საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-1083(კ-21) 1 თებერვალი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ბიძინა სტურუა (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, გოჩა აბუსერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - ნ. გ-ი

მესამე პირი - საქართველოს ნოტარიუსთა პალატა

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 20 აგვისტოს განჩინება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა და ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2016 წლის 10 ოქტომბერს ნ. გ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას მოპასუხის - საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, 2016 წლის 14 ივლისს კანონიერ ძალაში შევიდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის გადაწყვეტილება, რომლითაც სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2014 წლის 16 მაისის №123 ბრძანება ნ. გ-ის ნოტარიუსის თანამდებობიდან გათავისუფლების თაობაზე და საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, მოპასუხეს დაევალა ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ამ გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს ადმინისტრაციული აქტი არ გამოუცია.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ დისკრიმინაციული ქმედების შედეგების აღმოფხვრის მიზნით, მოპასუხისათვის ნოტარიუსის თანამდებობაზე აღდგენის დავალება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 17 ოქტომბრის განჩინებით ნ. გ-ის სარჩელი განსჯადობით განსახილველად გადაეგზავნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას.

2016 წლის 4 ნოემბერს ნ. გ-მა დაზუსტებული სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხის - საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, 2016 წლის 17 ოქტომბერს საქართველოს იუსტიციის სამინისტრომ გამოსცა №176 ბრძანება მისი სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ. მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ ბრძანების გამოცემისას არ გაითვალისწინა თბილისის საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოების მიერ მიღებული კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებებით დადგენილი მოთხოვნები იმის თაობაზე, რომ სრულყოფილად გამოეკვლია დისციპლინურ საქმესთან დაკავშირებული გარემოებები და დოკუმენტები. ამასთან, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს არ ჩაუტარებია დისციპლინური კომისიის სხდომა. ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ასევე დარღვეულია 2016 წლის 14 ივლისს კანონიერ ძალაში შესული თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის გადაწყვეტილებით ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისათვის დადგენილი ერთ თვიანი ვადა.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2016 წლის 17 ოქტომბრის №176 ბრძანების ბათილად ცნობა და მოპასუხე საქართველოს იუსტიციის სამინისტროსათვის, მოსარჩელე ნ. გ-ის ნოტარიუსის თანამდებობაზე აღდგენის თაობაზე, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 4 დეკემბრის საოქმო განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაება საქართველოს ნოტარიუსთა პალატა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 31 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ნ. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2016 წლის 17 ოქტომბრის №176 ბრძანება ნოტარიუს ნ. გ-ის გათავისუფლების თაობაზე; მოპასუხე საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს დაევალა ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა მოსარჩელე ნ. გ-ის ნოტარიუსის თანამდებობაზე აღდგენის თაობაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 31 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს იუსტიციის სამინისტრომ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 29 მაისის განჩინებით საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 31 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 29 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს იუსტიციის სამინისტრომ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორის მითითებით, ნოტარიუსისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი გახდა „ნოტარიატის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ნორმის დარღვევა, რომლის თანახმადაც, ნოტარიუსს აკრძალული აქვს შუამავლობა მხარეებს შორის გარიგების დადებისას, რასაც კონკრეტულ შემთხვევაში ჰქონდა ადგილი. „თავდებობა“ დამოუკიდებლად არ გამხდარა პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველი. მისი შეფასება მოხდა ბევრ სხვა ფაქტობრივ გარემოებასთან ერთობლიობაში, რამაც საბოლოოდ შექმნა „შუამავლობის“ კანონით აკრძალული შემადგენლობა. უფრო ზუსტად, დისციპლინური კომისიის დასკვნის თანახმად, „გ-ი ასრულებდა მხარეებს შორის შუამავლის როლს, რაც გამოიხატებოდა მრავალ მოქმედებაში“. დასკვნაში ასევე აღნიშნულია, რომ „ნოტარიუსმა ნ. გ-მა იკისრა მის მიერ დამოწმებული გარიგების მხარეთა შორის შუამავლობა, რაც ასევე გამოიხატა მისი მხრიდან ხელშეკრულების მხარეთა თავდებობაში“ ამდენად, ზოგადად გასაჩივრებული აქტების შინაარსობრივი შეფასება, ისევე როგორც კონკრეტულად სიტყვა „ასევე“ ნათლად მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ მხოლოდ ხელშეკრულების მხარეთა თავდებობის გამო არ იქნა მიჩნეული ნ. გ-ის ქმედება კანონსაწინააღმდეგო ქმედებად. მისი მოქმედება მრავალი კომპონენტისაგან შედგებოდა, რომელიც მოიცავდა ასევე თავდებობასაც. ამასთან, მოცემულ შემთხვევაში ძალიან მნიშვნელოვანია იმის დადგენა, თუ რას ემსახურებოდა აღნიშნული „თავდებობა“. იუსტიციის სამინისტრომ მიიჩნია, რომ „თავდებობა“ ემსახურებოდა სწორედ იმას, რომ მხარეთა შორის დადებულიყო ხელშეკრულება. რაც დასტურდება ასევე დისციპლინური წარმოების მასალებში დაცული არა ერთი მოწმის ახსნა-განმარტებებიდან. თავდებობა ამ კონკრეტულ შემთხვევაში იყო შუამავლობის, მხარეთა შორის ხელშეკრულების დადების, შეთანხმების მიღწევის საშუალება, რომლითაც ნოტარიუსმა ხელი შეუწყო გარიგების დადებას და რომლის გარეშეც გარიგება არ დაიდებოდა.

შესაბამისად, კასატორის განმარტებით, სასამართლოს ერთიანობაში უნდა დაენახა თავდებობის ხელწერილისა და მისი დამდების როლი და მნიშვნელობა. სამართალწარმოების არსი იმაში მდგომარეობს, რომ ნორმის განმარტება განხორციელდეს კონკრეტული ფაქტობრივი გარემოებების ზედმიწევნით შეფასების საფუძველზე და არა იმაში, რომ სასამართლო შემოიფარგლოს ნორმის კონსტანტაციით. სადავო სამართალურთიერთობაში „თავდებობა“ ემსახურებოდა მხარეთა შორის ხელშეკრულების დადების მიღწევის მიზანს, რაც, თავის მხრივ, სხვა არაფერია თუ არა „შუამავლობა“.

კასატორის მოსაზრებით, გაუგებარია, რატომ არ მიიჩნია სასამართლომ ნ. გ-ის მიერ განხორციელებული მოქმედებების მთელი ჯაჭვი გარიგების დადების ხელშემწყობ გარემოებად, მაშინ, როდესაც მოწმის - ი. ი-ის მიერ დადასტურებულ იქნა, რომ ნ. გ-ის მონაწილეობის გარეშე მხარეთა შორის გარიგება არ დაიდებოდა. ამასთან, კასატორის განმარტებით, დისციპლინური კომისიის მიერ დადგენილია, რომ ნ. გ-მა თავისივე ახლობელი ი. ი-ი დააკავშირა შ. შ. რ-ის წარმომადგენელს - მ. გ-ეს. ნ. გ-ის ახსნა-განმარტებიდან ირკვევა, რომ მას ი. ი-თან აკავშირებს 15-წლიანი ნაცნობობა, არის მისი მეზობელი და აქვს ახლო ურთიერთობა მის ოჯახთან. ნ. გ-ი ახსნა-განმარტებაში, ასევე, მიუთითებს, როგორ გააცნო ი. ი-ი მ. გ-ეს შპს „...ის“ ოფისში. ამდენად, ნ. გ-ის სასარჩელო განცხადებაში აღნიშნული გარემოება, რომ იგი სრულიად შემთხვევით შეხვდა ი. ი-ს შპს „...ის“ ოფისში, რომელიც, ასევე, სესხის აღების მიზნით იყო მისული, არ შეესაბამება რეალობას საქმეში არსებული ფაქტებიდან გამომდინარე. ნ. გ-ი უშუალოდ დაუკავშირდა შ. შ. რ-ის წარმომადგენელ მ. გ-ეს და სთხოვა თანხა, რის სანაცვლოდაც განახორციელებდა უზრუნველყოფის სახით სხვადასხვა უძრავი ქონების შეგროვებას და გადაცემას. ამ ფაქტს ადასტურებს საქმეში არსებული მ. გ-ის 2014 წლის 29 იანვრის განცხადებაც. ასევე, იურისტი ა. ბ-ი აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულების დეტალებზე მოლაპარაკების დროს, ასევე ხელშეკრულების გაფორმების დროს მხარეებს არ შეხვედრია. მოლაპარაკებებს აწარმოებდა თვითონ ნ. გ-ი. ხელშეკრულება ხელმოსაწერად მიიტანა ნ. გ-მა. ნოტარიუსმა ნ. გ-მა აიღო ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხის ნაწილი. მისივე დავალებით თანხის ნაწილის წაიღო მისმა შვილმა უ. მ-ემ. ნ. გ-მა უზრუნველყო მყიდველისათვის უძრავი ქონების მესაკუთრეთა საბანკო ანგარიშების მიწოდება, რაც ასევე დასტურდება საქმეში არსებული მ. გ-ის ახსნა-განმარტებით. კასატორის მითითებით, საქმეში არსებული გარიგების მონაწილე პირების ახსნა-განმარტებებით ასევე დასტურდება, რომ ნ. გ-ის მონაწილეობით ხდებოდა აღებული თანხის გაყოფა-განაწილებაც. ნ. გ-ი ი. ი-თან ერთად იღებდა მონაწილეობას მოქალაქეების დარწმუნებაში. უძრავი ქონების მესაკუთრეებიდან მხოლოდ რამდენიმე პირზე გაფორმდა მინდობილობები, რაც ემსახურებოდა მოცემული სამართალურთიერთობის პირთა წრის შეზღუდვას. ნ. გ-ის მიერ განხორციელებული მოქმედებების მთელი ჯაჭვის ერთ-ერთი უმთავრესი რგოლი არის თავდებობის ხელწერილის შედგენა, რომელშიც მოხსენიებულია 2013 წლის 14 ივნისის თავად ნ. გ-ის მიერ დამოწმებული №... (გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ნივთის ნასყიდობის) ხელშეკრულება. დისციპლინური საქმის წარმოების მასალებიდან ირკვევა, რომ მ. გ-ემ ნ. გ-ს მოსთხოვა თავდებობა და აღნიშნა, რომ თუ თვითონ არ ჩადგებოდა თავდებში, აღნიშნული ხელშეკრულება ვერ გაფორმდებოდა. აღნიშნული პირობის შესაბამისად, 2013 წლის 14 ივნისს ნოტარიუს ქ. ძ-ის მიერ დამოწმებული თავდებობის შესახებ ხელწერილით ნ. გ-მა აიღო პასუხისმგებლობა, რომ თუ ნასყიდობის საგნების რეალიზაციის დროს მისი ღირებულება იქნებოდა ხელშეკრულებით განსაზღვრულ თანხაზე ნაკლები, თანხის სხვაობის დაფარვას მოახდენდა პირადი ქონებიდან, შესაბამისად, მსგავსი შინაარსის შეთანხმება იქნა ჩადებული 2013 წლის 14 ივნისის ხელშეკრულებაში. სანოტარო მოქმედების განხორციელებისთვის საზღაური შეადგენდა 4264 ლარს, რომლის მხოლოდ ნაწილი 2000 ლარი გადაახდევინა ნ. გ-მა ხელშეკრულების მხარეებს. სანოტარო მომსახურებისათვის დადგენილზე ნაკლები საზღაურის გადახდევინებაც ემსახურება საშუამავლო საქმიანობის და მოცემული სამართალურთიერთობის სასურველი შედეგით დასრულების ინტერესს.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ შუამავლობის საქმიანობის განხორციელებას ადგილი ექნებოდა მხოლოდ მაშინ, როდესაც ნოტარიუსი თვითონ დააკავშირებდა მხარეებს ერთმანეთთან და განახორციელებდა ისეთი სახის საშუამავლო მოქმედებას მხარეთა შორის, რომლის გარეშეც გარიგება ვერ დაიდებოდა. ასევე, ნოტარიუსის ქმედების შუამავლობად მიჩნევისათვის აუცილებელია იმის დადგენა, იგი მოქმედებდა თუ არა გასამრჯელოს ან სხვა მატერიალური სარგებლის მიღების მიზნით, რასაც კასატორი არ იზიარებს და განმარტავს, რომ გასამრჯელოს გადახდის ფაქტი არ უნდა იქნეს განმარტებული, როგორც შუამავლობის - ქმედების/მომსახურების გაწევის მაკვალიფიცირებელი აუცილებელი პირობა. ქმედების „შუამავლობად“ განმარტებისთვის მნიშვნელოვანია ის მოქმედებები, რომლებიც ნოტარიუსის მიერ განხორციელდა გარიგების დასადებად და არა ის, მიიღო თუ არა მან კონკრეტული გასამრჯელო. თუმცა, ამავე მსჯელობის საწინააღმდეგოდ, სასამართლომ არ შეაფასა ნოტარიუსის მიერ განხორციელებული მთელი რიგი მოქმედებები (მაგალითად, მხარეებთან აქტიური კონტაქტი, ანდა მთელი პირადი ქონებით ხელშეკრულების თავდებობა, (იმ პირობებში, როდესაც არც თავად და არც მისი ოჯახი არ იყო ამ ხელშეკრულების მხარე) ან თუნდაც, ნოტარიუსის მიერ თანხის წაღება-განაწილების საკითხი), რომელთა სათანადოდ შეფასება სრულიად საკმარისი იქნებოდა ნოტარიუსის ქმედების „შუამავლობად“ კვალიფიკაციისთვის.

კასატორის მოსაზრებით, კონკრეტულ შემთხვევაში ძალიან თვალსაჩინო იყო ის გარემოება, რომ ზემოთ ჩამოთვლილი მოქმედებების ერთობლიობა წარმოადგენდა ხელის შეწყობასა და ჩარევას მხარეთა შორის მოლაპარაკებებში, და ეს ჩარევა მიმართული იყო სასურველი შედეგის დადგომის, კერძოდ, მესამე პირების მიერ ხელშეკრულების დადებისაკენ.

გარიგების დადება, თავის მხრივ, ფართო ცნებაა, რაც, გარდა უშუალოდ ხელშეკრულების დადებისა, აგრეთვე მოიცავს მხარეთა მიერ გარიგების/ხელშეკრულების პირობებზე შეთანხმების პროცესსაც, რომლის შედეგადაც, შესაძლოა, დაიდოს ან არ დაიდოს ხელშეკრულება. შუამავალი, რომელიც მონაწილეობს აღნიშნული შეთანხმების პროცესში, მომავალში გასამრჯელოს მიღების მიზნით, უკვე ასრულებს „ნოტარიატის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-20 მუხლის მე-3 პუნქტით აკრძალულ ქმედებას. ამდენად, შუამავლობა უკვე სახეზეა, საშუამავლო თანხის მიღების მიუხედავადაც. რეალურად ნ. გ-მა შუამავლობა გაწია პირადი ინტერესებიდან გამომდინარე კონკრეტული მიზნის მისაღწევად და იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მისთვის დამატებითი ანაზღაურება არ იქნა გადახდილი, აღნიშნული პირადი ინტერესი კონტექსტუალურად უტოლდება გასამრჯელოს. უფრო მეტიც, იუსტიციის სამინისტროს მიაჩნია, რომ საქმეში წარმოდგენილი მასალები ადასტურებენ ნ. გ-ის მიერ აშკარა სარგებლის მიღების ფაქტს.

კასატორის განმარტებით, ნორმატიულ დონეზე პირდაპირ არ არის განსაზღვრული, თუ რა წარმოადგენს შუამავლობას. თუმცა კანონმდებლობის (როგორც სამოქალაქო კოდექსის, ისე სანოტარო კანონმდებლობის) ანალიზის საფუძველზე შეიძლება ითქვას, რომ ეს არის მესამე მხარის ჩარევა/მონაწილეობა ურთიერთობაში, მხარეთა შორის შეთანხმების მიღწევის ხელის შეწყობის მიზნით. იუსტიციის სამინისტროს მიაჩნია, რომ საქმის მასალები და მხარეთა ახსნა-განმარტებები ძალიან კარგად და ამომწურავად ადასტურებენ ნოტარიუსის მიერ გაწეულ და შედეგზე - გარიგების დადებაზე ორიენტირებულ მიზანმიმართულ ძალისხმევას, რაც არის შუამავლობა.

,,ნოტარიუსთა დისციპლინური პასუხისმგებლობის შესახებ" დებულება ადგენს დისციპლინური პასუხისმგებლობის საფუძვლებს, გადაცდომის სახეებს, სახდელის სახეებს და სახდელის შეფარდების წესს. აღნიშნული დებულების მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, დისციპლინური გადაცდომა იყოფა: ა) მსუბუქ გადაცდომად; ბ) საშუალო გადაცდომად; გ) მძიმე გადაცდომად და დ) განსაკუთრებით მძიმე გადაცდომად. ამავე დებულების თანახმად, განმარტებულია თუ რა წარმოადგენს თითოეულ მათგანს (მე-4, მე-5, მე-6, მე-7 მუხლები), მათ შორის პირდაპირ არის დადგენილი, რომ „სანოტარო მოქმედების შესრულება, რომელიც ეწინააღმდეგება კანონს წარმოადგენს განსაკუთრებით მძიმე გადაცდომას“.

ზემოაღნიშნული დებულებით კონკრეტულად არის დადგენილი, თუ რომელი გადაცდომისათვის, სახდელის რომელი სახის გამოყენების უფლებამოსილება გააჩნია სახდელის შემფარდებელ ორგანოს/თანამდებობის პირს (დებულების მე-9, მე-10 და მე-11 მუხლები). ამავე დებულების მიხედვით კი განსაკუთრებით მძიმე გადაცდომისათვის ნოტარიუსი შეიძლება გათავისუფლდეს დაკავებული თანამდებობიდან (მე-11 მუხლის პირველი პუნქტი). შესაბამისად, განსაკუთრებით მძიმე გადაცდომისათვის კანონმდებლობა პირდაპირ ითვალისწინებს თანამდებობიდან განთავისუფლებას და ეს არ წარმოადგენს ადმინისტრაციული ორგანოს შეფასების საგანს. ამდენად, სადავო არ არის ის ფაქტი, რომ იუსტიციის მინისტრის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება ნ. გ-ის თანამდებობიდან გათავისუფლების თაობაზე, შესაბამისობაშია და პირდაპირ გათვალისწინებულია კანონით, ხოლო ამ გადაწყვეტილებით გათვალისწინებული სახდელი არის გადაცდომის თანაზომიერი და ადეკვატური.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, იუსტიციის სამინისტროს მიაჩნია, რომ იუსტიციის მინისტრის 2016 წლის 17 ოქტომბრის №176 ბრძანება კანონიერი და დასაბუთებულია, არ არსებობს მისი ბათილად ცნობის საფუძვლები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 25 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2014 წლის 16 მაისის №123 ბრძანებით ნოტარიუსი - ნ. გ-ი 2014 წლის 17 მაისიდან გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან, შეუწყდა ნოტარიუსის უფლებამოსილება და ამოირიცხა საქართველოს ნოტარიუსთა რეესტრიდან. გათავისუფლების საფუძვლად მითითებულ იქნა 2014 წლის 2 მაისის დისციპლინური კომისიის სხდომის ოქმი და დასკვნა. აღნიშნული ბრძანება სასამართლოში გაასაჩივრა ნ. გ-მა და მოითხოვა ნოტარიუსის თანამდებობაზე აღდგენა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 20 მარტის (საქმე №3/2079-14) გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის თანახმად, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2014 წლის 16 მაისის №123 ბრძანება ნ. გ-ის გათავისუფლების თაობაზე და საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, მოპასუხეს დაევალა ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ამ გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში. აღნიშნული გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში.

განსახილველ შემთხვევაში სადავოა სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით გამოცემული საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2016 წლის 17 ოქტომბრის №176 ბრძანების კანონიერება, რომლითაც ნოტარიუსი - ნ. გ-ი გათავისუფლებულად ჩაითვალა დაკავებული თანამდებობიდან 2014 წლის 17 მაისიდან; შეუწყდა ნოტარიუსის უფლებამოსილება და ამოირიცხა საქართველოს ნოტარიუსთა რეესტრიდან.

სადავო ბრძანების თანახმად, დადასტურებულად ჩაითვალა ნოტარიუსს ნ. გ-ის მიერ დისციპლინური გადაცდომის ფაქტი, კერძოდ, საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 31 მარტის №69 ბრძანებით დამტკიცებული „ნოტარიუსთა დისციპლინური პასუხისმგებლობის შესახებ დებულების“ მე-7 მუხლის „ა“ პუნქტით გათვალისწინებული დარღვევა (ასრულებს სანოტარო მოქმედებას, რომელიც ეწინააღმდეგება კანონს, მორალს და/ან საჯარო წესრიგს) ნოტარიუს ნ. გ-ის მიერ ჩადენილი დისციპლინური გადაცდომის ხარისხი განისაზღვრა როგორც განსაკუთრებით მძიმე გადაცდომა; დისციპლინური კომისიის 2014 წლის 2 მაისის დასკვნის თანახმად, ნოტარიუს ნ. გ-ის მოქმედება უნდა შეფასებულიყო როგორც „შუამავლობა გარიგების დადებაში“, რასაც ითვალისწინებდა „ნოტარიატის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-20 მუხლის მე-3 პუნქტი და წარმოადგენდა ნოტარიუსისთვის აკრძალულ საქმიანობას. ამასთან, კანონით აკრძალული საქმიანობის „შუამავლობის“ მიმართ ნ. გ-ს, რომელიც ასრულებდა ნოტარიუსის როლს, უნდა ჰქონოდა პირადი ინტერესი - გარიგებიდან მიეღო მისთვის საჭირო ფინანსური სარგებელი. ბრძანებაში მითითებულ იქნა, რომ კანონსაწინააღმდეგო შუამავლობად კონკრეტულ შემთხვევაში უნდა შეფასებულიყო სარგებლის მიღების მოლოდინი, მიზანი და შუამავლობის ფაქტი, რასაც ამ შემთხვევაში ცალსახად ჰქონდა ადგილი.

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, ნოტარიუსი წარმოადგენს საჯარო ნდობის პროფესიას; ,,ნოტარიატის შესახებ“ კანონის პირველი მუხლის მიხედვით ნოტარიატი არის საჯარო სამართლებრივი ინსტიტუტი, რომლის ამოცანაა სახელმწიფოს მიერ დადგენილ ფარგლებში პირებს შორის სამართლებრივი ურთიერთობებისა და იურიდიული ფაქტების დადასტურება. სახელმწიფოს მიერ ნოტარიუსისათვის საჯარო უფლებამოსილების დელეგირების თანმდევ თვისებას წარმოადგენს სახელმწიფოს ზედამხედველობითი როლის შენარჩუნება მისი საქმიანობის კანონიერებაზე, ასევე, ნოტარიუსის პროფესიულ საქმიანობაში თავისუფლება და დამოუკიდებლობა განაპირობებს მის პირად პასუხისმგებლობას თავისი სამსახურებრივი საქმიანობით მიყენებული ზიანისათვის. ამით ნოტარიატი განსხვავდება იმ პირებისაგან, რომელთაც დაეკისრათ კლასიკური მმართველობითი ფუნქციის განხორციელება.

სახელმწიფოს ზედამხედველობა ნოტარიუსის სამსახურებრივ საქმიანობაზე იუსტიციის სამინისტროს სახით, განეკუთვნება შეზღუდული სამართლებრივი ზედამხედველობის კატეგორიას, რომელიც მინიჭებული აქვს ,,ნოტარიატის შესახებ“ კანონის მე-10 მუხლით და ამავე კანონის საფუძველზე დეტალურად გაწერილია საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 31 მარტის №69 ბრძანებით დამტკიცებულ ,,ნოტარიუსთა დისციპლინური პასუხისმგებლობის შესახებ“ დებულებით. აღნიშნული დებულების მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, დისციპლინური სახდელი შეეფარდება ნოტარიუსს, თუ იგი სამსახურებრივი მოვალეობების განხორციელებისას არღვევს საქართველოს კანონმდებლობით, აგრეთვე საქართველოს ნოტარიატის აქტებით მასზე დაკისრებულ ვალდებულებებს, ლახავს ნოტარიუსის პროფესიის პატივსა და ღირსებას, არღვევს ნოტარიატისადმი ნდობას. ამავე დებულების მე-18 მუხლის „ბ“ პუნქტის თანახმად, დისციპლინური წარმოების დაწყების ერთ-ერთ საფუძველს წარმოადგენს პირის განცხადება ან საჩივარი. დებულების მე-3 მუხლის თანახმად, დისციპლინური გადაცდომა და შესაბამისი სახდელები იყოფა მათი სიმძიმის ხარისხის შესაბამისად. ამ დებულების მიზნებისათვის დისციპლინური გადაცდომა იყოფა: ა) მსუბუქ გადაცდომად; ბ) საშუალო გადაცდომად; გ) მძიმე გადაცდომად; დ) განსაკუთრებით მძიმე გადაცდომად, ხოლო ამავე ბრძანების მე-8 მუხლის მიხედვით, დაშვებული დისციპლინური გადაცდომისათვის, სიმძიმის ხარისხის გათვალისწინებით, ნოტარიუსს შეეფარდება შემდეგი დისციპლინური სახდელი: ა) გაფრთხილება; ბ) საყვედური; გ) უფლებამოსილების შეჩერება; დ) თანამდებობიდან გათავისუფლება.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზოგადად, დისციპლინური საქმისწარმოების ფუნქცია არ მდგომარეობს დისციპლინური წარმოების სუბიექტის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების თუ ქმედების/უმოქმედობის სამართლებრივ შედეგზე ზემოქმედების მიზანში. დისციპლინური წარმოების მიზანს სუბიექტის ქმედების შეფასება და ადეკვატური რეაგირება წარმოადგენს, სამართლებრივი სახელმწიფოს ფუნქციონირების მიზნიდან გამომდინარე. დისციპლინური პროცედურის მიზანი და ფუნქცია მდგომარეობს კონკრეტული ინსტიტუტის ავტორიტეტის, კონკრეტული სუბიექტის სანდოობის, ეთიკის სტანდარტების მიღწევასა და განმტკიცებაში. დისციპლინური წარმოების პროცედურის საფუძველზე მოწმდება პირის პასუხისმგებლობის ხარისხი დაკისრებული მოვალეობებისადმი.

დისციპლინური ზომის გამოყენება, როგორც ადმინისტრაციის ცალმხრივი ნების გამოვლენა, უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. დაკისრებული დისციპლინური სახდელი შესაბამისობაში უნდა იყოს ზოგადად მოხელის მიერ ჩადენილი დისციპლინური გადაცდომის სიმძიმესთან და ითვალისწინებდეს დისციპლინური გადაცდომის ჩადენისას არსებულ გარემოებებს. დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის შეფარდება უნდა მოხდეს დამდგარი შედეგის სიმძიმის, ვალდებულების დარღვევის მიზეზის, დამდგარი შედეგის თავიდან აცილების შესაძლებლობის და სხვა ფაქტორების გათვალისწინებით, რაც უნდა შეფასდეს როგორც ადმინისტრაციული სახდელის შეფარდების, ისე სასამართლოს მხრიდან სახდელის დადების კანონიერების შეფასების პროცესში. თუმცა, განსახილველ შემთხვევაში, სასამართლო დგას არა გამოყენებული ღონისძიების პროპორციულობის შემოწმების საჭიროების, არამედ თავად გადაცდომის, როგორც ფაქტის დადასტურების აუცილებლობის წინაშე.

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ნოტარიუს ნ. გ-ის მიმართ დისციპლინური წარმოების დაწყების საფუძველი გახდა 2014 წლის 29 იანვარს მ. გ-ის მიერ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროში წარდგენილი განცხადება.

ასევე დადგენილია, რომ საქართველოს იუსტიციის მინისტრის მიერ ნოტარიუს ნ. გ-ის მიმართ დისციპლინური ღონისძიების უკიდურესი ფორმის - თანამდებობიდან გათავისუფლების გამოყენების საფუძველი გახდა ნოტარიუსის მიერ „ნოტარიატის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-20 მუხლის მე-3 პუნქტის დარღვევა, კერძოდ, „შუამავლობის განხორციელება გარიგების დადებისას“. აღნიშნული დისციპლინური გადაცდომის ხარისხი კი განისაზღვრა, როგორც განსაკუთრებით მძიმე გადაცდომად.

კონკრეტულ შემთხვევაში დავის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანია იმ საკითხის გამოვლენა ნოტარიუს ნ. გ-ის მიერ ადგილი ჰქონდა თუ არა „ნოტარიატის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-20 მუხლის მე-3 პუნქტის დარღვევას, კერძოდ, გარიგების დადებისას შუამავლობის განხორციელებას და აღნიშნული დადასტურების შემთხვევაში, იგი წარმოადგენდა თუ არა განსაკუთრებით მძიმე ხასიათის გადაცდომას.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრებას, რომ სადავო შემთხვევაში მნიშვნელოვანია ,,შუამავლის“ ცნების განმარტება. ,,შუამავლობა“ წარმოადგენს სახელშეკრულებო ურთიერთობის ერთ-ერთ სახეს, რომლის საგანია საშუამავლო საქმიანობის განხორციელება და მასთან დაკავშირებული სხვა სახის მომსახურება. საშუამავლო საქმიანობად შეიძლება მიჩნეულ იქნეს მხოლოდ ისეთი სახის საქმიანობა, რომლის მიზანიც შემკვეთსა და მესამე პირს შორის ძირითადი ხელშეკრულების დადებაა. ასეთი ხელშეკრულების დადებისთვის შუამავლის ფუნქცია შესაბამისი კონტრაჰენტის მოძიებასა და სახელშეკრულებო პირობების შეთანხმებას წარმოადგენს. თავისი ვალდებულების შესრულებისას არ მოქმედებს შემკვეთის სახელით, მისი მთავარი დანიშნულება მესამე პირამდე იმ ძირითადი ინფორმაციის მიტანაა, რომლის საფუძველზეც შემკვეთსა და მესამე პირს შორის უნდა დაიდოს ძირითადი ხელშეკრულება. შუამავლობის მთავარი არსი, შემკვეთის მიერ შუამავლის საშუალებით განხორციელებულ მომსახურებაში მესამე პირთან ძირითადი ხელშეკრულების დადებაში მდგომარეობს. იგი სახელშეკრულებო ურთიერთობის ერთ-ერთ სახეს წარმოადგენს, რომელიც ოფერტისა და აქცეპტის სამართლებრივ საფუძვლებზეა დამყარებული. შუამავლის მიზანს სწორედ შემკვეთსა და მესამე პირს შორის ხელშეკრულების დადება წარმოადგენს. სხვა საკითხები, მაგალითად ის, თუ რა სახით გაგრძელდება შემკვეთსა და მესამე პირს შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობა, შუამავლის ინტერესის სფეროს სცილდება.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების განმარტებას, რომ ნოტარიუს ნ. გ-ის მიერ ,,ნოტარიატის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-20 მუხლით განსაზღვრული ნოტარიუსისათვის სამსახურებრივი შეუთავსებლობის ქმედების განხორციელებას, კერძოდ, გარიგების დადებისას ნოტარიუსის მხარეთა შორის შუამავლობას, ადგილი ექნებოდა მხოლოდ მაშინ, როდესაც ნოტარიუსი თვითონ დააკავშირებდა მხარეებს ერთმანეთთან ან/და განახორციელებდა ისეთი სახის აქტიურ საშუამავლო მოქმედებას მხარეებს შორის, რომლის გარეშეც მხარეებს შორის გარიგება ვერ დაიდებოდა. ნოტარიუსის ქმედების შუამავლობად მიჩნევისათვის ასევე მნიშვნელოვანია იმის დადგენა, ნოტარიუსი მოქმედებდა თუ არა გასამრჯელოს ან სხვა მატერიალური სარგებლის მიღების მიზნით.

საკასაციო სასამართლო საქმეში არსებული საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს გენერალური ინსპექციის მიერ სამსახურებრივი შემოწმების ფარგლებში ჩამორთმეული ახსნა-განმარტებებიდან, რომლებიც ჩამოერთვათ 2013 წლის 14 ივნისს ნოტარიუს ნ. გ-ის მიერ დამოწმებული ხელშეკრულებების (სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის №..., №...) მონაწილე მხარეებსა და აღნიშნულ ხელშეკრულებებში მითითებულ ქონებებთან ირიბად დაკავშირებულ პირებს დადგენილად მიიჩნევს, რომ ნოტარიუს ნ. გ-ს თვითონ არ განუხორციელებია საშუამავლო საქმიანობა, ასევე არ დგინდება ნოტარიუსის მიერ რაიმე გასამრჯელოს ან მატერიალური სარგებლის მიღების ფაქტი.

საკასაციო სასამართლო აქვე განმარტავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, ნოტარიუს ნ. გ-ის ქმედება იუსტიციის მინისტრის სადავო ბრძანებით დაკვალიფიცირებულ იქნა, როგორც განსაკუთრებით მძიმე დისციპლინური გადაცდომა /მუხლი 7/. დისციპლინური გადაცდომის ამ სახის გამოყენება დასაშვებია იმ შემთხვევაში, თუ საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 31 მარტის №69 ბრძანებით დამტკიცებულ ,,ნოტარიუსთა დისციპლინური პასუხისმგებლობის შესახებ“ დებულების მე-7 მუხლში ჩამოთვლილი შემთხვევებიდან გამოვლინდა და დადასტურდა ერთ-ერთი მათგანი მაინც. კონკრეტულ შემთხვევაში კი, როგორც საქმის მასალებით დასტურდება, ნოტარიუს ნ. გ-ის მიერ არ იქნა ჩადენილი ისეთი სანოტარო მოქმედება, რომელიც „ნოტარიუსთა დისციპლინური პასუხისმგებლობის შესახებ“ დებულების თანახმად, ნოტარიუსის მიერ განსაკუთრებით მძიმე გადაცდომის რომელიმე შემთხვევას მაინც წარმოადგენს და რაზეც აპელირებდა მოპასუხე მხარე სახდელის დაკისრებისას.

ნოტარიუსის თანამდებობა მნიშვნელოვანი საჯარო ფუნქციის მატარებელია და მისი როლი განსაკუთრებულია სამართლებრივი სახელმწიფოს ფუნქციონირების თვალსაზრისით, რაც ბუნებრივია ზრდის ასეთ თანამდებობაზე დასაქმებულ პირთა პასუხისმგებლობის ხარისხს და წარმოშობს ნოტარიუსის საქმიანობაზე მკაცრი სამსახურებრივი ზედამხედველობის აუცილებლობას შესაბამისად, მნიშვნელოვანი საჯარო ინტერესის დაცვის მიზნით. აღნიშნულით არის განპირობებული ის, რომ ნოტარიუსის გადაცდომათა სიმძიმე, ხარისხი (გრადაცია) და შესაბამისი პასუხისმგებლობა უშუალოდ კანონმდებლობით არის განსაზღვრული და მოცემულ შემთხვევაში, დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელების პროცესში საჯარო ინტერესის დაცვას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ზოგადად, საჯარო მოსამსახურის მიერ კანონმდებლობით განსაზღვრული მოვალეობების შეუსრულებლობამ ან არაჯეროვანმა შესრულებამ, შესაძლოა, გამოიწვიოს მისთვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრება, რომელიც არის საჯარო მოსამსახურისათვის პროფესიული საქმიანობის განხორციელების პროცესში გამოვლენილი დარღვევებისათვის დადგენილი პასუხისმგებლობის ფორმა, მისი მიზანია საჯარო მოსამსახურის მიერ კანონმდებლობით დადგენილი ფუნქციების ჯეროვნად შესრულების უზრუნველყოფა და საქმიანობის პროცესის გაუმჯობესება, რაც სამომავლოდ სამსახურებრივი მოვალეობების დარღვევის შემთხვევების თავიდან აცილებას უზრუნველყოფს. დისციპლინური ზომის გამოყენება, როგორც ადმინისტრაციის ცალმხრივი ნების გამოვლენა, მართლზომიერად უნდა განხორციელდეს. დისციპლინური ზომის გამოყენება მიზნად უნდა ისახავდეს დარღვევის პრევენციას. ადმინისტრაციის მხრიდან ნებისმიერ დარღვევაზე რეაგირება უნდა განხორციელდეს პროპორციულობის მოთხოვნის დაცვით, საჯარო მოსამსახურისათვის დაკისრებული დისციპლინური სახდელი შესაბამისობაში უნდა იყოს მის მიერ ჩადენილი დისციპლინური გადაცდომის სიმძიმესთან და ითვალისწინებდეს დისციპლინური გადაცდომის ჩადენისას არსებულ გარემოებებს. დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის შეფარდება ხდება დამდგარი შედეგის სიმძიმის, ვალდებულების დარღვევის მიზეზის, დამდგარი შედეგის თავიდან აცილების შესაძლებლობის და სხვა ფაქტორების გათვალისწინებით. ამდენად, სამსახურიდან გათავისუფლება, როგორც უკიდურესი ღონისძიება, უნდა იყოს დარღვევის სიმძიმის პროპორციული.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, ყოველი კონკრეტული საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში უკავშირდება ფაქტების დადგენას. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოქმნილ დავას, რომელიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობა. სამართლებრივი ურთიერთობა კი შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. ე.ი. ისეთი ფაქტების საფუძველზე, რომლებსაც სამართლის ნორმა უკავშირებს გარკვეულ იურიდიულ შედეგს. სსსკ-ის 102-ე მუხლის მიხედვით თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. კანონი განსაზღვრავს, თუ რომელ მხარეს ეკისრება მტკიცებულებათა წარდგენა სასამართლოში, რომელი ფაქტები არ საჭიროებენ დამტკიცებას, როგორ და რა წესით ხდება მტკიცებულებათა შეგროვება, შემოწმება, შეფასება და ა.შ.

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის 1-ლი პუნქტის მიხედვით, მოსარჩელე ვალდებულია დაასაბუთოს თავისი სარჩელი, წარადგინოს თავისი შესაგებელი და შესაბამისი მტკიცებულებები. მითითებული დებულება ადგენს მხარეთა საპროცესო მოვალეობებს ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში, რაც უზრუნველყოფს მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულყოფილ რეალიზაციას. აქვე, კანონი ადგენს საგამონაკლისო შემთხვევას, კერძოდ, როცა დავის საგანს წარმოადგენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მართლზომიერების შემოწმება, მტკიცების ტვირთი გადადის აქტის გამომცემ ადმინისტრაციულ ორგანოზე – მოპასუხე სუბიექტზე.

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 17.2. მუხლის შესაბამისად, სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერების შემოწმებისას აქტის გამომცემმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა უზრუნველყოს მიღებული გადაწყვეტილების მართლზომიერების დამტკიცება სასამართლოს წინაშე, რაც მომდინარეობს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 5.1. მუხლის მოთხოვნებიდან, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება არა აქვს კანონმდებლობის მოთხოვნების საწინააღმდეგოდ განახორციელოს რაიმე ქმედება. შესაბამისად, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 17.2 მუხლი ავალდებულებს მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს დაამტკიცოს, რომ მან უზრუნველყო მის მიერ გამოცემული გადაწყვეტილების კანონის საფუძველზე და მის შესაბამისად მომზადება, მიღება, გამოცემა.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას იმის თაობაზე, რომ არ არსებობს უტყუარი მტკიცებულებები, რომელიც დაადასტურებდა ნ. გ-ის მიერ გათავისუფლების საფუძვლად მითითებული დისციპლინური გადაცდომის ჩადენის ფაქტს. შესაბამისად, საქართველოს იუსტიციის სამინისტრომ თავი ვერ გაართვა მტკიცების ტვირთს და ვერ უზრუნველყო იმ უტყუარი მტკიცებულების წარმოდგენა, რაც დაადასტურებდა მოსარჩელის მხრიდან გადაცდომის ჩადენის ფაქტს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით,

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 20 აგვისტოს განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. სტურუა

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

გ. აბუსერიძე