირავება), ყადაღის დადების შემდეგ აღნიშნული გარიგება ბათილია. შსს-ს მონაცემების თანახმად, ლ. კ-ის საკუთრებაში არსებულ სატრანსპორტო საშუალებაზე სესხის და გირავნობის ხელშეკრულების საფუძველზე 2014 წლის ოქტომბრიდან (ე.ი. ყადაღის დადებამდე) დარეგისტრირდა გირავნობის უფლება (ტ.1, ს.ფ. 78-83, ტ.5, ს.ფ. 363). ამდენად, არ დასტურდება გირავნობის რეგისტრაციის ხელშემშლელი ფაქტორის არსებობა, თუმცა საქმეზე ჯეროვნად უნდა დადგინდეს გირავნობისა და სესხის ხელშეკრულების რეგისტრაციის ფაქტი, რომელსაც მნიშვნელობა აქვს ყადაღის მოხსნის კანონიერების დასადგენად. აღნიშნულთან დაკავშირებით საქმის მასალებში ერთგვარი გაურკვევლობა შეიმჩნევა. „წესის“ მე-2 მუხლის „კ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სატრანსპორტო საშუალების სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ ცნობა არის დოკუმენტი, რომელშიც დაინტერესებული პირის მოთხოვნის შესაბამისად აისახება: სააგენტოს მიერ მექანიკური სატრანსპორტო საშუალების რეგისტრაციის შედეგად მოპოვებული , დამუშავებული და შენახული მონაცემები, აგრეთვე შსს საინფორმაციო-ანალიტიკურ დეპარტამენტში ან/და სააგენტოს მონაცემთა ბაზაში აღრიცხული/რეგისტრირებული ინფომაცია მექანიკურ სატრანსპოტო საშუალებაზე არსებული უფლებრივი შეზღუდვის ან/და სამართლებრივი დატვირთვის შესახებ. „წესის“ მე-18 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, სატრანსპორტო საშუალების სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ ცნობაში, გარდა სატრანსპორტო საშუალების მესაკუთრის და მოსარგებლის ვინაობისა (საიდენტიფიკაციო მონაცემების), აგრეთვე მესაკუთრეზე/მოსარგებლეზე რეგისტრირებული მექანიკური სატრანსპორტო საშუალებისა (სატრანსპორტო საშუალების/საშუალებების იდენტიფიცირება), შესაძლებელია აგრეთვე დამატებით შსს საინფორმაციო-ანალიტიკურ დეპარტამენტში ან/და სააგენტოს მონაცემთა ბაზაში აღრიცხული/რეგისტრირებული მექანიკურ სატრანსპორტო საშუალებაზე არსებული უფლებრივი შეზღუდვის ან/და სამართლებრივი დატვირთვის შესახებ ინფორმაციის ასახვა, ხსენებული ნორმის მიხედვით ასეთი ინფორმაცია შესაძლოა გაიცეს აგრეთვე ცალკე დოკუმენტის (ცნობის) სახით. სატრანსპორტო საშუალების სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ შს სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს 12.02.16წ. N49/12/3-01103960 ცნობაში აღნიშნულია, რომ სამართლებრივი დატვირთვა ან უფლებრივი შეზღუდვა რეგისტრირებული არ არის (ტ.2, ს.ფ.19, ტ.3, ს.ფ. 37, ტ.4, ს.ფ. 17,82,143,177,224). სატრანსპორტო საშუალების სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ შს სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს 29.06.2017წ. ცნობის თანახმად (ტ.5, ს.ფ. 416), სატრანსპორტო საშუალება რეგისტრირებული იყო ლ. კ-ის სახელზე 28.08.2012წ. - 29.06.2015წ. პერიოდში, ავტომობილზე გავრცელდა გირავნობა 30.09.2014წ. გირავნობისა და სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე, კერძოდ 2014 წლის 07 ოქტომბრიდან ავტომობილზე გავრცელებული იყო გირაო, შეზღუდვა მოიხსნა 22.12.2015წ.. სააპელაციო პალატა შემოიფარგლა ცნობებში მოცემულ ინფორმაციებს შორის წინააღმდეგობის აღნიშვნით მაშინ, როდესაც სააპელაციო პალატა თავადაც იყო უფლებამოსილი დაედგინა ფაქტობრივი გარემოება. ამასთანავე, ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო პალატის შეფასების მიღმა დარჩა ამ მიმართებით თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 20.02.2018წ. N2ბ/26-18 კანონიერ ძალაში მყოფ განჩინებაში დადგენილი გარემოება იმის შესახებ, რომ 12.02.2016წ. გაცემული ცნობა ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე სამართლებრივი დატვირთვის ან უფლებრივი შეზღუდვის რეგისტრაციის არ არსებობის შესახებ ნიშნავს ცნობის გაცემის დროისათვის ყოველგვარი სამართლებრივი დატვირთვის და შეზღუდვის არარსებობას (ტ.14, ს.ფ. 170). ამასთანავე, საქმეში მოიპოვება მომსახურების სააგენტოს 23.08.2017წ. წერილი იმასთან დაკავშირებით, რომ შსს მომსახურების სააგენტოს ბაზაში სესხის და გირავნობის ხელშეკრულება შპს „ე...“-ის ელექტრონული განაცხადის N... საფუძველზე 07.10.2014წ. დარეგისტრირდა (ტ.15, ს.ფ. 317).

N A14086506-12, 11.12.2014წ. ყადაღის მოხსნის შესახებ ბრძანების ტექსტის გადმოცემის მოთხოვნით (ტ.2, ს.ფ. 143) სააღსრულებო ბიუროს 03.02.2015წ. მიმართა მ. ა-მა, რომელსაც 15.02.2016წ. აღმასრულებლის წერილით ზოგადად ეცნობა, რომ მოგირავნის განცხადების საფუძველზე ყადაღა მოეხსნა მოვალის საკუთრებაში რიცხულ ავტომანქანას (ტ.2, ს.ფ.141). განმცხადებელს არ წარედგინა ყადაღის მოხსნის დამადასტურებელი დოკუმენტი. პირველი ინსტანციის სასამართლოს, 03.07.2014წ. განჩინების პასუხად, სასამართლოს ეცნობა, რომ ყადაღა მოხსნილია ელექტრონული მიმართვის (NA...) საფუძველზე. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებელმა ლ. კ-ის ავტომანქანაზე შეზღუდვის საბოლოო მოხსნა 11.12.2014წ. განახორციელა 10:37-10:43 პერიოდში (ტ.1, ს.ფ. 392). ამასთანავე, ბუნდოვანია ყადაღის მოხსნის საფუძველი. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ შპს „ე...“-ის წარმომადგენელმა აღსრულების ეროვნულ ბიუროს 10.12.2014წ. მიმართა (ტ.3, ს.ფ. 41). „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 29-ე მუხლის მიხედვით, აღმასრულებელმა ყოველი სააღსრულებო მოქმედების განხორციელების შესახებ, გარდა აუქციონის ჩატარებისა, უნდა შეადგინოს ოქმი. საქმეში არ მოიპოვება ავტოსატრანსპორტო საშუალებაზე ყადაღის მოხსნასთან დაკავშირებით შედგენილი დოკუმენტი.

ერთი და იგივე ქონება შეიძლება რამდენჯერმე დაგირავდეს, გირავნობის უფლებათა რიგითობა განისაზღვრება მათი სარეგისტრაციოდ წარდგენის დროის შესაბამისად. ლ. კ-ს და შპს „ე...“-ის თბილისის ფილიალს შორის 30.09.2014წ. დადებული გირავნობისა და სესხის ხელშეკრულების მიხედვით, ამ ხელშეკრულების დადებამდე სატრანსპორტო საშუალებაზე რეგისტრირებული იყო „ვი თი ბი“ ბანკის სასარგებლოდ არსებული პირველი რიგის გირავნობა (საფუძველი 20.08.2012წ. გირავნობის და სესხის ხელშეკრულება), შპს „ე...“-თან დადებული 30.09.2014წ. ხელშეკრულება ითვალისწინებდა დამგირავებლის ვალდებულებას სესხის თანხის მიღებიდან არაუგვიანეს 2 კალენდარული დღისა ბანკის მიმართ არსებული ფულადი ვალდებულების/დავალიანების სრულად და ჯეროვნად გადახდას, ბანკის სასარგებლოდ რეგისტრირებული გირავნობის გაუქმებას და შესაბამისად შპს „ე...“-ის პირველი რიგის მოგირავნედ გახდომას. ამდენად, საქმეზე გარკვევას საჭიროებს შპს „ე...“-ის გირაოს რიგითობა.

მხედველობაშია მისაღები აგრეთვე, რომ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის მე-15 მუხლის თანახმად, სააღსრულებო წარმოებაში მონაწილეობენ: კრედიტორი და მოვალე (სააღსრულებო წარმოების მხარეები); აღმასრულებელი; სხვა პირები, რომლებიც მონაწილეობენ სააღსრულებო წარმოების პროცესში. საქმის ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, დაინტერესებულ მხარედ ითვლება ის პირი, რომლის კანონიერ ინტერესზეც პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) გავლენას ახდენს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, აგრეთვე ადმინისტრაციული ორგანოს ქმედება. ამდენად, ცალსახაა, რომ პირის დაინტერესებულ მხარედ მიჩნევის თვალსაზრისით სახეზე უნდა იყო მისი უფლების დარღვევის ფაქტი ან დავის მიმართ მისი პატივსადები ინტერესი, ამასთან, სახეზე უნდა იყოს პირდაპირი და უშუალო (ინდივიდუალური) ზიანი პირის სამართლებრივად დაცულ უფლებებსა და ფაქტობრივ ინტერესზე. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ მოთხოვნის უმართებულობას არ ადასტურებს ყადაღის დადება არა მ. ა-ის, არამედ შპს „...ას“ სასარგებლოდ, აგრეთვე ის, რომ მ. ა-მა ლ. კ-ის მიმართ უფლება ყადაღის მოხსნის შემდეგ შეიძინა. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სადავო არ არის მ. ა-ზე მოთხოვნის უფლების გადასვლა. შპს „...ას“ 20.01.2016წ. ცნობის თანახმად, ლ. კ-ის ვალდებულება შპს „...ას“ სასარგებლოდ მ. ა-მა შეასრულა. ცნობის მიხედვით, ლ. კ-ს ვალდებულება შპს-ს მიმართ 01.01.2016წ. მდგომარეობით ერიცხებოდა, ხოლო 20.01.2016წ. მდგომარეობით აღნიშნული ვალდებულება მ. ა-ის მიერ დაიფარა. სკ-ის 986-ე მუხლის შესაბამისად, პირს, რომელიც შეგნებულად ან შეცდომით სხვის ვალებს ისტუმრებს, შეუძლია ამ პირს მოსთხოვოს თავისი ხარჯების ანაზღაურება. მოთხოვნის შესრულებაში იმავე დროს მოთხოვნის დათმობა მოიაზრება. სახეზეა მოთხოვნის დათმობის მატერიალურ-სამართლებრივ უფლებამონაცვლეობა, რის შედეგადაც ადგილი აქვს მ. ა-ისათვის ყველა მოთხოვნის გადაცემას, მათ შორის არამართლზომიერი ქმედების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების გადაცემას, რომელიც თავდაპირველ კრედიტორს შპს „...ას“ წარმოეშვა, მით უფრო, რომ მ. ა-ი როგორც შპს „...ას“ წარმომადგენელი მოთხოვნის დათმობამდეც აღსრულების ეროვნულ ბიუროში სადავოდ ხდიდა ყადაღის მოხსნას და ითხოვდა ზიანის ანაზღაურებას. ის გარემოება, რომ მ. აბრმიშვილის მიერ დავალიანების დაფარვის დროს ყადაღა მოხსნილი იყო, არ ადასტურებს მოთხოვნის უსაფუძვლობას. მოთხოვნები და უფლებები ახალ პირზე გადადის ისეთივე მდგომარეობაში, როგორშიც ისინი მფლობელის ხელში იყვნენ (სკ-ის 198-ე მუხ.). მოთხოვნის დათმობით ახალ მფლობელზე გადადის მისი უზრუნველყოფის საშუალებებიცა და მოთხოვნასთან დაკავშირებული სხვა უფლებებიც (სკ-ის 201-ე მუხ.). საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას, რომ მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული მ. ა-ის, როგორც შპს „...ას“ წარმომადგენლის უფლებამოსილება, რომლის თანახმად, მას უფლება გააჩნდა შპს-ს სახელით საქონლის რეალიზაციისას გამოეწერა ზედნადები და სხვა საჭირო დოკუმენტაცია, ეწარმოებინა საზოგადოების დებიტორული ანაზღაურების ამოღების ნებისმიერი პროცედურა, წარედგინა ნებისმიერი დამატებითი დოკუმენტაცია დავალიანების იძულებითი წესით ამოღების დასასრულებლად. მხედველობაშია მისაღები აგრეთვე, რომ მ. ა-ი შპს „...ასთან“ შრომით სახელშეკრულებო ურთიერთობაში იმყოფებოდა 2012 წლის 1 სექტემბრიდან 2016 წლის 31 დეკემბრამდე, N30 შრომითი ხელშეკრულება ითვალისწინებდა ვადის გასვლის შემდეგ ხელშეკრულების გაგრძელდებას მანამ, სანამ ერთ-ერთი მონაწილე არ წარადგენდა წერილობით შეტყობინებას ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ (ტ.1, ს.ფ. 311-313). ამასთანავე, სააპელაციო პალატის მიერ მოსარჩელის უფლებამოსილების დასადასტურებლად მითითება დებიტორული დავალიანების მ. ა-ის მიერ დაფარვის, შპს-ს წარმომადგენლობის უფლებამოსილებაზე და შრომით ხელშეკრულებაზე არ ქმნიდა საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოსათვის ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნების საფუძველს.

საქმის მასალებში დაცულია შპს „ე...“-ის წარმომადგენლის 10.12.2014წ. განცხადება, რომელშიც აღინიშნა, რომ შპს არის პირველი რიგის მოგირავნე ლ. კ-ის საკუთრებაში არსებულ ავტომობილზე, გირავნობის უფლების წარმოშობის საფუძველია 30.09.2014წ. სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულება N110466/T, განმცხადებელმა აღნიშნა, რომ იყენებს მოგირავნის უფლებას, რის საფუძველზედაც მოითხოვა ავტომობილზე რეგისტრირებული ყადაღის გაუქმება. კრედიტორის ხსენებული განცხადების შესახებ არ ეცნობა, მას არ ეცნობა აგრეთვე ყადაღის მოხსნის შესახებ. საქმის გარემოებებიდან გამომდინარე, ვინაიდან ლ. კ-ს ავტომობილის გარდა არ გააჩნდა საკუთრებაში სხვა ქონება, კრედიტორი ლ. კ-ის კუთვნილ ავტომობილზე აღსრულების მიქცევის ნაწილში უდავოდ წარმოადგენდა დაინტერესებულ პირს, შესაბამისად, კრედიტორისათვის შეუტყობინებლად ავტომობილზე ყადაღის მოხსნის შედეგად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ ფაქტობრივად პრევენციული დაცვის გარეშე დატოვა ეს უკანასკნელი, სააპეალციო სასამართლოს არ შეუფასებია სააღსრულებო წარმოებაში მონაწილე პირთა უფლებების სამართლიანი ბალანსის დაცულობა (იხ. სუსგ 03.05.2018წ., საქმე Nბს-849-845(კ-17); ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 31.12.2013წ. საქმე N3/ბ-425-2013წ. გადაწყვეტილება). ავტომანქანის ყადაღისაგან გათავისუფლება არ საჭიროებდა მოსარჩელის თანხმობას, თუმცა საჭირო იყო კრედიტორის შეტყობინება აღნიშნულის შესახებ, რათა მას შეძლებოდა სააღსრულებო მოქმედების გასაჩივრება. აღსრულების ეროვნულ ბიურო, მისი ზოგადი ფუნქციის - აღსასრულებელი გადაწყვეტილებების აღსრულების ხელშეწყობიდან გამომდინარე, ვალდებული იყო მოეხდინა, არაუზრუნველყოფილი კრედიტორის სასარგებლოდ აღსრულების მიქცევის ხელშემშლელი ფაქტორის, კერძოდ ავტომანქანის ყადაღისგან გათავისუფლების შესახებ არაუზრუნველყოფილი კრედიტორის წინასწარი შეტყობინების უზრუნველყოფა. „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის მე-18 მუხლის პირველი პუნქტი კრედიტორსა და მოვალეს ანიჭებს უფლებას გაეცნონ სააღსრულებო მასალებს და მიიღონ აუცილებელი ცნობები. იმის გათვალისწინებით, რომ არაუზრუნველყოფილი კრედიტორი ვერ ივარაუდებდა მოვალის მოძრავი ნივთის ყადაღისგან გათავისუფლებას მას თავად არ გამოუთხოვია ავტომანქანის უფლებრივი მდგომარეობის შესახებ ინფორმაცია, თუმცა, ვინაიდან მას კანონით განსაზღვრული უფლება ჰქონდა მიეღო აუცილებელი ცნობები და გაცნობოდა სააღსრულებო წარმოების მასალებს, აგრეთვე, ვინაიდან მოვალის მოძრავ ნივთზე ყადაღის დადების ინტერესი სწორედ კრედიტორს ჰქონდა და შესაბამისად, ზემოაღნიშნული სააღსრულებო წარმოების ფარგლებში განხორციელებული ქმედებები, მათ შორის, მოძრავი ნივთის ყადაღისგან გათავისუფლება, პირდაპირ და უშუალო გავლენას მოახდენდა მის უფლებებსა და ინტერესებზე, აღსრულების ეროვნული ბიურო ავტომანქანის ყადაღისგან გათავისუფლებამდე ვალდებული იყო შეეტყობინებინა აღნიშნულის შესახებ არაუზრუნველყოფილი კრედიტორისთვის. ის გარემოება, რომ ყადაღის მოხსნიდან ავტოსატრანსპორტო საშუალება სხვა პირზე რამოდენიმე თვის შემდეგ გადაფორმდა (29.06.2015წ.) არ ადასტურებს მოთხოვნის უსაფუძვლობას, ვინაიდან გაურკვეველია თუ როდის შეიტყო კრედიტორმა ყადაღის მოხსნის, აგრეთვე ავტომობილის რეალიზაციის შესახებ. საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ მ. ა-ისათვის ცნობილი იყო ლ. კ-ის მიერ შპს „ე...“-ის წინაშე ვალის დაფარვისა და მაშასადამე გირავნობის საგანზე ლ. კ-ის საკუთრების უფლების შენარჩუნების შესახებ.

„სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 19² მუხლის შესაბამისად შს უფლებამოსილმა ორგანოებმა რეესტრში რეგისტრირებული პირის სახელზე სატრასპორტო საშუალების რეგისტრაციისას ამის თაობაზე დაუყოვნებლივ უნდა აცნობონ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს და უნდა შეაჩერონ მოვალის ქონების შემდგომი განკარგვის რეგისტრაცია. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციული უზრუნველყოფისა და ანალიზის სამმართველოს მონაცემებით, სატრანსპორტო საშუალება, რომლის რეკვიზიტებია ... ..., გამოშვების წელი 2002, 2012 წლის 28 აგვისტოდან 2015 წლის 29 ივნისამდე წარმოადგენდა ლ. კ-ის საკუთრებას, 2015 წლის 29 ივნისიდან 2015 წლის 22 დეკემბრამდე ლ. ბ-ის საკუთრებას, ხოლო 2015 წლის 22 დეკემბრიდან გ. ქ-ის საკუთრებას. ამდენად, ავტომობილი ორჯერ გასხვისდა. სააპელაციო პალატას არ დაუდგენია ავტომანქანის რეალიზაციის შესახებ შეტყობინების ფაქტი, ლ. კ-ის მიერ შპს „ევრო კრედიტი +“-ის წინაშე არსებული დავალიანების დაფარვის შემდეგ ავტომობილზე ყადაღის არ აღდგენის მიზეზები. „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 19⁴ მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, მხოლოდ კრედიტორის თანხმობის არსებობის შემთხვევაში მოვალეთა რეესტრში რეგისტრირებულ პირს უფლება აქვს მოახდინოს რეესტრში რეგისტრაციის შედეგად შეზღუდული ქონების განკარგვა. ის რომ ყადაღის მოხსნა არ იწვევდა რეესტრიდან ამორიცხვას არ ნიშნავს შეტყობინების საჭიროების არარსებობას, ვინაიდან ყადაღის მოხსნა სწორედ რომ ქონების განკარგვის საშუალებას იძლევა. სააღსრულებო ბიურომ არც კრედიტორს შეატყობინა ყადაღის მოხსნის შესახებ და არც თავად მიაყურადა გირავნობის საგნის ბედი, მიუხედავად იმისა, რომ ლ. კ-მა შპს „ე...“-ის წინაშე ვალდებულების შესულების შემდეგ (2015 წლის აპრილი) ავტოსატრანსპორტო საშუალება ლ. ბ-ის სახელზე რამოდენიმე თვის შემდეგ გადააფორმა (29.06.2015წ.). თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებელმა 01.04.2015წ. განცხადებით მიმართა სსიპ შს სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს, რომლითაც მოითხოვა მოვალეთა რეესტრის რეჟიმის არგავრცელება ლ. კ-ის კუთვნილ ავტომობილზე (ტ.3, ს.ფ. 14, ტ.5, ს.ფ.57). აღნიშნულის შედეგადაც მოხდა მოვალის კუთვნილი ავტომანქანის რეალიზაცია, ხსენებულის მიუხედავად, 12.02.2016წ. და 29.06.2017წ. ცნობების მიხედვით, სატრანსპორტო საშუალება ლ. კ-ის სახელზე რეგისტრირებული იყო 2015 წლის 29 ივნისამდე, ხოლო გირავნობა 22.12.2015წ. მოიხსნა. გირავნობის უფლება წყდება იმ მოთხოვნის გაუქმებასთან ერთად, რომლის უზრუნველსაყოფადაც იგი არსებობს (სკ-ის 279-ე მუხ.). სესხის თანხის გადახდა იწვევს გირავნობის გაუქმებას, რასაც უნდა გამოეწვია წინარე მდგომარეობის აღდგენა. ვინაიდან კანონის 19⁴ მუხლის შესაბამისად, ყადაღის მოხსნა არ იწვევს მოვალეთა რეესტრიდან ამორიცხვას, ხოლო გამარტივებული წარმოების განხორციელების ფარგლებში „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 91¹⁰.3 მუხლით გათვალისწინებული ყადაღის გაუქმების პირობები (განცხადების გამოხმობა, დავალიანების დაფარვა) არ არსებობდა, აღნიშნული განაპირობებდა მოვალეთა რეესტრში რეგისტრირებული პირის ქონების რეალიზაციის კონტროლის აუცილებლობას, რათა უზრუნველყოფილიყო კანონის მოთხოვნა კრედიტორის თანხმობის შემთხვევაში რეალიზაციის განხორციელების შესახებ.

საქმის მასალებით დასტურდება, რომ შპს „ე...“-ის წარმომადგენელმა 10.12.2014წ. განცხადებით მიმართა სააღსრულებო ბიუროს, რომლითაც ითხოვდა გირავნობის საგანზე მოვალეთა რეესტრის რეჟიმის არგავრცელებას. თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 14.12.2014წ. წერილით შპს „ე...“-ს ეცნობა, რომ „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 40¹ მუხლის მე-7 პუნქტის საფუძველზე მოვალე ლ. კ-ის საკუთრებაში არსებული ავტომობილი (სახ. ნომრით: ..., მოდელი: ... ...) გათავისუფლდა ყადაღისაგან, თუმცა განმცხადებელს ამავე წერილით ეცნობა აგრეთვე, რომ მოვალე რეგისტრირებულია მოვალეთა რეესტრში, ადრესატს ეცნობა, რომ მოვალის მიმართ ავტომანქანის მოვალეთა რეესტრის შეზღუდვისგან გათავისუფლების რეჟიმი არ ვრცელდება, რადგან „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 19⁴ მუხლით გათვალისწინებული საფუძველი სახეზე არ არის. 03.04.2015წ. და 30.04.2015წ. ლ. კ-მა დაფარა შპს „ე...“-ის წინაშე სესხის და გირავნობის N110466/T ხელშეკრულებიდან გამომდინარე არსებული დავალიანება, შესაბამისად, შპს „ე...“-ს გირავნობის საგნის რეალიზაცია აღარ დასჭირდა. აღმასრულებელს არ დაუდია ყადაღა ლ. კ-ის სახელზე რიცხულ ავტომობილზე მ. ა-ის სასარგებლოდ, რაც უზრუნველყოფდა მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილებას. აღმასრულებელმა 01.04.2015წ. წერილით მიმართა სსიპ შს სამინისტროს მომსახურების სააგენტოს, რომელშიც აღინიშნა, რომ ლ. კ-ი რეგისტრირებულია მოვალეთა რეესტრში, მომსახურების სააგენტოს ეთხოვა არ გაევრცელებინა ლ.კ-ის სახელზე რიცხულ სატრანსპორტო საშუალებაზე მოვალეთა რეესტრის რეჟიმი. აღნიშნულის საფუძვლად წერილში მითითებულია „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 19⁴ მუხლი, რომელშიც მოცემულია პირის რეესტრიდან ამორიცხვის საფუძვლები. ხსენებული ნორმის თანახმად, მოგირავნის წარმომადგენლის მიმართვა, ყადაღის მოხსნა არ წარმოადგენს პირის რეესტრიდან ამორიცხვის საფუძველს. აღნიშნული ავალდებულებდა აღმასრულებელს ყადაღის მოხსნის შემდეგ გაერკვია მოგირავნის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საკითხი, ნივთის რეალიზაციის გარეშე მოგირავნის მოთხოვნის დაკმაყოფილების შემთხვევაში აღმასრულებელი ორგანო ვალდებული იყო ემოქმედა კრედიტორის ინტერესებში. ხსენებულს არ უარყოფს „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 40¹ მუხლის მე-4 პუნქტი, რომელიც ითვალისწინებს მოძრავი ქონების ყადაღისაგან განთავისუფლების შემთხვევაში ამ ქონებაზე ამავე სააღსრულებო წარმოების ფარგლებში აღსრულების არ დაშვებას. აღნიშნული ნორმა ითვალისწინებს მოვალის მიერ მოძრავი ქონების საბაზრო ღირებულების დაფარვის შემთხვევას (რასაც ადასტურებს აღნიშნული ბლანკეტური ნორმის მითითება ამავე მუხლის 1-ლი და მე-2 პუნქტებზე), ამასთანავე, ნორმა ადგენს იმავე სააღსრულებო წარმოების ფარგლებში აღსრულების არ დაშვებას, ხოლო განსახილველ შემთხვევაში ყადაღისაგან მოძრავი ქონება გათავისუფლდა არა მოსარჩელის მოთხოვნასთან დაკავშირებით დაწყებულ აღსრულების პროცედურასთან, არამედ მესამე პირის მოთხოვნასთან დაკავშირებით, შესაბამისად, ყადაღისაგან განთავისუფლებით არაუზრუნველყოფილ მოთხოვნაზე სააღსრულებო წარმოების ფარგლებში აღსრულების შეწყვეტის საფუძველი არ არსებობდა. ამდენად, ვინაიდან არ არსებობდა აღსრულების შეწყვეტის საფუძველი, ხოლო „სააღსრულებო წარმოების შესახებ“ კანონის 25¹ მუხლის თანახმად, სააღსრულებო წარმოების ფარგლებში, აღსრულების დაწყების მომდევნო ეტაპს სწორედ ქონებაზე ყადაღის დადება წარმოადგენს, ხოლო სააღსრულებო წარმოების მონაწილე კრედიტორის სასარგებლოდ მოთხოვნა არ დაკმაყოფილებულა ლ. კ-ის მიერ შპს „ე...“-ის დავალიანების დაფარვის შემდეგ, აღსრულების ეროვნული ბიურო, სააღსრულებო წარმოების ფარგლებში, ვალდებული იყო ემოქმედა კრედიტორის ინტერესების დაცვით და დაედო ყადაღა ლ. კ-ის სახელზე რიცხულ ავტომანქანაზე მ. ა-ის სასარგებლოდ.

„სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 18³ მუხლის თანახმად, სააღსრულებო წარმოების მხარესა და დაინტერესებულ პირს, რომელთა კანონიერ ინტერესზეც პირდაპირ და უშუალო გავლენას ახდენს აღმასრულებლის ქმედება, უფლება აქვთ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თავმჯდომარესთან ერთჯერადად გაასაჩივრონ აღმასრულებლის ქმედება, ასეთი ქმედების განხორციელებიდან 15 დღის ვადაში. საქმის მასალების მიხედვით, მ. ა-მა 16.03.2015წ. საჩივრით მიმართა აღსრულების ეროვნულ ბიუროს, რომელშიც აღნიშნა, რომ ვალის გადაუხდელობის გამო ყადაღა დაედო ლ. კ-ის ქონებას, მისი თანხმობის გარეშე აღმასრულებელმა ყადაღა მოუხსნა ქონებას, რითაც მოვალეს მიეცა შესაძლებლობა ქონება გადაეცა თავის ახლობლისთვის, საჩივრის ავტორმა მოითხოვა ზიანის ანაზღაურება. 16.03.2015წ. N8315 საჩივარში მ. ა-ი აყენებდა არა მხოლოდ ყადაღის მოხნის კანონიერების, არამედ აგრეთვე ავტომანქანაზე საჩივრის მოთხოვნის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოუყენებლობის საკითხს. მხედველობაშია მისაღები ის გარემოება, რომ საჩივრის წარდგენის მომენტისათვის ავტომობილი ლ. კ-ის სახელზე იყო რეგისტრირებული, ავტომობილის რეალიზაცია ლ. კ-ის მიერ რამდენიმე თვის შემდეგ განხორციელდა. მ. ა-ის მიერ პრეტენზიის წარდგენის მიუხედავად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ არ მიიღო რაიმე ზომა ავტომობილზე ყადაღის აღსადგენად, რაც იმ პერიოდში სავსებით შესაძლებელი იყო. ზემოაღნიშნულთან ერთად საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს მოთხოვნის დაზუსტების საჭიროებაზე, მოსარჩელე დაზუსტებული სასარჩელო განცხადებებით მოითხოვდა სააღსრულებო ბიუროს თავმჯდომარის 24.03.2015წ. N1110 ბრძანების (ტ.2, ს.ფ. 139-140, ტ.3, ს.ფ. 82-83) ბათილად ცნობას, რომლითაც საჩივარი განუხილველად დარჩა. მოთხოვნის ამ ნაწილზე საქალაქო სასამართლოს კოლეგიის 24.02.2017წ. განჩინებით საქმის წარმოება შეწყდა სარჩელის დაუშვებლობის გამო (ტ.3, ს.ფ. 93-99), სააპელაციო სასამართლოს 14.04.2017წ. განჩინებით მ. ა-ის კერძო საჩივარი არ დამაყოფილდა. სსკ-ის 419.3 მუხლის თანახმად აღნიშნული განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება. ამასთანავე, საქმეში დაცულია აგრეთვე სააღსრულებო ბიუროს თავმჯდომარის 01.10.2015წ. N90491 ბრძანება (ტ.4, ს.ფ. 321, ტ. 5, ს.ფ. 71-72), რომლითაც საჩივარი არსებითად იქნა განხილული და საჩივრის ავტორს უარი ეთქვა ზიანის ანაზღაურებაზე. სზაკ-ის 207-ე მუხლის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესი, ხოლო სკ-ის 317.1 მუხლის თანახმად, სამართალურთიერთობის წარმოშობის კანონით გათვალისწინებული ერთ-ერთი საფუძველია დელიქტი. შესაბამისად, დელიქტიდან გამომდინარე სამართალურთიერთობის წარმოშობისთვის აუცილებელი არაა ადმინისტრაციული ორგანოსთვის ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის თაობაზე განცხადებით მიმართვა და ამ უკანასკნელის მიერ საკითხის დაკმაყოფილების ან დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილების მიღება, დაზარალებულს აქვს შესაძლებლობა, ზიანის მიმყენებელი ადმინისტრაციული ორგანოსთვის განცხადებით მიმართვის გარეშე, გამოიყენოს ადმინისტრაციული სამართალწარმოების გზა დელიქტით უკვე წარმოშობილი სამართალურთიერთობიდან გამომდინარე მოთხოვნის დასადასტურებლად. ამასთან, სზაკ-ის 12.1 მუხლის მიხედვით, ნებისმიერ პირს აქვს უფლება მიმართოს ადმინისტრაციულ ორგანოს ამ უკანასკნელის უფლებამოსილებას მიკუთვნებული იმ საკითხის გადასაწყვეტად, რომელიც უშუალოდ და პირდაპირ ეხება პირის უფლებებსა და კანონიერ ინტერესებს. ადმინისტრაციული ორგანოს უფლებამოსილებები, რომლებიც მას ადმინისტრაციული კანონმდებლობით აქვს მინიჭებული, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებით, ადმინისტრაციული ხელშეკრულებებით ან რეალაქტებით რეალიზდება (სუსგ Nბს-444-444 (კ-18), 17.04.2019წ.). ადმინისტრაციული ორგანოს საქმიანობის თითოეული სამართლებრივი ფორმის მიმართ საქართველოს კანონმდებლობა ითვალისწინებს უფლების დაცვის ადმინისტრაციულ საპროცესო საშუალებებს. ამდენად, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილება, ასეთის გამოცემის შემთხვევაში, არის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და ამდენად ადმინისტრაციული ორგანოს საქმიანობის ერთ-ერთი სამართლებრივი ფორმა, რომელიც ექვემდებარება საქართველოს კანონმდებლობასთან შესაბამისობის შემოწმებას. სასკ-ის 28¹ მუხლის შესაბამისად, სასამართლო არ არის უფლებამოსილი გასცდეს სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს, მაგრამ იგი არ არის შებოჭილი სასარჩელო მოთხოვნის ფორმულირებით. პროცესის დაჩქარების მიზნით, მოსამართლეს შეუძლია დაეხმაროს მხარეს მოთხოვნის ტრანსფორმირებაში. რაც შეეხება ხანდაზმულობას, სკ-ის 1008-ე მუხლის მიხედვით დელიქტით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების ხანდაზმულობის ვადა სამ წელს შეადგენს იმ მომენტიდან, როდესაც დაზარალებულმა შეიტყო ზიანის ან ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის შესახებ. იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელე სააღსრულებო ბიუროსაგან მოითხოვს ზიანის ანაზღაურებას, ხოლო საქმეში დაცულია ზიანის ანაზღაურებაზე უარის თქმის შესახებ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, მოთხოვნა უნდა მოიცვას ხსენებული აქტის ბათილად ცნობა. სარჩელის შინაარსისა და მისი აღძვრის (04.05.2015წ.) მომენტის გათვალისწინებით, აღნიშნული იქნება არა სასარჩელო მოთხოვნის გაზრდა, არამედ, მოსარჩელის ძირითადი მოთხოვნის - ზიანის ანაზღაურების გათვალისწინებით, სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტება.

საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაში მოყვანილ მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ აღსასრულებელი ვალდებულების განწილვადება არ წარმოადგენდა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს, მ. ა-ს ჯერ როგორც თავდაპირველი კრედიტორის წარმომადგენელს, ხოლო შემდეგ როგორც კრედიტორს შეეძლო დაედო მოვალესთან შეთანხმება შესასრულებელი ვალდებულების გადანაწილებაზე. აღნიშნული გარემოება არ წარმოადგენდა არც სარჩელზე უარის თქმის და არც საქმის პირველ ინსტანციაში დაბრუნების საფუძველს, თუმცა გარკვევას საჭიროებს დარჩენილი დავალიანების ოდენობა, სააპელაციო პალატას საქმეზე არ დაუდგენია თანხის რა რაოდენობა აქვს გადახდილი მოვალეს კრედიტორის მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად ვალის დაფარვის გრაფიკის მიხედვით. საქმეში დაცულია აღსრულების თანხების გადახდევინების დამადასტურებელი ეროვნული ბიუროს მიმართვები (ტ.2, ს.ფ. 158-160). საქმის მასალებით დასტურდება, რომ თბილისის სააღსრულებო ბიუროს ნივთის აღწერისა და დაყადაღების 26.02.2014წ. აქტის თანახმად, ყადაღა დაედო მოვალის მოძრავ ქონებას - სარეცხ მანქანას, ტელევიზორს, ლეპტოპს (ტ.2, ს.ფ. 70). სააღსრულებო მოქმედების შესახებ 26.02.2014წ. ოქმით დასტურდება, რომ მოვალემ გამოთქვა სურვილი გამოესყიდა დაყადაღებული სარეცხი მანქანა, რომელიც შეფასდა 300 ლარად, მოვალემ აღსრულების ეროვნული ბიუროს ანგარიშზე შეიტანა ნივთის შეფასების თანხა - 300 ლარი, რის გამოც ნივთის გატანა აუქციონზე აღმასრულებლის მიერ არ მოხდა (ტ.2, ს.ფ. 150). რაც შეეხება ლეპტოპს, მისი გატანა საჯარო აუქციონზე არ მომხდარა მისი უვარგისობის გამო (ტ.2, ს.ფ. 155). აუქციონზე მოხდა ტელევიზორის გატანა, რომლის რეალიზაციის ფასმა, აღმასრულებლის 01.06.2015წ. განკარგულებით, 40 ლარი შეადგინა. საქმის მასალებით დასტურდება აგრეთვე, რომ გამარტივებული წარმოების დაწყების შესახებ 24.01.2014წ. შეტყობინების მიხედვით აპლიკანტის შპს „...ას“მოთხოვნა შეადგენდა 18 360 ლარს, რასაც ემატებოდა გამარტივებული წარმოების საფასური 167,20 ლარი, სულ 18727,20 ლარი. გამარტივებული წარმოების სამსახურის მიერ დავალიანების გადახდევინების შესახებ 26.02.2014წ. N... ბრძანებით ლ. კ-ს დაეკისრა 18360 ლარის გადახდა (ტ.5, ს.ფ.45). დავალიანების ოდენობასთან დაკავშირებით საქმის მასალებში განსხვავებული მონაცემებია. კრედიტორის მიერ აღსასრულებელი დოკუმენტი სსიპ აღსრულების ეროვნულ ბიუროში წარმოდგენილ იქნა იძულებითი აღსრულების მიზნით. სააღსრულებო დოკუმენტის წარმოებაში მიღების შესახებ 20.11.2014წ. განცხადებაში, აგრეთვე აღმასრულებლის მიერ 26.11.2014წ. ლ. კ-ისთვის გაგზავნილი გადაწყვეტილების შესრულების შესახებ წინადადებაში და 26.11.2014წ. ქონებრივი ნუსხის წარმოდგენის შესახებ შეტყობინებაში აღნიშნულია, რომ კრედიტორის სასარგებლოდ მოვალეს გადასახდელად დაეკისრა 15855 ლარის გადახდა (ტ.2, ს.ფ. 41, ტ.4, ს.ფ. 140, ტ.5, ს.ფ.52). თბილისის სააღსრულებო ბიუროს უფროსი აღმასრულებლის 24.03.2016წ. N30111 წერილით მოსარჩელეს ეცნობა, რომ მისაღები თანხა შეადგენდა 16 172,1 ლარს 10.12.2014წ. მდგომარეობით (317 ლარი მოსარჩელეს გადახდილი აქვს აღსრულების მიზნით სააღსრულებო დოკუმენტის წარმოებაში მიღების შესახებ 20.11.2014წ. განცხადებაზე, რაც ჯამში შეადგენს 16172 ლარს). შპს „...ას“ დირექტორს 20.01.2016წ. N1 ცნობის თანახმად, 01.01.2016წ. მდგომარეობით ი/მ „ლუიზა კ-ზე“ რიცხული დებიტორული დავალიანების თანხა - 17841,70 ლარი დაფარა მ. ა-მა. სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 24.03.2016წ. მდგომარეობით, მოთხოვნის ოდენობა/მისაღები თანხა 16 172,1 ლარს შეადგენდა. საქმის მასალების მიხედვით თავდაპირველი სარჩელის წარმოებაში მიღების შემდეგ (04.05.2015წ.), მოსარჩელემ რამოდენიმეჯერ მიმართა სასამართლოს დაზუსტებული სარჩელით (ტ.1, ს.ფ. 45-53, 345-356; ტ.2, ს.ფ. 1-17, 179-188, ტ. 4, ს.ფ. 60-62, ტ.5, ს.ფ. 85-116, 186, 212-214, 232), რომლებიც შეიცავენ განსხვავებულ მოთხოვნებს, რაც იწვევს სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების საჭიროებას.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დავა არსებითად არ გადაწყვეტილა, გასაჩივრებული განჩინება არ შეიცავს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას დავის არსებითად გადაწყვეტასთან დაკავშირებით, აღნიშნულის გამო საკასაციო სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას არსებითად გადაწყვიტოს დავა. სააპელაციო სასამართლოსგან განსხვავებით საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების დადგენასთან დაკავშირებული პროცესუალური საქმიანობა გამოიხატება არა ფაქტების დადგენაში, არამედ - დასადგენ ფაქტებზე მითითებაში. საკასაციო პალატა არ არის შებოჭილი ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებით, თუმცა აღნიშნული უფლებამოსილს არ ხდის საკასაციო სასამართლოს თავადვე დაადგინოს ფაქტობრივი გარემოებები, საკასაციო სასამართლოს პროცესუალური როლის გათვალისწინებით საკასაციო სასამართლო არ არის ფაქტების დამდგენი სასამართლო. მტკიცებულებების გამოკვლევასა და ფაქტობრივი გარემოებების დადგენაზე უფლებამოსილი სასამართლო სააპელაციო სასამართლოა. სააპელაციო სასამართლო მტკიცებულებათა დასაშვებობისა და განკუთვნადობის პრინციპების დაცვით იღებს და შემდეგ აფასებს მათ თავისი შინაგანი რწმენის საფუძველზე, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. პროცესუალური დანაწესებიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო აფასებს არა მტკიცებულებებს, არამედ ამ მტკიცებულებათა სააპელაციო სასამართლოს მიერ შეფასების მართებულობას. განსახილველ საქმეში სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში არსებით საკითხებზე სააპელაციო სასამართლოს დასკვნების არარსებობის გამო საკასაციო პალატა მათზე არსებით მსჯელობას ვერ იქონიებს. ამდენად, საკასაციო სასამართლო ნაწილობრივ იზიარებს კასატორების მოსაზრებას, კერძოდ, მართებულია საკასაციო პრეტენზიები საქმის სააპელაციო სასამართლოს მიერ არსებითად განხილვის საჭიროების თაობაზე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლების შემოწმება შეუძლებელია, რაც სსკ-ის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო საჩივრის აბსოლუტურ საფუძველს ქმნის. ზემოაღნიშნული, თავის მხრივ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სსკ-ის 412-ე მუხლის საფუძველზე ხელახალი განხილვისათვის იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნების პირობაა. ყოველივე ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, უნდა გაუქმდეს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახალი განხილვისთვის.

სკ-ის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანი შეიძლება იყოს აგრეთვე სასამართლოს ის განჩინებები, რომლებიც წინ უსწრებს სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტლებას, იმისგან დამოუკიდებლად, დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა. მ. ა-ი საკასაციო საჩივრით ასაჩივრებს აგრეთვე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 04.12.2018წ. განჩინებას საქმის საგამოძიებო ორგანოსათვის გადაცემის თაობაზე მ. ა-ის შუამდგომლობის უარყოფის შესახებ და სააპელაციო პალატის 04.12.2018წ. განჩინებას საჯარო რეესტრიდან ინფორმაციის გამოთხოვაზე უარის შესახებ

საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მ. ა-ს მიმართული აქვს სამართალდამცავი ორგანოების მიმართ, საიდანაც მიღებული აქვს პასუხი გამოძიების დაწყებაზე უარის თქმის შესახებ დანაშაულის ნიშნების არარსებობის გამო (იხ. მაგ. შს სამინისტროს ქ. თბილისის პოლიციის დეპარტამენტის დიდუბე-ჩუღურეთის სამმართველოს 28.11.2015წ. NMIA81502652174 წერილი, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს გენინსპექციის საგამოძიებო სამმართველოს გამომძიებლის 15.02.2016წ. N962 წერილი). ამასთანავე, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 20.02.2018წ. კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილებით მ. ა-ის სარჩელი შპს „ე...“-ს და ლ. კ-ს შორის დადებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა (სუს 18.07.2018წ. განჩინებით მ. ა-ის საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა ცნობილი (ტ.14, ს.ფ. 159-163)). შპს „ე...“-ის ყველა ქმედება, კერძოდ, სესხის და გირავნობის ხელშეკრულების დადება, სააღსრულებო ბიუროსათვის მიმართვა ყადაღის მოხსნის თაობაზე, ლ. კ-ის შესრულების მიღება - კანონიერად იქნა ცნობილი, სასამართლომ დაადგნა, რომ შპს „ე...“-ს და ლ. კ-ს შორის შეთანხმების მოჩვენებითობას არ ჰქონდა ადგილი (ტ.14, ს.ფ.164-170). საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 62.1 მუხლის, „საერთო სასამართლოების შესხებ“ ორგანული კანონის 4.1 მუხლის, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-10 მუხლის თანახმად, კანონიერ ძალაში მყოფ სასამართლო გადაწყვეტილებას სავალდებულო ძალა აქვს სახელმწიფო ორგანოსა და პირისათვის ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე. კანონიერ ძალაში მყოფი სასამართლო გადაწყვეტილება წარმოადგენს ხელშეკრულების ნამდვილობის პრეზუმირების საკმაო საფუძველს. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, არ დასტურდება დოკუმენტის სიყალბე, არ არსებობს სსკ-ის 137-ე მუხლის მე-5 ნაწილის საფუძველზე დოკუმენტის, სესხისა და გირავნობის ხელშეკრულების სიყალბის გამო საგამოძიებო ორგანოსათვის გადაცემის საფუძველი. ამასთანავე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილების დაძლევა არ ხდება ახალი სარჩელის შეტანით. სსკ-ის 266-ე მუხლის მიხედვით, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს, აგრეთვე მათ უფლებამონაცვლეებს არ შეუძლიათ ხელახლა განაცხადონ სასამართლოში იგივე სასარჩელო მოთხოვნები იმავე საფუძველზე, აგრეთვე სადავოდ გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი. სსკ-ის 265-ე მუხლის შესაბამისად კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმება დაუშვებელია, გარდა კანონით დადგენილი გამონაკლისებისა, რომელშიც ამავე კოდექსის მე-11 კარით გათვალისწინებული საქმის წარმოების განახლების საფუძვლები მოიაზრება, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ აქვს.

რაც შეეხება საჯარო რეესტრიდან ინფორმაციის გამოთხოვის თაობაზე მ. ა-ის შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 04.12.2018წ. განჩინებას, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ წერილობით მტკიცებულებებს სასამართლოს წარუდგენენ მხარეები, სასამართლო იმ შემთხვევაში ახდენს კონკრეტული სუბიექტისაგან მტკიცებულებათა გამოთხოვას, უკეთუ მხარე დაადასტურებს მტკიცებულებების მის მიერ მოპოვების შეუძლებლობას (სსკ-ის 134.2 მუხ.). საქმის მასალების მიხედვით, არ დასტუდება მ. ა-ის მიერ საჯარო რეესტრიდან კონკრეტული დოკუმენტაციის გამოთხოვისა და მიღების შეუძლებლობა. საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მონაცემები და მარეგისტრირებელ ორგანოში დაცული დოკუმენტაცია არის საჯარო და ხელმისაწვდომია გასაცნობად ნებისმიერი პირისათვის, გარდა კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა („საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის 6.1 მუხ.). განსახილველ შემთხვევაში მ. ა-ი საჯარო რეესტრიდან ინფორმაციის გამოთხოვას ითხოვს წარსულში ლ. კ-ის საკუთრებაში რიცხული უძრავი ქონების გასხვისების საფუძვლებთან დაკავშირებით ინფორმაციის მისაღებად. საქმის მასალებით არ დასტურდება აღნიშნულ გასხვისებასთან დაკავშირებით საჯარო რეესტრში დაცული მონაცემების გაცემაზე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ უარის თქმა. სასამართლოს შესაძლებლობა სათანადო წინაპირობების არსებობისას გამოითხოვოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე მტკიცებულებები, არ ანაცვლებს მხარის აქტივობის საჭიროებას. სწორედ მხარემ უნდა წარადგინოს ის მტკიცებულებები, რომლებზედაც ამყარებს თავის მოთხოვნას თუ შესაგებელს (სსკ-ის 102.1 მუხ.). ამასთანავე, გასათვალისწინებელია ისიც, რომ წერილობითი მტკიცებულების გამოთხოვის თაობაზე შუამდგომლობის აღმძვრელი პირი ვალდებულია დაასაბუთოს, თუ საქმისთვის მნიშვნელოვანი რა გარემოების დადგენა შეიძლება ამ მტკიცებულებით (სსკ-ის 134.3 მუხ.). მ. ა-ს სათანადოდ არ დაუსაბუთებია სასარჩელო მოთხოვნათა საფუძვლიანობაზე მსჯელობის მიზნით საჯარო რეესტრიდან აღნიშნული დოკუმენტაციის გამოთხოვის საჭიროება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს და მ. ა-ის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 02.12.2019წ. განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისთვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 04.12.2018წ. განჩინება საქმის საგამოძიებო ორგანოსათვის გადაცემის შესახებ მ. ა-ის შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე;

4. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 04.12.2018წ. განჩინება საჯარო რეესტრიდან ინფორმაციის გამოთხოვის შესახებ მ. ა-ის შუამდგომლობის უარყოფის თაობაზე;

5. მხარეთა შორის სასამართლო ხარჯების განაწილების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ქ. ცინცაძე