საქმე №ბს-170(3კ-19) 25 ნოემბერი, 2021წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გიორგი გოგიაშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა საქართველოში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის კომპანიის წარმომადგენლობის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 02.11.2018წ. განჩინებაზე

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის კომპანიის წარმომადგენლობამ საქართველოში 31.08.2016წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის მიმართ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 03.08.2016წ. №1-1443 ბრძანებისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 21.12.2015წ. №686 ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 26.01.2018წ. განჩინებით, სასკ-ის 16.1 მუხლის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა სსიპ მირზა ფათალი ახუნდოვის აზერბაიჯანული კულტურის მუზეუმი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 28.03.2018წ. გადაწყვეტილებით საქართველოში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის კომპანიის წარმომადგენლობის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 03.08.2016წ. №1-1443 ბრძანება, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 21.12.2015წ. №686 ბრძანება, სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლის, გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, კანონით დადგენილ ვადაში, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა საქართველოში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის კომპანიის წარმომადგენლობის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 02.11.2018წ. განჩინებით საქართველოში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის კომპანიის წარმომადგენლობის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 28.03.2018წ. გადაწყვეტილება. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის კომპანიასა და საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს შორის 06.08.2009წ. დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების შესაბამისად, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის კომპანიას პირობადებულ საკუთრებაში გადაეცა ქ. თბილისში, ...ის ქ. N...-ში მდებარე შენობის მე-2 სართულზე, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული 282.98 კვ.მ. არასაცხოვრებელი ფართი და მასზე წილობრივად დამაგრებული მიწის ნაკვეთი. ამავე ხელშეკრულებით კომპანიამ იკისრა გადაცემულ შენობაში მირზა ფათალი ახუნდოვის აზერბაიჯანული კულტურის მუზეუმის გახსნის და ფუნქციონირების, ხელშეკრულების გაფორმებიდან 2 წლის განმავლობაში, ქონების რეკონსტრუქციის მიზნით, არანაკლებ 400 000 ლარის ინვესტიციის განხორციელების ვალდებულება. კომპანიის დირექტორმა მ. მ-მა 02.09.2011წ. №07/111478-13 განცხადებით მიმართა სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს კომპანიის საკუთრებაში არსებული, ქ. თბილისში, ...ის ქ. N...-ში მდებარე ...ის ...-...ის სარეკონსტრუქციო-გამაგრებითი, სადრენაჟე სისტემის და მიწისქვეშა კომუნიკაციების მოწესრიგების სამუშაოების კორექტირებული არქიტექტურული პროექტის განხილვის, ნებართვისა და სანებართვო მოწმობის გაცემის მოთხოვნით. სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 16.09.2011წ. №01/2772 ბრძანებით მოწონებულ იქნა ქ. თბილისში, ...ის ქ. N...-ში თანასაკუთრების მიწის ნაკვეთზე მდებარე ...ის ...-...ის სარეკონსტრუქციო-გამაგრებითი, სადრენაჟე სისტემის და მიწისქვეშა კომუნიკაციების მოწესრიგების სამუშაოების კორექტირებული არქიტექტურული პროექტი, გაიცა უძრავ ძეგლზე სამუშაოების ნებართვა და №ნ/2916-1 სანებართვო მოწმობა, მშენებლობის ვადა განისაზღვრა 2011 წლის 19 სექტემბრიდან 2012 წლის 1 აპრილის ჩათვლით. ამავე ბრძანების მე-5 პუნქტის შესაბამისად, ნავთობის კომპანიას დაევალა, ბრძანების ძალაში შესვლიდან 2 თვის ვადაში, ქ. თბილისში, ...ის ქ. N...-ში თანასაკუთრების მიწის ნაკვეთზე მდებარე უძრავი ქონების თანამესაკუთრეთა შესახებ ცნობისა და ჩასატარებელ სამუშაოებზე მათი თანხმობის ან ამხანაგობის კრების ოქმის არქიტექტურის სამსახურში წარმოდგენა, მე-6 პუნქტით განცხადებელს დაევალა ამ ბრძანების ძალაში შესვლიდან 1 თვის ვადაში არქიტექტურის სამსახურში ფასადების დეტალური ნახაზების წარმოდგენა, ხოლო მე-7 პუნქტის შესაბამისად, ზემოაღნიშნული პირობების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, არქიტექტურის სამსახურს განესაზღვრა ამ ბრძანების ძალადაკარგულად გამოცხადების უფლება. სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 21.12.2015წ. №686 ბრძანებით, სზაკ-ის 61.2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ძალადაკარგულად გამოცხადდა სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 16.09.2011წ. №01/2772 ბრძანება და გაუქმდა მისი ძალაში შესვლიდან წარმოშობილი სამართლებრივი შედეგები.

პალატამ აღნიშნა, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადების დროს, კანონით გათვალისწინებული განსაკუთრებული წინაპირობების არსებობისას, ყურადღება უნდა მიექცეს აუცილებლობისა და პროპორციულობის პრინციპებს. აკრძალვის აუცილებლობა მაშინაა სახეზე, როდესაც ამ პირობის დაცვა აუცილებელი წინაპირობაა კონკრეტული უფლების განხორციელებისათვის, ხოლო ეს ღონისძიება პროპორციულია, თუ ადმინისტრაციული ორგანო მიზნის მისაღწევად, აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადებამდე, პირველ რიგში, მის ხელთ არსებულ სხვა, უფრო მსუბუქ საშუალებებს გამოიყენებს. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 16.09.2011წ. №01/2772 ბრძანებაში მითითებულ ვადაში კომპანიას არქიტექტურის სამსახურში არ წარუდგენია ჩასატარებელ სამუშაოებთან დაკავშირებით თანამესაკუთრეთა თანხმობა ან ამხანაგობის კრების ოქმი, აღნიშნული დოკუმენტაციის წარდგენა თავის მხრივ არც არქიტექტურის სამსახურს მოუთხოვია კომპანიისთვის 16.09.2011წ. №01/2772 ბრძანებით განსაზღვრულ ვადაში. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 21.12.2015წ. №686 ბრძანება მიღებულ იქნა სსიპ ქ. თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 16.09.2011წ. №01/2772 ბრძანების გამოცემიდან 4 წლის შემდეგ, მაშინ, როდესაც №01/2772 ბრძანების საფუძველზე მოსარჩელემ განახორციელა სარეკონსტრუქციო-გამაგრებითი, სადრენაჟე სისტემისა და მიწისქვეშა კომუნიკაციების სამუშაოები, გასწია 1 932 683,11 ლარის ოდენობის ხარჯი. ამ 4 წლის განმავლობაში ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გამოუყენებია მის ხელთ არსებული ყველა შესაძლებლობა №01/2772 ბრძანების ძალადაკარგულად გამოცხადების თავიდან ასარიდებლად. ადმინისტრაციულ ორგანოს შეეძლო მხარისათვის განესაზღვრა დამატებითი ვადა ნაკისრი ვალდებულების შესასრულებლად. პალატამ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება კანონიერ ნდობასთან დაკავშირებით და აღნიშნა, რომ მოსარჩელე კომპანიის მიერ იურიდიულად მნიშვნელოვანი მოქმედებების განხორციელება თავისთავად არ ქმნის მისი სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 16.09.2011წ. №01/2772 ბრძანების მიმართ კანონიერი ნდობის არსებობის საფუძველს, რამდენადაც აქტში მისი ძალადაკარგულად გამოცხადების შესაძლებლობის შესახებ მითითება სწორედ დაინტერესებული მხარის კანონიერი ნდობის წარმოშობის გამორიცხვის მიზანს ემსახურება. პალატის მითითებით, საკითხის ხელახალი განხილვისას ადმინისტრაციულმა ორგანომ ყურადღება უნდა გაამახვილოს იმ გარემოებაზე, რომ სზაკ-ის 61.6 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლით ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადების შემთხვევაში, ადმინისტრაციულ ორგანოს აქვს აქტის ძალაში შესვლიდან წარმოშობილი სამართლებრივი შედეგების გაუქმების შესაძლებლობა და არა ვალდებულება. აქტის ძალაში შესვლიდან წარმოშობილი სამართლებრივი შედეგების გაუქმება საჭიროებს სათანადო, დამაჯერებელ დასაბუთებას, რადგან სწორედ დასაბუთების შეფასების გზით შეუძლია სასამართლოს დისკრეციული უფლებამოსილების გამოყენების კანონშესაბამისობის შემოწმება. მოცემულ შემთხვევაში, დაუსაბუთებელია ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში მიღებული გადაწყვეტილების მართლზომიერება. პალატამ აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს შეფასებას საჭიროებს დღეის მდგომარეობით სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 16.09.2011წ. №01/2772 ბრძანების ძალადაკარგულად გამოცხადებისათვის გათვალისწინებული სამართლებრივი პირობების არსებობის საკითხი, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც საქმის მასალებით დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 24.01.2017წ. დაუსწრებელი გადაწყვეტილებით მოსარჩელე ნავთობის კომპანიას ნება დაერთო ქ. თბილისში, ...ის ქ. N...-ში მდებარე, მის საკუთრებაში არსებული ...ის ...-...ის სარეკონსტრუქციო-გამაგრებითი, სადრენაჟე სისტემის და მიწისქვეშა კომუნიკაციების მოსაწესრიგებელი სამუშაოების ამავე მისამართზე რეგისტრირებული თანამესაკუთრეების თანხმობის გარეშე განხორციელებაზე. გასათვალისწინებელია აგრეთვე, საქმეში დაცული დამოუკიდებელი ექსპერტი, აუდიტორი დ. რ-ის 31.01.2016წ. საექსპერტო დასკვნა, რომლის თანახმად, ქ. თბილისში, ...ის ქ. N...-ში მდებარე მოსარჩელე კომპანიის ქონება და სხვა თანამესაკუთრეთა საკუთრებაში რიცხული ქონებები ფაქტობრივად წარმოადგენენ დამოუკიდებელ, ურთიერთგამიჯნულ ობიექტებს, რომელთაც ერთმანეთთან, საერთო მიწის ფართობის გარდა, უშუალო შეხება არ გააჩნიათ. ამასთანავე, მოსარჩელის კუთვნილი ინდივიდუალური ქონების განვითარებას ზეგავლენა არ მოუხდენია ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებაზე, ამ ქონების გამოყენებაზე. სარეკონსტრუქციო-გამაგრებითი სამუშაოების ჩატარების შედეგად არ შელახულა თანამესაკუთრეთა ინტერესები, არ დგინდება რაიმე სახის ხელშეშლა. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა საქართველოში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის კომპანიის წარმომადგენლობის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის მიერ.

კასატორი ნავთობის კომპანიის მოსაზრებით, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, სასამართლო უფლებამოსილია, მხარის გადაუდებელი კანონიერი ინტერესის არსებობისას, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობასა და ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ადმინისტრაციული ორგანოსთვის ახალი აქტის გამოცემის დავალებაზე. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო აქტების კანონის დარღვევით გამოცემის პირობებში, მათ ბათილად ცნობაზე უფლებამოსილი იყო სასამართლო. სასამართლოს მიერ სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების პირობებში არსებობს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დაშვებული შეცდომების გამოსწორებისა და ისევ მოსარჩელისათვის საწინააღმდეგო გადაწყვეტილების მიღების შესაძლებლობა.

კასატორი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მოსაზრებით, საფუძველსაა მოკლებული ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ მოცემული დავის სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე გადაწყვეტა. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია აღნიშნავს, რომ დავის გადაუწყვეტლად სასამართლო აქტს ბათილად ცნობს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გადაწყვეტილების მიღებისას მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების არარსებობის შემთხვევაში. სასკ-ის 32.4 მუხლით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს მხოლოდ სამართალწარმოების ფარგლებში სადავო ფაქტობრივი გარემოებების დადგენისა და შეფასების შეუძლებლობისას. კასატორი თვლის, რომ სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სასკ-ის 32.4 მუხლი, ფაქტობრივი გარემოებები სამართლებრივად თავად უნდა შეეფასებინა და სადავო საკითხი არსებითად გადაეწყვიტა.

კასატორი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახური მიიჩნევს, რომ მისი საკასაციო საჩივრის განხილვა მნიშვნელოვანია ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის დასადგენად, ვინაიდან არ არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილი პრაქტიკა, თუ სად გადის ზღვარი აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადებასა და დისკრეციულ უფლებამოსილებას შორის. სამსახურის მითითებით, სადავო 16.09.2011წ. №01/2772 ბრძანების ძალადაკარგულად გამოცხადების საფუძველი ამავე ბრძანების მე-5 და მე-6 პუნქტებით გათვალისწინებული ვალდებულების შეუსრულებლობა გახდა. კასატორი აღნიშნავს, რომ დაინტერესებული პირის კანონიერი ნდობა სახეზეა მის მიერ აქტის საფუძველზე იურიდიული მნიშვნელობის მქონე მოქმედებების განხორციელებისას, რა დროსაც ადმინისტრაციული ორგანო ახდენს საჯარო და კერძო ინტერესების შეწონასწორებას და აფასებს კანონიერი ნდობის გამო, აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადების შემთხვევაში მხარისათვის მიყენებულ ზიანს. სზაკ-ის 61-ე მუხლი არ მოიცავს მსჯელობას კანონიერი ნდობის შესახებ, რადგან დაინტერესებულ პირს ვერ ექნება პირობადებული აქტის მიმართ კანონიერი ნდობა, თუ ის მითითებულ ვადაში არ შეასრულებს დაკისრებულ ვალდებულებას. კასატორი აღნიშნავს, რომ 21.12.2015წ. №686 ბრძანების გამოცემის პერიოდში სრულად იყო გამოკვლეული საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება, არქიტექტურის სამსახური მოკლებული იყო შესაძლებლობას მხედველობაში მიეღო თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 24.01.2017წ. დაუსწრებელი გადაწყვეტილება და ექსპერტი დ. რ-ის 31.01.2016წ. საექსპერტო დასკვნა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის კომპანიის წარმომადგენლობის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საქმის მასალების მიხედვით, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის კომპანიასა და საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს შორის 06.08.2009წ. დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების შესაბამისად, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის კომპანიას პირობადებულ საკუთრებაში გადაეცა ქ. თბილისში, ...ის ქ. N...-ში მდებარე შენობის მე-2 სართულზე, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული 282.98 კვ.მ. არასაცხოვრებელი ფართი და მასზე წილობრივად დამაგრებული მიწის ნაკვეთი. ამავე ხელშეკრულებით კომპანიამ იკისრა გადაცემულ შენობაში მირზა ფათალი ახუნდოვის აზერბაიჯანული კულტურის მუზეუმის გახსნისა და ფუნქციონირების, ხელშეკრულების გაფორმებიდან 2 წლის განმავლობაში, ქონების რეკონსტრუქციის მიზნით, არანაკლებ 400 000 ლარის ინვესტიციის განხორციელების ვალდებულება. კომპანიის დირექტორმა მ. მ-მა 02.09.2011წ. №07/111478-13 განცხადებით მიმართა სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს კომპანიის საკუთრებაში არსებული, ქ. თბილისში, ...ის ქ. N...-ში მდებარე ...ის ...-...ის სარეკონსტრუქციო-გამაგრებითი, სადრენაჟე სისტემის და მიწისქვეშა კომუნიკაციების მოწესრიგების სამუშაოების კორექტირებული არქიტექტურული პროექტის განხილვის, ნებართვისა და სანებართვო მოწმობის გაცემის მოთხოვნით. სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 16.09.2011წ. №01/2772 ბრძანებით მოწონებულ იქნა ქ. თბილისში, ...ის ქ. N...-ში თანასაკუთრების მიწის ნაკვეთზე მდებარე ...ის ...-...ის სარეკონსტრუქციო-გამაგრებითი, სადრენაჟე სისტემის და მიწისქვეშა კომუნიკაციების მოწესრიგების სამუშაოების კორექტირებული არქიტექტურული პროექტი, გაიცა უძრავ ძეგლზე სამუშაოების ნებართვა და №ნ/2916-1 სანებართვო მოწმობა, მშენებლობის ვადა განისაზღვრა 2011 წლის 19 სექტემბრიდან 2012 წლის 1 აპრილის ჩათვლით. ამავე ბრძანების მე-5 პუნქტის შესაბამისად, ნავთობის კომპანიას დაევალა, ბრძანების ძალაში შესვლიდან 2 თვის ვადაში, ქ. თბილისში, ...ის ქ. N...-ში თანასაკუთრების მიწის ნაკვეთზე მდებარე უძრავი ქონების თანამესაკუთრეთა შესახებ ცნობისა და ჩასატარებელ სამუშაოებზე მათი თანხმობის ან ამხანაგობის კრების ოქმის არქიტექტურის სამსახურში წარმოდგენა, მე-6 პუნქტით განმცხადებელს დაევალა ამ ბრძანების ძალაში შესვლიდან 1 თვის ვადაში არქიტექტურის სამსახურში ფასადების დეტალური ნახაზების წარმოდგენა, ხოლო მე-7 პუნქტის შესაბამისად, ზემოაღნიშნული პირობების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, არქიტექტურის სამსახურს განესაზღვრა ამ ბრძანების ძალადაკარგულად გამოცხადების უფლება. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 16.09.2011წ. №01/2772 ბრძანებაში მითითებულ ვადაში კომპანიას არქიტექტურის სამსახურში არ წარუდგენია ჩასატარებელ სამუშაოებთან დაკავშირებით თანამესაკუთრეთა თანხმობა ან ამხანაგობის კრების ოქმი. სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 21.12.2015წ. №686 ბრძანებით, სზაკ-ის 61.2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ძალადაკარგულად გამოცხადდა სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 16.09.2011წ. №01/2772 ბრძანება და გაუქმდა მისი ძალაში შესვლიდან წარმოშობილი სამართლებრივი შედეგები.

საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 2.1 მუხლის „ლ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, დისკრეციული უფლებამოსილება არის უფლებამოსილება, რომელიც ადმინისტრაციულ ორგანოს ან თანამდებობის პირს ანიჭებს თავისუფლებას კერძო და საჯარო ინტერესების დაცვის საფუძველზე კანონმდებლობის შესაბამისი რამდენიმე გადაწყვეტილებიდან შეარჩიოს ყველაზე მისაღები გადაწყვეტილება, ამავე კანონის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ადმინისტრაციულ ორგანოს რომელიმე საკითხის გადასაწყვეტად მინიჭებული აქვს დისკრეციული უფლებამოსილება, იგი ვალდებულია ეს უფლებამოსილება განახორციელოს კანონით დადგენილ ფარგლებში. იმავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია განახორციელოს დისკრეციული უფლებამოსილება მხოლოდ იმ მიზნით, რომლის მისაღწევადაც მინიჭებული აქვს ეს უფლებამოსილება, დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით გათვალისწინებულმა ზომებმა არ შეიძლება გამოიწვიოს პირის კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების დაუსაბუთებელი შეზღუდვა (7.2 მუხ.). სზაკ-ის 61.2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ადმინისტრაციული აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადების საფუძველი შესაძლოა გახდეს დაინტერესებული მხარის მიერ ადმინისტრაციული აქტით დადგენილი ვალდებულების შეუსრულებლობა. პირობა, რომლის შეუსრულებლობამაც შესაძლოა აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადება გამოიწვიოს, უნდა იყოს აუცილებელი წინაპირობა კონკრეტული უფლების განხორციელებისთვის, ამასთანავე, ამ პირობის შეუსრულებლობისას, აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადება მხოლოდ მაშინაა პროპორციული, თუ ადმინისტრაციული ორგანო, აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადებამდე, პირველ რიგში, მის ხელთ არსებულ სხვა უფრო მსუბუქ საშუალებებს გამოიყენებს. ამდენად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადების პირობებში, ადმინისტრაციულ ორგანოს ეკისრება ადმინისტრაციული აქტით გათვალისწინებული პირობების შესრულების აუცილებლობის, ამასთანავე, პირობის შეუსრულებლობისას აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადების, როგორც პროპორციული ქმედების, მტკიცების ტვირთი. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ, აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადების თავიდან ასარიდებლად, მის ხელთ არსებული ყველა მსუბუქი შესაძლებლობის გამოუყენებლობის საჭიროების შესახებ.

საქმის მასალების მიხედვით, სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 16.09.2011წ. №01/2772 ბრძანების ძალადაკარგულად გამოცხადებით გაუქმდა მისი ძალაში შესვლიდან წარმოშობილი სამართლებრივი შედეგები. სზაკ-ის 61-ე მუხლის მე-7 ნაწილის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადება არ იწვევს ძალადაკარგულად გამოცხადებამდე წარმოშობილი სამართლებრივი შედეგების გაუქმებას, ხოლო მე-6 ნაწილი, გამონაკლისის სახით, დაინტერესებული მხარის მიერ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით დადგენილი ვალდებულების შეუსრულებლობისას აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადების შემთხვევაში, ადმინისტრაციულ ორგანოს ანიჭებს აქტის ძალაში შესვლიდან წარმოშობილი სამართლებრივი შედეგების გაუქმების უფლებას. მართებულია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ განსახილველ შემთხვევაში ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დაუსაბუთებელია დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში, უკიდურესად შემზღუდავი ღონისძიების (აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადება მისი ძალაში შესვლიდან წარმოშობილი სამართლებრივი შედეგების გაუქმებით) გამოყენების აუცილებლობა. მხოლოდ ის გარემოება, რომ სადავო საკითხის გადაწყვეტა ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციის სფეროს განეკუთვნება, არ ასაბუთებს გასაჩივრებული აქტის კანონიერებას, რადგან დისკრეციული უფლებამოსილება ადმინისტრაციული ორგანოს თვითნებობას არ გულისხმობს და არ ათავისუფლებს აქტის გამომცემ სუბიექტს საქმის გარემოებათა ყოველმხრივ გამოკვლევის, მიღებული გადაწყვეტილების სათანადოდ დასაბუთების ვალდებულებისაგან. თუ ადმინისტრაციული ორგანო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას მოქმედებდა დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში, წერილობით დასაბუთებაში მიეთითება ყველა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომელსაც არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას (სზაკ-ის 53.4 მუხ.). განსახილველ შემთხვევაში, სადავო აქტიდან არ იკვეთება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე რაიმე გარემოების გამოკვლევა, კონკრეტული გადაწყვეტილების მიღების საფუძვლები.

მართალია, სასამართლოს კომპეტენციას სცილდება ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დისკრეციული უფლებამოსილების გამოყენების დროს საკითხის გადაჭრის ყველაზე მისაღები გზის არჩევის მიზანშეწონილობის შემოწმება, მაგრამ სასამართლო ზედამხედველობს ასეთი აქტების დასაბუთებულობის სათანადოობასა და საკმარისობას, მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერებას. განსახილველ შემთხვევაში, სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 21.12.2015წ. №686 ბრძანებისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 03.08.2016წ. №1-1443 ბრძანების კანონიერება სათანადოდ არ არის დადასტურებული, არ არის დასაბუთებული სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 16.09.2011წ. №01/2772 ბრძანების ძალადაკარგულად გამოცხადების (მისი ძალაში შესვლიდან წარმოშობილი სამართლებრივი შედეგების გაუქმებით), როგორც უკიდურესი პრევენციული ღონისძიების, საჭიროება.

მართებულია ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრება სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე სადავო აქტის ბათილად ცნობის შესახებ, რადგან ადმინისტრაციულ პროცესში მოქმედი ინკვიზიციურობის პრინციპის გათვალისწინებით (სასკ-ის მე-4, მე-19 მუხ.), მართალია, სასამართლოს აქვს შესაძლებლობა ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის მიზნით შეაგროვოს დამატებითი მტკიცებულებები, თუმცა აღნიშნული უზრუნველყოფს ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში დაშვებული ხარვეზების აღმოფხვრას და არა ორგანოში განსახორციელებელი წარმოების ჩანაცვლებას. საკასაციო პალატა იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ განსახილველ შემთხვევაში სადავო აქტები გამოიცა საკითხის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებებისა და მტკიცებულებების გამოკვლევის გარეშე.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ შეფასებას საჭიროებს დამოუკიდებელი ექსპერტის, აუდიტორის დ. რ-ის 31.01.2016წ. საექსპერტო დასკვნა. მართალია, არც ერთ მტკიცებულებას, მათ შორის საექსპერტო დასკვნას, არ აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა, თუმცა ორგანო ვალდებულია, საკითხზე გადაწყვეტილების მიღებამდე, მოახდინოს დავისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებებთან დაკავშირებით არსებული საექსპერტო დასკვნის შეფასება და დასკვნის გაზიარება თუ მის გაზიარებაზე უარი სათანადოდ დაასაბუთოს. განსახილველ შემთხვევაში, 31.01.2016წ. საექსპერტო დასკვნა უთითებს საკითხის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებებზე, კერძოდ, დასკვნის თანახმად, ქ. თბილისში, ...ის ქ. N...-ში მდებარე მოსარჩელე კომპანიის ქონება და სხვა თანამესაკუთრეთა საკუთრებაში რიცხული ქონება ფაქტობრივად წარმოადგენენ დამოუკიდებელ, ურთიერთგამიჯნულ ნივთებს, რომელთაც ერთმანეთთან, საერთო მიწის ფართობის გარდა, უშუალო შეხება არ გააჩნიათ. ამასთანავე, მოსარჩელის კუთვნილი ინდივიდუალური ქონების განვითარებას ზეგავლენა არ მოუხდენია ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონებაზე, ამ ქონების გამოყენებაზე. სარეკონსტრუქციო-გამაგრებითი სამუშაოების ჩატარების შედეგად არ შელახულა ამხანაგობის წევრთა ინტერესები, არ დგინდება რაიმე სახის ხელშეშლა. ამდენად, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ შეფასებას საჭიროებს სარეკონსტრუქციო-გამაგრებითი, სადრენაჟე სისტემის და მიწისქვეშა კომუნიკაციების მოსაწესრიგებელი სამუშაოების განხორციელებაზე თანამესაკუთრეთა თანხმობის აუცილებელ წინაპირობად მიჩნევის საკითხი. აღნიშნულთან დაკავშირებით გასათვალისწინებელია საქმეში დაცული თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 24.01.2017წ. დაუსწრებელი, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, რომლითაც მოსარჩელეს (აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის კომპანიის წარმომადგენლობა საქართველოში) ნება დაერთო ქ. თბილისში, ...ის ქ. N...-ში მდებარე, მის საკუთრებაში არსებული ...ის ...-...ის სარეკონსტრუქციო-გამაგრებითი, სადრენაჟე სისტემის და მიწისქვეშა კომუნიკაციების მოსაწესრიგებელი სამუშაოების განხორციელებაზე ამავე მისამართზე რეგისტრირებული თანამესაკუთრეების თანხმობის გარეშე (საქმის მასალებით არ დასტურდება აღნიშნული გადაწყვეტილების გასაჩივრება). საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 82-ე მუხლის, „საერთო სასამართლოების შესახებ“ ორგანული კანონის მე-4 მუხლის, სსკ-ის მე–10 მუხლის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება სავალდებულოა საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე, ყველა სახელმწიფო, საზოგადოებრივი თუ კერძო საწარმოსათვის, დაწესებულებისათვის, ორგანიზაციისათვის, თანამდებობის პირისა თუ მოქალაქისათვის და ის უნდა შესრულდეს. ფაქტები, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ, აღარ საჭიროებს მტკიცებას (სსკ-ის 106-ე მუხ. „გ“ ქვ.პ.), სასკ-ის 1.2 მუხლიდან გამომდინარე, აღნიშნული დანაწესი ვრცელდება აგრეთვე ადმინისტრაციულ წესით განსახილველ საქმეებზეც.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საქართველოში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის კომპანიის წარმომადგენლობის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ემუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის კომპანიის წარმომადგენლობის, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის სსიპ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 02.11.2018წ. განჩინება;

3. სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურს (ს.კ. 205270053) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 23.01.2019წ. N00039 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70%, - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. ... ში (ს.კ. ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 27.03.2019წ. N... საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70%, - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

გ. გოგიაშვილი