საქმე #ბს-41(2კ-21) 22 ივლისი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე

ბიძინა სტურუა

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ფ. ხ-ის, მ. ხ-ის, ს. ხ-ისა და ე. ხ-ის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 ოქტომბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2019 წლის 25 აპრილს ე. ხ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა ახალციხის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხის - ბორჯომის მუნიციპალიტეტის მერიის ფიზიკურ და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ.

მოსარჩელის მითითებით, იგი დაბადებიდან ცხოვრობდა ბორჯომის რაიონის სოფელ ...ში და მის კომლს საკუთრებაში ჰქონდა საცხოვრებელი სახლი 2500 კვ.მ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთით. 1990-იანი წლების დასწყისში, ოსურ-ქართული კონფლიქტის გამო, მოსარჩელე თავისი ოჯახით საცხოვრებლად დროებით გადავიდა ...ში.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მან 2018 წლის 24 აპრილს, რეგისტრაციის მოთხოვნით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს, რომელმაც შეაჩერა სარეგისტრაციო წარმოება და მოითხოვა ახალი საკადასტრო აზომვითი ნახაზის წარდგენა. ხსენებული ნახაზის მომზადების პროცესში კი გაირკვა, რომ მოსარჩელის კუთვნილ უძრავ ქონებაზე უკვე რეგისტრირებული იყო საკუთრების უფლება საჯარო რეესტრის საკადასტრო რუკაზე. საჯარო რეესტრის ამონაწერში რეგისტრაციის საფუძვლად მითითებული იყო 2009 წლის 23 ივნისს მოპასუხის მიერ გაცემული საკუთრების მოწმობა #441, რომლითაც მოსარჩელის კუთვნილი სახლის და მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ აღიარებულ იქნა ს. მ-ე.

ამდენად, მოსარჩელემ ბორჯომის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2009 წლის 23 ივნისის #441 საკუთრების უფლების მოწმობის ბათილად ცნობა მოითხოვა.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2019 წლის 3 ივნისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა ს. მ-ე.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2019 წლის 3 ივნისის განჩინებით ე. ხ-ის წარმომადგენლის - მალხაზ გობოსაშვილის შუამდგომლობა დამაყოფილდა; ადმინისტრაციულ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე შეჩერდა ბორჯომის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2009 წლის 23 ივნისის #441 საკუთრების უფლების მოწმობის მოქმედება.

2019 წლის 6 აგვისტოს ე. ხ-მა სარჩელის დაზუსტების თაობაზე განცხადებით მიმართა ახალციხის რაიონულ სასამართლოს და ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2009 წლის 1 აპრილის #25 განკარგულების, 18 პუნქტის ნაწილში ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწაზე საკუთრების აღიარების კომისიის 2009 წლის 10 ივნისის კომისიის #69 სხდომის ოქმისა და ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწაზე საკუთრების აღიარების კომისიის 2009 წლის 23 ივნისის საკუთრების #441 მოწმობის ბათილად ცნობა მოითხოვა.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2019 წლის 20 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ე. ხ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა 2019 წლის 3 ივნისის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფა, რომლითაც შეჩერდა ბორჯომის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2009 წლის 23 ივნისის #441 საკუთრების მოწმობის მოქმედება.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2019 წლის 20 სექტემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ე. ხ-მა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 იანვრის საოქმო განჩინებით აპელანტ ე. ხ-ის შუამდგომლობა საქმეში მესამე პირებად ჩაბმის თაობაზე დაკმაყოფილდა; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირებად ჩაბმულ იქნენ გ. ხ-ი, ფ. ხ-ი, მ. ხ-ი და ს. ხ-ი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 ოქტომბრის განჩინებით ე. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2019 წლის 20 სექტემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა ბორჯომის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 6 მარტის გადაწყვეტილებაზე, რომლის თანახმად, დადგენილ იქნა, რომ საკუთრების უფლებაასაღიარებელ მიწის ნაკვეთსა და საცხოვრებელ სახლში ს. მ-ის ცოლმა ე. ხ-ის ცოლს - გ. ხ-ს გადაუხადა 1000 ამერიკული დოლარი, რის შემდგომაც სახლსა და მიწის ნაკვეთს ფლობდა ს. მ-ის ოჯახი, ხოლო ე. ხ-ის ოჯახი 90-იან წლებში წავიდა სოფ. ...დან და მუდმივად ცხოვრობდა ...ში. ამასთან, საქმეზე წარმოდგენილი 2002 წლის 3 მაისის ხელწერილით დადგენილია, რომ ტ. კ-ძე აძლევდა გ. ხ-ს 1000 (ათას) ამერიკულ დოლარს, მისი ...ს სახლის საფასურს, რასაც მხარეები ადასტურებენ ხელმოწერით. ამდენად, იმის გათვალისწინებით, რომ ე. ხ-ის ოჯახმა გაწყვიტა კავშირი სადავო მიწის ნაკვეთთან, შესაბამისად, შეწყდა კანონმდებლობით განსაზღვრული მიწით სარგებლობის უფლებაც.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საქმეში არ ყოფილა წარდგენილი მტკიცებულება, რომელიც მოსარჩელის ოჯახის მხრიდან სადავო მიწის ნაკვეთის ფლობასა და მისით სარგებლობას დაადასტურებდა, თუმცა წარმოდგენილი იყო ბორჯომის საკრებულოს მიწის აღიარების კომისიაში წარდგენილი 2009 წლის 23 აპრილის ნოტარიულად დამოწმებული ხელწერილები, რომლითაც ლ. დ-ი და ნ. მ-ე ადასტურებდნენ, რომ ს. მ-ე 1999 წლიდან ნამდვილად ფლობდა და სარგებლობდა ბორჯომის რაიონში, სოფელ ...ში მდებარე 2500 კვ.მ ფართის მიწის ნაკვეთით. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ არსებობდა სოფელ ...ში არსებულ 2500 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო (საკარმიდამო) მიწის ნაკვეთსა და მასზე განთავსებულ 83 კვ.მ საცხოვრებელ სახლზე ს. მ-ის საკუთრების უფლების აღიარების საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ფ. ხ-მა, მ. ხ-მა, ს. ხ-მა, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ასევე, ე. ხ-მა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორთა განმარტებით, მათმა მამამ - ე. ხ-მა მინდობილობა მისცა ადვოკატს, რათა ეწარმოებინა კომლის სახლის და მიწის დარეგისტრირების საქმე. თუმცა, კომლის ერთ წევრს არ ჰქონდა უფლება ეწარმოებინა სხვა კომლის წევრთა წილზეც საქმე, ამისთვის მას უნდა ჰქონოდა მინდობილობები. ე. ხ-ი მოქმედებდა მხოლოდ თავისი სახელით და კომლის ქონებაზე მისი წილი იყო 1/5. კასატორების მითითებით, ადვოკატმა არაკვალიფიციურად იმოქმედა, კერძოდ, მან კომლის კანონიერ სარგებლობაში არსებული სახლის და მიწის დასარეგისტრირებლად მიმართა არა საჯარო რეესტრს, არამედ საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას. კასატორები აღნიშნავენ, რომ მართლზომიერი მფლობელობის დამადასტურებელი საბუთის - კომლის საარქივო ცნობის, მიღება-ჩაბარების აქტის, საგადასახადო სიისა და სხვა დოკუმენტაციის საფუძველზე კომლის საკუთრებაში არსებული ქონების რეგისტრაციას იმთავითვე ახდენდა საჯარო რეესტრი.

კასატორთა მითითებით, აღიარების კომისიამ ე. ხ-ს უთხრა უარი, რაც მან გაასაჩივრა სასამართლოში, რომელმაც არ დააკმაყოფილა სარჩელი. აღნიშნული გადაწყვეტილება ადვოკატმა აღარ გაასაჩივრა და კანონიერ ძალაში შევიდა. ხეთაგურები მიიჩნევენ, რომ ადვოკატი წარმოადგენდა მხოლოდ ე. ხ-ის ინტერესებს, შესაბამისად მის ქმედებებს არ უნდა მოჰყოლოდა კომლის წევრთა საკუთრების რეგისტრაციის პოტენციური უფლების გაქარწყლება, წართმევა თუ ჩამორთმევა. კასატორების მოსაზრებით, არც ბორჯომის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 6 მარტის გადაწყვეტილება და არც მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციების სასამართლოთა გადაწყვეტილება/განჩინება არ შეიძლება გამხდარიყო კომლის დარჩენილი წევრების უფლების შეზღუდვის საფუძველი.

კასატორთა აღნიშვნით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების გაუქმების იმპერატიული საფუძველია, როდესაც პირველი ინსტანციის სასამართლო საქმეს განიხილავს ერთ-ერთი მხარის დაუსწრებლად, რომელსაც არ მიუღია შეტყობინება დადგენილი წესით, სასამართლომ კი საქმეში კომლის სხვა წევრების მესამე პირად ჩართვით (რომლებიც არ ყოფილან მიწვეულნი პირველ ინსტანციაში საქმის განხილვაზე) თავადვე დაადასტურა ეს დარღვევა.

კასატორები დამატებით აღნიშნავენ, რომ ხეთაგურების კომლის წევრები დღესაც არიან საარქივო ცნობით მათზე რიცხული კომლის ქონების მართლზომიერი მფლობელები, რადგან მათი უფლება კომლის ქონებაზე სახელმწიფოს არ ჩამოურთმევია. ისინი ასევე აღნიშნავენ, რომ გ. ხ-ისა და ტ. კ-ძის ხელწერილს არ აქვს იურიდიული ძალა და იგი შესაძლებელია გამოყენებულიყო მათ შორის არსებული სამოქალაქო დავის განხილვისას, თუმცა აღნიშნული „ნასყიდობა“ ფორმის დაცვითაც რომ ყოფილიყო დადებული, მას შეეძლო ზემოქმედება მოეხდინა მხოლოდ გ. ხ-ის 1/5 წილზე და არა კომლის სხვა წევრებზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 5 თებერვლის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ფ. ხ-ის, მ. ხ-ის, ს. ხ-ისა და ე. ხ-ის საკასაციო საჩივრები. ამასთან, კასატორებს - ფ. ხ-ს, მ. ხ-სა და ს. ხ-ს სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის გადახდა მოცემულ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე გადაუვადდათ. ამავე განჩინებით კასატორს - ე. ხ-ს სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის გადახდა მოცემულ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე გადაუვადდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ფ. ხ-ის, მ. ხ-ის, ს. ხ-ისა და ე. ხ-ის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანს წარმოადგენს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2009 წლის 1 აპრილის #25 განკარგულების, 18 პუნქტის ნაწილში ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწაზე საკუთრების აღიარების კომისიის 2009 წლის 10 ივნისის კომისიის #69 სხდომის ოქმისა და ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწაზე საკუთრების აღიარების კომისიის 2009 წლის 23 ივნისის საკუთრების #441 მოწმობის კანონიერება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში(სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტზე, რომლის შესაბამისად, თვითნებურად დაკავებული მიწა არის ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული), აგრეთვე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისთვის სახელმწიფოს მიერ განკარგული არ არის, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების მოწმობის ფორმის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის #376 დადგენილების მე-2 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, მიწის თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენს სასამართლოს აქტი, ორთოფოტო (აეროფოტოგადაღება), აბონენტად აყვანის დოკუმენტი, გადახდის ქვითარი ან/და სხვა დოკუმენტი.

განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ 2009 წლის 1 აპრილს ბორჯომის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიწის საკუთრების აღიარების კომისიას განცხადებით მიმართა ს. მ-ემ და მოითხოვა საცხოვრებელ სახლსა და სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება. საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ იმსჯელა მიწის ნაკვეთზე მესამე პირის - ს. მ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ და ბორჯომის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 6 მარტის გადაწყვეტილების საფუძველზე, მიიღო გადაწყვეტილება მოთხოვნის დაკმაყოფილების თაობაზე, კერძოდ, მიწის ნაკვეთის თვითნებურად დაკავებიდან გამომდინარე, აღიარებულ იქნა ს. მ-ის საკუთრების უფლება სოფელ ...ში მდებარე 2500 კვ.მ. სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთსა და მასზე განთავსებულ 83 კვ.მ საცხოვრებელ სახლზე.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის თაობაზე, რომ საკუთრების უფლების აღიარებას ექვემდებარება მხოლოდ სახელმწიფო ან ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებული სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი. ამდენად, ცალსახად გამოირიცხება უკვე განკერძოებული მიწის ნაკვეთის საკუთრების უფლების აღიარების წესით სხვა კერძო სამართლის სუბიექტის საკუთრებაში სასყიდლიანი ან უსასყიდლო ფორმით გადაცემა. ამასთან, საკუთრების უფლების აღიარებისათვის შემაფერხებელ ფაქტობრივ გარემოებას არა მხოლოდ საჯარო რეესტრში რეგისტრაციით ფიქსირებული, ფიზიკური თუ კერძო სამართლის იურიდიული პირის სახელზე უკვე წარმოშობილი საკუთრების უფლება ქმნის, არამედ კონკრეტულ პირზე სადავო მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებით გაცემული საკუთრების უფლების მოპოვებისათვის საჭირო უფლებადამდგენი დოკუმენტის არსებობაც.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ბორჯომის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 6 მარტის გადაწყვეტილების შესაბამისად დადგენილად არის მიჩნეული, რომ საკუთრების უფლებაასაღიარებელ მიწის ნაკვეთსა და საცხოვრებელ სახლში ს. მ-ის ცოლმა ე. ხ-ის ცოლს - გ. ხ-ს გადაუხადა 1000 ამერიკული დოლარი, რის შემდგომაც სახლს და მიწის ნაკვეთს ფლობდა ს. მ-ის ოჯახი, ხოლო ე. ხ-ის ოჯახი 90-იან წლებში წავიდა სოფ. ...დან და მუდმივად ცხოვრობდა ...ში. ამასთან, საქმეზე წარმოდგენილი 2002 წლის 3 მაისის ხელწერილით დადგენილია, რომ ტ. კ-ძე აძლევს გ. ხ-ს 1000 (ათას) ამერიკულ დოლარს, მისი ...ს სახლის საფასურს, რასაც მხარეები ადასტურებენ ხელმოწერით. ასევე, საქმეში წარმოდგენილია ბორჯომის საკრებულოს მიწის აღიარების კომისიაში წარდგენილი 2009 წლის 23 აპრილის ნოტარიულად დამოწმებული ხელწერილები, რომლითაც ლ. დ-ი და ნ. მ-ე ადასტურებენ, რომ ს. მ-ე 1999 წლიდან ნამდვილად ფლობს და სარგებლობს ბორჯომის რაიონში, სოფელ ...ში მდებარე 2500 კვ.მ ფართის მქონე მიწის ნაკვეთით.

საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას იმის თაობაზე, რომ განსახილველი დავის მიმდინარეობის არც ერთ ეტაპზე არ ყოფილა წარმოდგენილი მტკიცებულება, რომელიც აპელანტის ოჯახის მხრიდან სადავო მიწის ნაკვეთის ფლობასა და მისით სარგებლობას დაადასტურებდა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ფიზიკურ პირზე საკუთრების უფლების აღიარების მთავარ წინაპირობას წარმოადგენს, რომ პირი განცხადების წარდგენის მომენტისთვის ნამდვილად ფლობდეს და სარგებლობდეს, საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ კანონის ამოქმედებამდე თვითნებურად ჰქონდეს დაკავებული მიწის ნაკვეთი და შეძლოს აღნიშნულის დამადასტურებელი და მიწის სხვა ფიზიკური თუ იურიდიული პირის მიერ დაკავების ფაქტის გამომრიცხველი მტკიცებულებების წარდგენა აღიარების კომისიაში. განსახილველ შემთხვევაში კი დასტურდება, რომ ს. მ-ე წარმოადგენს იმ პირს, რომელიც „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე დაეუფლა სადავო ქონებას და მას დაუფლებიდან აღიარების მოთხოვნამდე უწყვეტად ფლობდა. შესაბამისად, მართებული იყო მისთვის სოფელ ...ში არსებულ 2500 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო (საკარმიდამო) მიწის ნაკვეთსა და მასზე განთავსებულ 83 კვ.მ საცხოვრებელ სახლზე საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე მიღებული გადაწყვეტილება.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლოს მითითებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 39-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა საკასაციო საჩივრისათვის შეადგენს დავის საგნის ღირებულების 5 პროცენტს, მაგრამ არანაკლებ 300 ლარისა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, თუ კასატორს წინასწარ არ აქვს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი საკასაციო საჩივარზე და ასევე მას მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, გადავადებული აქვს სახელმწიფო ბაჟის გადახდა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე, მისი საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად მიჩნევის შემთხვევაში, მას დაეკისრება გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის 30 პროცენტი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან კასატორებს - ფ. ხ-ს, მ. ხ-სა და ს. ხ-ს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 5 თებერვლის განჩინებით სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის გადახდა მოცემულ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე გადაუვადდათ, კასატორებს - ფ. ხ-ს, მ. ხ-სა და ს. ხ-ს უნდა დაეკისროთ სახელმწიფო ბაჟის გადახდა 90 ლარის ოდენობით. ამასთან, რამდენადაც ამავე განჩინებით სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის გადახდა მოცემულ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე კასატორს - ე. ხ-საც გადაუვადდა, მას უნდა დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის გადახდა 90 ლარის ოდენობით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ფ. ხ-ის, მ. ხ-ის, ს. ხ-ისა და ე. ხ-ის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 ოქტომბრის განჩინება;

3. კასატორებს - ფ. ხ-ს, მ. ხ-სა და ს. ხ-ს დაეკისროთ სახელმწიფო ბაჟის – 90 ლარის გადახდა;

4. კასატორს - ე. ხ-ს დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის – 90 ლარის გადახდა;

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა