№ბს-443(კ-20) 19 მაისი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ქეთევან ცინცაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 11 დეკემბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - სსიპ კონკურენციის სააგენტო; მესამე პირები (სასკ 16.2) - სს „ა...ა“; სს სადაზღვევო კომპანია „...ი“).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2017 წლის 27 სექტემბერს საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტმა დაზუსტებული სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხე - სსიპ კონკურენციის სააგენტოს მიმართ.

მოსარჩელემ სსიპ კონკურენციის სააგენტოს თავმჯდომარის 2016 წლის 22 ნოემბრის №213 ბრძანების შესაბამისად განხორციელებული, საქმის მოკვლევის თაობაზე მიღებული გადაწყვეტილების მე-3 პუნქტის (დეპარტამენტთან მიმართებაში) მისი ძალაში შესვლის დღიდან ნაწილობრივ ბათილად ცნობა; სსიპ კონკურენციის სააგენტოს თავმჯდომარის 2017 წლის 5 სექტემბრის №04/248 ბრძანების მე-4 პუნქტის (დეპარტამენტთან მიმართებაში) მისი ძალაში შესვლის დღიდან ბათილად ცნობა; სსიპ კონკურენციის სააგენტოს თავმჯდომარის 2016 წლის 22 ნოემბრის №213 ბრძანების შესაბამისად განხორციელებული საქმის მოკვლევის თაობაზე მიღებული გადაწყვეტილების მე-5 პუნქტის ბათილად ცნობა და სსიპ კონკურენციის სააგენტოს თავმჯდომარის 2017 წლის 5 სექტემბრის №04/248 ბრძანების მე-6 პუნქტის ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 29 მაისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირებად ჩაებნენ სს „ა...ა“ და სს სადაზღვევო კომპანია „...ი“.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილებით საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტმა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფლება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 11 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2016 წლის 25 ოქტომბერს, სს ,,სადაზღვევო კომპანია ...მა“ №01/1008 საჩივრით მიმართა კონკურენციის სააგენტოს. საჩივრის თანახმად, სახელმწიფო შესყიდვების წესით განხორციელებულ ელექტრონულ ტენდერებში არსებულ პირობა, რომლის თანახმად, შემსყიდველი ორგანიზაცია მიიღებდა, მხოლოდ ბანკების მიერ ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად გაცემულ საბანკო გარანტიას, არღვევდა „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტით დადგენილ მოთხოვნებს.

2016 წლის 8 ნოემბრის განცხადებით, სს ,,სადაზღვევო კომპანია ...მა“ დააზუსტა 2016 წლის 25 ოქტომბერს საქართველოს კონკურენციის სააგენტოში წარდგენილ საჩივარზე მოპასუხეთა წრე და მიუთითა საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტზე. ასევე დაზუსტდა ტენდერების სია, რომელთა შეფასებაც უნდა მომხდარიყო, საჩივრის განხილვის ფარგლებში ,,კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლით დადგენილ მოთხოვნებთან შესაბამისობის დადგენის მიზნით. მათ შორის, დასახელდა საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის მიერ გამოცხადებული NAT ... ელექტრონული ტენდერი.

სსიპ კონკურენციის სააგენტოს 2016 წლის 22 ნოემბრის №213 ბრძანებით, სს „სადაზღვევო კომპანია ...ის“ საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი, დაიწყო მოკვლევა ,,კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის მოთხოვნათა შესაძლო დარღვევის ფაქტზე და აღნიშნული მოკვლევის წარმოებისათვის შეიქმნა შესაბამისი ჯგუფი, ხოლო წარდგენილ საჩივარზე მოპასუხე მხარეებად განისაზღვრნენ შპს ,,ს...ა“, შპს ,,სა...ა“, საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტი, თვითმართველი ქალაქის - ბათუმის მერია, სსიპ ,,მუნიციპალური განვთარების ფონდი“ და ხაშურის მუნიციპალიტეტი (მხარეს წარმოადგენდა ხაშურის მუნიციპალიტეტის გამგეობა).

2017 წლის 23 იანვარს სს „ა...ამ“, სს „სადაზღვევო კომპანია ...ის“ №01/1008 საჩივრის ანალოგიური შინაარსის №1/17-0099 წერილით მიმართა კონკურენციის სააგენტოს და მოითხოვა მოკვლევის დაწყება სახელმწიფო შესყიდვების წესით განხორციელებულ ელექტრონულ ტენდერებში, მხოლოდ ბანკების მიერ გაცემული ხელშეკრულებების შესრულების უზრუნველყოფის საბანკო გარანტიების წარდგენის მოთხოვნის - „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლით დადგენილ მოთხოვნებთან შეუსაბამობის თაობაზე.

სსიპ კონკურენციის სააგენტოს 2017 წლის 8 თებერვლის №04/35 ბრძანებით სააგენტოს 2016 წლის 22 ნოემბრის №213 ბრძანების საფუძველზე დაწყებული მოკვლევა გაფართოვდა, სს "ა...ა" განისაზღვრა სს "სადაზღვევო კომპანია ...ის" თანამომჩივან მხარედ და დაწყებული მოკვლევა წარიმართა დასახელებული სადაზღვევო კომპანიების საჩივრების ერთობლივად შესწავლით და შემდგომი კვლევის ჩატარების გზით.

„სს „სადაზღვევო კომპანია ...ის“ საჩივრის დასაშვებად ცნობის, მოკვლევის დაწყებისა და მოკვლევის ჯგუფის შექმნის შესახებ“ სსიპ კონკურენციის სააგენტოს თავმჯდომარის 2016 წლის 22 ნოემბრის №213 ბრძანების შესაბამისად“ განხორციელებული საქმის მოკვლევის თაობაზე გადაწყვეტილების მე-3 პუნქტით დადასტურდა საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის, ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიის, ხაშურის მუნიციპალიტეტის და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ, მოკვლევის ფარგლებში განხილულ ტენდერებთან მიმართებით, „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის დარღვევის ფაქტი, ასევე სადავო გადაწყვეტილების მე-5 პუნქტით, სახელმწიფო შესყიდვებში (გარდა დონორების სახსრებითა და მათ მიერ წამოყენებული პირობებით გამოცხადებული ტენდერებისა), მხოლოდ ბანკების მიერ გაცემული ხელშეკრულების შესრულების უზრუნველყოფის საბანკო გარანტიების მოთხოვნა ჩაითვალა „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის დარღვევად.

ამასთან, სსიპ კონკურენციის სააგენტოს 2017 წლის 5 სექტემბრის №4/248 ბრძანების მე-4 პუნქტით დადასტურდა საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის, ქალაქ ბათუმის მუნიციპალიტეტის მერიის, ხაშურის მუნიციპალიტეტის და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ, მოკვლევის ფარგლებში განხილულ ტენდერებთან მიმართებით, „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის დარღვევის ფაქტი. ამავე ბრძანების მე-6 პუნქტით, სახელმწიფო შესყიდვებში (გარდა დონორების სახსრებითა და მათ მიერ წამოყენებული პირობებით გამოცხადებული ტენდერებისა), მხოლოდ ბანკების მიერ გაცემული ხელშეკრულების შესრულების უზრუნველყოფის საბანკო გარანტიების მოთხოვნა ჩაითვალა „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის დარღვევად.

სააპელაციო სასამათლომ ასევე მიუთითა სსიპ კონკურენციის სააგენტოს მიერ გაცემულ რეკომენდაციებზე ბანკებისა და სადაზღვევო კომპანიების ხელშეკრულების შესრულების უზრუნველყოფის გარანტებად თანაბარი დაშვების შესახებ და საბანკო გარანტიასთან დაკავშირებით არსებული პრაქტიკისა და კანონმდებლობის დახვეწის საჭიროების თაობაზე.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ აპელანტის ქმედება სადაზღვევო კომპანიების მიმართ არათუ ზოგავდა სახელმწიფო სახსრებს, არამედ პირიქით, იწვევდა სახელმწიფო ხარჯის ზრდას, რაც გამოიხატებოდა ბანკების მიერ გაცემული საბანკო გარანტიის სიძვირეში. ბანკის მიერ საბანკო გარანტიების გაცემის ბაზარზე მონოპოლიური მდგომარეობით სახელმწიფო უფრო მეტ ფინანსურ ზარალს იღებდა, ვიდრე ეს იქნებოდა სადაზღვევო კომპანიების საბანკო გარანტიების გაცემის ბაზარზე არსებობისა და ბანკებისათვის ჯანსაღი კონკურენციის გაწევის შემთხვევაში. აღნიშნული დასკვნის საფუძვლად სააპელაციო პალატამ მიუთითა სადავო აქტში ამ მიმართულებით ჩატარებული ეკონომიკური ანალიზის შედეგებზე.

სააპელაციო პალატამ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსგავსად არ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია სადაზღვევო კომპანიების ფინანსურ არამდგრადობასთან დაკავშირებით, იმ პირობებში, როდესაც მოპასუხე მხარის მიერ წარმოდგენილი იყო მრავალმხრივი კვლევა და დასაბუთებული არგუმენტები სადაზღვევო კომპანიების ფინანსურ სიმყარესთან დაკავშირებით, მოქმედი საკანონმდებლო რეგულაციების პირობებში. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო აქტები იყო კანონიერი და არ არსებობდა მათი ბათილად ცნობის საფუძვლები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 11 დეკემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტმა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის მითითებით, „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-7 და მე-13 მუხლები უნდა განიმარტოს სისტემურად და მე-7 მუხლით დადგენილი სახელმწიფო ინტერესის შესაბამისად მოქმედების ფარგლები, არ უნდა გასცდეს მე-13 მუხლით დადგენილ ფარგლებს. აღნიშნული ნორმები აძლევს შესაძლებლობას და აკისრებს ვალდებულებას დეპარტამენტს, კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით დადგენილი წესით ყოველი კონკრეტული შესყიდვისათვის, განსაზღვროს ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების (კანონით დადგენილი დანაწესების ფარგლებში) შედეგად შესყიდვის ობიექტის ტექნიკურ, შესრულების ან/და ფუნქციურ სპეციფიკაციებთან, აგრეთვე პრეტენდენტთა საკვალიფიკაციო მონაცემებთან დაკავშირებული მოთხოვნები. აღნიშნული მოთხოვნები უნდა იყოს პროპორციული და არადისკრიმინაციული, ხელს უნდა უწყობდეს ჯანსაღი კონკურენციის დამკვიდრებას და პრეტენდენტთა მიმართ თანასწორ მოპყრობას. ჯანსაღი კონკურენციის დამკვიდრების ხელშეწყობა და პრეტენდენტთა მიმართ თანასწორ მოპყრობა არ გულისხმობს უპირობოდ სახელმწიფო ინტერესის დაკნინებას.

კასატორის მითითებით, სადაზღვევო კომპანიების მხრიდან ვალდებულებების შეუსრულებლობის ფაქტები (საბანკო გარანტიით გათვალისწინებულ ვადებში თანხის გადაუხდელობა) დადგენილია და წარმოდგენილია საქმეში. სასამართლომ სადაზღვევო კომპანიებისაგან ვალდებულებების შეუსრულებლობის ფაქტები არ მიიჩნია დადგენილად და შესაბამისად, დეპარტამენტის მიერ განსაზღვრული პირობა ჩათვალა უსაფუძვლოდ.

კასატორის შეფასებით, სადაზღვევო სექტორში გარკვეული პრობლემები არსებობს და აღნიშნულმა განაპირობა სათანადო მარეგულირებელ ნორმებში ცვლილებების განხორციელების აუცილებლობა. 2018 წლის 27 აპრილს საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურის უფროსის №30 ბრძანებით შევიდა ცვლილება საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურის უფროსის 2013 წლის 24 დეკემბრის №03 ბრძანებაში „მზღვეველის სტატისტიკური ანგარიშგების ფორმებისა და მათი სსიპ საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურისათვის წარდგენის წესის დამტკიცების თაობაზე“. კერძოდ, მზღვეველის სტატისტიკური ანგარიშგების ფორმებს დაემატა ფორმა №16 „ინფორმაციას ვალდებულებათა შესრულების დაზღვევის სახეობაში ზარალებისა და ამ სახეობაში მიმდინარე სასამართლო დავების შესახებ“.

სადაზღვევო კომპანიების „არასაიმედოობას“ ამყარებს სადაზღვევო კომპანიების შესაძლებლობა გასცენ გარანტიები, რომლებიც არ ექნებათ პრინციპალის მხრიდან შესაბამისი ქონებით ან ფულადი თანხით უზრუნველყოფილი და არც გადაზღვეული ვალდებულება. შესაბამისად, საგარანტიო თანხის ანაზღაურების ვალდებულების შემთხვევაში, სადაზღვევო კომპანიებს რეგრესის უფლებით თანხის მიღება პრობლემად ექცევათ და მაქსიმალურად თავს არიდებენ გარანტიით გათვალისწინებულ ვადებში გასცენ თანხები. საბანკო რეგულაციებით პირდაპირ აკრძალულია არაუზრუნველყოფილი საბანკო გარანტიების გაცემა და იმ ვალდებულებების აღება, რომელიც უზრუნველყოფილია უძრავი ქონებით, მაგრამ არ არის პირის საკრედიტო შესაძლებლობა მოკვლეული.

კასატორის მითითებით, საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების სწორი შეფასებით და ამ ფაქტებთან მიმართებით „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-7 და მე-13 მუხლების სწორი განმარტებით, სასამართლოს უნდა დაეკმაყოფილებინა დეპარტამენტის სარჩელი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 6 ივლისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის მიერ №5 ზონაში შემავალი საავტომობილო გზების მიმდინარე შეკეთების (მოვლა-შენახვა) და პერიოდული შეკეთების სამუშაოების შესყიდვის ელექტრონული ტენდერის სატენდერო დოკუმენტაციის მე-2 თავის (ტექნიკური დოკუმენტაცია) 2.13 პუნქტის (ხელშეკრულების უზრუნველყოფის საბანკო გარანტია) 2.13.1 ქვეპუნქტით პრეტენდენტისათის სავალდებულო პირობად დადგინდა, რომ პრეტენდენტს შემსყიდველი ორგანიზაციისათვის უნდა წარედგინა მხოლოდ საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ ლიცენზირებული საბანკო დაწესებულების მიერ გაცემული საბანკო გარანტია.

კასატორის პოზიციის თანახმად, საავტომობილო გზების დეპარტამენტი ვალდებულია იმოქმედოს სახელმწიფო ინტერესის შესაბამისად, რაც გამოიხატება სახელმწიფო ფინანსური სახსრების რაციონალურად განკარგვაში. აღნიშნულისათვის აუცილებელია, რომ მაქსიმალურად იქნას თავიდან აცილებული არასასურველი კონტრაქტორის სახელმწიფო შესყიდვებში მონაწილეობა და იმ შემთხვევაში, თუ დასახული მიზანი ვერ იქნება მიღწეული, შემსრულებელი ორგანიზაციის მიერ სახელშეკრულებო პირობების დარღვევისა თუ სხვა შეფერხების გამო, გაღებული ხარჯები სწრაფად და ეფექტურად იქნას ანაზღაურებული.

განსახილველი დავის ფარგლებში, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სადავო პერიოდში მოქმედ შესაბამის საკანონმდებლო ნორმებზე.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 879-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, საბანკო გარანტიის ძალით ბანკი, სხვა საკრედიტო დაწესებულება ან სადაზღვევო ორგანიზაცია (გარანტი) სხვა პირის (პრინციპალის) თხოვნით კისრულობს წერილობით ვალდებულებას, რომ ნაკისრი ვალდებულების შესაბამისად გადაუხდის პრინციპალის კრედიტორს (ბენეფიციარს) ფულად თანხას გადახდის შესახებ ბენეფიციარის წერილობითი მოთხოვნის საფუძველზე.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლზე, რომლის „ა“, „ბ“ და „გ“ ქვეპუნქტების თანახმად, ამ კანონის მიზანია: ა) სახელმწიფო შესყიდვებისათვის განკუთვნილი ფულადი სახსრების რაციონალური ხარჯვის უზრუნველყოფა; ბ) სახელმწიფო საჭიროებისათვის აუცილებელი საქონლის წარმოების, მომსახურების გაწევისა და სამშენებლო სამუშაოს შესრულების სფეროში ჯანსაღი კონკურენციის განვითარება; გ) სახელმწიფო შესყიდვების განხორციელებისას შესყიდვების მონაწილეთა მიმართ სამართლიანი და არადისკრიმინაციული მიდგომის უზრუნველყოფა.

ამავე კანონის მე-7 მუხლის მე-2 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, შემსყიდველი ორგანიზაცია ვალდებულია რაციონალურად და საქართველოს სახელმწიფო ინტერესების გათვალისწინებით განახორციელოს შესყიდვები მისთვის გამოყოფილ ასიგნებათა ფარგლებში, ამ კანონითა და შესაბამისი ნორმატიული აქტებით დადგენილი წესების დაცვით; ამავე მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით კი პასუხისმგებლობა ამ კანონითა და შესაბამისი ნორმატიული აქტებით დადგენილი წესებისა და ნორმების დაცვისათვის, შესყიდვების რაციონალური განხორციელებისათვის მთლიანად ეკისრება შემსყიდველ ორგანიზაციას. ამასთან, კანონის მე-13 მუხლის თანახმად, მოთხოვნებს, რომლებსაც შესყიდვაში მონაწილეობის მისაღებად უნდა აკმაყოფილებდეს პრეტენდენტთა საკვალიფიკაციო მონაცემები, განსაზღვრავს შემსყიდველი ორგანიზაცია ყოველი კონკრეტული შესყიდვისათვის. საკვალიფიკაციო მონაცემთა შერჩევის წესი დგინდება კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით. საკვალიფიკაციო მონაცემებისთვის წაყენებული მოთხოვნები უნდა იყოს სამართლიანი და არადისკრიმინაციული და ხელს უნდა უწყობდეს ჯანსაღი კონკურენციის დამკვიდრებას.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის მე-2 პუნქტზე, რომლის თანახმადაც, სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ ხელშეკრულების შესრულების უზრუნველყოფის მიზნით, შესყიდვის ობიექტის თავისებურებიდან გამომდინარე, შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს ხელშეკრულების შესრულების გარანტიის ან დაზღვევის მოთხოვნა, ხოლო 3¹ პუნქტის თანახმად, სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ ხელშეკრულების შესრულების გარანტიის ან დაზღვევის მოთხოვნა სავალდებულოა, თუ ხელშეკრულების საერთო ღირებულება შეადგენს ან აღემატება 200 000 ლარს. ამავე მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად, სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ ხელშეკრულების აუცილებელი პირობები და გარანტიისა და დაზღვევის მოთხოვნის გამოყენების წესი დგინდება კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით.

ამასთან, სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2011 წლის 7 აპრილის №9 ბრძანებით დამტკიცებული გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, თუ ხელშეკრულების საერთო ღირებულება შეადგენდა ან აღემატებოდა 200 000 ლარს, შემსყიდველი ორგანიზაცია ვალდებული იყო მოეთხოვა ხელშეკრულების შესრულების უზრუნველყოფის გარანტია. ამავე მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, შემსყიდველ ორგანიზაციას უფლება ჰქონდა, დასაბუთებული გადაწყვეტილებით არ მიეღო ხელშეკრულების შესრულების უზრუნველყოფის ისეთი გარანტია, რომელიც ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს კანონმდებლობას.

საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო შებოჭილია კანონიერების პრინციპით, რაც გულისხმობს უფლებამოსილების განხორციელებას მხოლოდ კანონის საფუძველზე და დადგენილ ფარგლებში. ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება არა აქვს კანონმდებლობის მოთხოვნების საწინააღმდეგოდ განახორციელოს რაიმე ქმედება.

ამდენად, შესაბამისი საკანონმდებლო აქტების ანალიზის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას იმის თაობაზე, რომ ,,სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-7 მუხლით დადგენილი სახელმწიფო ინტერესის შესაბამისად მოქმედების ვალდებულება და მე-13 მუხლით დადგენილი ვალდებულება - საკვალიფიკაციო მონაცემებისთვის წაყენებული მოთხოვნების მიმართ სამართლიანობის, არადისკრიმინაციულობსა და ჯანსაღი კონკურენციის დამკვიდრების თაობაზე, უნდა განიმარტოს სისტემურად და ერთიანად და არა ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად, რადგან აღნიშნული ბალანსით მიიღწევა კანონის ლეგიტიმური მიზანი - სახელმწიფო ინტერესების უზრუნველყოფა, ჯანსაღი კონკურენციის დამკვიდრება და სახელმწიფო შესყიდვებში მონაწილეთა მიმართ თანასწორი მოპყრობის უზრუნველყოფა.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „კონკურენციის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლზე, რომლის თანახმად, ამ კანონის მიზანია საქართველოში ბაზრის ლიბერალიზაციის, თავისუფალი ვაჭრობისა და კონკურენციის ხელშეწყობა, კერძოდ: ა) სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ხელისუფლების ან/და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს მიერ ბაზარზე შესვლის ადმინისტრაციული, სამართლებრივი და დისკრიმინაციული ბარიერების დაუშვებლობა; ბ) ბაზარზე ეკონომიკური აგენტის თავისუფალი დაშვებისათვის სათანადო პირობების უზრუნველყოფა; გ) ეკონომიკურ აგენტებს შორის კონკურენციის არამართლზომიერი შეზღუდვის დაუშვებლობა; დ) ეკონომიკური აგენტების საქმიანობაში თანასწორუფლებიანობის პრინციპის დაცვა; ე) დომინირებული მდგომარეობის ბოროტად გამოყენების დაუშვებლობა; ვ) სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ხელისუფლების ან/და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს მიერ ეკონომიკური აგენტისათვის ისეთი ექსკლუზიური უფლებამოსილების მინიჭების დაუშვებლობა, რომელიც იწვევს კონკურენციის არამართლზომიერ შეზღუდვას; ზ) უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გადაწყვეტილების მიღებისას მაქსიმალური საჯაროობის, ობიექტურობის, არადისკრიმინაციულობისა და გამჭვირვალობის უზრუნველყოფა.

ამავე კანონის პირველი მუხლის მე-3 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, ეს კანონი ვრცელდება: ა) ეკონომიკური აგენტის, სახელმწიფო ხელისუფლების, ავტონომიური რესპუბლიკის ხელისუფლების, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს ან/და მისი თანამდებობის პირის ქმედებასა და გადაწყვეტილებაზე, რომლებიც, გარდა ამ კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, იწვევს ან/და შეუძლია გამოიწვიოს ქვეყნის სასაქონლო და მომსახურების ბაზრებზე თავისუფალი ვაჭრობისა და კონკურენციის შეზღუდვა, დაუშვებლობა და აღკვეთა. ხოლო მითითებული კანონის მე-10 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის მიხედვით სახელმწიფო ხელისუფლების, ავტონომიური რესპუბლიკის ხელისუფლებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებს ეკრძალებათ ეკონომიკური აგენტის სამეწარმეო საქმიანობისა და დამოუკიდებლობის აკრძალვა, შეჩერება ან/და სხვაგვარად შეფერხება, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

საკასაციო სასამართლო ასევე ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლის მე-2 პუნქტის პირველი და მე-2 წინადადებების (ძველი რედაქცია) თანახმად, სახელმწიფო ვალდებულია, ხელი შეუწყოს თავისუფალი მეწარმეობისა და კონკურენციის განვითარებას. აკრძალულია მონოპოლიური საქმიანობა, გარდა კანონით დაშვებული შემთხვევებისა. „საქართველოს კონსტიტუციაში ცვლილების შეტანის შესახებ“ 2017 წლის 13 ოქტომბრის №1324-რს საქართველოს კონსტიტუციური კანონის პირველი მუხლის საფუძველზე, საქართველოს კონსტიტუცია ჩამოყალიბდა ახალი რედაქციით. საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლის მე-2 პუნქტის პირველ და მე-2 წინადადებებს შეესატყვისება საქართველოს კონსტიტუციის 26-ე მუხლის მე-4 პუნქტის პირველი და მე-2 წინადადებები, რომელთა თანახმადაც, მეწარმეობის თავისუფლება უზრუნველყოფილია. აკრძალულია მონოპოლიური საქმიანობა, გარდა კანონით დაშვებული შემთხვევებისა (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2018 წლის 14 დეკემბრის №2/11/747 გადაწყვეტილება საქმეზე შპს სკს“ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-1).

სამეწარმეო თავისუფლება და ეკონომიკურ აგენტებს შორის კონკურენტული გარემოს უზრუნველყოფა ხელს უწყობს თავისუფალი ბაზრის სტრუქტურის ჩამოყალიბებას და მომხმარებელთა ინტერესების დაცვას, ახალისებს უკეთესი ხარისხის საქონლის/მომსახურების კონკურენტულ ფასად წარმოებას/მიწოდებას. თავისუფალი მეწარმეობისა და კონკურენციის განვითარების უფლება იცავს ეკონომიკურ აგენტებს გაუმართლებელი ბარიერების დაწესებისგან. სახელმწიფო ვალდებულია, თავი შეიკავოს ეკონომიკური აგენტებისათვის არათანაბარი პირობების შექმნისაგან და მიიღოს ზომები კონკურენტული ეკონომიკური გარემოს, თავისუფალი ბაზრის სტრუქტურის ჩამოყალიბებისა და შენარჩუნებისთვის (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2018 წლის 14 დეკემბრის №2/11/747 გადაწყვეტილება საქმეზე „შპს გიგანტი სექიურითი“ და „შპს უსაფრთხოების კომპანია ტიგონისი“ საქართველოს პარლამენტისა და საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის წინააღმდეგ“, II-3).

ამდენად, საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო პალატის შეფასებას, რომ სახელმწიფო ფინანსური სახსრების რაციონალურად ხარჯვა სწორედ ჯანსაღის კონკურენციის ფარგლებშია შესაძლებელი და აღნიშნულიდან გამომდინარე არ შეიძლება კონკურენციის შეზღუდვა გამართლდეს „რაციონალური ხარჯვის“ ინტერესით. წარმოდგენილი არგუმენტაცია დადასტურებულია ასევე სადავო გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში მოწინააღმდეგე მხარის (მოპასუხის) მიერ განხორციელებული ეკონომიკური ფაქტორების კვლევითა და სადაზღვევო კომპანიების საბანკო გარანტიებით ვაჭრობის ბაზარზე დაშვების გამორიცხვის ნეგატიური ზეგავლენის დადგენით.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პოზიციას სადაზღვევო კომპანიების „არასანდოობა/არასაიმედოობის“ შესახებ.

ამ მიმართებით, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმადაც, ეს კანონი აწესრიგებს ურთიერთობებს დაზღვევის სფეროში სადაზღვევო ორგანიზაციებსა და იურიდიულ და ფიზიკურ პირებს შორის, აგრეთვე თვით სადაზღვევო ორგანიზაციებს შორის, ადგენს სადაზღვევო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების ძირითად პრინციპებს.

მოცემული კანონის მე-2 მუხლის „გ.ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, მზღვეველი არის სააქციო საზოგადოების ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის იურიდიული პირი, რომელიც შექმნილია სადაზღვევო საქმიანობის განსახორციელებლად და რომელსაც ამ კანონით დადგენილი წესით მიღებული აქვს დაზღვევის შესაბამისი სახეობის განხორციელების ლიცენზია; ამავე კანონის მე-14 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მზღვეველი ვალდებულია დაიცვას სსიპ საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურის მიერ დადგენილი, ქვემოთ ჩამოთვლილი ეკონომიკური ლიმიტები: ა) სადაზღვევო საქმიანობის განხორციელების ყველა ეტაპზე კაპიტალის მინიმალური ოდენობა და გაანგარიშებული გადახდისუნარიანობის მარჟის ოდენობა; ბ) სადაზღვევო რეზერვების ოდენობა სახეობათა მიხედვით; გ) სადაზღვევო რეზერვების დასაფარავად დასაშვები აქტივების ზღვრული თანაფარდობა სადაზღვევო რეზერვებთან; დ) კაპიტალსა და ვალდებულებებს შორის ზღვრული თანაფარდობა; ვ) საზედამხედველო კაპიტალის ოდენობასა და გაანგარიშებული გადახდისუნარიანობის მარჟის ოდენობას შორის თანაფარდობა. ხოლო მე-16 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მზღვეველი თავისი გადახდისუნარიანობის უზრუნველსაყოფად ვალდებულია დაიცვას ამ კანონით განსაზღვრული ეკონომიკური ნორმატივები და ლიმიტები, რომელთა თანაფარდობის მეთოდიკასა და ნორმატიულ მოცულობას ადგენს სსიპ საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახური.

საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 2 მაისის №102 დადგენილებით დამტკიცებული სსიპ – საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურის დებულების მე-2 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ზედამხედველობის სამსახურის მიზნები და ფუნქციებია სადაზღვევო ორგანიზაციების ქმედუნარიანობისა და გადახდისუნარიანობის უზრუნველყოფა. ხოლო ამავე დებულების მე-3 მუხლის თანახმად, ზედამხედველობის სამსახური თავისი მიზნებისა და ფუნქციების განხორციელების უზრუნველსაყოფად, მათ შორის, უფლებამოსილია: გასცეს და გააუქმოს სადაზღვევო საქმიანობის ლიცენზია; ზედამხედველობა გაუწიოს მზღვეველის მიერ ნორმატიული და მეთოდოლოგიური დოკუმენტაციით გათვალისწინებული მოთხოვნების დაცვას და შეამოწმოს ისინი, ასევე შეამოწმოს ბუღალტრული აღრიცხვის დოკუმენტები, ფინანსური ანგარიშგების კომპონენტები და სხვა მასალები, რისთვისაც შეუძლია მზღვეველისაგან გამოითხოვოს და მიიღოს ნებისმიერი ინფორმაცია საკუთარი კომპეტენციის ფარგლებში; მზღვეველის მიმართ გამოიყენოს „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული სანქციები; განსაზღვროს მზღვეველის კაპიტალის სახეები, სადაზღვევო საქმიანობის განხორციელების ყველა ეტაპზე მათი მინიმალური ოდენობა და გაანგარიშების წესი; განსაზღვროს მზღვეველის აქტივებსა და აღებულ ვალდებულებებს შორის ზღვრული თანაფარდობა; განსაზღვროს მზღვეველის კაპიტალსა და ვალდებულებებს შორის ზღვრული თანაფარდობა; განსაზღვროს მზღვეველის გადახდისუნარიანობის მარჟის გაანგარიშების წესი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ „მზღვეველისათვის ვალდებულებათა შესრულების დაზღვევის სახეობაში აღებულ ნეტო ვალდებულებებსა და საკუთარ კაპიტალს შორის ზღვრული თანაფარდობის შემოღების თაობაზე“ საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურის უფროსის 2013 წლის 24 დეკემბრის №05 ბრძანების (ძალადაკარგულია - 06.08.2019, №33) პირველი მუხლის თანახმად, დაწესდა მზღვეველისათვის ვალდებულებათა შესრულების დაზღვევის სახეობაში (რომელსაც მიეკუთვნება საბაჟო ვალდებულებების შესრულების გარანტიები, ფინანსური რისკების დაზღვევის პოლისები, საბანკო გარანტიები, სახელმწიფო შესყიდვებთან დაკავშირებული გარანტიები და სხვა ნებისმიერი სახის გარანტია) აღებულ ნეტო ვალდებულებებსა და საკუთარ კაპიტალს შორის შემდეგი ზღვრული თანაფარდობა: ა) საქმიანობის განხორციელების ნებისმიერი მომენტისათვის, ერთ დამზღვევზე და/ან ურთიერთდაკავშირებულ დამზღვევთა ჯგუფზე ვალდებულებათა შესრულების დაზღვევის სახეობაში გაცემული პოლისებით/გარანტიებით აღებული ნეტო ვალდებულება არ უნდა აღემატებოდეს მზღვევლის წინა საანგარიშო თარიღისათვის არსებულ საკუთარ კაპიტალს 15%–ს; ბ) საქმიანობის განხორციელების ნებისმიერი მომენტისათვის, მზღვევლის მიერ ამ სახეობაში საკუთარ თავზე აღებული ჯამური ნეტო ვალდებულება არ უნდა აღემატებოდეს წინა საანგარიშო თარიღისათვის არსებული საკუთარი კაპიტალის ათმაგ ოდენობას. ამავე ბრძანბის მე-4 მუხლის თანახმად, ამ ბრძანების მიზნებისათვის, მზღვევლის სადაზღვევო ვალდებულებების ნეტო ოდენობა მოიცავს ვალდებულებათა შესრულების დაზღვევის სახეობის ქვეშ აღებულ სადაზღვევო თანხას/ანაზღაურების ლიმიტს, რომელიც მცირდება შესაბამისი გადამზღვევი კომპანიის/ების მიერ აღებული ვალდებულებებით. ამასთან, გადამზღვევი კომპანია უნდა იყოს დარეგისტრირებული (ეგთო)–ს და/ან განვითარებულ ქვეყნებში, მას უნდა გააჩნდეს ერთ–ერთი ქვემო აღნიშნული საერთაშორისო სარეიტინგო სააგენტოს შეფასება და რომელიმე მათგანის მიერ მინიჭებული მინიმალური რეიტინგი, არანაკლებ: Standard & poor’s : BB+, AM Best: B, Moody’s: Bal, ან Fitch BB+. წინააღმდეგ შემთხვევაში, გადამზღვევლის მიერ აღებული შესაბამისი ვალდებულება არ გამოიყენება ამ პუნქტში აღნიშნული ნეტო ვალდებულების გაანგარიშებაში.

ამავე ბრძანების მე-6 მუხლის თანახმად, ვალდებულებათა შესრულების დაზღვევის სახეობაში დადებული იმ გარიგებებისათვის, სადაც ბენეფიციარს წარმოადგენს სახელმწიფო დაწესებულება, საჯარო სამართლის იურიდიული პირი და/ან საწარმო, სადაც სახელმწიფო წილი 50%-ზე მეტია, გარდა ზემოაღნიშნული შეზღუდვებისა, დაწესდა დამატებითი შეზღუდვა, კერძოდ, მზღვევლის მიერ აღებული ნეტო ვალდებულება არ უნდა აღემატებოდეს 1 მილიონ ლარს თითოეულ გარანტიაზე. ხოლო მე-7 მუხლის შესაბამისად, მზღვეველს, რომელიც წინამდებარე ბრძანების ძალაში შესვლის დროისათვის და შემდგომში – საქმიანობის ნებისმიერი მომენტისთვის ვერ უზრუნველყოფს მასში მითითებული შეზღუდვების დაცვას, ეკრძალება ამ სახეობაში ახალი ვალდებულებების აღება ზემოაღნიშნული გარემოების აღმოფხვრამდე. ამასთან, ეს შეზღუდვა არ ვრცელდება ვალდებულებათა შესრულების დაზღვევის იმ პოლისებზე/გარანტიებზე, რომლებიც 100%-ით იქნება გადაზღვეული ამ ბრძანების მე-4 პუნქტში აღნიშნული მოთხოვნების შესაბამის გადამზღვეველთან.

ამასთან, საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურის უფროსის 2015 წლის 20 აპრილის 04 ბრძანების (ძალადაკარგულია - 25.12.2017, №27) 2¹ მუხლის თანახმად, ამ ბრძანების ამოქმედებამდე ლიცენზირებულმა სადაზღვევო კომპანიებმა 2016 წლის 31 დეკემბრამდე სადაზღვევო საქმიანობის განხორციელების ყველა ეტაპზე საკუთარი კაპიტალის მინიმალური ოდენობა დააკმაყოფილონ შემდეგი ოდენობით: ა) სიცოცხლის დაზღვევა – 1 500 000 ლარი; ბ) დაზღვევა (არა სიცოცხლის) – 1 000 000 ლარი; გ) გადაზღვევა – 1 500 000 ლარი. ხოლო ამავე ბრძანებით დამტკიცებული საქართველოს ტერიტორიაზე სადაზღვევო საქმიანობის განხორციელების ყველა ეტაპზე კაპიტალის მინიმალური ოდენობის განსაზღვრის წესის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საქართველოს ტერიტორიაზე სადაზღვევო საქმიანობის განხორციელებისათვის ლიცენზიის მაძიებელი კომპანიებისათვის წერილობითი განცხადების წარდგენის მომენტში შევსებული კაპიტალის, ხოლო მზღვეველისათვის სადაზღვევო საქმიანობის განხორციელების ყველა ეტაპზე საკუთარი კაპიტალის მინიმალური ოდენობა განისაზღვრა შემდეგი ოდენობით: ა) სიცოცხლის დაზღვევა - 2 200 000 ლარი; ბ) დაზღვევა (არა სიცოცხლის) - 2 000 000 ლარი; გ) გადაზღვევა - 2 200 000 ლარი.

ამდენად, ზემოაღნიშნული სამართლებრივი მექანიზმის არსებობის პირობებში, საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლოდ მიიჩნევს კასატორის მითითებას სადაზღვევო კომპანიების ფინანსური არასტაბილურობის შესახებ.

ამასთან, კასატორის მიერ პრაქტიკის სახით საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 20 დეკემბრის ბს-505-500(კ-16) გადაწყვეტილებაზე მითითებასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლოს მიერ გამოსაყენებელ ნორმას „გამარტივებული შესყიდვის, გამარტივებული ელექტრონული ტენდერისა და ელექტრონული ტენდერის ჩატარების წესის დამტკიცების შესახებ“ სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტოს თავმჯდომარის 2011 წლის 7 აპრილის №9 ბრძანების 21-ე მუხლის მე-6 პუნქტის 2014 წლის 10 იანვრისათვის მოქმედი რედაქცია წარმოადგენდა, რომლის შესაბამისადაც, შემსყიდველ ორგანიზაციას უფლება ჰქონდა უარი განეცხადებინა ხელშეკრულების შესრულების ისეთ გარანტიაზე ან დაზღვევაზე, რომელიც სახელმწიფო ინტერესებს არ შეესაბამებოდა. ამასთან, შესაბამისი გადაწყვეტილება შეეხებოდა კონკრეტული სადაზღვევო კომპანიის სარჩელს, რომლის მიხედვითაც, აღნიშნული სადაზღვევო კომპანიის მიერ გაცემული საბანკო გარანტიის სახელმწიფო ინტერესთან შეუსაბამობის გამო განხორციელდა პრეტენდენტის დისკვალიფიკაცია, რაც თავის მხრივ ეფუძნებოდა შესაბამის მტკიცებულებებსა და ფაქტობრივ გარემოებებს - საბანკო გარანტიის გაცემის საფუძველზე ნაკისრი ვალდებულებების, ვადების მნიშვნელოვანი დარღვევით შესრულების შესახებ. ამდენად, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ მითითებულ საქმეში არსებული გარემოებები ვერ გახდება სხვა შემთხვევებში, სადაზღვევო კომპანიის მიერ გაცემული საბანკო გარანტიის დაშვების აკრძალვის საფუძველი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს, რომელიც თავის მხრივ არსებითად ეყრდნობა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გადაწყვიტა დავა.

ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება - საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 11 დეკემბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ქ. ცინცაძე

მოსამართლეები: ნ. ქადაგიძე

ნ. სხირტლაძე