ბს-187(კ-19) 20 ოქტომბერი, 2021წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გიორგი გოგიაშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა შპს ,,...ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 30.11.2018წ. განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს „...მა“ 18.05.2015წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართ. მოსარჩელემ სარჩელზე დართული სქემატური ნახაზის შესაბამისად მოითხოვა ქ. თბილისში, ...ის III შეს. ͏№2-ში მდებარე უძრავ ნივთზე რეგისტრირებული საკუთრების უფლების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა და ამ უძრავ ნივთზე მესაკუთრედ აღიარება.

შპს ,,...მა“ 10.06.2016წ. დაზუსტებული სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს, სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა საქართველოს ეკონომიკისა და მდრგადი განივთარების სამინისტროს 14.11.2008წ. და 19.11.2008წ. წერილების და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 24.11.2008წ. გადაწყვეტილების 2074 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის ნაწილში ბათილად ცნობა, ასევე ქ. თბილისში, ...ის III შეს. ͏№2-ში მდებარე 2074 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის მოსარჩელისათვის საკუთრებაში გადაცემა და ამ უძრავ ნივთზე საჯარო რეესტრში შპს ,,...ის“ მესაკუთრედ რეგისტრაცია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 14.11.2016წ. გადაწყვეტილებით შპს ,,...ის“ სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრიდა შპს ,,...ის“ მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 30.11.2018წ. განჩინებით შპს ,,...ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ 01.06.1991წ. საქართველოს რესპუბლიკის სამოქალაქო თავდაცვის შტაბსა და ...ა „...ის“ გენერალურ დირექტორს გ. ბ-ს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება №3. ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენდა შემდგომი გამოსყიდვის უფლებით გარკვეული ფართის იჯარით გადაცემა ქ. თბილისში, ...ის მე-3 შესახვევი №2-ში მდებარე სამოქალაქო თავდაცვის შტაბის მანქანების ფარეხის ტერიტორიაზე, სამონტაჟო-საამშენებლო სამუშაოების საქმიანი ეზოსა და სახალხო მეურნეობის საამშენებლო, ფართო მოხმარების მასალების და ნაწარმის გამოშვებისათვის. ამავე ხელშეკრულების მიხედვით, მისი მოქმედების ვადა განისაზღვრა ხელის მოწერიდან, 1991 წლის 01 ივნისიდან 5 წლის ვადით, 1996 წლის 01 ივნისამდე. საიჯარო გადასახადის სრული გადახდის შემთხვევაში, მათ შორის ხელშეკრულების ვადის გასვლამდე, იჯარით აღებული ქონების მესაკუთრე გახდებოდა მოიჯარე - ...ა „...ი“. საქმეში დაცულია სახელმწიფო ქონების მართვის სახელმწიფო კომიტეტის 21.07.1992წ. წერილი, რომელშიც აღნიშნულია, რომ 01.06.1991წ. საქართველოს რესპუბლიკის სამოქალაქო თავდაცვის შტაბსა და ...ა „...ს“ შორის დადებული საიჯარო ხელშეკრულებით ამ უკანასკნელმა სამოქალაქო თავდაცვის შტაბის მანქანების ფარეხის 1000 კვ.მ. ფართის მქონე ღია ფარდული აიღო იჯარით გამოსყიდვის უფლებით. ამავე წერილით დგინდება, რომ მოიჯარემ - ...ა „...მა“ მეიჯარესთან შეთანხმებით მოახდინა იჯარით აღებული ღია ფარდულის რეკონსტრუქცია და გამართა წარმოება. ამასთან, მითითებული დროისათვის მოიჯარეს გადახდილი აქვს საიჯარო თანხის ნაწილი - წლინახევრის გადასახადი (54 000 მან.). ხსენებული წერილით კომიტეტმა ...ა „...ს“ დაუდასტურა, რომ 01.06.1991წ. ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობდა და უძრავი ნივთის გამოსყიდვა უნდა მომხდარიყო მასში მითითებული პირობების შესაბამისად. 10.09.1992წ. №40 საგადასახადო დავალების თანახმად, ...ა „...მა“ საქართველოს რესპუბლიკის სამოქალაქო თავდაცვის შტაბს გადაუხადა საიჯარო გადასახადი სრული ოდენობით - 28 000 მან. (ს.ფ. 332). საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 2012 წლის №06/15101 გადაწყვეტილებით, შპს ,,...ის“ დირექტორს, მისი 10.05.2012წ. №19611/09 განცხადების პასუხად ეცნობა, რომ საქართველოს რესპუბლიკის სამოქალაქო თავდაცვის შტაბსა და ...ა „...ს“ შორის 01.06.1991წ. გაფორმებულ იჯარის ხელშეკრულებას გასული აქვს მოქმედების ვადა. ...ა „...ს“ გამოსყიდვის უფლების რეალიზაციის მოთხოვნით საქართველოს ქონების მართვის სამინისტროსათვის უნდა მიემართა 1996 წლამდე, ,,სახელმწიფო ქონების იჯარით გაცემის წესის თაობაზე დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს პარლამენტის 20.09.1994წ. №555 დადგენილების მოქმედების პერიოდში. სამინისტრომ მიუთითა, რომ აღნიშნულის გამო ის მოკლებულია შესაძლებლობას დააკმაყოფილოს შპს „...ის“ დირექტორის მოთხოვნა. სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 31.05.2013წ. №4/14544 აქტით შპს „...ის“ დირექტორის მოთხოვნა ქ. თბილისში, ...ის მე-3 შესახვევი №2-ში მდებარე ფართზე საკუთრების უფლების მინიჭების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა იმ საფუძვლებით, რომ სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს არქივში არ იძებნება საქართველოს რესპუბლიკის სამოქალაქო თავდაცვის შტაბსა და ...ა „...ს“ შორის 01.06.1991წ. გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულება და მასთან დაკავშირებული დოკუმენტები. ...ა „...ის“ მიერ 1991 წელს თანხის სრულად გადახდის შემთხვევაში, მას სწორედ ამ პერიოდიდან წარმოეშვა მეიჯარისაგან მოქმედების განხორციელების მოთხოვნის უფლება, რაც არ ყოფილა გამოყენებული საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ ხანდაზმულობის ვადაში, შესაბამისად სააგენტომ მიიჩნია, რომ მოთხოვნა ამ ეტაპზე არის ხანდაზმული. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ არც ერთი ზემოაღნიშნული აქტი, რომელიც თავისი ბუნებით ცალსახად წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, შპს ,,...ს“ სადავოდ არ გაუხდია. შპს „...ს“ სადავოდ არ გაუხდია ასევე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 24.03.2009წ. №... გადაწყვეტილება, რომლითაც საწარმოს დირექტორს უარი ეთქვა მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ ...ის ქ. მე-3 შესახვევი, №2-ში განთავსებული უძრავი ნივთის რეგისტრაციაზე. უარის თქმის საფუძვლად მითითებულია ის გარემოება, რომ განმცხადებელს არ უდასტურდება უძრავი ნივთის მართლზომიერად ფლობის უფლება. რეგისტრაციის მოთხოვნის ერთადერთ საფუძველს ქმნის საქართველოს რესპუბლიკის სამოქალაქო თავდაცვის შტაბსა და ...ა „...ის“ გენერალურ დირექტორს გ. ბ-ს შორის გაფორმებული ხელშეკრულება №3 და 10.09.1992წ. №40 საგადასახადო დავალება, რომლითაც დასტურდება, რომ ...ა „...მა“ საქართველოს რესპუბლიკის სამოქალაქო თავდაცვის შტაბს გადაუხადა საიჯარო გადასახადი სრული ოდენობით. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობის არსებობა და თანხის გადახდის ფაქტი არ ქმნის იმ გარემოების მტკიცების საკმარის საფუძველს, რომ ხელშემკვრელმა მხარემ უძრავ ნივთზე მოიპოვა საკუთრება. იჯარა-გამოსყიდვის ხელშეკრულება თავისი იურიდიული ბუნებით წარმოადგენს ნასყიდობის ხელშეკრულებას, შესაბამისად, საიჯარო გადასახადის სრული ოდენობით გადახდა არ ქმნის საკუთრების უფლების წარმოშობის ავტომატურ საფუძველს, რამეთუ უფლების მოპოვება ჯერ კიდევ არ ნიშნავს ამ უფლების რეალიზებას, საკუთრების უფლების წარმოშობისათვის საჭიროა უფლებადამდგენი დოკუმენტის არსებობა და მისი რეგისტრაცია კანონით დადგენილი წესით. სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 131-ე მუხლი ადგენდა, რომ თუ ნივთის გასხვისების ხელშეკრულება რეგისტრაციას მოითხოვს, საკუთრების უფლება წარმოიშობა რეგისტრაციის მომენტიდან. საქმეში არ იძებნება მტკიცებულებები, რომლითაც დადასტურდება, რომ მოთხოვნილი უძრავი ნივთი რომელიმე ეტაპზე ტექნიკური აღრიცხვის ბიუროში რეგისტრირებული იყო ...ა „...ზე“. დადგენილია, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, ასევე ტექნიკური აღრიცხვის არქივში, უძრავი ნივთის აღრიცხვის ან რეგისტრაციის შესახებ მტკიცებულებები არ იძებნება. საწარმოზე გაცემული არ არის საკუთრების უფლების მოწმობა. ...ა „...ს“ სადავო უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება კანონით დადგენილი წესით მოპოვებული არ ჰქონდა და ქონება სახელმწიფოს საკუთრებად რეგისტრაციამდე წარმოადგენდა დაურეგისტრირებელ სახელმწიფო ქონებას, არ არსებობდა სამართლებრივი წინააღმდეგობა, რაც გამორიცხავდა უძრავი ნივთის სახელმწიფოს სახელზე აღრიცხვის შესაძლებლობას. საქმეში წარმოდგენილი არ არის სამართლებრივი აქტი, რომელიც წარმოშობს უფლების რეგისტრაციის საფუძველს, შესაბამისად, აპელანტის მოთხოვნა იმის თაობაზე, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ უძრავი ნივთი აღრიცხოს საწარმოს სახელზე, ეწინააღმდეგება „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონისა და სზაკ-ის მე-5 მუხლის მოთხოვნებს, რომელიც გამორიცხავს ადმინისტრაციული ორგანოს უფლებას კანონმდებლობის მოთხოვნების საწინააღმდეგოდ განახორციელოს რაიმე მოქმედება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 30.11.2018წ. განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა შპს ,,...ის“ მიერ.

კასატორმა აღნიშნა, რომ 01.06.1991წ. საქართველოს რესპუბლიკის სამოქალაქო თავდაცვის შტაბსა და ...ა „...ს“ შორის დაიდო იჯარის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით. მხარეებს შორის დადებული ხელშეკრულების თანახმად ხელშეკრულება მოქმედებდა 1996 წლის 1 ივნისამდე, ამასთან, მოიჯარეს უფლება ჰქონდა 1996 წლის 1 ივნისამდე ნებისმიერ დროს გამოესყიდა იჯარით აღებული ქონება და გამხდარიყო მისი მესაკუთრე. მოიჯარემ 10.09.1992წ. სრულად გადაიხადა საიჯარო ქირა, გამოისყიდა იჯარით აღებული ქონება და ხელშეკრულების თანახმად გახდა ქონების მესაკუთრე. „სახელმწიფო ქონების იჯარით გაცემის წესის თაობაზე დებულების დამტკიცების შესახებ“ 20.09.1994წ. საქართველოს პარლამენტის დადგენილების მე-2 მუხლის თანახმად „იჯარის შესახებ“ კანონის სამოქმედოდ შემოღებამდე გაფორმებული ქონების ყოველგვარი საიჯარო ხელშეკრულება ჩაითვალა კანონიერად. ამავე დადგენილების მე-3 მუხლის მიხედვით „იჯარის შესახებ“ კანონის ამოქმედებამდე ქონების გამოსყიდვის უფლებით დადებულ ყველა კანონიერ საიჯარო ხელშეკრულებას გადააფორმებდა სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრო ან მისი ტერიტორიული ორგანო, რომელიც გახდებოდა მეიჯარის უფლება-მოვალეობათა უფლებამონაცვლე. დებულების 10.2 მუხლის თანახმად გამოსყიდვის შემდეგ მოიჯარე გამოსყიდვის ფაქტის დადასტურებისა და საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის გაცემის შესახებ განცხადებით მიმართავდა სახელმწიფო ქონების მართვის ორგანოს. კასატორმა მიუთითა, რომ სახელმწიფო ქონების იჯარით გაცემის წესის თაობაზე დებულება ვრცელდება „იჯარის შესახებ“ კანონის ამოქმედებამდე - 1994 წლის 24 მაისამდე დადებულ საიჯარო ხელშეკრულებებზე, რომელთა მოქმედების ვადა 1994 წლის 24 მაისისათვის არ არის გასული, ასევე 1994 წლის მაისის შემდეგ დადებულ საიჯარო ხელშეკრულებებზე. მოცემულ შემთხვევაში ...ა „...მა“ საიჯარო ქონება გამოისყიდა 10.09.1992წ., შესაბამისად, მხარეებს შორის იჯარა-გამოსყიდვის ხელშეკრულება შეწყდა. ...ა „...მა“ საკუთრების უფლება შეიძინა 10.09.1992წ.. აღნიშნული პირობის შესრულების საფუძველზე იურიდიულ პირს მიეცა უძრავი ქონების რეგისტრაციის უფლება, შესაბამისად, შპს „...ს“ აღარ გააჩნდა ვალდებულება მიემართა სამინისტროსათვის და მიეღო ქონების გამოსყიდვის დამადასტურებელი ხელშეკრულება. ხელშეკრულება, რომლის პირობების შესრულებაც დასტურდება, თავად წარმოადგენს უფლების დამდგენ დოკუმენტს, ხოლო რაც შეეხება ხანდაზმულობის საკითხს, საკუთრების უფლების რეგისტრაციაზე ხანდაზმულობა არ ვრცელდება (სუსგ №ას-662-629-2013).

კასატორმა აღნიშნა, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დასტურდება გარკვეული სამშენებლო საქმიანობის განხორციელება, რის შედეგადაც სრულად შეიცვალა მანამდე არსებული ნაგებობის კონტურები. აღნიშნული ნაგებობა არ არის დატანილი საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე. სადავო შენობა-ნაგებობაზე საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრომ წარადგინა, ხოლო საჯარო რეესტრმა დაარეგისტრირა არასწორი მონაცემები. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსაუხრის 23.03.2009წ. ͏№... გადაწყვეტილების, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 2012წ. ͏№006/15101 გადაწყვეტილების და სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 31.05.2013წ. აქტის გასაჩივრების უფლების გამოუყენებლობა არ შეიძლება განიმარტოს მხარის საწინააღმდეგოდ, ვინაიდან აღნიშნული დოკუმენტები კიდევ ერთხელ ადასტურებენ ამ ორგანოების საქმისადმი არაკომპეტენტურ დამოკიდებულებას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „...ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საქმის მასალებში დაცული საქართველოს რესპუბლიკის სამოქალაქო თავდაცვის შტაბს და ...ა „...ს“ შორის 01.06.1991წ. ხელშეკრულების თანახმად სამოქალაქო თავდაცვის შტაბმა აიღო ვალდებულება იჯარით გადასცეს ...ა „...ს“ ქ. თბილისში, ...ის III შეს. №2-ში მდებარე ავტოფარეხის ტერიტორიაზე ღია გადახურული ფარდული 1000კვ.მ. ღია მოედნით 1500 კვ.მ., მისი შემდგომ შესყიდვის უფლებით. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 1991 წლის 1 ივნისიდან 5 წლის ვადით, 1996წ. 1 ივნისამდე. საიჯარო ქირის ოდენობად ყოველ კალენდარულ თვეზე განისაზღვარა 300 მან., ხოლო სრულმა ოდენობამ შეადგინა 28 000 მან.. საიჯარო გადასახადის სრულად გადახდის შემთხვევაში იჯარით აღებული ქონების მესაკუთრე გახდებოდა მოიჯარე. მოიჯარეს უფლება ჰქონდა ხელშეკრულების ვადის გასვლამდე გადაეხადა სრული საიჯარო გადასახადი. 10.09.1992წ. №40 საგადახდო დავალების თანახმად ...მა საქართველოს რესპუბლიკის სამოქალაქო თავდაცვის შტაბს გადაუხადა 28 000 მან.. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საჯარო რეესტრის ჩამოყალიბებამდე უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების აღრიცხვას ახორციელებდნენ ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროები (სკ-ის 1514-ე-1515-ე მუხ.). სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 05.03.2008წ. წერილის თანახმად ტექნიკური აღრიცხვის არქივის მონაცემებით ...ის ქ. III შეს. №2-ში მდებარე უძრავი ნივთი აღრიცხული არ არის. სსრკ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 131-ე მუხლი განსაზღვრავდა ხელშეკრულებით შეძენილ ქონებაზე შემძენის საკუთრების უფლების წარმოშობის მომენტს. ამ ნორმის დანაწესიდან გამომდინარე თუ ნივთის გასხვისების ხელშეკრულება რეგისტრაციას მოითხოვდა, საკუთრების უფლება წარმოიშობოდა რეგისტრაციის მომენტიდან. ამდენად, უსაფუძვლოა კასატორის მითითება, რომ ...ა „...მა“ 10.09.1992წ. საიჯარო გადასახადის გადახდით გახდა სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრე, ვინაიდან როგორც ტექნიკური აღრიცხვის არქივის, ასევე საჯარო რეესტრის მონაცემებით მოსარჩელის საკუთრების უფლების აღრიცხვის/რეგისტრაციის ფაქტი არ დასტურდება.

საქმის მასალებში დაცულია საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 11.07.2012წ. №06/15101 წერილი და სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 31.05.2013წ. №4/14544 აქტი. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 11.07.2012წ. №06/15101 წერილის თანახმად სამოქალაქო თავდაცვის შტაბსა და ...ა „...ს“ შორის 01.06.1991წ. გაფორმებულ იჯარის ხელშეკრულებას გასული აქვს მოქმედების ვადა. 30.05.1997წ. №743 კანონით „სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ“ გაუქმდა სახელმწიფო ქონების იჯარით გაცემის წესის თაობაზე დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს პარლამენტის 20.09.1994წ. დადგენილება. ...ა „...ს“ გამოსყიდვის უფლების რეალიზაციის მოთხოვნით საქართველოს ქონების მართვის სამინისტროსათვის უნდა მიემართა 1996 წლამდე, ხელშეკრულებისა და საქართველოს პარლამენტის 20.09.1994წ. დადგენილების მოქმედების პერიოდში. სამინისტრო აღნიშნულ წერილში მიუთითებს, რომ ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სამინისტრო მოკლებულია შესაძლებლობას დააკმაყოფილოს განცხადებაში დასმული საკითხი. სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს 31.05.2013წ. №4/14544 აქტით სააგენტომ განიხილა 21.12.2012წ. და 11.04.2013წ. წერილები ქ. თბილისში, ...ის III შეს. №2-ში მდებარე ფართზე საკუთრების უფლების თაობაზე. აღნიშნულ აქტში მითითებულია, რომ მოთხოვნის ხანდაზმულობის გათვალისწინებით სააგენტო მოკლებულია შესაძლებლობას განიხილოს წერილებში დასმული საკითხი, ვინაიდან ...ა „...ს“ მეიჯარისაგან მოქმედების განხორციელების (01.06.1996წ. იჯარა-გამოსყიდვის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქონების გამოსყიდვის დადასტურება) მოთხოვნის უფლება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ ხანდაზმულობის ვადაში არ გამოუყენებია. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ დავის საგანს არ წარმოადგენს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს და სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს აქტები, რომლითაც კასატორს უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, კერძოდ, უძრავი ნივთის საკუთრებაში გადაცემაზე, ასევე დავის საგანს არ შეადგენს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 24.03.2009წ. გადაწყვეტილება სარეგისტრაციო წარმოებაზე უარის თქმის შესახებ, რომლითაც შპს „...ის“ დირექტორს უარი ეთქვა მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციაზე იმ საფუძვლით, რომ წარდგენილი დოკუმენტაციით, თანდართულ აზომვით ნახაზზე მოცემულ მიწის ნაკვეთზე, დაინტერესებული პირის მართლზომიერი ფლობის (სარგებლობის) უფლება არ დადასტურდა.

კასატორი მიუთითებს, რომ საწარმომ თანხის გადახდის გზით საკუთრების უფლება შეიძინა 10.09.1992წ. და მასზე არ შეიძლება გავრცელდეს „სახელმწიფო ქონების იჯარით გაცემის წესის თაობაზე დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს პარლამენტის 20.09.1994წ. დადგენილება, რომელიც გამოსყიდვის ფაქტის დადასტურებისა და საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის გაცემის შესახებ სახელმწიფო ქონების მართვის ორგანოსათვის მიმართვის ვალდებულებას ადგენს ამ დადგენილების ამოქმედების მომენტისათვის არსებულ ურთიერთობებზე. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას იმის შესახებ, რომ საიჯარო გადასახადის სრული ოდენობით გადახდა არ ქმნის საკუთრების უფლების წარმოშობის ავტომატურ საფუძველს. უფლების მოპოვება ჯერ კიდევ არ ნიშნავს ამ უფლების რეალიზებას, საკუთრების უფლების წარმოშობისათვის საჭიროა უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის არსებობა და მისი რეგისტრაცია კანონით დადგენილი წესით, შესაბამისად, დგინდება, რომ „სახელმწიფო ქონების იჯარით გაცემის წესის თაობაზე დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს პარლამენტის 20.09.1994წ. დადგენილების მიღების დროისათვის შპს „...ს“ არ ჰქონდა რეალიზებული/მოპოვებული უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლება. იჯარის ხელშეკრულების არსებობა და საიჯარო გადასახადის სრულად გადახდის ფაქტი არ ქმნის მოიჯარის მიერ უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მოპოვების თაობაზე გარემოების მტკიცების საკმარის საფუძველს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის „პრივატიზაციის პროცესის უზრუნველყოფის ზოგიერთი ღონისძიებების შესახებ“ 05.03.1992წ. №268 დადგენილებაზე, რომლის თანახმად საქართველოს რესპუბლიკის სამინისტროებს, კომიტეტებს, დეპარტამენტებს, საწარმოებს, ორგანიზაციებს, დაწესებულებებს ყველა სახის სახელმწიფო (მათ შორის ყოფილი სსრკ შეიარაღებული ძალების) ქონების გასხვისებისა ან იჯარით გადაცემა გამოსყიდვის უფლებით უნდა განეხორციელებინათ მხოლოდ საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო ქონების მართვის კომიტეტის ნებართვის საფუძველზე. საქართველოს რესპუბლიკის სამინისტროებს და უწყებებს ერთი თვის ვადაში უნდა წარედგინათ საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო ქონების მართვის კომიტეტისათვის იჯარით ან სხვა ფორმით მთლიანად ან ნაწილობრივ გადაცემული და გასხვისებული სახელმწიფო ქონების სრული ნუსხა. „საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ტერიტორიული ორგანოებისათვის იჯარით გაცემული ქონების გამოსყიდვის კანონიერების შესწავლის უფლების დელეგირების შესახებ“ სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს 27.09.1993წ. №197 ბრძანებით დაწესდა, რომ იჯარით (გამოსყიდვის უფლებით) გადაცემული ქონების გამოსყიდვის კანონიერებას სწავლობდნენ სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ტერიტორიული ორგანოები იჯარით გადაცემული ქონების ადგილმდებარეობის მიხედვით. სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ტერიტორიულ ორგანოებს დადებითი დასკვნის შემთხვევაში საკითხი უნდა წარედგინათ სამინისტროს კოლეგიაზე დასამტკიცებლად. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ იჯარით აღებული უძრავი ნივთის გამოსყიდვისათვის საკმარისი არ იყო მხოლოდ მხარეთა შორის გაფორმებული იჯარის (გამოსყიდვის უფლებით) ხელშეკრულება და საიჯარო გადასახადის სრულად გადახდა, სავალდებულო იყო სახელმწიფო ქონების მართვის სახელმწიფო კომიტეტის მიერ შესაბამისი საკითხის განხილვა. აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებაზე მიუთითებს საქმის მასალებში დაცული სახელმწიფო ქონების მართვის სახელმწიფო კომიტეტის 21.07.1992წ. №327-01 წერილიც (ტ.1, ს.ფ. 15-16). აღნიშნული წერილის თანახმად კომიტეტმა შპს „...ის“ №21 წერილის საფუძველზე განიხილა საკითხი ...ა „...ის“ მიერ იჯარა-გამოსყიდვის უფლებით აღებული საქართველოს რესპუბლიკის სამოქალაქო თავდაცვის შტაბის მანქანების ფარეხის 1000 კვ.მ. ფართის მქონე ღია ფარდულის შესყიდვის თაობაზე. საკითხის შესწავლის შედეგად გაირკვა, რომ 1991წ. ...ა „...სა“ და საქართველოს რესპუბლიკის სამოქალაქო თავდაცვის შტაბის ხელმძღვანელობას შორის დაიდო საიჯარო ხელშეკრულება, რომლითაც ...ა „...მა“ სამოქალაქო თავდაცვის შტაბის მანქანების ფარეხის 1000 კვ.მ. ფართის მქონე ღია ფარდული აიღო იჯარით გამოსყიდვის უფლებით. ხელშეკრულების მოქმედების ვადად განისაზღვრა ხუთი წელი. ხელშეკრულების 3.2 პუნქტის თანახმად საიჯარო გადასახადის სრულად გადახდის შემთხვევაში ქონების მესაკუთრე გახდებოდა ...ა „...ი“. კომიტეტის მიერ საკითხის განხილვის დროისათვის მოიჯარეს გადახდილი ჰქონდა წლინახევრის გადასახადი. შემდგომი მუშაობის უკეთ წარმოებისათვის ფირმა „...ი“ ნებართვას ითხოვდა აღნიშნული ღია ფარდულის შესყიდვაზე. კომიტეტმა მიუთითა, რომ ...ა „...სა“ და საქართველოს რესპუბლიკის სამოქალაქო თავდაცვის შტაბს შორის 1991წ. გაფორმებული ხელშეკრულება ძალაშია, მისი ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობს და გამოსყიდვა უნდა განხორციელებულიყო მასში მოცემული პირობების შესაბამისად. საკასაციო პალატა მიუთითებს „სსრ კავშირში არენდისა და საარენდო ურთიერთობის შესახებ“ სსრ კავშირის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმის 07.04.1989წ. ბრძანებულებაზე, რომლის თანახმად არენდით აღებული ქონება, გარდა ობიექტებისა, რომლებიც მხოლოდ სახელმწიფო საკუთრებას წარმოადგენდა, ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ გადადიოდა მოარენდის საკუთრებაში იმ პირობით, რომ ამ ქონების ღირებულება მთლიანად დაიფარებოდა გადახდილი საარენდო საფასურით. „სახელმწიფო ქონების იჯარით გაცემის წესის თაობაზე დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს პარლამენტის 20.09.1994წ. №555 დადგენილების მე-2 პუნქტი ადგენდა, რომ „იჯარის შესახებ“ კანონის სამოქმედოდ შემოღებამდე ქონების ყოველგვარი საიჯარო ხელშეკრულება ჩაითვლებოდა კანონიერად „სსრ კავშირში არენდისა და საარენდო ურთიერთობის შესახებ“ სსრ კავშირის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმის 07.04.1989წ. ბრძანებულებასთან შესაბამისობის შემთხვევაში. ამავე დადგენილების მე-3 პუნქტის თანახმად „იჯარის შესახებ“ კანონის ამოქმედებამდე ქონების გამოსყიდვის უფლებით დადებულ ყველა კანონიერ საიჯარო ხელშეკრულებას გადააფორმებდა სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრო ან მისი ტერიტორიული ორგანო, რომელიც გახდებოდა მეიჯარის უფლება-მოვალეობათა უფლებამონაცვლე. აღნიშნული ნორმები კიდევ ერთხელ მიუთითებენ იჯარით აღებული ქონების გამოსყიდვის შემთხვევაში ამ საკითხის სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს (მისი ტერიტორიული ორგანოების) მიერ განხილვის აუცილებლობაზე. ამდენად, მითითებული ნორმატიული მოწესრიგებისა და საქმის მასალებში დაცული დოკუმენტაციის შესაბამისად საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ...ა „...ს“ სადავო უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება კანონით დადგენილი წესით მოპოვებული არ ჰქონდა და ქონება სახელმწიფოს საკუთრებად რეგისტრაციამდე წარმოადგენდა დაურეგისტრირებელ სახელმწიფო ქონებას, შესაბამისად არ არსებობდა უძრავ ნივთზე სახელმწიფოს სახელზე საკუთრების უფლების აღრიცხვის გამომრიცხავი გარემოებები, მართებულია ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მითითება, რომ საქმეში წარმოდგენილი არ არის სამართლებრივი აქტი, რომელიც სადავო უძრავ ნივთზე მოსარჩელის უფლების რეგისტრაციის საფუძველს წარმოშობს.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც შპს ,,...ის“ საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს ,,...ის“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 30.11.2018წ. განჩინება;

3. ზ. ჯ-ეს (პირადი №...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 04.02.2019წ. №0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70%, - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

გ. გოგიაშვილი