საქმე #ბს-397(კ-21) 16 სექტემბერი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

ბიძინა სტურუა

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოსა და სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 4 თებერვლის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2020 წლის 31 იანვარს შპს „ა...მა“ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხის - სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში შპს „ა...ში“ 2013 წლის 1 ივნისიდან 2018 წლის 1 ივნისამდე პერიოდში დაფიქსირებული შემთხვევების შერჩევითი შემოწმების შესახებ“ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2019 წლის 29 ოქტომბრის #2019/29/10 აქტის საფუძველზე, კლინიკას საჯარიმო სანქციის სახით განესაზღვრა 2 192 913.04 ლარი. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული აქტი უკანონო და დაუსაბუთებელია, რის გამოც იგი ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი.

ამდენად, მოსარჩელემ „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში შპს „ა...ში“ 2013 წლის 1 ივნისიდან 2018 წლის 1 ივნისამდე პერიოდში დაფიქსირებული შემთხვევების შერჩევითი შემოწმების შესახებ“ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2019 წლის 29 ოქტომბრის #2019/29/10 აქტისა და „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში შპს „ა...ში“ 2013 წლის 1 ივნისიდან 2018 წლის 1 ივნისამდე პერიოდში დაფიქსირებული შემთხვევების შერჩევითი შემოწმების შესახებ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2019 წლის 29 ოქტომბრის #2019/29/10 აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე, ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმისა და 2019 წლის 29 ოქტომბრის #2019/29/10 შემოწმების აქტის ძალაში დატოვების შესახებ“ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს გადაწყვეტილების (ე.წ. ვირტუალური უარის) ბათილად ცნობა მოითხოვა.

ამასთან, მოსარჩელემ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 29-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე, სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების სახით სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში შპს „ა...ში“ 2013 წლის 1 ივნისიდან 2018 წლის 1 ივნისამდე პერიოდში დაფიქსირებული შემთხვევების შერჩევითი შემოწმების #2019/29/10 აქტის მოქმედების შეჩერება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 3 თებერვლის განჩინებით შპს „ა...ის“ შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა; შეჩერდა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2019 წლის 29 ოქტომბრის საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში შპს „ა...ში“ 2013 წლის 1 ივნისიდან 2018 წლის 1 ივნისამდე პერიოდში დაფიქსირებული შემთხვევების შერჩევითი შემოწმების #2019/29/10 აქტის მოქმედება განსახილველ საქმეზე სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 11 აგვისტოს გადაწყვეტილებით შპს „ა...ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში შპს „ა...ში“ 2013 წლის 1 ივნისიდან 2018 წლის 1 ივნისამდე პერიოდში დაფიქსირებული შემთხვევების შერჩევითი შემოწმების შესახებ“ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2019 წლის 29 ოქტომბრის #2019/29/10 აქტი; ბათილად იქნა ცნობილი „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში შპს „ა...ში“ 2013 წლის 1 ივნისიდან 2018 წლის 1 ივნისამდე პერიოდში დაფიქსირებული შემთხვევების შერჩევითი შემოწმების შესახებ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2019 წლის 29 ოქტომბრის #2019/29/10 აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე, ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმისა და 2019 წლის 29 ოქტომბრის #2019/29/10 შემოწმების აქტის ძალაში დატოვების შესახებ“ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს გადაწყვეტილება (ე.წ. ვირტუალური უარი).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 11 აგვისტოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულმა სააგენტომ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა. ამასთან, აპელანტმა მოცემულ დავაში სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს უფლებამონაცვლედ სსიპ ჯანრმთელობის ეროვნული სააგენტოს განსაზღვრის თაობაზე იშუამდგომლა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2020 წლის 19 ოქტომბრის განჩინებით სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა; სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს უფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 4 თებერვლის განჩინებით სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 11 აგვისტოს გადაწყვეტილება.

ხანდაზმულობის საკითხთთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ მიუთითა „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის #36 დადგენილებაზე (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია), რომლის #1 დანართის თანახმად, პროგრამით განსაზღვრული პირობების შესრულების კონტროლის განხორციელების ვადა არ უნდა აღემატებოდეს ანაზღაურებული/ასანაზღაურებელი შემთხვევის დასრულებიდან 5 (ხუთ) წელს. სააპელაციო სასამართლომ საყურადღებოდ მიიჩნია, რომ 2015 წლის 26 ოქტომბრის #552 ცვლილებამდე, მითითებული დანართის 15¹.2 მუხლის შესაბამისად, კონტროლის განხორციელების ვადად დადგენილი იყო შემთხვევის დასრულებიდან არაუმეტეს 3 (სამი) კალენდარული წელი.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის 24-ე მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმად, ნორმატიულ აქტს უკუძალა აქვს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს პირდაპირ არის დადგენილი ამ ნორმატიული აქტით. მოცემულ შემთხვევაში კი, სადავო ურთიერთობის მარეგულირებელი ნორმატიული აქტი არ შეიცავდა დათქმას ახალი რედაქციის ნორმებისათვის უკუძალის მინიჭების თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მხარის იურიდიული პასუხისმგებლობა, თუნდაც მას ჩადენილი ჰქონოდა კანონით აკრძალული ქმედება, რისთვისაც გათვალისწინებულია პასუხისმგებლობა, საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის #36 დადგენილების #1 დანართის 15¹ მუხლში მოცემული მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ ვეღარ დადგებოდა. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სამწლიანი ვადის ხუთ წლამდე გაზრდა უკვე დასრულებულ ურთიერთობებთან დაკავშირებით არ უნდა გამხდარიყო სამართალდამრღვევი სუბიექტის მიმართ პასუხისმგებლობის დაკისრების განმაპირობებელი ერთ-ერთი ფაქტორი. კონტროლის განხორციელების გაზრდილი ვადა შესაძლებელია გამოყენებული ყოფილიყო მხოლოდ იმ სამართალურთიერთობებზე, რომლებიც ცვლილების განხორციელების შემდგომ წარმოიშობოდა.

რაც შეეხება გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მატერიალურ კანონიერებას, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში ადმინისტრაციულმა ორგანომ სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში მოსარჩელეზე თანხის დაკისრების საფუძვლად ოთხ შემთხვევაში მიუთითა მკურნალობის ინტენსიური დონეების საეჭვოობასა და ელექტრონულ დოკუმენტებში დაფიქსირებული მონაცემებისა და დროების ადგილზე არსებულ დოკუმენტებთან შეუსაბამობა, თუმცა ვერ მიუთითა კონკრეტულ დოკუმენტზე. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, იმ გარემოების დამადასტურებელი მოსაზრება/ახსნა-განმარტება ან მტკიცებულება, რომ სადავო შემთხვევებში არ დასტურდებოდა I დონის ინტენსიური მკურნალობა/მოვლა წარმოდგენილი დიაგნოზით და შესაბამისი ხანგრძლივობით, სადავო აქტებში გადმოცემული არ იყო. ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში ამ მიმართებით საქმის გარემოებების დადგენა და მათი შეფასება არ მომხდარა, შესაბამისად, მოცემულ სამედიცინო შემთხვევებზე განმხილველმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ ისე იმსჯელა, რომ არ დაუსაბუთებია, თუ რას დაეფუძნა გადაწყვეტილების მიღებისას.

სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას იმასთან დაკავშირებით, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით არ დგინდებოდა, შემმოწმებელმა ყველა შემთხვევაზე გაავრცელა შემოწმების აქტის შედგენისას მოქმედი რეგულაციები თუ ყველა შემთხვევა შეაფასა ინდივიდუალურად, კონკრეტული შემთხვევის დროს არსებული რეგულაციის გათვალისწინებით. ამასთან, შემოწმების აქტში სახელმწიფო პროგრამის მე-11 მუხლის, მე-15 მუხლის და, ზოგ შემთხვევაში, მე-20 მუხლის მე-5 პუნქტის დარღვევის ფაქტები მიუთითა ზოგადად, კონკრეტული მოთხოვნის შეუსრულებლობის მითითების გარეშე, იმ დროს, როდესაც აღნიშნული თითოეული ნორმა ადგენს დარღვევათა ჩამონათვალს. მეტიც, ადმინისტრაციულმა ორგანომ, სასამართლოს მოთხოვნის მიუხედავად, არ წარმოადგინა დარღვევების დამადასტურებელი დოკუმენტები. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ არ დგინდებოდა შემოწმების აქტში დაფიქსირებული დარღვევა-ნაკლოვანებების უტყუარად არსებობა, ვინაიდან დარღვევების/შეუსაბამობების არსებობის შემთხვევაში, აუცილებელია შეფასდეს მისი ხასიათი, რამდენად შეეძლო ამ დარღვევას/შეუსაბამობას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ჰქონოდა ან სადავო გარემოების დადგენა იყო თუ არა შესაძლებელი სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 4 თებერვლის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულმა სააგენტომ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორის განმარტებით, სამედიცინო დოკუმენტაციისა და ელექტრონულ მოდულში არსებული შეუსაბამობა განმახორციელებლისათვის იწვევს დამატებით ფინანსურ ხარჯს და აღნიშნული შეუძლებელია განხილულ იქნეს ტექნიკურ ხარვეზად.

კონტროლის ვადებთან დაკავშირებით, კასატორი აღნიშნავს, რომ კონტროლის 5-წლიანი ვადა არ შეიძლება გაიგივებულ იქნეს სახელშეკრულებო ხანდაზმულობის ვადებთან, ვინაიდან განმახორციელებელს მოთხოვნის უფლება წარმოეშობა მხოლოდ მას შემდეგ, როდესაც იგი შეიტყობს დარღვევის არსებობის თაობაზე.

კასატორის მითითებით, რიგ შემთხვევებში, მიმწოდებლის მიერ დარღვეულია პროგრამის მე-20 მუხლის მე-5 პუნქტის მოთხოვნები. ასევე, ელექტრონული ანგარიშგების მოდულში გადმოცემული პაციენტის მიერ ასანაზღაურებელი თანხა და რეალურად სამედიცინო დოკუმენტაციაში არსებული დოკუმენტის თანახმად, პაციენტის მიერ ანაზღაურებული თანხა არ შეესაბამება ერთმანეთს; წარმოდგენილ შემთხვევებში, მიმწოდებლის მიერ კალკულაციაში მითითებული ფაქტობრივი ხარჯი არ ემთხვევა ელექტრონული ანგარიშგების მოდულში (ელექტრონული ჯანდაცვა) წარმოდგენილი შემთხვევის ღირებულებას (ფაქტობრივ ხარჯს); პაციენტის სამედიცინო დაწესებულებაში მიღება-გაწერის დრო არ ემთხვევა სამედიცინო დოკუმენტაციასა და ელ. ანგარიშგების მოდულში არსებულ ინფორმაციას; ელექტრონული ანგარიშგების მოდულში დაფიქსირებული პაციენტის დაწესებულებაში მიმართვის ფორმა არ ემთხვევა სამედიცინო დოკუმენტაციაში არსებულ ინფორმაციას. კასატორის მოსაზრებით, ზემოხსენებული გარემოებები არღვევს პროგრამის მოთხოვნებს, რის გამოც კლინიკას პროგრამის მე-19 მუხლის მე-11 პუნქტის საფუძველზე, დაერიცხა საჯარიმო სანქცია.

კასატორის მითითებით, რიგი შემთხვევები დახურულია პათომორფოლოგიური დასკვნის მიღებამდე, რითაც დარღვეულია მე-11 მუხლის მე-5 პუნქტის მოთხოვნები. წარმოდგენილ შემთხვევებში, გვამი გაცემულია გაკვეთის გარეშე, ხოლო ავადმყოფობის ისტორიებში არ ფიქსირდება გვამის გაუკვეთავად გაცემის სამედიცინო დაწესებულების ხელმძღვანელის წერილობითი დასაბუთება. მიმწოდებლის მიერ წარდგენილ იქნა მხოლოდ სამედიცინო ბარათის ყდა დაწესებულების ხელმძღვანელის რეზოლუციით და პაციენტის წარმომადგენლის განცხადება ან ხელწერილი, სადაც არ არის დაფიქსირებული ხელმომწერის პირადი ნომერი. აღნიშნულის გათვალისწინებით, კასატორი მიიჩნევს, რომ დარღვეულია პროგრამის მე-19 მუხლის მე-11 პუნქტით განსაზღვრული პირობები.

კასატორი მიუთითებს, რომ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2019 წლის 29 სექტემბრის შემოწმების აქტი მოიცავს ყველა დარღვეევის ფაქტობრივ და სამართლებრივ დასაბუთებას, ხოლო უშუალოდ თითოეული შემთხვევა ასახულია აღნიშნული აქტის დანართში, რომელიც წარმოადგენს შემოწმების აქტის ნაწილს. კასატორი ასევე აღნიშნავს, რომ სამედიცინო დოკუმენტაციის შემოწმებისას მაკონტროლებელი უფლებამოსილია დიაგნოზის დასადასტურებლად გამოიყენოს სამედიცინო დოკუმენტაციაში არსებული ინფორმაცია (პაციენტის ანამნეზი, მდგომარეობა, ჩატარებული კვლევები და მანიპულაციები).

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო პალატამ ყველა დარღვევა ტექნიკური ხასიათის დარღვევად მიიჩნია. ამ განმარტებით, სასამართლო სამედიცინო დაწესებულებებს აძლევს შესაძლებლობას, გვერდი აუარონ ნორმატიულ წესრიგს და ამ გზით ხარჯონ სახელმწიფო ბიუჯეტის თანხები.

კასატორი, ასევე, მიუთითებს, რომ შემთხვევის დასრულებიდან 5 (ხუთი) კალენდარული წლით კონტროლის განხორციელების ვადის განსაზღვრა (ნაცვლად 3 წლისა) შეუძლებელია სამართლებრივად გაუთანაბრდეს იურიდიული პასუხისმგებლობის დამძიმებას. მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ახალი რეგულაცია არ მოქმედებს მის შემოღებამდე წარმოშობილ ურთიერთობებზე, რომლებიც არ დასრულებულა და კვლავ გრძელდება, არ ვრცელდება საჯარო სამართლის სფეროზე. კასატორი აღნიშნავს, რომ დადგენილებაში ცვლილებით არ მომხდარა აქტისათვის ნამდვილი უკუძალის მინიჭება, ვინაიდან არ გვხვდება წარსულში მომხდარი და დასრულებული ფაქტობრივი ურთიერთობები. განსახილველ შემთხვევაში, ახალი რეგულაცია შემოწმების ვადებთან დაკავშირებით ზემოქმედებს ცვლილებამდე წარმოშობილი სამართალურთიერთობების მომავალში განვითარებაზე (ზედამხედველობის ეფექტური განხორციელება), ცვლის სამართალურთიერთობის მონაწილეთა უფლება-მოვალეობებს, კერძოდ, მიმწოდებლის შემოწმების ვადას ცვლილების ძალაში შესვლის მომენტიდან და არ მოითხოვს აქტში მისი მოქმედების პირობის/წესის განსაკუთრებულ აღნიშვნას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 21 მაისის განჩინებით სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს უფლებამონაცვლედ სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოსთან ერთად განისაზღვრა სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტო.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 25 ივნისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოსა და სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოსა და სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანს წარმოადგენს „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში შპს „ა...ში“ 2013 წლის 1 ივნისიდან 2018 წლის 1 ივნისამდე პერიოდში დაფიქსირებული შემთხვევების შერჩევითი შემოწმების შესახებ“ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2019 წლის 29 ოქტომბრის #2019/29/10 აქტისა და „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში შპს „ა...ში“ 2013 წლის 1 ივნისიდან 2018 წლის 1 ივნისამდე პერიოდში დაფიქსირებული შემთხვევების შერჩევითი შემოწმების შესახებ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2019 წლის 29 ოქტომბრის #2019/29/10 აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე, ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმისა და 2019 წლის 29 ოქტომბრის #2019/29/10 შემოწმების აქტის ძალაში დატოვების შესახებ“ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს გადაწყვეტილების (ე.წ. ვირტუალური უარის) კანონიერება.

ხანდაზმულობის საკითხთთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს „საყოველთაო ჯანდაცვაზე გადასვლის მიზნით გასატარებელ ზოგიერთ ღონისძიებათა შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის #36 დადგენილების სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციის #1 დანართზე, რომლის თანახმად, პროგრამით განსაზღვრული პირობების შესრულების კონტროლის განხორციელების ვადა არ უნდა აღემატებოდეს ანაზღაურებული/ასანაზღაურებელი შემთხვევის დასრულებიდან 5 (ხუთ) წელს. საყურადღებოა, რომ 2015 წლის 26 ოქტომბრის #552 ცვლილებამდე, მითითებული დანართის 15¹.2 მუხლის შესაბამისად, კონტროლის განხორციელების ვადად დადგენილი იყო შემთხვევის დასრულებიდან არაუმეტეს 3 (სამი) კალენდარული წელი.

საკასაციო პალატა მიუთითებს „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის 24-ე მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმად, ნორმატიულ აქტს უკუძალა აქვს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს პირდაპირ არის დადგენილი ამ ნორმატიული აქტით. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო ურთიერთობის მარეგულირებელი ნორმატიული აქტი არ შეიცავს დათქმას ახალი რედაქციის ნორმებისათვის უკუძალის მინიჭების თაობაზე.

საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის განმარტებას, რომ მხარის იურიდიული პასუხისმგებლობა, თუნდაც მას ჩადენილი ჰქონდეს კანონით აკრძალული ქმედება, რისთვისაც გათვალისწინებულია პასუხისმგებლობა, საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 21 თებერვლის #36 დადგენილების #1 დანართის 15¹ მუხლში მოცემული მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ ვეღარ დადგება. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მართებულად განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სამწლიანი ვადის ხუთ წლამდე გაზრდა უკვე დასრულებულ ურთიერთობებთან დაკავშირებით არ უნდა გახდეს სამართალდამრღვევი სუბიექტის მიმართ პასუხისმგებლობის დაკისრების განმაპირობებელი ერთ-ერთი ფაქტორი. ამდენად, კონტროლის განხორციელების გაზრდილი ვადა შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს მხოლოდ იმ სამართალურთიერთობებზე, რომლებიც ცვლილების განხორციელების შემდგომ წარმოიშობა.

რაც შეეხება გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მატერიალურ კანონიერებას, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში მოსარჩელეზე თანხის დაკისრების საფუძვლად ოთხ შემთხვევაში მიუთითა მკურნალობის ინტენსიური დონეების საეჭვოობასა და ელექტრონულ დოკუმენტებში დაფიქსირებული მონაცემებისა და დროების ადგილზე არსებულ დოკუმენტებთან შეუსაბამობა, თუმცა იმ გარემოების დამადასტურებელი მოსაზრება/ახსნა-განმარტება ან მტკიცებულება, რომ სადავო შემთხვევებში არ დასტურდებოდა I დონის ინტენსიური მკურნალობა/მოვლა წარმოდგენილი დიაგნოზით და შესაბამისი ხანგრძლივობით, სადავო აქტებში გადმოცემული არ არის. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო პალატის განმარტებას, რომ ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში ამ მიმართებით საქმის გარემოებების დადგენა და მათი შეფასება არ მომხდარა, შესაბამისად, მოცემულ სამედიცინო შემთხვევებზე განმხილველმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ ისე იმსჯელა, რომ არ შეუფასებია და არ დაუსაბუთებია, თუ რას დაეფუძნა გადაწყვეტილების მიღებისას.

ამასთან, საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ სამედიცინო საქმიანობის განხორციელების პროცესში დაშვებული უნებლიე ტექნიკური შეცდომებისა თუ გამოვლენილი შეუსაბამობების აღმოფხვრის მიზნით შესაბამისი მითითების მიცემა, ასევე, მათი არსებით და არაარსებით დარღვევებად კლასაფიფიკაცია და შესაბამისი პროპორციული მმართველობითი ღონისძიების განხორციელება სწორედ მაკონტროლებელი ორგანოს კანონისმიერ ვალდებულებას წარმოადგენს. თუმცა საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განხორციელებული ამგვარი ღონისძიება არ უნდა ატარებდეს სამედიცინო დაწესებულების მიმართ სადამსჯელო ხასიათს, რამეთუ სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევისათვის სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობის არსი მდგომარეობს კრედიტორისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაში და არა მოვალის დასჯაში. ზიანის ანაზღაურების ინსტიტუტი მიმართულია ვალდებულების დარღვევის პრევენციისა და მხარეთა ინტერესთა წონასწორობის აღდგენისაკენ. მოცემულ შემთხვევაში კი, სადავო შემოწმების აქტში უკან დასაბრუნებელ თანხად მითითებულია 143 983 ლარი, ხოლო დამატებითი ფინანსური ჯარიმა - 2 048 929 ლარი, რაც ცალსახად არღვევს პირგასამტეხლოს ადეკვატურობის პრინციპს.

საკასაციო სასამართლო ასევე, იზიარებს სააპელაციო პალატის შეფასებას, რომ გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით არ დგინდება, შემმოწმებელმა ყველა შემთხვევაზე გაავრცელა შემოწმების აქტის შედგენისას მოქმედი რეგულაციები თუ ყველა შემთხვევა შეაფასა ინდივიდუალურად, კონკრეტული შემთხვევის დროს არსებული რეგულაციის გათვალისწინებით. ამასთან, შემოწმების აქტში სახელმწიფო პროგრამის მე-11 მუხლის, მე-15 მუხლისა და, ზოგ შემთხვევაში, მე-20 მუხლის მე-5 პუნქტის დარღვევის ფაქტები მიუთითა ზოგადად, კონკრეტული მოთხოვნის შეუსრულებლობის მითითების გარეშე, იმ დროს, როდესაც აღნიშნული თითოეული ნორმა ადგენს დარღვევათა ჩამონათვალს. მეტიც, ადმინისტრაციულმა ორგანომ, სასამართლოს მოთხოვნის მიუხედავად, არ წარმოადგინა დარღვევების დამადასტურებელი დოკუმენტები. შესაბამისად, არ დგინდება შემოწმების აქტში დაფიქსირებული დარღვევა-ნაკლოვანებების უტყუარად არსებობა, ვინაიდან დარღვევების/შეუსაბამობების არსებობის შემთხვევაში აუცილებელია შეფასდეს მისი ხასიათი, რამდენად შეეძლო ამ დარღვევას/შეუსაბამობას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ჰქონოდა ან სადავო გარემოების დადგენა იყო თუ არა შესაძლებელი სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში.

საქმის მასალებით, მათ შორის, სააპელაციო სასამართლოში მხარეთა ახსნა-განმარტებით ასევე დადგენილია, რომ ზედმეტად გადახდილი სამედიცინო მომსახურების თანხები მოსარჩელის მიერ პაციენტებისთვის (35 პირი) დაბრუნებულია, ავადმყოფობის ისტორიის ყდაზე და ფორმა #100-ზე არსებული მონაცემების შეუსაბამობა გამოწვეულია ტექნიკური ხარვეზით - ოპერატორის მიერ ფორმა #100-დან მონაცემები (პაციენტის შეყვანის და გაწერის დრო) ისტორიის ყდაზე გადატანილი იქნა შეცდომით, რაც გასწორებულია, გვამის არგაკვეთა გამოწვეული იყო ნათესავების წინააღმდეგობით, რაც დასტურდება შესაბამის დოკუმენტზე გარდაცვლილის ნათესავის ხელმოწერითა (პირადი ნომრის მითითებით) და ხელმძღვანელის რეზოლუციით. აღსანიშნავია ისიც, რომ საქმეში არსებული მიღება-ჩაბარების აქტებით მოსარჩელის მიერ ადმინისტრაციულ ორგანოს წარედგინა მთელი რიგი დოკუმენტაცია, თუმცა შესაბამისი მტკიცებულებები ან არგუმენტაცია, თუ რატომ არ ჩათვალა ადმინისტრაციულმა ორგანომ აღნიშნული მოთხოვნის შესრულებად, მოპასუხეს სასამართლოსთვის არ წარუდგენია.

საქმის მასალებით, ასევე, დადგენილია, რომ პათომორფოლოგიური დასკვნების მიღებამდე პაციენტებს დაესვათ საბოლოო დიაგნოზი და სამედიცინო შემთხვევის დასრულებულად დაფიქსირება განხორციელდა პაციენტის გაწერიდან არა უგვიანეს 24 საათის განმავლობაში, ამასთან, პათომორფოლოგიური დასკვნებით საბოლოო დიაგნოზი არ შეცვლილა. შესაბამისად, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ მართებულად მიიჩნია, რომ იმ პირობებში, როდესაც ჰისტომორფოლოგიური კვლევის პასუხს აქვს უკვე დასმული დიაგნოზის დაზუსტების დატვირთვა, სახეზე არ არის პროგრამის მე-11 მუხლის მე-5 პუნქტის დარღვევა. ამასთან, დაუსაბუთებელია ჰისტომორფოლოგიური კვლევის პასუხის მიღებამდე გამოჯანმრთელებული პაციენტის სამედიცინო დაწესებულებაში დაყოვნება და ამ პერიოდის თანხების სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში დამატებით ანაზღაურება, რაც არ წარმოადგენს პროგრამის მე- 11 მუხლის მე-5 პუნქტის მიზანს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოს საკასაციო საჩივარზე 14.06.2021წ. #14923 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი - 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოს (ს/კ 200294519) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის #200122900, სახაზინო კოდი #300773150.

საკასაციო სასამართლო ასევე მიიჩნევს, რომ ვინაიდან სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს საკასაციო საჩივარზე 15.06.2021წ. #03504 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი - 150 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს (ს/კ 205035120) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 105 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის #200122900, სახაზინო კოდი #300773150.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნული სააგენტოსა და სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 4 თებერვლის განჩინება;

3. სსიპ ჯანმრთელობის ეროვნულ სააგენტოს (ს/კ 200294519) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 14.06.2021წ. #14923 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70 პროცენტი - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის #200122900, სახაზინო კოდი #300773150;

4. სსიპ სამედიცინო და ფარმაცევტული საქმიანობის რეგულირების სააგენტოს (ს/კ 205035120) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 15.06.2021წ. #03504 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 150 ლარის 70 პროცენტი - 105 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის #200122900, სახაზინო კოდი #300773150;

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ბ. სტურუა