საქართველოს უზენაესი სასამართლო

გ ა ნ ჩ ი ნ ე ბ ა

საქართველოს სახელით

საქმე №ბს-65 (კ-22) 23 თებერვალი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თამარ ოქროპირიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, გენადი მაკარიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაცო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 24 დეკემბრის განჩინებაზე

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. კ-ემ 2020 წლის 14 იანვარს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიმართ და სასარჩელო მოთხოვნათა დაზუსტების შემდგომ მოითხოვა მოპასუხის 2019 წლის 21 ოქტომბრის №52 საოქმო გადაწყვეტილებისა და 2019 წლის 9 დეკემბრის №2612 განკარგულების ბათილად ცნობა, ამასთანავე მოპასუხისათვის თ. კ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილებით თ. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 21 ოქტომბრის №52 საოქმო გადაწყვეტილება (საკითხი №62), 2019 წლის 09 დეკემბრის №2612 განკარგულება და მოპასუხეს დაევალა ქ. თბილისში, ...ში, სოფელ ...ში მდებარე 493 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე თ. კ-ის უფლების აღიარების შესახებ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 24 დეკემბრის განჩინებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა თბილისის საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასებები. ამასთანავე, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესისა“ და საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილებით დამტკიცებული „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესზე“ დაყრდნობით სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ფიზიკურ პირზე საკუთრების უფლების აღიარება შეიძლება უკეთუ დაინტერესებული პირი განცხადების წარდგენის მომენტისთვის ნამდვილად ფლობს, სარგებლობს ან თვითნებურად დაკავებული აქვს მიწის ნაკვეთი. დაინტერესებულმა პირმა საკუთრების უფლების აღიარების უფლებამოსილების განმახორციელებელ მუდმივმოქმედ კომისიაში უნდა წარადგინოს ის უტყუარი მტკიცებულებანი, რომლებიც გამორიცხავენ აღნიშნული მიწის ნაკვეთის სხვა ფიზიკური ან იურიდიული პირის მართლზომიერი მფლობის ან თვითნებურად დაკავების ფაქტს. პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილადაა ცნობილი, რომ თ. კ-ემ 2019 წლის 20 თებერვალს განცხადებით მიმართა სსიპ საჯარო რეესტრის სეროვნულ სააგენტოს ქ. თბილისში, ...ში, სოფელ ...ში მდებარე 493 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნით, რასაც თან ერთვოდა მეზობლების ნოტარიულად დამოწმებული განცხადებები, რომელთა თანახმად მეზობელი ნაკვეთის მესაკუთრეები ადასტურებდნენ თ. კ-ის მიერ 2000 წლიდან სადავო მიწის ნაკვეთის ფლობასა და სარგებლობას მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებოებითურთ. აღნიშნული განცხადება გადაეგზავნა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას, რომელმაც 2019 წლის 09 დეკემბრის №2612 განკარგულებით განმცხადებელს უარი უთხრა საკუთრების უფლების აღიარებაზე იმ საფუძვლით, რომ აღიარება მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობები არ აკმაყოფილებდა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტით შენობისათვის გათვალისწინებულ მახასიათებლებს, ამასთანავე მიწის ნაკვეთი არ იყო მოქცეული ერთიან სივრცეში და არ იყო შემოსაზღვრული მყარი სასაზღვრო მიჯნით თ. კ-ის საკუთრებაში არსებულ სხვა მიწის ნაკვეთებთან. კომისიამ აგრეთვე მიუთითა, რომ სხვა ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში მითითებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებას ითხოვდა ე. კ-ე, რომელსაც მართალია, უარი ეთქვა საკუთრების უფლების აღიარებაზე, თუმცა მიუხედავად ამისა აღნიშნული გარემოება ეჭვქვეშ აყენებდა მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის თ. კ-ის მიერ ფლობა/სარგებლობის ფაქტს. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან და სამეში დაცული ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლოს ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2020 წლის 15 იანვრის ექსპერტის დასკვნიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ უფლებაასაღიარებელ მიწის ნაკვეთზე არსებული №1 შენობა-ნაგებობა აკმაყოფილებდა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონით შენობისათვის გათვალისწინებულ კრიტერიუმებს, რაც თავის მხრივ, სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების საფუძველს წარმოადგენდა, მეტადრე იმ პირობებში, როდესაც სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ელექტრონულ ვებ. გვერდზე არსებული ახალი საკადასტრო რუკის დათვალიერებით დგინდებოდა მისი 2000 წლიდან არსებობის ფაქტი იმ მდებარეობით, როგორც ეს ჩანდა 2010 და 2014 წლის ორთოფოტოებზე.

ამასთანავე, პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ შენობის კანონის ამოქმედებამდე არსებობის ფაქტი, აღიარების კომისიას 2019 წლის 09 დეკემბრის №2612 განკარგულებით სადავოდ არ გაუხდია. ე. კ-ის მიერ სხვა ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნასთან დაკავშირებით სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საქმეში დაცული მტკიცებულების თანახმად, ე. კ-ე 1987 წლიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფება თ. კ-ესთან, რაც უფრო მეტად ამყარებს თ. კ-ის ოჯახის მიერ სადავო მიწის ნაკვეთით ფლობისა და სარგებლობის ფაქტის სარწმუნოობას. ამდენად, თ. კ-ის განცხადებაზე დართული დოკუმენტების - მიწის აზომვითი ნახაზის, ფოტოსურათების, მეზობლების ნოტარიულად დამოწმებული განცხადებების, ასევე, საჯარო რეესტრის ელექტრონულ ვებ. გვერდზე არსებული საკადასტრო რუკის დათვალიერებისა და შემდგომში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნის შეფასებისა და ე. კ-ის მიერ აღიარების კომისიაში ადრე წარდგენილი მოთხოვნის გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ თ. კ-ის სასარჩელო მოთხოვნები საფუძლიანია და ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ უსაფუძლოდ ეთქვა უარი მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე.

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიამ.

კასატორი აღნიშნავს, რომ მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობა ნაგებობები არ აკმაყოფილებენ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონით შენობისათვის გათვალისწინებულ მახასიათებლებს, რაც წარმოადგენს განსახილველი განცხადების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს. ამასთანავე განმცხადებლის მიერ წარდგენილი დოკუმენტაციის გამოკვლევის შედეგად არ დასტურდება თ. კ-ის მიერ მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის თვითნებურად ფლობისა და დაკავების ფაქტი. მართალია უფლებაასაღიარებელი მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ მდებარე მიწის ნაკვეთებზე რეგისტრირებულია თ. კ-ის საკუთრების უფლება, თუმცა განმცხადებლის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება და მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი არ არის ერთიან სივრცეში მოქცეული და შემოსაზღვრული მყარი სასაზღვრო მიჯნით. ამასთანავე სხვა ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში მითითებულ მიწის ნაკვეთზე ე. კ-ის მიერ საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნა, მიუხედავად იმისა, რომ მას უარი ეთქვა აღიარებაზე, ეჭვქვეშ აყენებს მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის თ. კ-ის მიერ ფლობა/სარგებლობის ფაქტს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო პალატა მიუთითებს ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ’’ საქართველოს კანონის მიზანზე, რაც მართლზომიერ მფლობელობაში ან სარგებლობაში არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფოს საკუთრების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიულ პირის ან კანონით გათვალისწინებულ სხვა ორგანიზაციულ წარმონაქმნების საკუთრების უფლებით აღიარებით სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის ათვისება და მიწის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობაა. ამავე კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, თვითნებურად დაკავებულ მიწას წარმოადგენს ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერთვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), ასევე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე, ასევე კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ არის განკარგული, გარდა ამ მუხლის ,,ა’’ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მსჯელობას რომ ფიზიკურ პირზე საკუთრების უფლების აღიარება შეიძლება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დაინტერესებული პირი განცხადების წარდგენის მომენტისათვის ნამდვილად ფლობს, სარგებლობს ან თვითნებურად დაკავებული აქვს მიწის ნაკვეთი. დაინტერესებულმა პირმა საკუთრების უფლების აღიარების უფლებამოსილების განმახორციელებელ მუდმივმოქმედ კომისიაში უნდა წარადგინოს ის უტყუარი მტკიცებულებები, რომელიც გამორიცხავს აღნიშნული მიწის ნაკვეთის სხვა ფიზიკური ან იურიდიული პირის მართლზომიერი ან თვითნებურად დაკავების ფაქტს. ამასთან, დაინტერესებული პირის მიერ კომისიაში კანონისა და პრეზიდენტის ბრძანებულებით დადგენილი დოკუმენტების წარდგენა ერთმნიშვნელოვნად არ გამორიცხავს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი, საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევის საფუძველზე გადაწყვეტილების მიღების ვალდებულებას, უფრო მეტიც, საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 ივლისის №376 დადგენილება ავალდებულებს ადმინისტრაციულ ორგანოს (განსახილველ შემთხვევაში მერთან არსებულ შესაბამის კომისიას) საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი სრულყოფილი ადმინისტრაციული წარმოების გზით მოახდინოს კანონითა და დადგენილებით მინიჭებული უფლების რეალიზაცია. ამ მიზნით კომისია უფლებამოსილია სხვა ადმინისტრაციული ორგანოებიდან მოიპოვოს დამატებითი დოკუმენტები, დაათვალიეროს საკუთრებაში გადასაცემი ნაკვეთი, მოისმინოს განმცხადებლის, სხვა დაინტერესებული პირის განმარტებები და აღნიშნული მასალების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე მიიღოს შესაბამისი დასაბუთებული გადაწყვეტილება.

მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ თ. კ-ის განცხადება, ქ. თბილისში, ...ში, სოფელი ...ში მდებარე 493 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე, საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ, განსახილველად გადაეგზავნა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას, რომელმაც 2019 წლის 09 დეკემბრის N2612 განკარგულებით, თ. კ-ეს უარი უთხრა საკუთრების უფლების აღიარებაზე იმ საფუძვლით, რომ წარდგენილი დოკუმენტაციით, ორთოფოტოებითა და ფოტოსურათებით დგინდებოდა, რომ მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აზომვით/აგეგმვით ნახაზზე დატანილი N1 და N2 არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობები, რომლის საფუძველზეც განმცხადებელი ითხოვდა საკუთრების უფლების აღიარებას, არ აკმაყოფილებდა ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ’’ საქართველოს კანონი მე-2 მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტით შენობისათვის გათვალისწინებულ მახასიათებლებს. ასევე მიუთითა, სხვა ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში მითითებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებას ითხოვდა ე. კ-ე, რომელსაც მართალია უარი ეთქვა საკუთრების უფლების აღიარებაზე, თუმცა აღნიშნული გარემოება ეჭვქვეშ აყენებს მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის თ. კ-ის მიერ ფლობა/სარგებლობის ფაქტს.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი არის ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული, მშენებარე ან დანგრეული). აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა თვლის, რომ კანონი აღიარებისათვის ითვალისწინებს ნაკვეთზე როგორც საცხოვრებელი, ასევე არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობის არსებობას, აღნიშნული ჩამონათვალი არის ალტერნატიული და ერთ-ერთის არსებობა აღიარებისათვის საკმარის საფუძველს წარმოადგენს. ამავე კანონის მე-2 მუხლის ,,ვ“ ქვეპუნქტის თანახმად, შენობა არის სამშენებლო მასალებისა და ნაკეთობებისგან შექმნილი კონსტრუქციული სისტემა, რომელიც გრუნტთან უძრავად არის დაკავშირებული, ქმნის გადახურულ სივრცეს და შემოსაზღვრულია კედლებით, კოლონებით ან/და სხვა შემომზღუდავი კონსტრუქციებით, გარდა დროებითი შენობისა. დროებითი შენობა კი კანონის შესაბამისად განმარტებულია, როგორც – ანაკრები ელემენტებისაგან შედგენილი, ასაწყობ-დასაშლელი ან/და მობილური სისტემა, რომელიც მიწასთან დაკავშირებულია საკუთარი წონით ან/და მშრალი არამონოლითური ჩამაგრებით და რომელსაც არ გააჩნია მიწისქვეშა სათავსები.

საკასაციო პალატა N1 შენობასთან დაკავშირებით ყურადღებას ამახვილებს საქმეში წარმოდგენილ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2020 წლის 15 იანვრის ექსპერტის დასკვნაზე, რომლითაც დგინდება, რომ შპს „...ი“-ს მიერ 2019 წლის 18 თებერვალს მომზადებული საკადასტრო აგეგმვით/აზომვით ნახაზზე არსებული შენობა-ნაგებობა N1 (ორსართულიანი შენობა - ნაგებობა) ფაქტობრივი მდგომარეობით წარმოადგენს სამშენებლო მასალებისა და ნაკეთობისგან შექმნილ მყარ კონსტრუქციულ სისტემას, რომლებიც გრუნტთან მყარად არიან დაკავშირებული. ასევე საყურადღებოა, ექსპერტიზის კვლევით ნაწილში ექსპერტის მიერ მითითებული N1 შენობის მახასიათებლები, სადაც აღნიშნულია, რომ დანართ ერთზე არსებული შენობა N1 ფაქტობრივად წარმადგენს ორსართულიან ნაგებობას, რომლის პირველი სართულის ნაწილი მოქცეულია გრუნტის (მიწის) ქვეშ. შენობას გააჩნია მიწასთან მყარად დაკავშირებული (მიწაში ჩაღრმავებული) რკინაბეტონის საძირკველი. პირველი სართულის კედლები შემოსაზღვრულია მყარი სამშენებლო მასალით, რომელიც გალესილია ქვიშაცემენტის ხსნარით, ხოლო ჭერზე მოწყობილია რკინაბეტონის ფილა. რაც შეეხება მეორე სართულს, იგი სრულიად მოწყობილია ხის კონსტრუქციით, რომელიც გადახურულია კრამიტის ფილებით, ხსენებული სართულები ერთმანეთთან დაკავშირებულია რკინაბეტონის კიბით (იხ. დანართი N2 და ფოტოილუსტრაცია). ამდენად, N1 შენობა სრულად აკმაყოფილებს ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ’’ საქართველოს კანონი მე-2 მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტით შენობისათვის გათვალისწინებულ მახასიათებლებს. რაც შეეხება N2 შენობას, საკასაციო პალატა იზიარებს ადმინისტრაციული ორგანოს პოზიციას რომ ის ვერ ჩაითვლება შენობა - ნაგებობად საკუთრების უფლების აღიარების მიზნებისთვის.

ამასთანავე, სადავო მიწის ნაკვეთის მეზობელი მიწის ნაკვეთების მესაკუთრეები - ა. ა-ე, გ. ზ-ე და დ. ნ-ა 2019 წლის 20 თებერვლის ნოტარიულად დამოწმებული განცხადებებში ადასტურებენ, რომ მათი მეზობელი თ. კ-ე 2000 წლიდან ნამდვილად ფლობს და სარგებლობს უძრავ ქონებას და მასზე განთავსებულ შენობა ნაგებობას. აღნიშნულთან დაკავშირებით ყურადსაღებია ის გარემოება, რომ კასატორი სადავოდ არ ხდის უფლებაასაღიარებელ მიწის ნაკვეთზე ზემოხსენებული შენობების 2000 წლიდან არსებობის ფაქტს.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიწის ნაკვეთის აღიარებაზე უარის თქმის საფუძვლად იმ გარემოებაზე მითითებას, რომ სხვა ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში მითითებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარებას ითხოვდა ე. კ-ე, რომელსაც მართალია უარი ეთქვა საკუთრების უფლების აღიარებაზე, თუმცა აღნიშნული გარემოება ეჭვქვეშ აყენებს მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის თ. კ-ის მიერ ფლობა/სარგებლობის ფაქტს. დადგენილია, რომ ე. კ-ე 1987 წლიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფება თ. კ-ესთან, რაც სასამართლოს მოსაზრებით, პირიქით ამყარებს თ. კ-ის პოზიციას, რომ მათი ოჯახი ნამდვილად ფლობდა და სარგებლობდა სადავო მიწის ნაკვეთით.

საკასაციო სასამართლო უთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის მიხედვითაც ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია მასთან წარდგენილ განცხადებაში დასმული საკითხი შეისწავლოს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი წესით, სრულად გამოიკვლიოს საქმესთან დაკავშირებული გარემოებები და მიიღოს სათანადოდ დასაბუთებული გადაწყვეტილება. განსახილველ შემთხვევაში სადავო აქტი ვერ აკმაყოფილებს აღნიშნულ სტანდარტს. არ დგინდება ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების შესწავლისა და გამოკვლევის ფაქტი. აღნიშნული კი წარმოადგენს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილობის საფუძველს.

ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა და არსებობდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2019 წლის 09 დეკემბრის №2612 განკარგულების ბათილად ცნობისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისათვის თ. კ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების სამართლებრივი საფუძველები.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან არსებულ თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2021 წლის 24 დეკემბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე თამარ ოქროპირიძე

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე

გენადი მაკარიძე