ბს-439(3კ-19) 20 ოქტომბერი, 2021წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გიორგი გოგიაშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა დ. ს-ის და გ. ს-ის (პირადი №...) საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 25.12.2018წ. განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

დ. ს-ემ 03.07.2017წ. სარჩელით მიმართა ხაშურის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხეების საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს შიდა ქართლის რეგიონული ოფისის, გ. ს-ის (პირადი №...) და გ. ს-ის (პირადი №...) მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ქარელის რაიონში, სოფ. ...ში მდებარე 1377 კვ.მ. მიწის ნაკვეთსა და მასზე განლაგებულ შენობა-ნაგებობებზე გ. ს-ის (პირადი №...) აღრიცხვის თაობაზე ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს 1990წ. სააღრიცხვო ბარათის ჩანაწერის, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქარელის სარეგისტრაციო სამსახურის რეგისტრაციის შესახებ 20.12.2012წ. გადაწყვეტილების, 14.07.2016წ. ჩუქების ხელშეკრულების და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს შიდა ქართლის რეგიონული ოფისის რეგისტრაციის შესახებ 19.07.2016წ. გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.

ხაშურის რაიონული სასამართლოს 25.09.2017წ. განჩინებით საქმიდან ცალკე წარმოებად გამოიყო დ. ს-ის მოთხოვნა გ. ს-ის (პირადი №...) და გ. ს-ის (პირადი №...) მიმართ 14.07.2016წ. ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში და დადგინდა ამ ნაწილში საქმის სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განხილვა.

ხაშურის რაიონული სასამართლოს 20.10.2017წ. გადაწყვეტილებით დ. ს-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, 1/4 ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი ქარელის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს 1990წ. სააღრიცხვო ჩანაწერი, რომლითაც გ. ს-ის სახელზე დარეგისტრირდა ქარელის რაიონის სოფ. ...ში მდებარე 1377 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობა, ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქარელის სარეგისტრაციო სამსახურის 20.12.2012წ. №... გადაწყვეტილება გ. ს-ის (პირადი №...) საკუთრების უფლების რეგიტრაციის შესახებ 1/4 ნაწილში, დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრიდა დ. ს-ის, გ. ს-ის (პირადი №...) და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ, დ. ს-ემ ასევე მოითხოვა ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში საქმის ცალკე წარმოებად გამოყოფის შესახებ ხაშურის რაიონული სასამართლოს 25.09.2017წ. განჩინების გაუქმება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 25.12.2018წ. განჩინებით დ. ს-ის, გ. ს-ის და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ხაშურის რაიონული სასამართლოს 25.09.2017წ. განჩინება და 20.10.2017წ. გადაწყვეტილება. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ სადავო უძრავი ქონება წარმოადგენდა დ. ს-ის და გ. ს-ის მშობლების ლ. ს-ის და თ. ს-ის თანასაკუთრებას. საარქივო ცნობების მიხედვით, 1973 წლიდან მხოლოდ ისინი იყვნენ კომლის წევრები და შესაბამისად ქონების მესაკუთრეები. ლ. ს-ის და თ. ს-ის კუთვნილი ქონება გ. ს-ის სახელზე ტექბიუროში აღსაღრიცხავად აუცილებელი იყო რაიმე სამართლებრივი დოკუმენტი (ჩუქების ხელშეკრულება, სამკვიდრო მოწმობა და ა. შ.), თუმცა ასეთი დოკუმენტი სააღრიცხვო მასალაში არ მოიპოვება. 1964 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 239-ე და 269-ე მუხლების თანახმად უძრავი ნივთის გასხვისებისათვის აუცილებელი იყო გარიგების სანოტარო წესით დამოწმება. ასეთი დამოწმების არარსებობას მხარეც ადასტურებს. საარქივო ცნობების მიხედვით, 1971 წლიდან ლ. ს-ის ოჯახი წარმოადგენდა მუშის ოჯახს, მისი წევრის გარდაცვალების შემდეგ სამკვიდრო უნდა გახსნილიყო საერთო წესით. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ქონება წარმოადგენდა ლ. ს-ის და თ. ს-ის თანასაკუთრებას თანაბარ წილად. საქმეზე წარმოდგენილი 05.12.2014წ. სამკვიდრო მოწმობის მიხედვით, ლ. ს-ის მემკვიდრეობა მიიღო გ. ს-ემ. სხვა პირის მიერ სამკვიდროს მიღების დამადასტურებელი დოკუმენტი საქმეში არ არის. 20.05.2017წ. სამკვიდრო მოწმობის მიხედვით, თ. ს-ის სამკვიდრო მიიღო დ. ს-ემ. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ თ. ს-ის სამკვიდრო მიღებული აქვს ასევე გ. ს-ესაც, რადგან 1990 წლიდან სადავო ქონება მის სახელზე იყო რეგისტრირებული, იგი ითვლებოდა მის მესაკუთრედ, ამდენად, უნდა ჩაითვალოს, რომ იგი დაუფლებული იყო თ. ს-ის სამკვიდრო ქონებას და მართავდა მას, როგორც საკუთარს, შესაბამისად, დ. ს-ის და გ. ს-ის წილი მათი დედის თ. ს-ის სამკვიდრო ქონებაში უნდა განისაზღვროს თანაბრად. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სადავო ქონებაში მოსარჩელისა და მოპასუხის წილი უნდა გაისაზღვროს შემდეგნაირად: გ. ს-ე - 3/4 ნაწილი (მამის წილი და დედის წილის ნახევარი) და დ. ს-ე - 1/4 ნაწილი (დედის წილის ნახევარი). აღნიშნულის გამო ტექბიუროს სააღრიცხვო ჩანაწერი ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი სადავო ქონების 1/4 ნაწილში. საჯარო რეესტრს ჰქონდა უფლებამოსილება და გააჩნდა ვალდებულება მოცემულ ქონებაზე უფლების მქონე სხვა პირების არსებობა გამოეკვლია, ადმინისტრაციული ორგანოებიდან გამოეთხოვა დოკუმენტები, ასევე სადავო ქონების ადგილზე დათვალიერებით დაედგინა მოცემულ ნაკვეთზე მდებარე სახლში დ. ს-ის ოჯახის ცხოვრების ფაქტი, დ. ს-ე უნდა ჩაება დაინტერესებულ პირად ადმინისტრაციულ წარმოებაში და საქმის სრულყოფილად გამოკვლევის შემდეგ მიეღო გადაწყვეტილება. ადმინისტრაციული წარმოების სრულყოფილად ჩატარების შემთხვევაში საჯარო რეესტრი მიიღებდა სხვაგვარ გადაწყვეტილებას და მთლიანი ქონება არ დარეგისტრირდებოდა გ. ს-ის საკუთრებად. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ გ. ს-ეს სკ-ის 167-ე მუხლის შესაბამისად არ მოუპოვებია მთლიან ქონებაზე ხანდაზმულობით საკუთრების უფლება. მხარეები სადავოდ არ ხდიან იმ გარემოებას, რომ 1991 წლიდან სადავო მიწაზე მდებარე საცხოვრებელ სახლში ცხოვრობდა მოსარჩელის დ. ს-ის ოჯახი. დ. ს-ე მიიჩნევს, რომ ეს ქონება მისი საკუთრება იყო და გ. ს-ის მიერ მათთვის ნივთის დროებით სარგებლობაში გადაცემის ფაქტი მტკიცებულებებით არ დასტურდება, მართალია გ. ს-ის სახელზე მთლიანი ქონება იყო რეგისტრირებული 15 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში, თუმცა იგი არ ფლობდა მას მთლიანად, როგორც საკუთარს. სადავო ქონებაზე გ. ს-ის შვილის გ. ს-ის (პ/ნ ...) საკუთრების უფლების რეგისტრაციის საფუძველია ხელშეკრულება, რომლითაც საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულმა მესაკუთრემ მას აჩუქა უძრავი ნივთი. სკ-ის 524-ე მუხლის თანახმად, ჩუქების ხელშეკრულება ნივთზე საკუთრების უფლების წარმომშობი სამართლებრივი აქტია. 14.07.2016წ. ჩუქების ხელშეკრულება ამჟამადაც ძალაშია, შესაბამისად, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 19.07.2016წ. გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობს. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ 1990 წლის სააღრიცხვო ჩანაწერი და ქარელის სარეგისტრაციო სამსახურის 20.12.2012წ. გადაწყვეტილება კანონს ეწინააღმდეგება ნაწილობრივ, არსებითად დარღვეულია მათი მომზადების და გამოცემის დადგენილი მოთხოვნები და ნაწილობრივ უნდა იქნეს ბათილად ცნობილი, ხოლო 19.07.2016წ. რეგისტრაცია კანონს არ ეწინააღმდეგება, რის გამოც მოსარჩელის მოთხოვნა ამ ნაწილში არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

ხაშურის რაიონული სასამართლოს 25.09.2017წ. განჩინების კანონიერებასთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დაუქვემდებარა ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობასთან დაკავშირებული დავა სამოქალაქო სამართალწარმოებას. ჩუქების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავა წარმოადგენს მოქალაქეებს შორის არსებულ დავას და იგი უნდა გადაწყდეს სამოქალაქო კანონმდებლობის შესაბამისად. ამ ნაწილში დავის სამოქალაქო სამართალწარმოებისათვის დაქვემდებარება წარმოადგენს კანონშესაბამის გადაწყვეტილებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 25.12.2018წ. განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს, დ. ს-ის და გ. ს-ის (პირადი №...) მიერ.

კასატორმა დ. ს-ემ აღნიშნა, რომ სასამართლო გასცდა სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს და იმსჯელა იმ საკითხზე, რაც განხილვის საგანი არ ყოფილა. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ლ. ს-ის და თ. ს-ის ოჯარი არ წარმოადგენდა სოფლის მეურნეობაში დასაქმებულ პირს, შესაბამისად, ლ. ს-ეს გააჩნდა ½ წილი, მისი გარდაცვალებით გაიხსნა სამკვიდრო, რომელიც სამკვიდრო მოწმობით მიიღო გ. ს-ემ. ქონების მეორე ნახევარი წარმოადგენდა თ. ს-ის საკუთრებას და მიუხედავად იმისა, რომ სამკვიდრო მოწმობით ამ უკანასკნელის სამკვიდრო ქონება სრულად მიიღო დ. ს-ემ, სასამართლომ მიიჩნია, რომ დედის მემკვიდრეობა მიიღო გ. ს-ემაც. კასატორმა მიუთითა, რომ სამკვიდრო მოწმობა სადავო არ არის. დადასტურებული გარემოებაა, რომ ლ. ს-ის და თ. ს-ის კუთვნილ მიწის ნაკვეთში ასევე განთავსებული იყო დ. ს-ის ოჯახის საცხოვრებელი სახლი, სადაც 70-იანი წლებიდან დღემდე ცხოვრობს ოჯახთან ერთად. ამ გარემოებიდან გამომდინარე დ. ს-ეც იყო დაუფლებული მამის სამკვიდრო ქონებას, თუმცა სასამართლომ მხოლოდ მის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობის რევიზია მოახდინა და აღნიშნულის მსგავსად გ. ს-ის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობა არ შეუფასებია. გ. ს-ის უფლება ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში აღრიცხულია უფლების დამდგენი დოკუმენტის გარეშე, გარდა ამისა, გ. ს-ე არ არის ლ. ს-ის კომლის წევრი და დამოუკიდებელ კომლადაც არ ფიქსირდება. ლ. ს-ის და თ. ს-ის ოჯახი იყო სოფლად მუდმივად მაცხოვრებელი და სოფლის მეურნეობაში დასაქმებული ოჯახი. კომლის უკანასკნელ წევრს წარმოადგენდა თ. ს-ე, რომლის მემკვიდრეობაც კანონით დადგენილი წესით მიიღო მოსარჩელემ. სამკვიდრო მოწმობა ძალაშია და მისი გადასინჯვა შესაბამისი მოთხოვნის არარსებობის პირობებში, დაუშვებელია. კასატორი ასევე მიიჩნევს, რომ 14.07.2016წ. ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში საქმის ცალკე წარმოებად გამოყოფა არასწორია, ვინაიდან ყველა მოთხოვნა განხილული უნდა იქნას ერთიანად და კომპლექსურად.

კასატორმა გ. ს-ემ (პირადი №...) აღნიშნა, რომ კანონიერ ძალაში შესული ხაშურის რაიონული სასამართლოს 23.12.2016წ. გადაწყვეტილებით, რომლითაც სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, დადგენილია საჯარო რეესტრის ეროვნული საგენტოს გადაწყვეტილების კანონიერება. საჯარო რეესტრის ჩანაწერების კანონიერებაზე იმავე საფუძვლითა და იმავე მხარეებს შორის დაიწყო მეორე ადმინისტრაციული დავა. სასამართლომ ერთი და იმავე საკითხზე, ერთსა და იმავე მხარეებს შორის დავაზე მიიღო განსხვავებული გადაწყვეტილება. კასატორმა მიუთითა, რომ აღნიშნული გარემოება წარმოადგენდა სსკ-ის 272-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძველს. კასატორმა აღნიშნა, რომ 1990წ. ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში ჩანაწერის განხოციელებისას, დედა - თ. ს-ე ჯერ კიდევ ცოცხალი იყო, შესაბამისად, გ. ს-ის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ნივთი სამკვიდრო ქონებას არ წარმოადგენდა. ამდენად, 20.05.2017წ. სამკვიდრო მოწმობა არ წარმოადგენს ისეთი სახის დოკუმენტს, რომელიც საჯარო რეესტრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის საფუძველი გახდება. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ დ. ს-ე ფაქტობრივად არ დაუფლებია უძრავ ქონებას, ვინაიდან 1973 წლიდან 1988 წლამდე მოსარჩელე იმყოფებოდა თავისუფლების აღკვეთის დაწესებულებაში, შემდეგ ცხოვრობდა ქ. თბილისში. გ. ს-ე ყოველთვის ფლობდა სადავო ქონებას, რაც დასტურდება ტექნიკური აღრიცხვის არქივის ჩანაწერებით. საქართველოს პრეზიდენტის 15.09.2007წ. №525 ბრძანებულებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის“ მიხედვით, ტექნიკური აღრიცხვის არქივის მონაცემები მიიჩნევა უფლების დამდგენ დოკუმენტად, შესაბამისად, სასამართლოს მითითება იმის შესახებ, რომ მარეგისტრირებელ ორგანოს დაინტერესებულ პირებად უნდა ჩაება დ. ს-ის ოჯახი, არ წარმოადგენდა ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას. კასატორმა მიუთითა, რომ უძრავი ქონება მის სახელზე იყო რეგისტრირებული და მისი ძმა საპყრობილიდან გათავისუფლების შემდეგ, 1991 წლიდან სარგებლობდა აღნიშნული უძრავი ქონებით. კასატორმა ძმას სარგებლობაში ქონება გადასცა, როგორც მისმა მესაკუთრემ, შესაბამისად, გაუგებარია სასამართლოს მითითება უძრავი ნივთის სარგებლობაში გადაცემის შესახებ მტკიცებულების არარსებობის და ხანდაზმულობით საკუთრების მოუპოვებლობის თაობაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 13.05.2019წ. განჩინებით თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 25.12.2018წ. განჩინებაზე სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი დატოვებულ იქნა განუხილველად

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დ. ს-ის და გ. ს-ის (პირადი №...) საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს (Hirvisaari v. Finland, §32) გადაწყვეტილებაზე და აღნიშნავს, რომ დასაბუთებული გადაწყვეტილების უფლება არ მოითხოვს მხარეების მიერ მითითებულ ყველა არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემას. აღნიშნული უფლება ზედა ინსტანციის სასამართლოებს საშუალებას აძლევს დაეთანხმონ ქვედა ინსტანციის სასამართლოს დასაბუთებას, საფუძვლების გამეორების გარეშე.

დაუსაბუთებელია კასატორის დ. ს-ის მოსაზრება გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მხოლოდ ნაწილობრივ ბათილად ცნობის უსაფუძვლობასთან დაკავშირებით და დანარჩენ ნაწილშიც სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლების არსებობის შესახებ. საქმეში დაცული მასალებით ქარელის რაიონის ...ის სასოფლო საჭოსა და საკრებულოს სოფ. ...ს 1983-1985 და 1986-1995 წლებით დათარიღებულ საკომლო წიგნიდან ამონაწერის თანახმად კომლის შემადგენლობაში ირიცხებიან: ლ. ს-ე, რომლის ჩანაწერის გასწვრივ მითითებულია, რომ გარდაიცვალა 1989წ. და თ. ს-ე. კომლს პირად საკუთრებაში ერიცხება 60 კვ.მ. საცხოვრებელი სახლი და 0,26 ჰა მიწის ნაკვეთი (ტ. 1, ს.ფ. 59). ტექნიკური აღრიცხვის არქივის მონაცემებით 1990 წლიდან ქარელში, სოფ. ...ში გ. ს-ის სახელზე აღრიცხულია 1377 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი და საცხოვრებელი სახლი (ტ. 1, ს.ფ. 73-74, 76). თ. ს-ე გარდაიცვალა 23.11.1993წ.. სადავო ფაქტობრივ გარემოებას არ წარმოადგენს ის გარემოება, რომ მითითებული პერიოდისათვის დ. ს-ე, მისი მშობლების - ლ. ს-ისა და თ. ს-ის კომლის წევრს არ წარმოადგენდა. 05.12.2014წ. სამკვიდრო მოწმობის თანახმად ანდერძისმიერი სამკვიდრო მოწმობით ნოტარიუსმა დაადასტურა, რომ გ. ს-ე არის ლ. ს-ის კანონისმიერი პირველი რიგის მემკვიდრე და საკუთრებაში მიიღო მთელი ქონება, სამკვიდრო ქონებაში შემავალი პასივები. ამავე სამკვიდრო მოწმობაში მითითებულია, რომ მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო ქონების მიღება დასტურდება 15.01.2013წ. ანდერძისმიერი სამკვიდრო მოწმობით. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქარელის სარეგისტრაციო სამსახურის 20.12.2012წ. რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილებით ქარელის რაიონში, სოფ. ...ში მდებარე სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 1377 კვ.მ. მიწის ნაკვეთსა და მასზე განლაგებულ ორ საცხოვრებელ და ორ დამხმარე შენობაზე დარეგისტრირდა გ. ს-ის (პირადი №...) საკუთრების უფლება. საჯარო რეესტრიდან ამონაწერში უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის შესაბამის გრაფაში მითითებულია, რომ ტექბიუროს არქივის მასალებით საცხოვრებელი სახლი და მიმდებარე მიწის ნაკვეთი აღრიცხულია 1990 წლიდან. ლ. ს-ისა და თ. ს-ის კომლი საკომლო წიგნიდან ჩანაწერებით (1971 წლიდან) არ წარმოადგენდა საკოლმეურნეო კომლს (ტ. 1, ს.ფ. 54-64). აღნიშნულის საწინააღმდეგო გარემოების დამადასტურებელი დოკუმენტი საქმის მასალებში წარმოდგენილი არ არის. თ. ს-ის სამკვიდრო მიღებული აქვს გ. ს-ესაც, ვინაიდან დასტურდება სადავო უძრავი ნივთის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში 1990 წლიდან აღრიცხვის ფაქტი, შესაბამისად, გ. ს-ე დაუფლებული იყო დედის - თ. ს-ის სამკვიდრო ქონებას. ამდენად, მითითებული გარემოებების გათვალისწინებით სახეზე იყო ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს 1990წ. სააღრიცხვო ჩანაწერისა და ქარელის სარეგისტრაციო სამსახურის 20.12.2012წ. გადაწყვეტილების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის საფუძველი. აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ საქმეში დაცული მასალებით 05.12.2014წ. სამკვიდრო მოწმობა ძალაშია და არ დასტურდება აღნიშნული სამკვიდრო მოწმობის გასაჩივრების ან/და გაუქმების ფაქტი.

ქარელის სარეგისტრაციო სამსახურის 19.07.2016წ. რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილებით სადავო უძრავ ნივთზე 14.07.2016წ. ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე დარეგისტრირდა გ. ს-ის (პირადი №...) საკუთრების უფლება. უსაფუძვლოა კასატორის დ. ს-ის მითითება ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში საქმის გამოყოფის შესახებ განჩინების უკანონობასთან დაკავშირებით. ასკ-ის 26-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სარჩელი უნდა წარედგინოს იმ სასამართლოს, რომელიც უფლებამოსილია განიხილოს და გადაწყვიტოს ადმინისტრაციული საქმე. სასარჩელო მოთხოვნა ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე არ არის დაკავშირებული ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განსახილველ დავის საგანთან, ასევე არ გამომდინარეობს ადმინისტრაციული კანონმდებლობიდან, შესაბამისად, დავა სამოქალაქო სამართალწარმოების წესითაა განსახილველი.

უსაფუძვლოა კასატორის გ. ს-ის მითითება სსკ-ის 272-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ საქმის წარმოების შეწყვეტის სამართლებრივ საფუძველზე. აღნიშნული ნორმის თანახმად სასამართლო, მხარეთა განცხადებით ან თავისი ინიციატივით, შეწყვეტს საქმის წარმოებას, თუ არსებობს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ან განჩინება, რომელიც გამოტანილია დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით. ამდენად, მითითებული საფუძვლით საქმის წარმოების შეწყვეტისათვის სავალდებულოა კუმულატიურად სამი პირობის არსებობა, კერძოდ, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ან განჩინება გამოტანილი უნდა იყოს: 1) იმავე მხარეებს შორის; 2) იმავე საგანზე და 3) იმავე საფუძვლით. ერთ-ერთის პირობის არარსებობის შემთხვევაში ამ საფუძვლით საქმის წარმოება არ შეწყდება და სასამართლომ საქმე უნდა განიხილოს. საქმის მასალებში დაცულია ხაშურის რაიონული სასამართლოს 23.12.2016წ. გადაწყვეტილება (ტ. 1, ს.ფ. 140-149). ამ გადაწყვეტილების მიხედვით მოსარჩელეებს წარმოადგენენ დ. ს-ე და ე. ს-ე, მოპასუხეს - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო, ამავე სააგენტოს შიდა ქართლის რეგიონული ოფისი და მესამე პირებს - გ. ს-ე (პირადი №...) და გ. ს-ე (პირადი №...). სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა გ. ს-ის (პირადი №...) საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ ქარელის სარეგისტრაციო სამსახურის 20.12.2012წ. გადაწყვეტილების, გ. ს-ის (პირადი №...) საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ შიდა ქართლის რეგიონული ოფისის 19.07.2016წ. გადაწყვეტილების და ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვაზე უარის თქმის შესახებ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 01.09.2016წ. გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა. გადაწყვეტილების აღწერილობითი ნაწილის შესაბამისად მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა იმ საფუძვლით, რომ გ. ს-ის საკუთრებად დარეგისტრირდა არა მხოლოდ მისი კუთვნილი, არამედ მის მიმდებარედ არსებული, დ. ს-ის მეუღლის - თ. ს-ის ოჯახის კუთვნილი მიწის ნაკვეთიც. თ. ს-ის (მოსარჩელის მეუღლე) კომლს ქარელის რაიონში, სოფ. ...ში გააჩნდა საცხოვრებელი სახლი. მოსარჩელის მოსაზრებით საჯარო რეესტრმა ამ გარემოებების გამოკვლევის გარეშე მიიღო გადაწყვეტილება მესამე პირების სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე დ. ს-ე გასაჩივრებული აქტების ბათილად ცნობას მოითხოვს არა იმ საფუძვლით, რომ სადავო უძრავი ნივთი შეადგენს მისი მეუღლის - თ. ს-ის სამკვიდრო ქონებას, არამედ იმ საფუძვლით, რომ სადავო უძრავი ქონება მოსარჩელემ მემკვიდრეობით მიიღო დედის - თ. ს-ისაგან. ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არ არის სსკ-ის 272-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ საქმის წარმოების შეწყვეტის ყველა სავალდებულო საფუძველი. მართალია, ხაშურის რაიონული სასამართლოს 23.12.2016წ. გადაწყვეტილება გამოტანილია დავაზე იმავე მხარეებს შორის და იმავე საგანზე, მაგრამ სხვა საფუძვლით.

საჯარო-სამართლებრივი უფლებამოსილების ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემით მოწესრიგებისას, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი ადმინისტრაციულ ორგანოს ავალდებულებს ადმინისტრაციული წარმოების საფუძველზე მის გამოცემას. ადმინისტრაციული წარმოების უმთავრესი პრინციპია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლით განსაზღვრულ გარემოებათა სრულყოფილი გამოკვლევა, ხოლო მიზანი - კანონიერი და დასაბუთებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლით განსაზღვრული კანონიერების პრინციპიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება არ აქვს კანონმდებლობის მოთხოვნების საწინააღმდეგოდ განახორციელოს რაიმე ქმედება. ,,საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის 3.6 მუხლის მიხედვით, მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომელი პასუხს არ აგებენ წარმოდგენილი სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის ნამდვილობაზე. ისინი პასუხისმგებელი არიან მხოლოდ რეგისტრირებული მონაცემებისა და მათთან დაცული სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტაციის ურთიერთშესაბამისობასა და უსაფრთხოებაზე. „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის მე-2 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დროისათვის მოქმედი რედაქციის თანახმად, მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწად განიხილებოდა ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივში აღრიცხული, 1994 წლამდე თვითნებურად დაკავებული მიწა. განსახილველ შემთხვევაში დგინდება, რომ ტექნიკური აღრიცხვის არქივის მონაცემებით 1990 წლიდან ქარელში, სოფ. ...ში გ. ს-ის სახელზე აღრიცხულია 1377 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი და საცხოვრებელი სახლი. ქვედა ინსტანციის მიერ დადგენილია ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ სადავო 1377 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე თავდაპირველად იდგა ერთი საცხოვრებელი სახლი, აშენებული 1960 წელს. 1991წ. ამავე ნაკვეთზე აშენდა სხვა საცხოვრებელი სახლი, რომელშიც მისი აშენებიდან ცხოვრობს დ. ს-ის ოჯახი. 20.05.2017წ. სამკვიდრო მოწმობით დ. ს-ემ, როგორც მამკვიდრებლის პირველი რიგის კანონისმიერმა მემკვიდრემ - შვილმა მიიღო 23.11.1993წ. გარდაცვლილი თ. ს-ის სამკვიდრო ქონება სრულად, ხოლო თ. ს-ე იყო კომლის წევრი. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ დაინტერესებული პირი არის ნებისმიერი ფიზიკური ან იურიდიული პირი, სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნი ან ადმინისტრაციული ორგანო, რომლის კანონიერ ინტერესზე პირდაპირ და უშუალო გავლენას ახდენს სააგენტოს გადაწყვეტილება ან ქმედება („საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის მე-2 მუხ. „ზ“ ქვპ.). ამდენად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო გაერკვია დაინტერესებული პირის ვინაობა, რომლის სამართლებრივი მდგომარეობა გაუარესდებოდა სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემით. აქტის კანონიერების აუცილებელ პირობას წარმოადგენს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოების გამოკვლევა და ადმინისტრაციულ წარმოებაში ყველა დაინტერესებული პირის ჩართვა, რაც მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხე მარეგისტრირებელი ორგანოს მიერ არ იქნა შესრულებული.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც დ. ს-ის და გ. ს-ის საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. დ. ს-ის და გ. ს-ის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 25.12.2018წ. განჩინება;

3. ზ. მ-ს (პირადი №...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 30.04.2019წ. №2 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70%, - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. გ. ს-ეს (პირადი №...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 13.03.2019წ. №0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70%, - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

გ. გოგიაშვილი