ბს-968(2კ-19) 10 თებერვალი, 2022წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გიორგი გოგიაშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 12.12.2018წ. განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ი/მ ვ. კ-ემ 10.11.2016წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 26.08.2014წ. №006-102 საგადასახადო მოთხოვნის, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 01.06.2015წ. №18871 ბრძანების და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 17.03.2016წ. გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 29.06.2017წ. გადაწყვეტილებით ვ. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 17.03.2016წ. გადაწყვეტილება №10839/2/15 საჩივართან დაკავშირებით, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 01.06.2015წ. №18871 ბრძანება და სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 26.08.2014წ. №006-102 საგადასახადო მოთხოვნა და მოპასუხე სსიპ შემოსავლების სამსახურს დაევალა საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ კანონით დადგენილ ვადაში ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტის გამოცემა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 12.12.2018წ. განჩინებით სსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მოცემული დავის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანია დღგ-ის გადახდის მიზნებისათვის საქონლის მიწოდების მომენტის განსაზღვრა. შემოსავლების მიღების უფლება მოიპოვება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ გადასახადის გადამხდელს შესრულებული აქვს გარიგებით (ხელშეკრულებით) გათვალისწინებული ყველა ვალდებულება. შენობა-ნაგებობის მიწოდებად და შესაბამისად, დღგ-ით დასაბეგრ ოპერაციად განხილვისათვის საკმარისი არ არის მასზე საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის ფაქტი, საგადასახადო მიზნებისათვის, შენობა-ნაგებობების მიწოდების მომენტი, შესაძლებელია, არ ემთხვეოდეს მასზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციას, თუკი დადგინდება, რომ შესრულებული არ არის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ყველა პირობა. ამდენად, რეალიზაცია, საგადასახადო მიზნებისათვის, დასრულებულად მიიჩნევა მაშინ, როდესაც რეალიზებული ქონებიდან გამომდინარე ვალდებულებები მხარეებს სრულყოფილად აქვთ შესრულებული ერთმანეთის მიმართ ან არსებული შესრულება იძლევა იმის საშუალებას, რომ ხელშეკრულების მონაწილე მხარე დაუბრკოლებლად სარგებლობდეს რეალიზებული ნივთით - უძრავი ქონებით. მშენებარე ობიექტის გადაცემასთან დაკავშირებულია გამყიდველის მიერ რიგი მოვალეობების შესრულება, რომელთა შედეგადაც უზრუნველყოფილ უნდა იქნას ობიექტის მშენებლობის დასრულება და მყიდველისათვის იმ მდგომარეობაში გადაცემა, რომ მან შეძლოს საკუთრების უფლების ობიექტზე მესაკუთრისათვის დამახასიათებელი ყველა უფლების ფაქტობრივად განხორციელება, შესაბამისად, მშენებარე კორპუსში კონკრეტული ფართის განკარგვის/გადაცემის შემთხვევაში, თუკი თავად კორპუსის მშენებლობა არ არის დასრულებული და მიმდინარე პროცესს წარმოადგენს, შეუძლებელია აღნიშნული ფართი გამოყენებულ იქნეს მესაკუთრის მიერ ყოველგვარი ფაქტობრივი თუ სამართლებრივი დაბრკოლების გარეშე, მიუხედავად მასზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციისა. ასეთ შემთხვევაში სახეზე გვაქვს უფლება, თუმცა მისი რეალურად განხორციელება დამოკიდებულია დამატებითი ვალდებულების შესრულებაზე - გამყიდველის მიერ მშენებლობის დასრულებასა და ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ყველა იმ მოვალეობის განხორციელებაზე, რომელიც შესაძლებელს გახდის, რომ მოხდეს შენობა-ნაგებობის ექსპლუატაცია. საგადასახადო კოდექსის მიზნებისათვის უძრავი ქონების - მშენებარე ობიექტის რეალიზაცია, თუნდაც მასზე რეგისტრირებული იყოს საკუთრების უფლება საჯარო რეესტრში, არ წარმოადგენს დასაბეგრ ოპერაციას, ვინაიდან ქონების მსგავსი სახით განკარგვისას მხარეებს კვლავ შესასრულებელი რჩებათ გარიგებიდან გამომდინარე ისეთი ვალდებულებები, რომელთა შეუსრულებლობის შემთხვევაშიც ქონების რეალიზაცია მხოლოდ ფორმალურად იქნება განხორციელებული, ხოლო ფაქტობრივად რეალიზაციის შედეგად არსებული სიკეთე - საკუთრების შეუზღუდავად ფლობა და სარგებლობა მიუღწეველი აღმოჩნდება. ვინაიდან შემოწმებით რეალიზებულად მიჩნეულია და დაბეგრილია ის ბინები, რომლებიც მყიდველის სახელზე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ხოლო დადასტურებული არ არის, რომ შენობა-ნაგებობის მშენებლობა ფაქტობრივად იყო დასრულებული ან იგი შესული იყო ექსპლუატაციაში, აღნიშნული საკითხი საჭიროებს დამატებით კვლევას, ამასთანავე, ვინაიდან შემოწმებით ი/მ ვ. კ-ის მიერ მ. მ-ეზე ბინების გადაცემა დაკვალიფიცირდა ბარტერად, მასზე გავრცელდა საბაზრო ფასი და აღნიშნულმა გამოიწვია დღგ-ში დამატებით ძირითადი გადასახადისა და სანქციის დარიცხვა, აღნიშნული ოპერაციის მიმართ აუცილებელია ზუსტად განისაზღვროს საქონლის მიწოდების მომენტი გადაწყვეტილებაში მითითებული მსჯელობის შესაბამისად. მნიშვნელოვანია მოსარჩელის მიერ ადმინისტრაციული წარმოების მიმდინარეობისას მიწოდებული ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ 2014 წლის იანვარში მშენებარე სახლის მხოლოდ 5 სართული იყო აშენებული, ხოლო 2014 წლის 17 თებერვლიდან 2014 წლის 25 აპრილამდე ი/მ ვ. კ-ეს თბილისის მერიის ბრძანების საფუძველზე საერთოდ შეჩერებული ჰქონდა მშენებლობის ნებართვა. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა დაადგინოს გარიგების მონაწილე მხარის (მყიდველის) აღნიშნული ქონებით სარგებლობის ფაქტობრივი შესაძლებლობა, კორპუსის მშენებლობის დასრულებისა და შესაბამისი ინფრასტრუქტურის მოწყობის ფაქტი, შესაბამისად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ სადავო ოპერაციების მიმართ უნდა გამოიკვლიოს შენობის საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის მომენტში გარიგების მონაწილეთა შეთანხმებისამებრ რეალიზებული ფართის მდგომარეობის ფაქტი და ამ ფართით ფაქტობრივი სარგებლობის შესაძლებლობა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 12.12.2018წ. განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ.

კასატორმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ აღნიშნა, რომ საგადასახადო შემოწმებით რეალიზებულად იქნა მიჩნეული და დაბეგრილი ის ბინები, რომლებიც მყიდველების სახელზე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე. აღნიშნული ფართების რეალიზაციიდან მიღებულმა შემოსავალმა გადააჭარბა 100 000 ლარს, რის გამო მეწარმეს წარმოეშვა დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის ვალდებულება და მიღებული შემოსავალი დაექვემდებარა დღგ-თი დაბეგვრას. კანონმდებლობის სრული დაცვით განხორციელდა შემოწმების მიერ საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრა და დამატებით რაიმე გარემოების გამოკვლევის ვალდებულება არ არსებობს. სახეზეა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სასკ-ის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული საფუძველი, კერძოდ, სსკ-ის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული ვალდებულების დარღვევა. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია სააპელაციო საჩივრის მთავარი პრეტენზია იმის შესახებ, რომ სასამართლოს მიერ დავალებული დოკუმენტების შესწავლა უკვე განხორციელდა ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში.

კასატორმა სსიპ შემოსავლების სამსახურმა აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში შესრულდა საგადასახადო კოდექსის 161-ე მუხლის მე-8 ნაწილის მოთხოვნები, კერძოდ, უძრავი ქონების რეალიზაციისას დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების დროდ ითვლება საკუთრების უფლების რეგისტრაციისათვის მარეგისტრირებელ ორგანოში წარსადგენი საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის შედგენის თარიღი, ხოლო იმ შემთხვევაში თუ საკუთრების უფლების რეგისტრაცია (გადაცემა) დამოკიდებულია ამ დოკუმენტის მხარის (მხარეების) მიერ გარკვეული ვალდებულების შესრულებაზე ან/და პირობის დადგომაზე, ასეთი ვალდებულების შესრულების/პირობის დადგომის თარიღი. აღნიშნულიდან გამომდინარე შემოწმების შედეგად მოხდა მიღებული შემოსავლის დღგ-ით დაბეგვრა, რამაც საგადასახადო კოდექსის 282-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად გამოიწვია დღგ-ში დამატებით ძირითადი გადასახადის და სანქციის დარიცხვა. სასამართლომ არ შეაფასა ის გარემოება, რომ მშენებლობა დაიწყო 2010 წელს და ი/მ ვ. კ-ემ მშენებარე ბინების გაყიდვა დაიწყო 2014 წლიდან. ხელშეკრულების ერთ-ერთ პირობას წარმოადგენდა დათქმა იმის შესახებ, რომ გაყიდულ ბინას გამყიდველი სამი თვის ვადაში მიიყვანდა თეთრი კარკასის მდგომარეობაში, შესაბამისად, უსაფუძვლოა სასამართლოს მსჯელობა მშენებარე ბინების გასხვისების თაობაზე. შემოწმებით რეალიზებულად იქნა მიჩნეული და დაიბეგრა ის ბინები, რომელიც მყიდველის სახელზე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ამდენად, მყიდველებზე ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე საჯარო რეესტრში გადაფორმებული ბინების შემოწმებით დღგ-ით დაბეგვრა შესაბამისობაშია მოქმედ კანონმდებლობასთან.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებენ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არიან დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არიან დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საგადასახადო კოდექსის 157.1 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია) პირს, რომელიც ეწეოდა ეკონომიკურ საქმიანობას და რომლის მიერ ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის განმავლობაში განხორციელებული დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების საერთო თანხა აღემატებოდა 100 000 ლარს, ვალდებული იყო დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციისათვის მიემართა საგადასახადო ორგანისათვის დასაბეგრი ოპერაციების საერთო თანხის 100 000 ლარზე გადაჭარბების დღიდან არა უგვიანეს 2 სამუშაო დღისა. ამავე კოდექსის 161.1 მუხლით განსაზღვრული იყო დასაბეგრი ოპერაციები. ამავე მუხლის მე-8 ნაწილის თანახმად უძრავი ქონების რეალიზაციისას დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების დროდ ითვლებოდა საკუთრების უფლების რეგისტრაციისათვის მარეგისტრირებელ ორგანოში წარსადგენი საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის შედგენის თარიღი, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ საკუთრების უფლების რეგისტრაცია (გადაცემა) დამოკიდებული იყო ამ დოკუმენტის მხარის (მხარეების) მიერ გარკვეული ვალდებულების შესრულებაზე ან/და პირობის დადგომაზე, - ასეთი ვალდებულების შესრულების/პირობის დადგომის თარიღი. ამდენად, განსახილველი დავის ფარგლებში მნიშვნელოვანია დღგ-ის გადახდის მიზნებისათვის საქონლის მიწოდების მომენტის განსაზღვრა. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ შენობა-ნაგებობის მიწოდებად და დღგ-ით დასაბეგრ ოპერაციად განხილვისათვის საკამარისი არ არის მასზე საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია. თუ დადგინდება, რომ შესრულებული არ არის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ყველა პირობა, საგადასახადო მიზნებისათვის, შენობა-ნაგებობების მიწოდების მომენტი, შესაძლოა, არ ემთხვეოდეს მასზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მომენტს. ამდენად, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმის შესახებ, რომ რეალიზაცია, საგადასახადო მიზნებისათვის, დასრულებულად მიიჩნევა მაშინ, როდესაც რეალიზებული ქონებიდან გამომდინარე ვალდებულებები მხარეებს ერთმანეთის მიმართ სრულყოფილად აქვთ შესრულებული ან არსებული შესრულება იძლევა იმის საშუალებას, რომ ხელშეკრულების მონაწილე მხარე დაუბრკოლებლად სარგებლობდეს რეალიზებული ნივთით - უძრავი ქონებით.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მშენებარე შენობა-ნაგებობის მიწოდებისას, შესაძლებელია, რომ საკუთრების უფლების რეგისტრაცია განხორციელდეს მშენებარე ობიექტზეც, თუმცა ფაქტობრივი მიწოდება საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მომენტს არ ემთხვეოდეს. მშენებარე კორპუსში კონკრეტული ფართის განკარგვის/გადაცემის შემთხვევაში, თუკი თავად კორპუსის მშენებლობა არ არის დასრულებული და მიმდინარე პროცესს წარმოადგენს, შეუძლებელია აღნიშნული ფართი გამოყენებულ იქნეს მესაკუთრის მიერ ყოველგვარი ფაქტობრივი თუ სამართლებრივი დაბრკოლების გარეშე, მიუხედავად მასზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციისა. ამდენად, საგადასახადო კოდექსის მიზნებისათვის უძრავი ქონების - მშენებარე ობიექტის რეალიზაცია, საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის მიუხედავად, არ წარმოადგენს დასაბეგრ ოპერაციას, ვინაიდან ქონების მსგავსი სახით განკარგვისას მხარეებს კვლავ შესასრულებელი რჩებათ გარიგებიდან გამომდინარე ისეთი ვალდებულებები, რომელთა შეუსრულებლობის შემთხვევაშიც ქონების რეალიზაცია მხოლოდ ფორმალურად იქნება განხორციელებული, ხოლო საკუთრების შეუზღუდავად ფლობა და სარგებლობა მიუღწეველი აღმოჩნდება.

კასატორები მიუთითებენ, რომ მშენებლობა დაიწყო 2010 წელს და ი/მ ვ. კ-ემ მშენებარე ბინების გაყიდვა დაიწყო 2014 წლიდან. ხელშეკრულების ერთ-ერთ პირობას კი წარმოადგენდა დათქმა იმის შესახებ, რომ გაყიდულ ბინას გამყიდველი სამი თვის ვადაში მიიყვანდა თეთრი კარკასის მდგომარეობაში. მართალია, კასატორები უთითებენ აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებაზე, თუმცა საქმის მასალებითა და გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებით არ დგინდება ამ ფაქტობრივი გარემოების (ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ამ ვალდებულების შესრულების) გამოკვლევის/დადგენის ფაქტი. მოსარჩელე დავების განხილვის საბჭოში წარდგენილ საჩივართან დაკავშირებული ადმინისტრაციული წარმოებისას განმარტავდა, რომ 2014 წლის იანვარში მშენებარე სახლის მხოლოდ 5 სართული (ასაშენებელი 8 სართულიდან) იყო აშენებული, 2014 წლის 17 თებერვლიდან 2014 წლის 25 აპრილამდე კი ი/მ ვ. კ-ეს თბილისის მერიის ბრძანების საფუძველზე საერთოდ შეჩერებული ჰქონდა მშენებლობის ნებართვა. მომჩივნის მითითებით აღნიშნული მიზეზების გამო მან უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ თარიღში ვალდებულების შესრულება ვერ შეძლო. ამდენად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ საკითხის ხელახლა განხილვისას უნდა დაადგინოს მყიდველის მიერ აღნიშნული ქონების სარგებლობით შესაძლებლობის, მშენებლობის დასრულებისა და შესაბამისი ინფრასტრუქტურის მოწყობის ფაქტი, მიუხედავად რეალიზებული ფართების საჯარო რეესტრში მყიდველის სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციისა. დამატებით საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს საკასაციო სასამართლოს 12.09.2019წ. განჩინებაზე (საქმე Nბს-387(2კ-19)), რომელიც შეეხება იმავე მისამართზე მდებარე მშენებარე ობიექტის გადაცემასთან დაკავშირებული საგადასახადო ვალდებულებების წარმოშობის მართლზომიერებას, რომელ მისამართზეც მდებარე ბინების რეალიზაციის გამო ი/მ ვ. კ-ეს დაეკისრა საგადასახადო პასუხისმგებლობა. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მშენებარე ობიექტის გადაცემა დაკავშირებულია გამყიდველის მიერ რიგი მოვალეობების შესრულებასთან, რომელთა შედეგადაც უზრუნველყოფილ უნდა იქნეს ობიექტის მშენებლობის დასრულება და მყიდველისათვის იმ მდგომარეობაში გადაცემა, რომ მან შეძლოს საკუთრების უფლების ობიექტზე მესაკუთრისათვის დამახასიათებელი ყველა უფლების ფაქტობრივად განხორციელება. შესაბამისად, მშენებარე კორპუსში კონკრეტული ფართის განკარგვის/გადაცემის შემთხვევაში, თუკი თავად კორპუსის მშენებლობა არ არის დასრულებული და მიმდინარე პროცესს წარმოადგენს, შეუძლებელია აღნიშნული ფართი გამოყენებულ იქნეს მესაკუთრის მიერ ყოველგვარი ფაქტობრივი თუ სამართლებრივი დაბრკოლების გარეშე, მიუხედავად მასზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციისა.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს საკანონმდებლო ცვლილებაზე, კერძოდ, „საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ“ 14.07.2020წ. №6817 კანონით საგადასახადო კოდექსის VI კარი - „დამატებითი ღირებულების გადასახადი“ (ამოქმედდა 2021 წლის 1 იანვრიდან) ჩამოყალიბდა ახალი რედაქციით და ამ კოდექსის 160.5 მუხლით განისაზღვრა, რომ თუ უძრავი ნივთის შემძენზე საკუთრების უფლება მარეგისტრირებელ ორგანოში მშენებარე ობიექტზე დარეგისტრირდა, ამ ნივთის მიწოდებასთან დაკავშირებით მისი მიმწოდებლის მიერ გაწეული სამშენებლო, სამონტაჟო ან/და სარემონტო მომსახურება უძრავი ნივთის მიწოდების ნაწილად განიხილება. ამავე კოდექსის 163.6 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, თუ არ დადგა ამ მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული პირობა, დღგ-ით დაბეგვრა ხორციელდება ამ კოდექსის 160-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებულ შემთხვევაში − უძრავი ნივთის ექსპლუატაციაში მიღების მომენტში. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საკანონმდებლო ცვლილებების შესაბამისად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ საქმეზე დასადგენი ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევის შემდეგ უნდა შეაფასოს აღნიშნული ნორმების გავრცელების შესაძლებლობა.

ამდენად, მართებულია ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრება სასკ-ის 32.4 მუხლის საფუძველზე სადავო აქტის ბათილად ცნობის შესახებ, რადგან ადმინისტრაციულ პროცესში მოქმედი ინკვიზიციურობის პრინციპის გათვალისწინებით (სასკ-ის მე-4, მე-19 მუხ.) მართალია, სასამართლოს აქვს შესაძლებლობა ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის მიზნით შეაგროვოს დამატებითი მტკიცებულებები, თუმცა აღნიშნული უზრუნველყოფს ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში დაშვებული ხარვეზების აღმოფხვრას და არა ორგანოში განსახორციელებელი წარმოების ჩანაცვლებას. განსახილველ შემთხვევაში გამოკვლევას საჭიროებს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე რიგი გარემოებები. ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია საკითხი შეისწავლოს სზაკ-ით დადგენილი წესით, სრულად გამოიკვლიოს საქმესთან დაკავშირებული გარემოებები და მიიღოს სათანადოდ დასაბუთებული გადაწყვეტილება. განსახილველ შემთხვევაში სადავო აქტები ვერ აკმაყოფილებენ აღნიშნულ სტანდარტს.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 12.12.2018წ. განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

გ. გოგიაშვილი