საქმე #ბს-1233(2კ-20) 22 აპრილი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

ალექსანდრე წულაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 28 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2017 წლის 18 აპრილს გ. ჯ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 20 მაისის #13933 ბრძანების საფუძველზე, ი/მ გ. ჯ-ს ჩაუტარდა საგადასახადო შემოწმება. შემოწმების შედეგად, 2016 წლის 14 სექტემბერს შედგა საგადასახადო შემოწმების აქტი, რომლის საფუძველზეც, გამოიცა 2016 წლის 19 სექტემბრის #26686 ბრძანება და გადამხდელს წარედგინა #005-281 საგადასახადო მოთხოვნა. გადამხდელის მიმართ დამატებით დარიცხული თანხა განისაზღვრა სულ 160 246.7 ლარით. მათ შორის: ძირითადი გადასახადი - 93 722.75 ლარი; ჯარიმა - 41 585 ლარი; საურავი - 24 938.95 ლარი.

მოსარჩელის მითითებით, საგადასახადო მოთხოვნა მან გაასაჩივრა შემოსავლების სამსახურის დავების განხილვის საბჭოში, რომლის 2016 წლის 13 ოქტომბრის #28357 ბრძანებით საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 1 ნოემბრის #30775 ბრძანებით ი/მ გ. ჯ-ს შეუმცირდა გადასახდელები, კერძოდ: სულ 3104 ლარი, მათ შორის, ძირითადი გადასახადი - 2069 ლარი, ჯარიმა - 1035 ლარი. გადამხდელს დაერიცხა მიმდინარე გადასახდელები 3669 ლარი და შეუმცირდა მიმდინარე გადასახდელები 3287 ლარით.

მოსარჩელის განმარტებით, მან საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოში გაასაჩივრა აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 19 სექტემბრის #005-281 საგადასახადო მოთხოვნა და შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 13 ოქტომბრის #28357 ბრძანება. დავების განხილვის საბჭოს 2017 წლის 16 მარტის #13541/2/16 გადაწყვეტილებით ი/მ გ. ჯ-ის საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, კერძოდ, ნაწილობრივ გაუქმდა შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 13 ოქტომბრის #28357 ბრძანება და აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 19 სექტემბრის #005-281 საგადასახადო მოთხოვნა. ასევე, გადამხდელი გათავისუფლდა შემოწმებით დარიცხული გადაანგარიშების შემდგომ დარჩენილი ჯარიმისაგან (41 585 ლარი).

ამდენად, მოსარჩელემ მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 19 სექტემბრის #26686 ბრძანებისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 19 სექტემბრის #005-281 საგადასახადო მოთხოვნის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა იმ ნაწილში, რომელშიც გ. ჯ-ს არ შეუმცირდა დამატებით დარიცხული თანხები, აგრეთვე, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 13 ოქტომბრის #28357 ბრძანებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს #13541/2/2016 საჩივარზე 2017 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით გ. ჯ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 19 სექტემბრის #26686 ბრძანება, სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 19 სექტემბრის #005-281 საგადასახადო მოთხოვნა, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 13 ოქტომბრის #28357 ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2017 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომელშიც გ. ჯ-ს არ შეუმცირდა დამატებით დარიცხული თანხები; სსიპ შემოსავლების სამსახურს, საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, მოსარჩელის მიმართ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონით დადგენილ ვადაში გამოცემა დაევალა; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა, რომლებმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 28 ივლისის გადაწყვეტილებით სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; გ. ჯ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 19 სექტემბრის #26686 ბრძანება, სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 19 სექტემბრის #005-281 საგადასახადო მოთხოვნა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2017 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომელშიც გ. ჯ-ს არ შეუმცირდა დამატებით დარიცხული თანხები და სსიპ შემოსავლების სამსახურს საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონით დადგენილ ვადაში გამოცემა დაევალა; გ. ჯ-ის სასარჩელო მოთხოვნაზე - ნაწილობრივ ბათილად იქნეს ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 13 ოქტომბრის #28357 ბრძანება, შეწყდა წარმოება.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებას, რომ 2012 და 2013 წლის საანგარიშო პერიოდისათვის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილი ითვალისწინებდა მინიმუმ ორი წინაპირობის არსებობას იმისათვის, რომ საგადასახადო ორგანოს ჰქონოდა უფლებამოსილება, გადასახადის გადამხდელის მიმართ გამოეყენებინა არაპირდაპირი მეთოდი. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ბუღალტრული აღრიცხვის კანონით დადგენილი წესით განუხორციელებლობა მარტოოდენ ვერ გახდებოდა არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენების წინაპირობა.

სააპელაციო პალატამ, ასევე, გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ სადავო აქტების გამოცემისას არც საგადასახადო ორგანოს და არც დავების განმხილველ ორგანოს არ გამოუყენებიათ კანონით მათთვის მინიჭებული ყველა შესაძლებლობა, რათა სრულყოფილად დაედგინათ და შეესწავლათ საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ახალი აქტის გამოცემისას 2013 წლის საანგარიშო პერიოდისათვის საგადასახადო ორგანო ვალდებულია დაადგინოს, ჰქონდა თუ არა გადასახადის გადამხდელის მხრიდან მიმდინარე კონტროლის პროცედურების დარღვევის ორ ან მეტ ფაქტს და მხოლოდ აღნიშნული გარემოების გამოკვლევის შემდეგ მიიღოს გადაწყვეტილება არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენების შესახებ. ამასთან, სააპელაციო პალატამ მართებულად მიიჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტება, რომ საგადასახადო ორგანო ვალდებულია ქურდობისა და დაყაჩაღების შედეგად მიყენებული მატერიალური ზიანი, შესაბამისი საანგარიშო პერიოდების მიხედვით, გამოქვითოს გადასახადის გადამხდელის ერთობლივი შემოსავლიდან და მხოლოდ აღნიშნულის შემდეგ განსაზღვროს მოსარჩელის დასაბეგრი შემოსავალი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 28 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორის - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მითითებით, საფუძველს მოკლებულია სასამართლოს მსჯელობა საგადასახადო ვალდებულებების განსაზღვრის მიზნით არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენების თაობაზე, ვინაიდან საქმის მასალებით დგინდება, რომ შემოწმების პროცესში წარდგენილი სააღრიცხვო დოკუმენტაციით შეუძლებელი იყო დაბეგვრის ობიექტის სრულყოფილად დადგენა, რის გამოც, კასატორი მიიჩნევს, რომ შემოწმებამ მართებულად იხელმძღვანელა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით მინიჭებული უფლებით და არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით კანონშესაბამისად განუსაზღვრა გადამხდელს საგადასახადო ვალდებულებები. კასატორის მოსაზრებით, ამ შემთხვევაში საგადასახადო კოდექსი არ მოითხოვს ერთზე მეტი პირობის არსებობას, შესაბამისად, სასამართლომ არასწორად გაამახვილა ყურადღება საკონტროლო სალარო აპარატის გამოუყენლობაზე და არასწორად დაუკავშირა იგი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტს, რომელიც მოცემულ საქმეზე საგადასახადო ორგანოს მიერ არ ყოფილა გამოყენებული.

ამასთან, კასატორი არ იზიარებს სასამართლოს მსჯელობას დანაშაულის (ქურდობა და ყაჩაღობა) შედეგად პირისათვის მიყენებული ზიანის ხარჯში გათვალისწინების თაობაზე და მიიჩნევს, რომ დანაშაულის ფაქტზე მხოლოდ გამოძიების დაწყება ვერ იქნება საკმარისი საფუძველი იმისა, რომ შემდგომში საგადასახადო მიზნებისათვის გამოსაქვითი ხარჯის არსებობის ფაქტი დადასტურებულად იქნეს მიჩნეული.

კასატორის - სსიპ შემოსავლების სამსახურის განმარტებით, გადასახადის გადამხდელი სადავოდ არ ხდიდა 2012-2013 წლებთან მიმართებით არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენების კანონიერებას. კასატორის მითითებით, სასამართლომ საპროცესო ნორმების უგულებელყოფით, საკუთარი ინიციატივით გაზარდა მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, შესაბამისად, გაზარდა დავის საგანი და ისეთ საკითხზე მიიღო გადაწყვეტილება, რომელიც არ ყოფილა განხილული ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვის ეტაპზე.

კასატორი ალოგიკურად მიიჩნევს ნორმის იმგვარ განმარტებას, რომ 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილი 2012-2013 წლებში არაპირდაპირ მეთოდზე გადასასვლელად ყველა შემთხვევაში ორი წინაპირობის არსებობის აუცილებლობას ითვალისწინებდა. ასეთი განმარტების პირობებში, თუკი გადასახადის გადამხდელს არ გააჩნია ბუღალტრული აღრიცხვა, საგადასახადო ორგანოს არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებისათვის მაინც ესაჭიროება მე-2 წინაპირობა. კასატორი მიიჩნევს, რომ თუკი გადამხდელს არ გააჩნია ბუღალტრული აღრიცხვა, ეს პირდაპირ არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენების საფუძველია, ხოლო თუკი გადასახადის გადამხდელს გააჩნია ბუღალტრული დოკუმენტაცია, არაპირდაპირ მეთოდზე გადასვლის საფუძველი შეიძლება გახდეს ამ მონაცემების არასანდოობა, რაც დგინდება მაშინ, როდესაც, მაგალითად, გადამხდელს ჩადენილი აქვს საგადასახადო სამართალდარღვევები, გამოვლენილია დანაკლისი და ა.შ.

კასატორი ასევე არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას ხარჯის გამოქვითვის ნაწილშიც და მიიჩნევს, რომ გამოძიების დაწყების შესახებ ცნობა ვერ იქნება საკმარისი მტკიცებულება იმისა, რომ ზიანი ნამდვილად დადგა და შესაბამისად, ვერ იქნება საკმარისი გადასახადის გადამხდელის მიერ მითითებული (და არა საგამოძიებო ორგანოს მიერ დადგენილი) ზიანის ოდენობის ხარჯად გამოქვითვისათვის.

ამასთან, კასატორის მითითებით, მნიშვნელოვანია ის ფაქტობრივი გარემოებაც, რომ 2014-2015 წლებში მაღაზიის გამყიდველმა სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით მართლსაწინააღმდეგოდ მიითვისა საქონლის რეალიზაციის შედეგად მიღებული, ამავე მეწარმის კუთვნილი 3000 ლარი, რომელიც გამოძიების დაწყების შემდეგ სრულად აუნაზღაურა გ. ჯ-ს. კასატორისათვის გაუგებარია, საგადასახადო ორგანომ როგორ უნდა გაატაროს ხარჯში აღნიშნული თანხა მაშინ, როდესაც ეს თანხა (რეალიზაციიდან მიღებული შემოსავალი) სრულად დაუბრუნდა გადასახადის გადამხდელს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 27 ნოემბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, სახეზეა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობები.

განსახილველ შემთხვევაში, წარმოდგენილი სარჩელით მოთხოვნილია სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 19 სექტემბრის #26686 ბრძანებისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 19 სექტემბრის #005-281 საგადასახადო მოთხოვნის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა იმ ნაწილში, რომელშიც გ. ჯ-ს არ შეუმცირდა დამატებით დარიცხული თანხები, აგრეთვე, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 13 ოქტომბრის #28357 ბრძანებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს #13541/2/2016 საჩივარზე 2017 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა.

საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას და არ იზიარებს კასატორების მოსაზრებას, რომ გადასახადის გადამხდელს ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში სადავოდ არ გაუხდია არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენების საკითხი. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ი/მ გ. ჯ-მა დავების განმხილველ ორგანოებში სრულად გახადა სადავოდ სსიპ შემოსვლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2016 წლის 19 სექტემბრის #005-281 საგადასახადო მოთხოვნა. ამასთან, სსიპ შემოსავლების სამსახურსა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს გადაწყვეტილებებში ნამსჯელი აქვთ აღნიშნულ საკითხზე.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს სადავო პერიოდში მოქმედ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილზე, რომლის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, განუსაზღვროს პირს საგადასახადო ვალდებულებები არსებული მასალების საფუძველზე, შესაბამისი ფაქტებისა და გარემოებების გათვალისწინებით, პირდაპირი და არაპირდაპირი მეთოდების გამოყენებით (აქტივების სიდიდის, საოპერაციო შემოსავლებისა და ხარჯების გათვალისწინებით, აგრეთვე სხვა მსგავსი ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე), ქვემოთ მოყვანილი ერთზე მეტი ნებისმიერი პირობის არსებობისას: ა) პირი არ ახორციელებს ბუღალტრულ აღრიცხვას ან არ ახორციელებს მას საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ფორმითა და წესით; ბ) სააღრიცხვო დოკუმენტაცია დაკარგულია ან განადგურებულია; გ) ადგილი აქვს პირის აქტივების დაუსაბუთებელ ზრდას; დ) პირის დასაბეგრი შემოსავალი ან/და ოპერაციის მოცულობა ან/და ფასნამატის მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად იცვლება საგადასახადო პერიოდების მიხედვით; ე) პირის მიერ ეკონომიკური საქმიანობისათვის ან/და პირადი მოხმარებისათვის გაწეული ხარჯი აჭარბებს დეკლარირებულ შემოსავალს.

საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ 2012 და 2013 წლის საანგარიშო პერიოდისათვის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილი ითვალისწინებდა მინიმუმ ორი წინაპირობის არსებობის საჭიროებას იმისათვის, რომ საგადასახადო ორგანოს ჰქონოდა უფლებამოსილება, გადასახადის გადამხდელის მიმართ გამოეყენებინა არაპირდაპირი მეთოდი. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ ბუღალტრული აღრიცხვის კანონით დადგენილი წესით განუხორციელებლობა მარტოოდენ ვერ გახდება არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენების წინაპირობა, რადგან საგადასახადო კანონმდებლობით არ არსებობს ცალკე აღებული ისეთი საფუძველი, რომელიც საგადასახადო ორგანოს მიანიჭებდა უფლებამოსილებას, გამოეყენებინა არაპირდაპირი მეთოდი მოსარჩელის მიმართ.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოში გამართულ სხდომაზე შემმოწმებლის მიერ გაკეთებულ განმარტებაზე. კერძოდ, შემმოწმებელმა მიუთითა, რომ გადასახადის გადამხდელი არ ახორციელებდა ბუღალტრულ აღრიცხვას კანონმდებლობით დადგენილი წესით. სასამართლოს მიერ ყურადღება გამახვილდა იმ გარემოებაზე, რომ შემმოწმებლის მიერ ვერ იქნა დასახელებული, 2012 წლის საანგარიშო პერიოდის მიმართ მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილის რომელი ქვეპუნქტი არსებობდა დამატებით (2012 წლის 28 დეკემბრამდე მოქმედი რედაქციით). ამდენად, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ 2012 წლის საანგარიშო პერიოდის მიმართ არ არსებობდა არაპირდაპირი მეთოდი გამოყენების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები. რაც შეეხება 2013 წლის საანგარიშო პერიოდს და პირველი ინსტანციის სასამართლო სხდომაზე შემმოწმებლის მიერ გაკეთებულ იმ განმარტებას, რომ გადასახადის გადამხდელი 2013 წელს დაჯარიმებული იყო სასაქონლო-სალარო აპარატის გამოყენების წესების დარღვევისა და საქონლის ზედნადების გარეშე ტრანსპორტირებისათვის, აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქმეში არ არის წარდგენილი ი/მ გ. ჯ-ის მიერ მითითებული სამართალდარღვევების ჩადენის დამადასტურებელი დოკუმენტები.

ამდენად, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ 2013 წლის საანგარიშო პერიოდის მიმართ არაპირდაპირი მეთოდის მართლზომიერად გამოყენების საკითხის შესწავლის მიზნით, საგადასახადო ორგანომ უნდა დაადგინოს, ჰქონდა თუ არა შესამოწმებელ პერიოდში გადასახადის გადამხდელს ჩადენილი ორი ან მეტი საგადასახადო სამართალდარღვევა. მხოლოდ აღნიშნული საკითხის გამოკვლევის შემდეგ არის საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილი, იმსჯელოს 2013 წლის საანგარიშო პერიოდთან მიმართებით არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით ი/მ გ. ჯ-ის საგადასახადო დავალიანების განსაზღვრაზე.

ამასთან, საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ერთობლივი შემოსავლიდან გამოიქვითება ყველა ხარჯი, რომელიც დაკავშირებულია მის მიღებასთან, გარდა იმ ხარჯებისა, რომლებიც ამ კოდექსის თანახმად გამოქვითვას არ ექვემდებარება.

საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველი ნაწილი ადგენს ზოგად წესს ერთობლივი შემოსავლიდან ხარჯების გამოქვითვის შესახებ. ხარჯის შემოსავალთან ურთიერკავშირის ხასიათი შესაძლოა იყოს პირდაპირი ან არაპირდაპირი, რაც, თავის მხრივ, გულისხმობს, რომ ხარჯის გამოქვითვისთვის აუცილებელი არ არის, იგი გამოყენებული იყოს უშუალოდ შემოსავლის გამომუშავების პროცესში. ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ 2012 წლის 6 აპრილს, 2013 წლის 25 იანვარსა და 2014 წლის 17 მაისს მოსარჩელის ეკონომიკური საქმიანობის ადგილებზე ქურდობისა და ყაჩაღობების შედეგად გადასახადის გადამხდელისათვის მიყენებული მატერიალური ზიანი უნდა ჩაითვალოს ხარჯად, რომელიც ექვემდებარება ერთობლივი შემოსავლიდან გამოქვითვას საგადასახადო კანონმდებლობის საფუძველზე. ამასთან, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორთა მოსაზრებებს, რომ ქურდობისა და ყაჩაღობის ფაქტებზე შესაბამისი დადგენილების არარსებობის პირობებში, აღნიშნული თანხა არ შეიძლება დაექვემდებაროს გამოქვითვას. საკასაციო პალატა ეთანხმება ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა განმარტებას, რომ სისხლის სამართლის საქმესთან დაკავშირებით გამოძიების დაწყება, მიუხედავად იმ ფაქტისა, დანაშაულის ჩამდენი პირის იდენტიფიცირება მოხდება თუ არა, წარმოშობს გადამხდელის უფლებას, მოცემული ქმედებების შედეგად ქონებრივი ზიანი გამოიქვითოს ერთობლივი შემოსავლიდან.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 28 ივლისის გადაწყვეტილება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ა. წულაძე