№ბს-451(კ-20) 2 ივნისი, 2021 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ქეთევან ცინცაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 30 მაისის განჩინებაზე (მოწინააღმდეგე მხარე - სს „ს...ი“; მოპასუხე - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო; მესამე პირი (სასკ 16.2) - სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო).

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2017 წლის 14 მარტს სს „ს...მა“ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თეთრიწყაროს რაიონულ სასამართლოს, მოპასუხე - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართ.

მოსარჩელემ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2011 წლის 5 ივლისის №... გადაწყვეტილების და აღნიშნული გადაწყვეტილების საფუძველზე რეგისტრირებული სარეგისტრაციო მონაცემების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თეთრიწყაროს რაიონულ სასამართლოს 2017 წლის 28 აპრილის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო.

2017 წლის 3 აგვისტოს სს „ს...მა“ დაზუსტებული სარჩელით მიმართა თეთრიწყაროს რაიონულ სასამართლოს, მოპასუხეების სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მიმართ. მოსარჩელემ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2011 წლის 5 ივლისის №... გადაწყვეტილების და აღნიშნული გადაწყვეტილების საფუძველზე რეგისტრირებული სარეგისტრაციო მონაცემებისა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 2011 წლის 23 ივნისის №2301-7/03 წერილის (მიმართვა) ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილებით სს „ს...ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2011 წლის 5 ივლისის №... გადაწყვეტილება და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 2011 წლის 23 ივნისის №2301-7/03 წერილი (მიმართვა).

თეთრიწყაროს რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ. აპელანტებმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 30 მაისის განჩინებით სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თეთრიწყაროს რაიონულ სასამართლოს 2018 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს №2301-7/03 მიმართვის გაცემისა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 05.07.2011 წლის №... გადაწყვეტილების მიღებისას დაცული არ იყო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნები ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარებასთან დაკავშირებით.

სადავო რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში განხორციელდა ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს ქვემო ქართლის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს 2011 წლის 23 ივნისის №2301-7/03 მიმართვის საფუძველზე, რომელიც თავის მხრივ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ - სამართლებრივ აქტს წარმოადგენდა. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ ,,საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის მე-8 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, უფლებამოსილი ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება იყო სარეგისტრაციო წარმოების დაწყების საფუძველი. სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელის სამართლებრივ ინტერესს რეგისტრაციის ბათილობასთან ერთად წარმოადგენდა იმ საფუძვლის მოსპობაც, რომელიც ქმნიდა ქონების რეგისტრაციის სამართლებრივ პირობას, რომელიც გახდა სადავო ქონების სახელწიფოს საკუთრებად რეგისტრაციის საფუძველი.

სააპელაციო პალატის მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში სახელმწიფოს სახელზე განხორციელებული სადავო ჩანაწერით არ გაუქმებულა სს „ს...ის“ სახელზე არსებული საკუთრების უფლების რეგისტრაცია, ამდენად, სახეზე იყო ერთი და იგივე ობიექტზე ორი ჩანაწერის კონკურენცია, რომლის პირობებშიც უპირატესობა უნდა მინიჭებოდა იმ უფლებას, რომელიც ქრონოლოგიურად უფრო ადრე იყო რეგისტრირებული, ვინაიდან, წინმსწრები რეგისტრაციის ჩანაწერის მოქმედება გამორიცხავდა შემდეგი ჩანაწერის კანონიერებას.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოეკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიეღო ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. განსახილველ შემთხვევში, უდავო იყო ის გარემოება, რომ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ 2006 წლის 19 ოქტომბერს უძრავ ნივთზე ს/კ ... დარეგისტრირდა სს „ს...ის“ საკუთრების უფლება და გაიცა ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან. 2010 წლის 18 თებერვალს აღნიშნულ უძრავ ქონებაზე ამონაწერი გაიცა სს ,,გ...ის“ სახელზე, ხოლო 2010 წლის 23 მარტს კი დარეგისტრირდა სს "ს...ის" საკუთრება (ს/კ: ..., მდებარე: ..., სოფელი ...), კერძოდ, მიწის ნაკვეთზე დაუზუსტებელი ფართით 460.5 კვ.მ. და №1 შენობა - ნაგებობაზე ფართით 326.9 კვ.მ. ამ პირობებში კი, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ 2011 წელს სადავო უძრავ ქონებაზე რეგისტრირებულ იქნა სახელმწიფოს საკუთრების უფლება, ისე რომ მარეგისტრირებელი ორგანოს მიერ გამოკვლეული არ ყოფილა გარემოებები, აღნიშნულ უძრავ ქონებაზე სხვა პირის რეგისტრირებული საკუთრების უფლების შესახებ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 30 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი მიუთითებს, რომ საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 15 იანვრის №4 ბრძანებით დამტკიცებული საჯარო რეესტრის შესახებ ინსტრუქციის მე-8 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საკადასტრო კოდი არის უძრავი ნივთის უნიკალური საიდენტიფიკაციო კოდი, რომელიც ენიჭება უძრავ ნივთს მასზე საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტრაციასთან ერთად. საკადასტრო კოდის ფორმირების წესი განისაზღვრება სააგენტოს თავმჯდომარის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით. ამდენად, კასატორის შეფასებით წარმოდგენილი საქმის მასალებით, არ დგინდება სს „ს...ისა“ და სახელმწიფოს საკუთრებად რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთების იდენტურობა, ვინაიდან, მათ განსხვავებული საკადასტრო კოდები აქვთ მინიჭებული. ამასთან, სს „ს...ს“ საჯარო რეესტრში ქონება რეგისტრირებული აქვს საკადასტრო აზომვითი ნახაზის ქაღალდის ვერსიის საფუძველზე, ხოლო, სადავო ქონების სახელმწიფოს სასარგებლოდ რეგისტრაცია განხორციელებულია საკადასტრო აზომვითი ნახაზის ციფრული ვერსიის საფუძველზე. მნიშვნელოვანია ის გარემოება, რომ სადავო უძრავი ქონებაზე სახელმწიფოს საკუთრების უფლების რეგისტრაციისას არ დაფიქსირებულა ზედდება სს „ს...ის“ ქონების საკადასტრო მონაცემებთან.

კასატორი ასევე აღნიშნავს, რომ განსახილველ პერიოდში საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო წარმოადგენდა სახელმწიფო ქონების მართვა/განკარგვაზე და შესაბამისად, სახელმწიფო ქონების საჯარო რეესტრში აღრიცხვაზე უფლებამოსილ ორგანოს. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს გასაჩივრებული მიმართვა წარმოადგენდა უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების წარმოშობის მხოლოდ საფუძველს, რომელიც არ იყო სსიპ "საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსათვის" უპირობოდ შესასრულებელი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და ის ერთგვარი კითხვაც იყო სააგენტოს მიმართ, შესაძლებელი იყო თუ არა მიმართვაზე თანდართული საკადასტრო აზომვითი ნახაზით მიწის ნაკვეთის სახელმწიფო საკუთრებად რეგისტრაცია. ხოლო, უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღებისას, საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს უნდა ეხელმძღვანელა იმ პერიოდში კანონმდებლობით დადგენილი მოთხვონებით.

კასატორი ასევე უთითებს, რომ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სამხარეო სამმართველოს მიმართვა, რომლითაც უძრავი ქონება დარეგისტრირდა სახელმწიფო საკუთრებად, მოწინააღმდეგე მხარეს (მოსარჩელეს) არ გაუსაჩივრებია ადმინისტრაციული საჩივრით, ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოში - საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროში, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი წესით, რაც საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსების შესაბამისად, წარმოადგენდა სასამართლოში საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძველს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 6 ივლისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლის თანახმადაც, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ 2006 წლის 19 ოქტომბერს გაცემული ამონაწერის შესაბამისად (რეგისტრაციის №069) უძრავ ქონებაზე ს/კ: ..., მდებარე მისამართზე: ..., სოფელი ..., არასასოფლო სამეურნეო დანიშნულების 460.5 კვ.მ. ფართის მიწის ნაკვეთი და მასზე მდებარე შენობა - ნაგებობა №1 ფართით 326,9 კვ.მ. რეგისტრირებული იყო სს „ს...ის“ საკუთრების უფლება (ტ.1. ს.ფ. 19).

სს "ს...ამ" შეიცვალა სახელწოდება და ეწოდა სს "გ...ი" საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მსხვილ გადამხელთა საგადასახადო ინსპექციის 2008 წლის 24 ნოემბრის №319-1 3 ბრძანების საფუძველზე. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ 2010 წლის 18 თებერვალს გაცემული ამონაწერის თანახმად, უძრავ ქონებაზე ს/კ:... რეგისტრირებულ მონაცემებში შევიდა ცვლილება და უძრავი ქონების მესაკუთრედ დარეგისტრირდა სს „გ...ი“ (ტ.1. ს.ფ. 20-21).

2010 წლის 17 მარტის იურიდიული პირის კაპიტალში უძრავი ქონების შეტანის (გადაცემის) შესახებ ნოტარიუს ეკატერინე ცხადაძის მიერ დამოწმებული №100239412 სანოტარო აქტის საფუძველზე, შპს "ს...ი" დარეგისტრირდა უძრავი ქონების ს/კ: ... (მდებარე: ..., სოფელი ...) მესაკუთრედ. აღნიშნული დოკუმენტის (სანოტარო აქტი) და საკუთრების უფლების რეგისტრაციის თაობაზე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2010 წლის 22 მარტის №... გადაწყვეტილების საფუძველზე, დარეგისტრირდა შპს "ს...ის" საკუთრება უძრავ ქონებაზე ს/კ: ... (მდებარე: ..., სოფელი ...), კერძოდ, მიწის ნაკვეთზე დაუზუსტებელი ფართით 460,5 კვ.მ. და №1 შენობა- ნაგებობაზე ფართით 326,9 კვ.მ. (ტ.1. ს.ფ. 22-45).

2011 წლის 29 ივნისს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს ქვემო ქართლის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველომ 2011 წლის 23 ივნისის №2301-7/03 მიმართვით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს წალკის სარეგისტრაციო სამსახურს და მოითხოვა სახელმწიფო საკუთრებაში წალკის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ში (...) მდებარე სპორტდარბაზის - განაშენიანების ფართი 364 კვ.მ, საერთო ფართი 298,5 კვ.მ, დამაგრებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ფართი 469,14 კვ.მ. სახელმწიფოს სახელზე რეგისტრაცია (ტ.1. ს.ფ. 54-57).

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ 2011 წლის 05 ივლისს მიღებული იქნა №... გადაწყვეტილება რეგისტრაციის შესახებ და გაცემული იქნა ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, რომლის თანახმად წალკის რაიონის სოფელ ...ში მდებარე არასასოფლო სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი ს/კ ... დაზუსტებული ფართი 469,000 კვმ, შენობა №1-სპორტდარბაზი, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს ქვემო ქართლის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველომ 2011 წლის 23 ივნისის №2301-7/03 მიმართვის საფუძველზე რეგისტრირებული იქნა სახელმწიფოს საკუთრებაში (ტ.1. ს.ფ. 146-149).

წალკის მუნიციპალიტეტის მერიის 2018 წლის 22 იანვარს გაცემული 09/200 ინფორმაციის თანახმად. ე.წ. კავშირგაბმულობის ძველი შენობა მდებარეობს წალკის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ში. აღნიშნული შენობა ნაგებობა იყო დაშლილ მდგომარეობაში, რაზეც წალკის მუნიციპალიტეტმა 2010 წელს მოახდინა შენობის მთლიანი რეაბილიტაცია. დღეის მდგომარეობით ზემოაღნიშნული ობიექტი წარმოადგენს სახელმწიფო საკუთრებას (ტ.1. ს.ფ. 347-348).

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 13 იანვრის №23301 წერილის თანახმად, უძრავ ნივთზე, მისამართით: რაიონი ..., სოფელი ... (საკადასტრო კოდი: ...) სარეგისტრაციო დოკუმენტაციაში არ ინახება ინდივიდუალური საბინაო ფონდის საცხოვრებელი სახლის ტექნიკური პასპორტი №1. აღნიშნულ წერილზე დართულია საცხოვრებელი სახლის ტექნიკური პასპორტის ასლი, რომელიც 2006 წლის 14 ივნისს სს ,,ს...ის“ დაკვეთით იქნა შედგენილი. აღწერილი იქნა წალკის რაიონის სოფელ ...ში მდებარე შენობა №1, განაშენიანების ფართი 326,9 კვმ, გაშენების პერიმეტრი 78, სულ შიდა ფართი 114,8, ოთახების რაოდენობა 5 (ტ.1. ს.ფ. 344-346).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „ზოგიერთი გეოგრაფიული ობიექტისათვის სახელწოდების გადარქმევის შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 2010 წლის 20 ნოემბრის №947-ე ბრძანებულების პირველ მუხლზე, რომლის თანახმად, წალკის მუნიციპალიტეტის სოფელ ...ს ეწოდა – ,,...ი”.

საკასაციო სასამართლო საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე, ვერ გაიზიარებს კასატორის შეფასებას მიწის ნაკვეთების იდენტურობის დაუდგენლობის შესახებ და მიიჩნევს, რომ სს „ს...ისა“ და სახელმწიფოს საკუთრებად რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთების ადგილმდებარეობა, მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობით იდენტურია. ამდენად, საქმის მასალებით უდავოდ დასტურდება, რომ სადავო უძრავი ქონების სახელმწიფოს სახელზე აღრიცხვისას საჯარო რეესტრში დაცული მონაცემების მიხედვით, უძრავი ქონება სს „ს...ის“ სახელზე იყო რეგისტრირებული.

საკასაციო სასამართლოს მყარად დადგენილი პრაქტიკის და განმარტების თანახმად, „რეგისტრაცია წარმოშობს ვარაუდს, რომ რეგისტრირებული უფლება არსებობს და ეკუთვნის კონკრეტულ პირს, რომელიც რეგისტრირებულია რეესტრში (და ვარაუდს, რომ უფლება, რომელიც გაუქმდა, აღარ არსებობს). სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა.

საქართველოში უფლებათა რეგისტრაცია დამფუძნებელი ეფექტის პრინციპს ემყარება, რაც გულისხმობს, რომ საკუთრების უფლების გადაცემა ან ხელშეკრულებით რეალური უფლების წარმოშობა დასრულდება მხოლოდ რეგისტრაციის შემდგომ. რეგისტრაცია არის უძრავ ქონებაზე უფლების წარმოშობის, შეცვლის სახელმწიფოს მხრიდან დადასტურების იურიდიული აქტი. საჯარო რეესტრს გააჩნია სამართლებრივი გარანტის ფუნქცია - კერძოდ, მესაკუთრეს, საჯარო რეესტრში რეგისტრაციით დაცული აქვს თავისი საკუთრება სხვისი ხელყოფისაგან, ხოლო შემძენი, თავის მხრივ, ენდობა საჯარო რეესტრის ჩანაწერს.

რეგისტრაციის ეფექტიდან გამომდინარეობს „წინააღმდეგ მოქმედების პრინციპი“, რომლის მიხედვით, უფრო ადრე წარმოშობილ საკუთრების უფლებას აქვს უპირატესობა მომდევნოსთან შედარებით. საჯაროობის მიზნიდან გამომდინარე, პირი რომელიც მიაღწევს ამ პრინციპს რეგისტრაციით, უპირატესობა ენიჭება მასთან შედარებით, ვინც არ დაარეგისტრირა უფლება. დროის მიხედვით, პირველად რეგისტრირებულ უფლებას აქვს უპირატესობა. უფლების რეგისტრაციის დრო დგინდება რეესტრის მონაცემების მიხედვით. ურთიერთდაპირისპირებული ჩანაწერების არსებობასთან მიმართებით უპირატესობა უნდა მიენიჭოს იმ უფლებას, რომელიც ქრონოლოგიურად უფრო ადრე არის რეგისტრირებული, ვინაიდან წინმსწრები რეგისტრაციის ჩანაწერის მოქმედება გამორიცხავს შემდეგი ჩანაწერის კანონიერებას. ამავე დროს რეესტრის ჩანაწერთა კონკურენციისას რეესტრის სანდოობა ვერ იმოქმედებს.

მართალია, „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 3-ე მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომელი პასუხს არ აგებენ წარმოდგენილი სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის ნამდვილობაზე, თუმცა ისინი ამავე ნორმის თანახმად, პასუხისმგებელნი არიან რეგისტრირებული მონაცემების და მათთან დაცული სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტაციის ურთიერთშესაბამისობასა და უსაფრთხოებაზე. ამიტომაც, სარეგისტრაციო სამსახურს ეკისრება პასუხისმგებლობა, საკუთრების უფლების პირველადი რეგისტრაციის განხორციელებისას, ყოველმხრივ გადაამოწმოს სხვა პირზე რეგისტრაციის არსებობა“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 24 მარტის განჩინება საქმე №ბს-459-453(3კ-14)).

ამდენად, ზემოაღნიშნული განმარტებებიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახელმწიფოს სახელზე განხორციელებული სადავო ჩანაწერით არ გაუქმებულა მოწინააღმდეგე მხარის (მოსარჩელის) სახელზე არსებული ჩანაწერი, სახეზეა ერთი და იგივე ობიექტზე ორი ჩანაწერის კონკურენცია, რომლის პირობებშიც უპირატესობა უნდა მიენიჭოს იმ უფლებას, რომელიც ქრონოლოგიურად უფრო ადრე არის რეგისტრირებული, ვინაიდან წინმსწრები რეგისტრაციის ჩანაწერის მოქმედება გამორიცხავს შემდეგი ჩანაწერის კანონიერებას. ,,საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის მე-13 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, თუ სარეგისტრაციო ობიექტზე მოთხოვნილია რამდენიმე ისეთი უფლების რეგისტრაცია, რომლებიც თავიანთი შინაარსით გამორიცხავს ერთმანეთს, მაშინ რეგისტრირდება მხოლოდ ის უფლება ან უფლებები, რომელიც (რომლებიც) სხვა უფლებაზე ან უფლებებზე ადრე იქნა წარდგენილი სარეგისტრაციოდ. ამდენად, უპირატესობა უნდა მიენიჭოს 2006 წელს და მის საფუძველზე განხორციელებულ შემდგომ რეგისტრაციებს.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პოზიციას სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონიერების თაობაზე იმ საფუძვლით, რომ სს „ს...ს“ საჯარო რეესტრში ქონება რეგისტრირებული ჰქონდა საკადასტრო აზომვითი ნახაზის ქაღალდის ვერსიის საფუძველზე. ამ არგუმენტის საწინააღმდეგოდ, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2013 წლის 28 თებერვლის განჩინებაზე (საქმე №ბს-367-363(კ-12)), სადაც განიმარტა, რომ „საკადასტრო აღწერის შედეგების (საკადასტრო აზომვითი ნახაზის) WGS 84 კოორდინატთა სისტემაში და UTM პროექციაში წარმოდგენა პირველად, საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 13.12.2006 წ. №800 ბრძანებით დამტკიცებული ,,უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ“ ინსტრუქციის 48-ე მუხლით დადგინდა. ანალოგიურ ნორმას შეიცავდა სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 15 იანვრის №4 ბრძანებით დამტკიცებული ,,საჯარო რეესტრის შესახებ“ ინსტრუქციის 26-ე მუხლის პირველი პუნქტი. ამასთანავე, სადავო პერიოდში არ არსებობდა მესაკუთრისათვის ადრე განხორციელებული რეგისტრაციის განახლების, რეგისტრაციის მოქმედების გაგრძელებისათვის ელექტრონული აზომვითი ნახაზის UTM პროექციაში წარდგენის ვალდებულების დამდგენი რაიმე ნორმა. საკასაციო პალატა თვლის, რომ ახლად შემოღებული კოორდინატთა ელექტრონული სისტემით მიწის ნაკვეთის საზღვრების დაუზუსტებლობა, არ ნიშნავს მიწის ნაკვეთზე უკვე წარმოშობილი საკუთრების უფლების ჩამორთმევას. ახალი კოორდინატთა სისტემის შემოღება საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 15 იანვრის №4 ბრძანებით დამტკიცებული ,,საჯარო რეესტრის შესახებ“ ინსტრუქციის 26-ე მუხლის თანახმად საკადასტრო აღწერის ტექნიკური პირობაა. საკასაციო პალატა თვლის, რომ გეოდეზიურ კოორდინატთა სისტემის შეცვლა ტექნიკური საკითხია და მას არ უნდა ეწირებოდეს რეესტრში ასახული უფლებები, რეგისტრაციის ახალი სისტემის დანიშნულება სანივთო უფლებების უკეთესი დაცვაა და არა საკუთრების უფლების შეზღუდვა. ახალი კოორდინატთა სისტემის შემოღება შედეგად არ უნდა იწვევდეს ფორმალურ-სამართლებრივი პროცედურების შესრულებით მესაკუთრეზე უკვე რეგისტრირებული ნაკვეთის მესამე პირის მიერ დაუფლებას, არ უნდა ხელყოფდეს სამართლებრივ უსაფრთხოებას, სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობას, მანამდე წარმოებული რეგისტრაციების იურიდიული ძალის დაკარგვას, მარეგისტრირებელი ორგანოს, როგორც სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობისა და საჯარო წესრიგის გარანტის დანიშნულების შეცვლას.“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2013 წლის 28 თებერვლის განჩინება საქმე №ბს-367-363(კ-12)).

ამასთან, საკასაციო სასამართლო სრულად ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას იმის შესახებ, რომ გადაწყვეტილების მიღება სახელმწიფოს სახელზე ქონების აღრიცხვის თაობაზე, საჭიროებდა საქმის გარემოებების სათანადო გამოკვლევას. ადმინისტრაციულ ორგანოს, მის საკუთრებად უძრავი ქონების აღრიცხვის თაობაზე სარეგისტრაციო სამსახურისადმი მიმართვის გადაწყვეტილების მიღებისას, უნდა გამოეკვლია საჯარო რეესტრში არსებული ინფორმაცია ნაკვეთთან დაკავშირებით, მათ შორის ნაკვეთის დაუზუსტებელი რეგისტრაციის, დაუზუსტებელი რეგისტრაციის რეკვიზიტების შესახებ.

საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორის პოზიციას სადავო აქტის ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოში გაუსაჩივრებლობის გამო სარჩელის დაუშვებლად ცნობისა და საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძვლების შესახებ. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებაზე, რომლის თანახმადაც, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროში სს “ს...ის“ მიერ 2018 წლის 20 მარტს შეტანილი იქნა კიდევ ერთი საჩივარი საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სამხარეო სამმართველოს ქვემო ქართლის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს 2011 წლის 23 ივნისის №2301-7/03 წერილის ბათილად ცნობის მოთხოვნით, თუმცა საკითხზე გადაწყვეტილება კვლავ მიღებული არ იყო.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს, რომელიც თავის მხრივ არსებითად ეყრდნობა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გადაწყვიტა დავა. ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 30 მაისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ქ. ცინცაძე

მოსამართლეები: ნ. ქადაგიძე

ნ. სხირტლაძე