საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

№ბს-378(2კ-21) 16 ნოემბერი, 2021 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ბიძინა სტურუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) - სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტი; სსიპ შემოსავლების სამსახური

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოსარჩელეები) - ნ. ლ-ი, ნი. ლ-ი, ც. დ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 თებერვლის გადაწყვეტილება

დავის საგანი - თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2017 წლის 7 დეკემბერს ნ. ლ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხის - სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის მიმართ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით სარჩელზე დადგენილ იქნა ხარვეზი იმ საფუძვლით, რომ დასაზუსტებელი იყო მოსარჩელეთა წრე ან წარმოსადგენი იყო სანოტარო წესით დადასტურებული თანხმობები, რომელთა თანახმადაც, დ. ლ-ის მემკვიდრეებმა - ც. დ-მა და ნი. ლ-მა დათმებს მოთხოვნის უფლება ნ. ლ-ის სასარგებლოდ.

2018 წლის 8 იანვარს ნ. ლ-მა, ნი. ლ-მა და ც. დ-მა დაზუსტებული სარჩელით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას და მოპასუხის - საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტისათვის მოსარჩელეების - ნ. ლ-ის, ნი. ლ-ისა და ც. დ-ის სასარგებლოდ მიყენებული ზიანის - 25200 ლარის ანაზღაურების დაკისრება მოითხოვეს.

მოსარჩელეთა განმარტებით, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 2014 წლის 8 მაისის გადაწყვეტილების მე-2 პუნქტის თანახმად, უფლებამოსილების განხორციელებისას მოსამართლე დ. ლ-ის შრომის უნარის სრულად დაკარგვის გამო, გაიცა დახმარება მისი ხუთი წლის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით. აღნიშნული გადაწყვეტილების საფუძველზე, სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტმა მოსარჩელეების სასარგებლოდ ჩარიცხა თანხა, საშემოსავლო გადასახადის 20%-ის გამოკლებით. მოსარჩელეთა მითითებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2014 წლის 3 დეკემბრის წერილის შესაბამისად, ხსენებულ დახმარებაზე ვრცელდება საგადასახადო კოდექსით დადგენილი შეღავათები. შესაბამისად, მოსარჩელეთა მოსაზრებით, თანხის დაქვითვა განხორციელებულია უკანონოდ, რის გამოც მიყენებული ზიანი ექვემდებარება ანაზღაურებას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 17 იანვრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა სსიპ შემოსავლების სამსახური.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილებით ც. დ-ის, ნი. ლ-ისა და ნ. ლ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხე სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტს მოსარჩელეების სასარგებლოდ 25 200 ლარის ანაზღაურება დაეკისრა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილება, სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტმა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 9 იანვრის განჩინებით სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 3 მაისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვის მიზნით დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 9 იანვრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. ლ-მა, ნი. ლ-მა და ც. დ-მა, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 25 აპრილის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ნ. ლ-ის, ნი. ლ-ისა და ც. დ-ის საკასაციო საჩივარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 4 ივლისის განჩინებით ნ. ლ-ის, ნი. ლ-ისა და ც. დ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად; უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 9 იანვრის განჩინება.

2020 წლის 12 მარტს, ც. დ-მა, ნი. ლ-მა და ნ. ლ-მა დაზუსტებული სასარჩელო განცხადებით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, სადაც მოპასუხედ სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტთან ერთად მიუთითეს სსიპ შემოსავლების სამსახური.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილებით ც. დ-ის, ნი. ლ-ის და ნ. ლ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ც. დ-მა, ნი. ლ-მა და ნ. ლ-მა, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 15 მარტის სასამართლო სხდომაზე, მოსარჩელეებმა დააზუსტეს სასარჩელო მოთხოვნა და საბოლოოდ, მოითხოვეს სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურისათვის მოსარჩელეების სასარებლოდ 51 744 ლარის ანაზღაურების დაკისრება, აქედან 50 064 ლარი წარმოადგენს საშემოსავლო გადასახადს, ხოლო 1680 ლარი - მოსარჩელეების - ნ. და ნი. ლ-ების ინდივიდუალურ საპენსიო ანგარიშზე ჩარიცხულ საპენსიო შენატანს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 თებერვლის გადაწყვეტილებით ნ. ლ-ის, ნი. ლ-ისა და ც. დ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ნ. ლ-ის, ნი. ლ-ისა და ც. დ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; სსიპ შემოსავლების სამსახურს დაევალა მოსარჩელეების სასარგებლოდ ზედმეტად დაბეგრილი საშემოსავლო გადასახადის: ნ. ლ-ისათვის 16 632 ლარის; ნი. ლ-ისათვის 16 632 ლარის; ც. დ-ისათვის 16 800 ლარის, სულ 50 064 ლარის ანაზღაურება. სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტს, დაევალა მოსარჩელეების - ნ. ლ-ისა და ნი. ლ-ის საპენსიო ანგარიშზე ზედმეტად გადარიცხული თანხის - 1680 ლარის ნ. ლ-ის სასარგებლოდ 840 ლარის და ნი. ლ-ის სასარგებლოდ 840 ლარის ანაზღაურება.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელეები საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ბ" ქვეპუნქტზე მითითებით მიიჩნევენ, რომ ოჯახზე გაცემულ დახმარებაზე ვრცელდებოდა საგადასახადო კოდექსით დადგენილი შეღავათები, რის გამოც არასწორად მოხდა 50 064 ლარის დაქვითვა. აღნიშნული 50 064 ლარი შედგება, ერთი მხრივ, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 2014 წლის 8 მაისის №1/40 გადაწყვეტილების საფუძველზე, თითოეული მოსარჩელის მიერ მისაღები თანხიდან - 42 000 ლარიდან, სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის მიერ ბიუჯეტში გადარიცხული 8400 ლარისაგან, რამაც ჯამში შეადგინა 25 200 ლარი, ხოლო მეორე მხრივ, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 2019 წლის 31 მაისის N1/88 გადაწყვეტილების საფუძველზე თითოეული მოსარჩელის მიერ მისაღები თანხიდან - 42 000 ლარიდან, სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის მიერ ბიუჯეტში გადარიცხული 8232-8232 ლარისა და 8400 ლარისაგან, რამაც ჯამში შეადგინა 24 864 ლარი.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ 2008 წელს მოქმედ ,,მოსამართლეთა სოციალური და სამართლებრივი დაცვის გარანტიების შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, სამოსამართლეო უფლებამოსილების განხორციელებისას გარდაცვლილი მოსამართლის ოჯახს ეძლეოდა ერთჯერადი ფულადი დახმარება 10 წლის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით. აღნიშნული მუხლი ასევე ადგენდა, რომ მოსამართლის დაკრძალვის ხარჯებს გაიღებდა სახელმწიფო. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტით კი დადგენილი იყო, რომ მოსამართლეს, რომელმაც შრომის უნარი დაკარგა სამსახურებრივი უფლებამოსილების განხორციელებისას, მიეცემოდა დახმარება: ა) შრომის უნარის ნაწილობრივ დაკარგვისას - 1 წლის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით; ბ) შრომის უნარის სრულად დაკარგვისას - 5 წლის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით.

საგადასახადო კოდექსის მე-60 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო შეღავათად ითვლება სხვა გადასახადის გადამხდელებთან შედარებით ცალკეული კატეგორიის გადასახადის გადამხდელებისათვის მინიჭებული უპირატესობა, კერძოდ, შესაძლებლობა, გადაიხადონ გადასახადი ნაკლები ოდენობით ან გათავისუფლდნენ გადასახადის გადახდისაგან.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ პუნქტის თანახმად, საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრისაგან თავისუფლდება ფიზიკურ პირთა მიღებული გრანტი, სახელმწიფო პენსია, სახელმწიფო კომპენსაცია, სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდია, დაგროვებადი და დაბრუნებადი ხასიათის არასახელმწიფო საპენსიო სქემიდან მიღებული პენსია განხორციელებული შენატანების ოდენობით, სახელმწიფო სტიპენდია, დახმარებებისა და ერთჯერადი გასაცემლების მიზნით ბიუჯეტით გათვალისწინებული ასიგნებებიდან ან/და ბიუჯეტის სარეზერვო ფონდებიდან მიღებული თანხები.

საქმის მასალებიდან და ზემოაღნიშნული ნორმების ანალიზიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის შესაბამისად, მოსარჩელეთა სახელზე გაცემული ერთჯერადი ფულადი დახმარება არ ექვემდებარებოდა დაბეგვრას, რამდენადაც გასაცემი თანხა თავისი ბუნებით წარმოადგენდა ერთჯერად დახმარებას, რომელიც გარდაცვლილი მოსამართლის - დ. ლ-ის მემკვიდრეებმა მიიღეს დადგენილი წესით და მათზე ვრცელდებოდა კანონით გათვალისწინებული შეღავათები.

ამასთან, პალატამ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ მოსარჩელეთა მიერ მიღებული საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრა/არდაბეგვრის საკითხზე გავლენას ვერ იქონიებდა ის გარემოება, რომ 2014 წლის და 2019 წლის ბიუჯეტით წინასწარ არ იყო გათვალისწინებული დ. ლ-ის მემკვიდრეებზე გასაცემი თანხა, მისი გადახდა მოხდა დეპარტამენტის მიერ საერთო სასამართლოების ორგანიზაციული ფუნქციონირებისათვის 2014 წლისა და 2019 წლისათვის გამოყოფილი ასიგნებების ფარგლებში წარმოქმნილი ეკონომიის ხარჯზე და არა დახმარებებისა და ერთჯერადი გასაცემლების მიზნით ბიუჯეტით გათვალისწინებული ასიგნებებიდან. განსახილველ შემთხვევაში აპელანტების მიერ მიღებული თანხის დაბეგვრასთან მიმართებით მნიშვნელობა არ ქონდა იმ გარემოებას თუ რომელი საბიუჯეტო კლასიფიკაციით განსაზღვრული მიზნებისათვის დამტკიცებული მოცულობის ფარგლებიდან მოხდა მათთვის თანხის გადარიცხვა.

რაც შეეხება საკითხს თუ ვის უნდა დაეკისროს მოსარჩელეების მიმართ სადავო თანხის დაბრუნება, პალატამ მიუთითა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-20 მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილებზე, ამავე კოდექსის 51-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტზე, 63-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, ასევე ამ საკითხთან მიმართებით საკასაციო სასამართლოს განმარტებებზე და აღნიშნა, რომ საგადასახადო აგენტის პასუხისმგებლობა გადახდის წყაროსთან გადასახადების დაკავებასა და ბიუჯეტში მათ გადარიცხვაზე არ გულისხმობს ზედმეტად გადახდილი გადასახადის დაბრუნებაზე პასუხისმგებლობის მისთვის დაკისრებასაც, რადგან ასეთი მიდგომა წინააღმდეგობაში მოდის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 51-ე მუხლთან, რითაც საგადასახადო ორგანოები ვალდებული არიან თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში გადასახადის გადამხდელს დაუბრუნონ ზედმეტად გადახდილი თანხა ამ კოდექსით დადგენილი წესით.

შესაბამისად, საგადასახადო აგენტი, სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტი, საგადასახადო კანონმდებლობით განსაზღვრულ შემთხვევაში მოცემული საგადასახადო-სამართლებრივი ურთიერთობის ფარგლებში შეიძლება იყოს მხოლოდ შუამავალი გადასახადის გადამხდელსა და საგადასახადო ორგანოს შორის; ამასთან, გადასახადის უკანონოდ დარიცხვის, ანუ კანონიერი საფუძვლის გარეშე პირის დაბეგვრის შემთხვევაშიც გამოიყენება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 63-ე მუხლის პირველი ნაწილი და გადასახადის უკანონოდ დაბეგრილი თანხის დაბრუნება ეკისრება შესაბამის საგადასახადო ორგანოს. მით უფრო იმ პირობებში, რომ მოსარჩელისათვის ზედმეტად დაბეგრილი საშემოსავლო გადასახადის თანხა სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის ანგარიშზე არ ჩარიცხულა, არამედ, საშემოსავლო გადასახადის მთლიანი კანონმდებლობის თანახმად ჩაირიცხა ბიუჯეტში და სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტს რაიმე ფინანსური სარგებელი არ მიუღია.

ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი ანალიზის საფუძველზე პალატას მიაჩნია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურს უნდა დაევალოს მოსარჩელეების სასარგებლოდ ზედმეტად დაბეგრილი საშემოსავლო გადასახადის: ნ. ლ-ისათვის 16 632 ლარის; ნი. ლ-ისათვის 16 632 ლარის; ც. დ-ისათვის 16 800 ლარის, სულ 50 064 ლარის ანაზღაურება.

რაც შეეხება სასარჩელო მოთხოვნას ზედმეტად გადარიცხული საპენსიო შენატანის 840-840 ლარის, სულ 1680 ლარის ანაზღაურების საკითხს, პალატამ აღნიშნულთან მიმართებაში მიუთითა ,,დაგროვებითი პენსიის შესახებ" საქართველოს კანონზე და განმარტა, რომ, როგორც საქმის მასალებით დადგენილია, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 2019 წლის 31 მაისის N1/88 გადაწყვეტილების საფუძველზე ნ. და ნი. ლ-ების მიერ მისაღები თანხიდან - 42 000-42 000 ლარიდან, სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის მიერ განხორციელდა ნ. და ნი. ლ-ების ინდივიდუალურ საპენსიო ანგარიშზე 42 000 ლარის 2 %-ის - 840 - 840 ლარის გადარიცხვა.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 2019 წლის 31 მაისის N1/88 გადაწყვეტილების საფუძველზე მოსარჩელეთა სახელზე გაცემული თანხა, თავისი ბუნებით წარმოადგენს ერთჯერად დახმარებას და მასზე ვერ გავრცელდება ,,დაგროვებითი პენსიის შესახებ" საქართველოს კანონის მოთხოვნები. შესაბამისად, საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის მიერ ნ. და ნი. ლ-ების ინდივიდუალურ საპენსიო ანგარიშზე თანხების გადარიცხვა კანონშეუსაბამოა და აღნიშნული თანხები ექვემდებარება ანაზღაურებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 თებერვლის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს სსიპ შემოსავლების სამსახურმა და სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტმა.

კასატორის - სსიპ შემოსავლების სამსახურის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, არასწორად განმარტა კანონი და შედეგად, არასწორი გადაწყვეტილება იქნა მიღებული სადავო საქმეზე.

სასამართლომ სათანადო გამოკვლევის გარეშე დაადგინა, რომ მოსარჩელეთა მიერ მიღებული თანხა განეკუთვნებოდა სსკ-ის 82-ე მუხლით გათვალისწინებულ საშემოსავლო გადასახადისგან გათავისუფლებულ შემოსავლებს. იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს გადაწყვეტილებით საერთო სასამართლოების დეპარტამენტს დაევალა, გასცეს დახმარება 2014 და 2015 წლების სახელმწიფო ბიუჯეტით გამოყოფილი ასიგნებების ფარგლებში, თუმცა საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის 2016 წლის 24 ივნისის N2998 წერილით დგინდება, რომ დახმარება არ გაცემულა შესაბამისი ასიგნებების ფარგლებში.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ბ" ქვეპუნქტის თანახმად, საშემოსავლო გადასახადისაგან თავისუფლდება ფიზიკურ პირთა მიერ მიღებული გრანტი, სახელმწიფო პენსია, სახელმწიფო კომპენსაცია, სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდია, დაგროვებადი და დაბრუნებადი ხასიათის არასახელმწიფო საპენსიო სქემიდან მიღებული პენსია განხორციელებული შენატანების ოდენობით, სახელმწიფო სტიპენდია, დახმარებებისა და ერთჯერადი გასაცემლების მიზნით ბიუჯეტით გათვალისწინებული ასიგნებებიდან ან/და ბიუჯეტის სარეზერვო ფონდებიდან მიღებული თანხები. აღნიშნული მუხლიდან გამომდინარე, კანონი ცალსახად ადგენს, რომ გათავისუფლებულია დახმარებებისა და ერთჯერადი გასაცემლების მიზნით, ბიუჯეტით გათვალისწინებული ასიგნებებიდან ან/და ბიუჯეტის სარეზერვო ფონდებიდან მიღებული თანხები და აღნიშნული არ გულისხმობს, რომ ყველა სახის დახმარებაზე შეიძლება გავრცელდეს კანონმდებლობით გათვალისწინებული ეს შეღავათი.

კასატორის განმარტებით, სასამართლოს გადაწყვეტილება არ შეიცავს მსჯელობას შემოსავლების სამსახურის 2014 წლის 3 დეკემბრის N21-11/91245 წერილზე, რომლითაც განმცხადებლებს განემარტათ, რომ მათ მიერ აღწერილი შემოსავალი არ განეკუთვნება სახელმწიფო კომპენსაციას და მასზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში გავრცელდებოდა კანონმდებლობით დადგენილი შეღავათი, თუ იგი გაიცემოდა შესაბამისი ასიგნებების ფარგლებში.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელეებისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი - სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტი, საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, სააპელაციო პალატამ ყურადღება არ მიაქცია იმ გარემოებებს, რომ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს გადაწყვეტილებითა და ,,მოსამართლეთა სოციალური და სამართლებრივი დაცვის გარანტიების შესახებ" საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის საფუძველზე, დეპარტამენტმა თანხა გასცა ფიზიკურ პირებზე 10 წლის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით მიმდინარე ბიუჯეტით გამოყოფილი ასიგნებიდან და არა დახმარებისა და ერთჯერადი გასაცემლების მიზნით ბიუჯეტით გათვალისწინებული ასიგნებიდან. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 81-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თანამდებობრივი სარგო ექვემდებარება დაბეგვრას, შესაბამისად, მასზე ვერ გავრცელდება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლით გათვალისწინებული შეღავათი.

ასევე არასწორია სასამართლოს მსჯელობა ,,დაგროვებითი პენსიის შესახებ“ საქართველოს კანონთან მიმართებაშიც, სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაითვალისწინა საპენსიო სააგენტოს დირექტორის 2018 წლის 30 ნოემბრის N14 ,,საპენსიო შენატანების გადახდის წესების, ინფორმაციის წარდგენის ფორმების და ზედმეტად გადახდილი თანხების ადმინისტრირების შესახებ ინსტრუქცია“, რომლის პირველი მუხლის მე-13 პუნქტის შესაბამისად, „ის დამსაქმებლები, რომელთა სახელფასო ხარჯის დაფინანსება ხდება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, ხოლო ხელფასების გადახდა ხორციელდება სახაზინო სამსახურის მეშვეობით, საპენსიო დეკლარირებას და საპენსიო შენატანების გადახდას ახორციელებენ განსხვავებული წესით, რომელიც მოცემულია ამ ინსტრუქციაში. თუ ინსტრუქციის რომელიმე მუხლში არ არის მოცემული განსხვავებული წესი კონკრეტულ საკითხთან მიმართებაში, მაშინ მასზე ვრცელდება ინსტრუქციის ზოგადი მუხლები და პირობები“. ამავე წესის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,ნ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, სახელმწიფო დამსაქმებელი არის ნებისმიერი დამსაქმებელი, რომლის სახელფასო ხარჯის დაფინანსება ხდება სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, ხოლო ხელფასის გადახდა ხორციელდება სახაზინო სამსახურის მეშვეობით. თუ კონტექსტი სხვაგვარად არ წარმოაჩენს ან გამორიცხავს, ნებისმიერი მითითება დამსაქმებელზე გულისხმობს ისეთ დამსაქმებელს, რომელიც არ არის სახელმწიფო დამსაქმებელი. ამავე ინსტრუქციის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, თითოეული დასაქმებულის გაწევრიანება დაგროვებით საპენსიო სქემაში ხდება დამსაქმებლის მიერ დასაქმებულის სახელით და მის სასარგებლოდ პირველი საპენსიო შენატანის განხორციელების საფუძველზე. სახელმწიფო დამსაქმებლის შემთხვევაში გაწევრიანება ხდება სახაზინო სამსახურის მიერ განხორციელებული საპენსიო შენატანის საფუძველზე, ხოლო მე-12 მუხლის მე-8 პუნქტის შესაბამისად, ზედმეტად გადახდილი თანხის დაბრუნების პროცედურებზე ვრცელდება განსხვავებული წესები სახელმწიფო დამსაქმებლის შემთხვევაში, კერძოდ: „ამ მუხლით განსაზღვრული წესები და პროცედურები ვრცელდება სახელმწიფო დამსაქმებლების სახელით და მათი დასაქმებულების სასარგებლოდ საპენსიო სააგენტოს ანგარიშზე სახაზინო სამსახურში გადმორიცხულ საპენსიო შენატანებზე იმ განსხვავებით, რომ საპენსიო სააგენტოს ანგარიშზე ზედმეტად ჩარიცხული საპენსიო შენატანი ბრუნდება სახელმწიფო დამსაქმებლის სახაზინო სამსახურის ანგარიშზე, სახაზინო სამსახურის პროცედურების შესაბამისად“. სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტი ხელფასის ჩარიცხვას ახორციელებს სახაზინო სამსახურის მეშვეობით. ინსტრუქციის მიხედვით ის წარმოადგენს სახელმწიფო დამსაქმებელს და საპენსიო შენატანების გადახდას ახორციელებენ სხვა დამსაქმებლისგან განსხვავებული წესით. კერძოდ, სახელმწიფო დამსაქმებლის შემთხვევაში საპენსიო შენატანის განხორციელება ხდება სახაზინო სამსახურის მიერ და ზედმეტად გადარიცხული თანხის დაბრუნება ხდება სახაზინოს სამსახურის პროცედურების შესაბამისად.

აღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, საპენსიო ანგარიშზე გადარიცხული თანხა -1680 ლარი, რომელიც პალატამ ჩათვალა ზედმეტად გადახდილად, სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის მიერ ვერ ანაზღაურდება, ვინაიდან, სახელმწიფო დამსაქმებლის მიერ საპენსიო სააგენტოში ინდივიდუალურ ანგარიშზე დარიცხული თანხების ადმინისტრირებას ახორციელებს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სახაზინო სამსახური.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 6 მაისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საქმის მასალების შესწავლის და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებენ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არიან დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ.ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განსახილველ საქმეში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს მოსარჩელეებისათვის გაცემული დახმარების საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის კანონიერება, ზედმეტად დაბეგრილი საშემოსავლო გადასახადისა და ზედმეტად გადარიცხული საპენსიო შენატანის ანაზღაურება.

მოსარჩელეები სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად მიუთითებდნენ იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ბ" ქვეპუნქტის შესაბამისად, მათ მიმართ გაცემულ დახმარებაზე ვრცელდებოდა საგადასახადო კოდექსით დადგენილი შეღავათები, რის გამოც არასწორად მოხდა 50 064 ლარის დაქვითვა. ამდენად, დავის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანია იმ გარემოების დადგენა, მოსარჩელეები წარმოადგენენ თუ არა საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლით განსაზღვრული საგადასახადო შეღავათით მოსარგებლე ფიზიკურ პირებს.

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, საგადასახადო შეღავათის გავრცელებისა და საგადასახადო კოდექსის შესაბამისი ნორმის გამოყენებისათვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს თავად ფაქტს იმის თაობაზე, საგადასახადო შეღავათის მომთხოვნი პირი წარმოადგენს თუ არა ამ შეღავათის მატარებელ სუბიექტს ანუ პასუხობს თუ არა კანონის იმ მოთხოვნებს, რომელთა არსებობის პირობებშიც მის მიმართ გამოყენებული უნდა იყოს საგადასახადო შეღავათი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს წინაშე მოთხოვნის წარდგენის დროს, სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მოსამართლის შრომის უნარის დაკარგვისა და/ან მისი გარდაცვალების შემთხვევაში დახმარების გაცემის საკითხს, აწესრიგებდა „მოსამართლეთა სოციალური და სამართლებრივი დაცვის გარანტიების შესახებ“ საქართველოს კანონი (ძალადაკარგულია 12/04/2009 N 2257 საქართველოს ორგანული კანონით), რომლის მე-14 მუხლით, სამოსამართლო უფლებამოსილების განხორციელებისას გარდაცვლილი მოსამართლის ოჯახს ეძლევა ერთჯერადი ფულადი დახმარება 10 წლის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით. მოსამართლის დაკრძალვის ხარჯებს გაიღებს სახელმწიფო. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, მოსამართლეს, რომელმაც შრომის უნარი დაკარგა სამსახურებრივი უფლებამოსილების განხორციელებისას მიეცემა დახმარება: ა) შრომის უნარის ნაწილობრივ დაკარგვისას – 1 წლის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით; ბ) შრომის უნარის სრულად დაკარგვისას – 5 წლის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით; ხოლო მე-3 პუნქტის თანახმად, მოსამართლის გარდაცვალების შემთხვევაში მისი ოჯახის წევრს (წევრებს) ენიშნება სახელმწიფო კომპენსაცია „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესითა და ოდენობით.

კონკრეტულ შემთხვევაში საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მოსამართლე დ. ლ-ი გარდაიცვალა 2008 წლის 28 ივლისს. სანოტარო წესით დამოწმებული, 2009 წლის 30 ოქტომბერს გაცემული სამკვიდრო მოწმობით დგინდება, რომ ც. დ-ი, ნი. ლ-ი და ნ. ლ-ი არიან დ. ლ-ის კანონისმიერი პირველი რიგის მემკვიდრეები. მემკვიდრეებმა საკუთრებაში მიიღეს სამკვიდრო ქონება სრულად, სამკვიდრო ქონებაში შემავალი აქტივებითა და პასივებით.

საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 2014 წლის 8 მაისის №1/40 გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 პუნქტის მიხედვით, სამსახურებრივი უფლებამოსილების განხორციელებისას მოსამართლე დ. ლ-ს შრომისუნარის სრულად დაკარგვის გამო, მიეცა დახმარება მისი 5 წლის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით. ამავე გადაწყვეტილებით, საქართველოს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოსთან არსებულ სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტს დაევალა, საქართველოს 2014 და 2015 წლების სახელმწიფო ბიუჯეტით გამოყოფილი ასიგნებების ფარგლებში, უზრუნველყოს ამ გადაწყვეტილების მე-2 პუნქტით განსაზღვრული დახმარების გაცემა საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესის შესაბამისად. დადგენილია, რომ დარიცხულმა დახმარებამ 5 წელზე შეადგინა 126 000 ლარი, ვინაიდან დ. ლ-ის თანამდებობრივი სარგო, მისი ქმედუუნაროდ აღიარების დროისათვის შეადგენდა 2100 ლარს. აღნიშნული თანხა თანაბარ ნაწილად განაწილდა სამ მემკვიდრეზე, თითოეულ მემკვიდრეზე 42 000 ლარის ოდენობით. ამასთან, იმ პირობებში, რომ საქართველოს იუსტიციის უმაღლესმა საბჭომ გადაწყვეტილება მიიღო 2014 წლის 08 მაისს და გასაცემი თანხა არ იყო აღიარებული წინა წლების კრედიტორულ დავალიანებაში, მისი გადახდა (აღიარება) განხორციელდა 2014 წლის ფაქტიურ ხარჯში. შესაბამისად, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 81-ე, 82-ე და 101-ე მუხლების გათვალისწინებით, ეს განაცემები დაიბეგრა გადახდის წყაროსთან 20%-იანი განაკვეთით, რამაც თითოეულ მემკვიდრეზე შეადგინა 8400 ლარი, ხოლო ჯამში 25 200 ლარი.

ასევე, დადგენილია, რომ სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტმა 2014 წლის 2 დეკემბერს სახელმწიფო ხაზინაში ჩარიცხა 25 200 ლარი და გადახდის დანიშნულებაში მიუთითა „სხვა-დამქირავებლის მიერ დაკავებული საშემოსავლო გადასახადი სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაფინანსებული საბიუჯეტო ორგანიზაციებიდან“, ხოლო თითოეული მემკვიდრის წარდგენილ საბანკო ანგარიშზე ჩარიცხა 33 600 - 33 600 ლარი დანიშნულებით „სხვა - გარდაცვლილი მოსამართლის დ. ლ-ს მემკვიდრეებზე გასაცემი კომპენსაციის თანხა“.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის მომსახურების დეპარტამენტის 2014 წლის 3 დეკემბრის №21-11/91245 წერილით, ნი. ლ-ს 2014 წლის 28 ნოემბრის №168719/21 წერილის პასუხად განემარტა, რომ წერილში აღწერილი შემოსავალი არ განეკუთვნება სახელმწიფო კომპენსაციას. ამასთან, თუ შესაბამისი თანხა პირს ეძლევა სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ერთდროული კომპენსაციის სახით და წარმოადგენს ბიუჯეტით გათვალისწინებული ასიგნებებიდან მიღებულ დახმარებას ან ერთჯერად განაცემს, მასზე გავრცელდება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით დადგენილი შეღავათი.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის მომსახურების დეპარტამენტმა 2016 წლის 18 აპრილის №21-11/33446 წერილით სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტს აცნობა, რომ დ. ლ-ის მემკვიდრეები: ც. დ-ი, ნი. და ნ. ლ-ები ითხოვდნენ მოსამართლე დ. ლ-ის სამსახურებრივი უფლებამოსილების განხორციელებისას შრომის უნარის სრულად დაკარგვის გამო, გაცემულ დახმარებაზე დაკავებული საშემოსავლო გადასახადის თანხის უკან დაბრუნებას და მოითხოვა გადამხდელთა მოთხოვნის, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლთან შესაბამისობის დადგენის მიზნით, დაეზუსტებინათ აღნიშნულ პირებზე გაცემული ანაზღაურების ტიპი და მისი საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის მიზეზი, ვინაიდან, გაცემული ანაზღაურება დაკვალიფიცირებული იყო როგორც „ხელფასი“.

სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის 2016 წლის 24 ივნისის №2998 წერილით ც. დ-ს, ნი. და ნ. ლ-ებს ეცნობათ, რომ საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 2014 წლის 8 მაისის №1/40 გადაწყვეტილებით გათვალისწინებული დახმარების გაცემის შესაძლებლობა დეპარტამენტს მიეცა, მხოლოდ დეპარტამენტისათვის ბიუჯეტით გამოყოფილი მიმდინარე ასიგნებებში 2014 წლის მანძილზე წარმოქმნილი ეკონომიის შედეგად. აღნიშნული დახმარება და ერთჯერადი განაცემი, არ წარმოადგენს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლის მიხედვით განაცემს.

საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ 2019 წლის 31 მაისს მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება N1/88, რომლის პირველი პუნქტის თანახმად, მოსამართლე დ. ლ-ის გარდაცვალების გამო, გაიცა ერთჯერადი ფულადი დახმარება 10 წლის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით. ამავე გადაწყვეტილების მე-2 პუნქტის თანახამდ, სამსახურებრივი უფლებამოსილების განხორციელებისას მოსამართლე დ. ლ-ის შრომის უნარის სრულად დაკარგვის გამო საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 2014 წლის 8 მაისის N1/40 გადაწყვეტილების საფუძველზე 5 წლის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით გაცემული დახმარება ჩაითვალა ამ გადაწყვეტილების პირველი პუნქტით გასაცემ ფულად დახმარებაში.

საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის 2020 წლის 31 დეკემბრის N06-9141 წერილითა და მასზე დართული საგადასახადო მოთხოვნებით დგინდება, რომ 2019 წლის 30 დეკემბერს ნ. ლ-მა ხელზე მიიღო 32928 ლარი, საშემოსავლო გადასახადმა შეადგინა 8232 ლარი, ხოლო საპენსიომ 840 ლარი, ნი. ლ-მა ხელზე მიიღო 32928 ლარი, საშემოსავლო გადასახადმა შეადგინა 8232 ლარი, ხოლო საპენსიომ 840 ლარი, ც. დ-მა ხელზე მიიღო 33 600 ლარი, საშემოსავლო გადასახადმა შეადგინა 8400 ლარი. ზემოაღნიშნული ასევე დადასტურებულია სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ 2021 წლის 1 თებერვლის წერილის დანართად წარმოდგენილი მტკიცებულებებით.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა დადასტურებულად მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეები წარმოადგენენ გარდაცვლილი მოსამართლის - დ. ლ-ის მემკვიდრეებს, რომლებმაც „მოსამართლეთა სოციალური და სამართლებრივი დაცვის გარანტიების შესახებ“ საქართველოს კანონისა და „სახელმწიფო კომპენსაციისა და სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდიის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით, მიიღეს „მოსამართლეთა სოციალური და სამართლებრივი დაცვის გარანტიების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-14 მუხლით განსაზღვრული ერთჯერადი ფულადი დახმარება.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 80.1 მუხლის თანახმად, რეზიდენტი ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია დასაბეგრი შემოსავალი, რომელიც განისაზღვრება, როგორც სხვაობა კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებულ ერთობლივ შემოსავალსა და ამ პერიოდისათვის ამ კოდექსით გათვალისწინებული გამოქვითვების თანხებს შორის. ამავე კოდექსის 81.1 მუხლის თანახმად, ფიზიკური პირის დასაბეგრი შემოსავალი იბეგრება 20 პროცენტით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული; ხოლო 82-ე მუხლი განსაზღვრავს გადასახადისაგან გათავისუფლების საფუძვლებს, რომლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრისაგან თავისუფლდება მიღებული გრანტი, სახელმწიფო პენსია, სახელმწიფო კომპენსაცია, სახელმწიფო აკადემიური სტიპენდია, მაგროვებადი და დაბრუნებადი ხასიათის არასახელმწიფო საპენსიო სქემიდან მიღებული პენსია განხორციელებული შენატანების ოდენობით, სახელმწიფო სტიპენდია, დახმარებებისა და ერთჯერადი გასაცემლების მიზნით ბიუჯეტით გათვალისწინებული ასიგნებებიდან ან/და ბიუჯეტის სარეზერვო ფონდებიდან მიღებული თანხები. ამდენად, კანონით კონკრეტულად არის განსაზღვრული, თუ ვინ წარმოადგენს საშემოსავლო გადასახადის გადამხდელს, განსაზღვრავს საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის ობიექტს, გადასახადის განაკვეთის ოდენობას, ასევე განსაზღვრავს, რომ საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრისაგან თავისუფლდება დახმარებებისა და ერთჯერადი გასაცემლების მიმღები ფიზიკური პირი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეები - ნ. ლ-ი, ნი. ლ-ი, ც. დ-ი, წარმოადგენენ საგადასახადო შეღავათის მატარებელ პირებს, შესაბამისად, კანონით გაწერილი შეღავათი მათზე, როგორც ამ შეღავათის მატარებელ პირებზე, უნდა გავრცელდეს და დაქვითული თანხა, მათ უნდა დაუბრუნდეთ. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო არ ეთანხმება კასატორების საკასაციო პრეტენზიას, რომ საგადასახადო შეღავათი ვრცელდება მხოლოდ დახმარებებისა და ერთჯერადი გასაცემლების მიზნით, ბიუჯეტით გათვალისწინებული ასიგნებებიდან ან/და ბიუჯეტის სარეზერვო ფონდებიდან მიღებულ თანხებზე და არა ყველა სახის დახმარებაზე და იზიარებს ამ საკითხთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ თანხის დაბეგვრასთან მიმართებით მნიშვნელობა არ აქვს იმ გარემოებას, თუ რომელი საბიუჯეტო კლასიფიკაციით განსაზღვრული მიზნებისათვის დამტკიცებული მოცულობის ფარგლებიდან მოხდა მათთვის თანხის გადარიცხვა.

საკასაციო სასამართლო ასევე იზიარებს, სააპელაციო სასამართლოს მითითებას, სსიპ შემოსავლების სამსახურისათვის ზედემატდ დაბეგრილი საშემოსავლო გადასახადის მოსარჩელეებისათვის ანაზღაურების დაკისრების თაობაზე და მიუთითებს, რომ საგადასახადო აგენტი საგადასახადო კანონმდებლობით განსაზღვრულ შემთხვევაში საგადასახადო-სამართლებრივი ურთიერთობის ფარგლებში შეიძლება იყოს მხოლოდ შუამავალი გადასახადის გადამხდელსა და საგადასახადო ორგანოს შორის. სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტი საგადასახადო კოდექსის 154-ე მუხლის თანახმად, წარმოადგენს საგადასახადო აგენტს, რომელიც ახდენს საშემოსავლო გადასახადის გამოანგარიშებას გადამხდელისათვის, მის დაკავებას და გადასახადის თანხის ბიუჯეტში გადარიცხვას. მოსარჩელეებისათვის ზედმეტად დაბეგრილი საშემოსავლო გადასახადის თანხა სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის ანგარიშზე არ ჩარიცხულა და მას რაიმე ფინანსური სარგებელი არ მიუღია. საშემოსავლო გადასახდის მთლიანი თანხა ჩაირიცხა სახელმწიფო ბიუჯეტში. ამდენად, ზედმეტად გადახდილი საშემოსავლო გადასახადის თანხა და უკანონოდ დაბეგრილი საშემოსავლო გადასახადის თანხების ანაზღაურება უნდა დაეკისროს სსიპ შემოსავლების სამსახურს.

საკასაციო სასამართლო ასევე არ იზიარებს კასატორების მოსაზრებას, ზედმეტად გადარიცხული საპენსიო შენატის ანაზაურებასთან მიმართებაში და განმარტავს, რომ ,,დაგროვებითი პენსიის შესახებ" საქართველოს კანონიდან გამომდინარე, აღნიშნული კანონი ვრცელდება, მხოლო ხელფასის სახით მიღებულ შემოსავალზე, ანუ საპენსიო შენატანის დაბეგვრა ხდება მხოლოდ ხელფასიდან. საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს 2019 წლის 31 მაისის N1/88 გადაწყვეტილების საფუძველზე მოსარჩელეთა სახელზე გაცემული თანხა, კი თავისი ბუნებით წარმოადგენს ერთჯერად დახმარებას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას, რომ ერთჯერად დახმარებაზე ვერ გავრცელდება ,,დაგროვებითი პენსიის შესახებ" საქართველოს კანონის მოთხოვნები. შესაბამისად, საერთო სასამართლოების დეპარტამენტის მიერ, ნ. და ნი. ლ-ების ინდივიდუალურ საპენსიო ანგარიშზე თნახების გადარიცხვა კანონშეუსაბამოა და აღნიშნული თანხები ექვემდებარება ანაზღაურებას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს _ წარმატების პერსპექტივა. შესაბამისად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც, საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით,

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ საერთო სასამართლოების დეპარტამენტისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად.

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 22 თებერვლის გადაწყვეტილება.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. სტურუა

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. სხირტლაძე