საქმე №ბს-477(კ-21) 16 სექტემბერი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: გოჩა აბუსერიძე

ბიძინა სტურუა

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 11 მარტის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2018 წლის 3 აგვისტოს ჯ. ბ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართ.

მოსარჩელემ მოპასუხისთვის მის სასარგებლოდ მატერიალური ზიანის სახით 276592 ლარის ოდენობით საკომპენსაციო თანხის გადახდის დაკისრება მოითხოვა, უკანონოდ წარმოებული სარეგისტრაციო წარმოებისთვის, რომლითაც უკანონოდ გასხვისდა მოსარჩელის მიწის ნაკვეთი და გადავიდა სხვის მართლზომიერ საკუთრებაში.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე ჯ. ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოპასუხე სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს მოსარჩელე ჯ. ბ-ის სასარგებლოდ მატერიალური ზიანის - 147 705 ლარის ანაზღაურება დაეკისრა; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 11 მარტის განჩინებით სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილება.

თავდაპირველად სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ წარდგენილი სააპელაციო საჩივრის ფარგელებში უნდა შეფასებულიყო, არსებობდა თუ არა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსათვის უკანონოდ წარმოებული სარეგისტრაციო წარმოებისათვის ჯ. ბ-ის სასარგებლოდ მატერიალური ზიანის სახით 147 705 ლარის დაკისრების საფუძველი, რამდენადაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით ჯ. ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და სარჩელის დაუკმაყოფილებელ ნაწილზე მოსარჩელის მიერ სააპელაციო საჩივარი წარდგენილი არ იყო.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, განსახილველ შემთხვევაში საქმის მასალებში წარმოდგენილი 2000 წლის 4 აპრილის უძრავი ქონების სააღრიცხვო ბარათითა და საჯარო რეესტრის ამონაწერით დგინდება, რომ ...ში, ...ში მდებარე, №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული, 1500 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე 2000 წლის 4 აპრილს რეგისტრირებული იქნა ჯ. ბ-ის საკუთრების უფლება და გაიცა საკუთრების მოწმობა მიწის ნაკვეთის გასხვისების ხელშეკრულების საფუძველზე. 2009 წლის 13 ოქტომბერს აღნიშნულ ქონებაზე რეგისტრირებული იქნა საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკის უფლება. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 19.11.2015 წლის №... გადაწყვეტილებით, აგრეთვე ამონაწერებით საჯარო რეესტრიდან (თარიღი 19.11.2015წ. და 20.11.2015წ.) დასტურდება, რომ ...ში, ...ში მდებარე, 1500.00 კვ.მ ფართის სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე, საკადასტრო კოდით №..., რეგისტრირებული იქნა ტ. ბ-ის საკუთრების უფლება, მიწის რეფორმის კომისიის 15.01.1994 წლის №81 მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე. ამასთან, მესაკუთრის განცხადების საფუძველზე №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი დაიყო ორ თანაბარ ნაწილად - 19.11.2015 წელს 750 კვ.მ მიწის ნაკვეთად, საკადასტრო კოდით №... და 20.11.2015 წელს 750 კვ.მ მიწის ნაკვეთად, საკადასტრო კოდი №.... №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ 750 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე 2016 წლის 15 თებერვლის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე რეგისტრირებული იქნა თ. დ-ის საკუთრების უფლება, ხოლო №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ 750 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე 2016 წლის 25 იანვრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე რეგისტრირებული იქნა ლ. პ-ის საკუთრების უფლება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილებით (საქმე №3ბ/134-17) ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გარდაბნის სარეგისტრაციო სამსახურის 2015 წლის 19 ნოემბრის №..., 2015 წლის 20 ნოემბრის №..., 2015 წლის 25 ნოემბრის №... გადაწყვეტილებები. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული რეგისტრაციების განხორციელებისას მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ საქმის გარემოებები სრულყოფილად არ შეისწავლა, კერძოდ, მოპასუხემ არ გაითვალისწინა მასთან დაცული დოკუმენტები, რომლითაც დგინდებოდა, რომ ჯ. ბ-ს 2000 წლის 4 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მოპოვებული ჰქონდა საკუთრების უფლება ხეხილსანერგე მეურნეობის ტერიტორიაზე მდებარე 1 500 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე და აღნიშნული უძრავი ნივთი უკანონოდ დაარეგისტრირა ტ. ბ-ის სახელზე, რითაც დაირღვა მოსარჩელის საკუთრების უფლება. აღნიშნული გადაწყვეტილება უცვლელად იქნა დატოვებული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 12 აპრილის განჩინებით (საქმე №ბს-755-751(კ-17)).

საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 25.05.2018 წლის №... გადაწყვეტილებით შეჩერდა სარეგისტრაციო წარმოება ჯ. ბ-ის განცხადებაზე, რომლითაც მოთხოვნილი იქნა უძრავ ქონებაზე რეგისტრაციის გაუქმება, მდებარე - ქ. თბილისი, ..., ზონა ...ი. აღნიშნული გადაწყვეტილებით განიმარტა, რომ წარსადგენი იყო ტ. ბ-ესა და ლ. პ-ს შორის, ტ. ბ-ესა და ა. ი-ეს შორის და ა. ი-ესა და თ. დ-ეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმების დამადასტურებელი დოკუმენტები, რის შემდგომაც შესაძლებელი იქნებოდა სარეგისტრაციო მოთხოვნის აღსრულება. ამავე სააგენტოს 26.05.2018 წლის №... გადაწყვეტილებით შეწყდა სარეგისტრაციო წარმოება იმ მოტივით, რომ სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების ვადაში დაინტერესებული პირის მიერ არ იქნა წარდგენილი შეჩერების აღმოფხვრის დოკუმენტი/ინფორმაცია.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს საჯარო რეესტრისათვის ჯ. ბ-ის სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურების დაკისრების საფუძველი და გაიზიარა პირველი ინსტანციის პოზიცია, რომ განსახილველ შემთხვევაში საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 19.11.2015 წლის №..., 20.11.2015 წლის №..., 25.11.2015 წლის №... გადაწყვეტილებებით მოსარჩელეს შეეზღუდა საკუთრების უფლება მის მიერ 04.04.2000 წელს სამოქალაქო კანონმდებლობით დადგენილი წესით შეძენილ 1500.00 კვ.მ ფართის სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე. აღნიშნული გადაწყვეტილებებით მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ და რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განხორციელდა ტ. ბ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაცია, რაც, თავის მხრივ, სხვადასხვა დროს გასხვისდა სხვადასხვა ფიზიკურ პირზე. განსახილველ შემთხვევაში სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ჯ. ბ-ს არ შეუძლია საკუთრების უფლების რეალიზაცია, რადგან მარეგისტრირებელმა ორგანომ შესაბამისი ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევის გარეშე დაარეგისტრირა სხვა პირის (ტ. ბ-ის) საკუთრების უფლება რეესტრში რეგისტრირებულ და მოსარჩელის საკუთრებად აღრიცხულ უძრავ ქონებაზე (ს/კ №...).

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტზე, რომლის თანახმად, მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომელი პასუხს არ აგებენ წარმოდგენილი სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის ნამდვილობაზე, თუმცა ისინი ამავე ნორმის თანახმად, პასუხისმგებელნი არიან რეგისტრირებული მონაცემების და მათთან დაცული სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტაციის ურთიერთშესაბამისობასა და უსაფრთხოებაზე და დადგენილად მიიჩნია, რომ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ არ შეასრულა მასზე დაკისრებული ნორმატიული ვალდებულებები, გადაწყვეტილებების მიღება მოხდა საქმის გარემოებათა სათანადოდ გამოკვლევის გარეშე, რამაც გამოიწვია ჯ. ბ-ის სახელზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის ჯერ ტ. ბ-ის სახელზე აღრიცხვა და შემდგომ ნასყიდობის ხელშეკრულებების საფუძველზე სხვადასხვა ფიზიკურ პირზე გასხვისება.

რაც შეეხება აპელანტის მითითებას ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით, პალატამ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში ზიანის ანაზღაურება უნდა მოხდეს არა მიწის ნაკვეთის ნომინალური, არამედ საბაზრო ღირებულების გათვალისწინებით, აღნიშნული საკითხის საწინააღმდეგოდ გადაწყვეტა ლახავდა ჯ. ბ-ის კონსტიტუციურად გარანტირებულ საკუთრების უფლებას. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 1 მარტის სასაქონლო ექსპერტიზის №001134717 დასკვნის შესაბამისად, 1500 კვ.მ №... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის საბაზრო ღირებულება 2015 წლის ნოემბრის თვის მდგომარეობით (უფლების დარღვევის მომენტისათვის) შეადგენდა 147 705 ლარს. რამდენადაც განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ჯ. ბ-ის მიერ ვერ ხდება საკუთრების უფლების რეალიზაცია (№... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონების დაზუსტებული სახით რეგისტრაცია), სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 1 მარტის სასაქონლო ექსპერტიზის №001134717 დასკვნაზე დაყრდნობით პალატამ მიიჩნია, რომ ჯ. ბ-ისადმი მიყენებული ზიანის ოდენობა შეადგენს 147 705 ლარს. პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული ის გარემოება, რომ ჯ. ბ-მა მიწის ნაკვეთი შეიძინა 2000 ლარად, მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის პირველ ნაწილსა და 408-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და მართებულად მიიჩნია ქვედა ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება ჯ. ბ-ისათვის იმ ნაკვეთის საბაზრო ღირებულების ანაზღაურების შესახებ, რომელზე საკუთრების უფლებაც მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს არამართლზომიერი ქმედებების შედეგად წაერთვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა პალატის 2021 წლის 11 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორის განმარტებით, თავისთავად ზიანის არსებობის ფაქტი არ ქმნის ადმინისტრაციული ორგანოსთვის ამ ზიანის დაკისრების სამართლებრივ საფუძველს, სადავო გადაწყვეტილებით კი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსთვის ზიანის დაკისრება მოხდა მხოლოდ აღნიშნული კომპონენტის არსებობის პირობებში მაშინ, როდესაც ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების სხვა კუმულატიური პირობები სააგენტოს მიმართ არ არსებობდა. კასატორის მითითებით, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო ტ. ბ-ეზე სადავო უძრავი ნივთის რეგისტრაციისას არ მოქმედებდა მართლსაწინააღმდეგოდ, რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილება შეესაბამებოდა მასთან დაცულ მონაცემებს. ამასთან, ტ. ბ-ის მიერ სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მიღება-ჩაბარების აქტი იმ დროისათვის ძალაში იყო. სისხლის სამართლის წესით ჩატარებული გამოძიების შედეგად მხოლოდ სადავო რეგისტრაციის განხორციელების შემდეგ დადგინდა მისი სიყალბე, რაც საჯარო რეესტრისათვის ვერ იქნებოდა ცნობილი რეგისტრაციის განხორციელების ეტაპზე.

კასატორი მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ექვემდებარება გაუქმებას იმ კუთხითაც, რომ სააგენტოსათვის ზიანის დაკისრება მოხდა იმ პირობებში, როდესაც სახეზე არ იყო საჯარო რეესტრისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების მეორე აუცილებელი პირობა - მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი დამდგარ შედეგსა და სააგენტოს ქმედებას შორის. სადავო რეგისტრაცია არ განხორციელდებოდა შესაბამის პირებს რომ არ ჩაედინათ სისხლის სამართლებრივი დანაშაული და არ გაეყალბებინათ მიღება-ჩაბარების აქტი. ამდენად, სწორედ აღნიშნული ქმედება წარმოშობს მოსარჩელისთვის ზიანის დადგომის უშუალო წინაპირობას და არა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქმედება. ამასთანავე, ჯ. ბ-ს არ გამოუყენებია ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება უშუალოდ ზიანის მიმყენებლების მიმართ.

ამასთან, კასატორის მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში თუ სასამართლო ხედავს სახელმწიფოს პასუხისმგებლობას, ამ მიზნით საქმეში მე-3 პირად ჩაბმულ უნდა იქნეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, რამდენადაც, საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს აქვს დამოუკიდებელი ბალანსი და თვითდაფინანსებაზეა.

კასატორი ასევე ყურადღებას ამახვილებს ზიანის ოდენობაზე და აღნიშნავს, რომ სასამართლომ მოსარჩელის მოთხოვნა დააკმაყოფილა 147 705 ლარის ნაწილში მაშინ, როდესაც მათ მიერ სასამართლოსათვის წარდგენილი „დედაქალაქის ტერიტორიაზე მიწის ნორმატიული ფასის დადგენის შესახებ“ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2016 წლის 18 მარტის №6-22 დადგენილების მიხედვით, სადავო უძრავი ნივთის 1 კვ.მ მიწის ნორმატიული ფასის ოდენობაა 14 ლარი. გამომდინარე იქიდან, რომ სადავო მიწის ნაკვეთის ფართი 1500 კვ.მ-ია, მისი მთლიანი ნორმატიული ღირებულება შეადგენს 21 000 ლარს. ამასთან, კასატორი აღნიშნავს იმ გარემოებასაც, რომ თავად მოსარჩელემ სადავო უძრავი ნივთი შეიძინა 2000 ლარად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 28 ივნისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი.

ამასთან, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ განცხადებით მომართა საკასაციო სასამართლოს, რომლითაც საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად საქმეში მესამე პირად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ჩაბმის თაობაზე იშუამდგომლა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო სასამართლოს მითითებით, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის ფარგლებში შეფასება უნდა მიეცეს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსათვის უკანონოდ წარმოებული სარეგისტრაციო წარმოებისათვის ჯ. ბ-ის სასარგებლოდ მატერიალური ზიანის სახით 147705 ლარის დაკისრების საფუძვლიანობას.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს კონსტიტუციით აღიარებულია სახელმწიფო ორგანოებისა და მოსამსახურეთაგან უკანონოდ მიყენებული ზიანის ანაზღაურების უფლება, კერძოდ, კონსტიტუციის 18.4 მუხლის მიხედვით, ყველასთვის გარანტირებულია სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსაგან ან მოსამსახურისაგან უკანონოდ მიყენებული ზიანის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურება შესაბამისად სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის სახსრებიდან. საქართველოს კონსტიტუციით აღიარებული უფლების რეალიზაციას ემსახურება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის XIV თავი, რომელიც უშუალოდ აწესრიგებს ადმინისტრაციული ორგანოს პასუხისმგებლობის საკითხს, კერძოდ, 208-ე მუხლის თანახმად, სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან ამ ორგანოს სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის ან საჯარო მოსამსახურის (გარდა ამ მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული საჯარო მოსამსახურისა) მიერ თავისი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად კი, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი.

ამდენად, კანონმდებლობა ადგენს სახელმწიფოს მხრიდან ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას. ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი ქმედების უშუალო შედეგს, უნდა არსებობდეს ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირი.

საქმის მასალების მიხედვით, კერძოდ, მიწის (უძრავი ქონების) სააღრიცხვო ბარათით (თარიღი 04.04.2000წ.) და ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან (თარიღი 04.04.2000წ.) დასტურდება, რომ 1500.00 კვ.მ ფართის სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე, საკადასტრო კოდით №..., მდებარე ...ი, ..., 04.04.2000 წელს რეგისტრირებულ იქნა მოსარჩელე ჯ. ბ-ის საკუთრების უფლება და გაიცა საკუთრების მოწმობა, 04.04.2000 წლის „მიწის ნაკვეთის გასხვისების“ ხელშეკრულების საფუძველზე. 13.10.2009 წელს აღნიშნულ ქონებაზე, რეგისტრირებულია საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკის უფლება.

საქმის მასალებით ასევე დადასტურებულია ჯ. ბ-ის სახელზე 04.04.2000 წელს აღრიცხული მიწის ნაკვეთის სარეგისტრაციო სამსახურის გადაწყვეტილებით ტ. ბ-ის სახელზე რეგისტრაცია.

„დაზარალებულად ცნობის შესახებ“ 27.04.2017 წლის დადგენილების თანახმად, სისხლის სამართლის საქმეზე, დაზარალებულად იქნა ცნობილი ჯ. ბ-ი. საქმის ფაქტობრივი გარემოებები: ქ. თბილისში, ხეხილსანერგე მეურნეობის ტერიტორიაზე მდებარე მიწის ნაკვეთების თაღლითურად დაუფლების ფაქტი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2018 წლის 30 იანვრის განაჩენის (საქმე №1/2581-17) თანახმად, ტ. ბ-ე, აგრეთვე მისი შვილიშვილი ი. კ-ე ცნობილ იქნენ დამნაშავედ, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით და მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის. აღნიშნულ სისხლის სამართლის საქმეზე დადგენილია იმ მიღება-ჩაბარების აქტის სიყალბე, რომელიც საფუძვლად დაედო ტ. ბ-ის სახელზე განხორციელებულ რეგისტრაციას.

ჯ. ბ-ის სარჩელის საფუძველზე, კანონიერ ძალაში არსებული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილებით (საქმე №3ბ/134-17) ბათილად იქნა ცნობილი ტ. ბ-ის სახელზე განხორციელებული სადავო რეგისტრაციები. აღნიშნულ დავაზე სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული რეგისტრაციების განხორციელებისას მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ საქმის გარემოებები სრულყოფილად არ შეისწავლა, კერძოდ, მოპასუხემ არ გაითვალისწინა მასთან დაცული დოკუმენტები, რომლითაც დგინდებოდა, რომ ჯ. ბ-ს 2000 წლის 4 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მოპოვებული ჰქონდა საკუთრების უფლება ხეხილსანერგე მეურნეობის ტერიტორიაზე მდებარე 1 500 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე და აღნიშნული უძრავი ნივთი უკანონოდ დაარეგისტრირა ტ. ბ-ის სახელზე, რითაც დაირღვა მოსარჩელის საკუთრების უფლება. აღნიშნული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 12 აპრილის განჩინებით (საქმე №ბს-755-751(კ-17)).

განსახილველ საქმეზე არსებული ფაქტობრივი გარემოებებისა და მათი სამართლებრივი ურთიერთშეჯერების საფუძველზე დასტურდება, რომ მოცემულ შემთხვევაში სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ არ იქნა დაცული „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტის იმპერატიული მოთხოვნა, არ იქნა უზრუნველყოფილი მათთან დაცული დოკუმენტაციის საფუძველზე 04.04.2000 წლიდან რეგისტრირებული მოსარჩელის საკუთრების უფლების უსაფრთხოება. შესაბამისად, მოსარჩელეს უკანონოდ შეეზღუდა საქართველოს კონსტიტუციით გარანტირებული საკუთრების უფლება. მართალია, „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომელი პასუხს არ აგებენ წარმოდგენილი სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის ნამდვილობაზე, თუმცა ისინი ამავე ნორმის თანახმად, პასუხისმგებელნი არიან რეგისტრირებული მონაცემების და მათთან დაცული სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტაციის ურთიერთშესაბამისობასა და უსაფრთხოებაზე. შესაბამისად, სარეგისტრაციო სამსახურს ახალი რეგისტრაციის განხორციელებამდე უნდა გამოეკვლია ნაკვეთის სხვა პირის სახელზე რეგისტრაციის არსებობა. განსახილველ საქმეზე დადასტურდა, რომ დაინტერესებულ პირზე ნაკვეთის რეგისტრაციას საფუძვლად ედო მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტი და საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობა. საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციიდან გამომდინარე ითვლება, რომ პირი არის მის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონების მესაკუთრე. საკუთრება არის ფაქტი და დაუშვებელია ბუნებაში მისი აბსტრაქტული სახით არსებობა. საკითხის საწინააღმდეგოდ გადაწყვეტა ლახავს სამართლებრივ უსაფრთხოებას, ქმნის მდგომარეობას, როდესაც პირი არის საკუთრების უფლების მატარებელი, თუმცა არ გააჩნია საკუთრების უფლების ობიექტი, რაც ეწინააღმდეგება საკუთრების უფლების არსს, რადგან არ არსებობს საკუთრების უფლება ამ უფლების ობიექტისაგან დამოუკიდებლად.

ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ ჯ. ბ-ისთვის ზიანის ანაზღაურების წინაპირობები.

რაც შეეხება კასატორის მითითებას მასზედ, რომ ჯ. ბ-ს არ გამოუყენებია ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება უშუალოდ ზიანის მიმყენებელი პირების მიმართ, საკასაციო სასამართლო ხაზს უსვამს იმ გარემოებას, რომ ჯ. ბ-მა უფლების რეალიზაცია მოახდინა ადმინისტრაციული ორგანოს წინააღმდეგ წარდგენილი სარჩელით, რომლის საფუძვლადაც მოსარჩელე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მასზე დაკისრებული მოვალეობის არასათანადოდ განხორციელებას მიუთითებს, რის გამოც მოსარჩელე სწორედ ადმინისტრაციული ორგანოსთვის ითხოვს ზიანის ანაზღაურების დაკისრებას.

რაც შეეხება ზიანის ოდენობის განსაზღვრას, „დაზარალებულად ცნობის შესახებ“ 27.04.2017 წლის დადგენილებისა და თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2018 წლის 30 იანვრის განაჩენის (საქმე №1/2581-17) მიხედვით, სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 1 მარტის სასაქონლო ექსპერტიზის №001134717 დასკვნის შესაბამისად, სადავო მიწის ნაკვეთის საბაზრო ღირებულება 2015 წლის ნოემბრის მდგომარეობით (უფლების დარღვევის მომენტისათვის) შეადგენდა 147 705 ლარს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა. ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

რაც შეეხება საქმეში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მესამე პირად ჩაბმის თაობაზე სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს შუამდგომლობას, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34¹.2 მუხლზე, რომლის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოში ამ კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული მესამე პირები შეიძლება ჩაებან მათივე თანხმობით, თუ ისინი სადავოდ არ ხდიან სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და წარადგენენ მხოლოდ სამართლებრივ მოსაზრებებს. ამავე კოდექსის 16.2 მუხლის პირველი წინადადების თანახმად, მესამე პირი აუცილებლად უნდა იქნეს საქმეში ჩაბმული, თუ იგი არის იმ სამართალურთიერთობის მონაწილე, რომლის თაობაზედაც სასამართლოს მიერ მხოლოდ საერთო გადაწყვეტილების გამოტანაა შესაძლებელი. ამდენად, იმის გათვალისწინებით, რომ საკასაციო სასამართლოში მხოლოდ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული მესამე პირი შეიძლება ჩაებას, ხოლო საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო არ წარმოადგენს მოცემული სამართალურთიერთობის მონაწილეს, უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს აღნიშნული შუამდგომლობა.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს საკასაციო საჩივარზე 15.06.2021წ. #12517 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი - 7385,25 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს (ს/კ 202238621) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი - 5169,7 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის #200122900, სახაზინო კოდი #300773150.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს შუამდგომლობა საქმეში მესამე პირად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ჩაბმის თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს;

2. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

3. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 11 მარტის განჩინება;

4. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს (ს/კ 202238621) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 15.06.2021წ. #12517 საგადახდო მოთხოვნით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 7385,25 ლარის 70 პროცენტი - 5169,7 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის #200122900, სახაზინო კოდი #300773150;

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: გ. აბუსერიძე

ბ. სტურუა