ბს-778(3კ-19) 13 იანვარი, 2022წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ქეთევან ცინცაძე, მაია ვაჩაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრების და შპს „...“-ის შეგებებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 20.03.2019წ. გადაწყვეტილებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს „...“-მა 18.07.2016წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების სსიპ შემოსავლების სამსახურის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის მომსახურების დეპარტამენტის 25.03.2016წ. №21-11/25588 გადაწყვეტილების, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 01.06.2016წ. №15531 ბრძანების და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 30.06.2016წ. გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, ასევე 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 წლების ქონების (მიწის) დეკლარაციის დაზუსტებისათვის მოსარჩელისათვის უფლების მიცემის თაობაზე სსიპ შემოსავლების სამსახურის დავალდებულება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 27.12.2016წ. განჩინებით შპს „...“-ის სარჩელისა გამო, სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ, ადმინისტრაციული საქმის წარმოება შეჩერდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 08.02.2016წ. გადაწყვეტილების (საქმე №3/ბ-43/15წ.) კანონიერ ძალაში შესვლამდე, ხოლო თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 12.02.2018წ. განჩინებით განსახილველი ადმინისტრაციული საქმის წარმოება განახლდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 12.06.2018წ. გადაწყვეტილებით შპს „...“-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა შპს „...“-ის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 20.03.2019წ. გადაწყვეტილებით შპს „...“-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 12.06.2018წ. გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, შპს „...“-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის მომსახურების დეპარტამენტის 25.03.2016წ. №21-11/25588 გადაწყვეტილება, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 01.06.2016წ. №15531 ბრძანება, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 30.06.2016წ. გადაწყვეტილება შპს „...“-ისათვის 2007, 2008, 2009, 2010 და 2011 წლების ქონების (მიწის) დეკლარაციის დაზუსტების უფლების მინიჭებაზე უარის თქმის ნაწილში და სსიპ შემოსავლების სამსახურს დაევალა უფლება მისცეს შპს „...“-ს მოახდინოს 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 წლების ქონების (მიწის) დეკლარაციის დაზუსტება, დანარჩენ ნაწილში, კერძოდ 2012 და 2013 წლების ქონების (მიწის) დაზუსტებული დეკლარაციების წარდგენისას, ტერიტორიული კოეფიციენტის 0,665-ის ნაცვლად 0,595-ის გავრცელების ნაწილში, ზემოაღნიშნული გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები დარჩა ძალაში. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ გადასახადის გადამხდელის მიმართ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის გადასახადში 2007-2014 წლებში დარიცხვები (2007-2010წ.წ. - ყოველწლიურად 69655,83 ლარის ოდენობით, ხოლო 2011-2014წწ. - ყოველწლიურად 81265 ლარის ოდენობით) განხორციელდა შპს „...“-ის მიერ წარდგენილი 2007-2013 წლების „ქონების გადასახადის წლიური დეკლარაციების“ საფუძველზე (გადამხდელს დადეკლარირებული ჰქონდა ქ. რუსთავში მდებარე 580 465,25 კვ.მ. მიწის ფართი, 2012 წლამდე ძველი ზონირებით - III ზონა (...ისა და ...ოს ტერიტორია სრულად)). 01.03.2016წ. გადამხდელმა ელექტრონული ფორმით დააზუსტა 2012-2013 წლების დეკლარაციები, კერძოდ, 2012 წლის დეკლარაციაში ასახა ქ. რუსთავში მდებარე 466 207,25 კვ.მ. მიწის ფართი ახალი ზონირებით - II ზონა (...ოს ტერიტორია), ხოლო 2013 წელს დეკლარაციაში ასახა 466 207,25 კვ.მ. მიწის ფართი ახალი ზონირებით - II ზონა (...ა). აღნიშნული დეკლარაციების საფუძველზე (და იმის გათვალისწინებით, რომ 2012 წლიდან შეიცვალა ქ. რუსთავში ტერიტორიის ზონირება და შესაბამისად, 1 კვ.მ.-ზე დადგენილი გადასახადის განაკვეთი) განხორციელდა 2013-2014 წლების გადასახადების კორექტირება, კერძოდ, შემცირდა 2013 წლის გადასახადი - 6 672 ლარით, ხოლო 2014 წლის გადასახადი - 2 943 ლარით. სადავო არ არის ის ფაქტი, რომ შპს „...“-ს 2012-2013 წლების დეკლარაციების თანახმად, გადასახადის განაკვეთად მითითებული იყო 0.595 ლარი და გადასახადის გადამხდელს, თითოეული საგადასახადო პერიოდისათვის, ქონების გადასახადის სახით გადახდილი აქვს 81 265.14 ლარი მაშინ, როდესაც „თვითმმართველ ქალაქ რუსთავში ქონების გადასახადის განაკვეთების დამტკიცების შესახებ“ თვითმმართველი ქალაქი რუსთავის საკრებულოს 28.03.2011წ. №72 დადგენილების დანართის მე-5 პუნქტის მიხედვით, სადავო მიწა განიხილებოდა III – ზონად (...ის და ...ოს ტერიტორია სრულად). რაც შეეხება 01.03.2016წ. წარდგენილ 2012-2013 წლების საანგარიშო პერიოდების დაზუსტებულ დეკლარაციებს, აღსანიშნავია, რომ 2012 საანგარიშო პერიოდის საწარმოს/ორგანიზაციის ქონების გადასახადის წლიური დაზუსტებული დეკლარაციის თანახმად, დაბეგვრის ობიექტად განსაზღვრული იყო 466 207.25 კვ.მ. ფართობის მქონე არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა, გადასახადის განაკვეთად მითითებული იყო 0.665 ლარი, ქონების გადასახადად კი - 74 593.16 ლარი. სადავო პერიოდში მოქმედი თვითმმართველი ქალაქი რუსთავის საკრებულოს დადგენილების თანახმად, აღნიშნული კოეფიციენტის გათვალისწინებით, დასაბეგრი ობიექტი განიხილებოდა III – ზონად (...ოს ტერიტორია), ამასთან, 2013 საანგარიშო პერიოდის საწარმოს/ორგანიზაციის ქონების გადასახადის წლიური დაზუსტებული დეკლარაციის მიხედვით დაბეგვრის ობიექტად განსაზღვრული იყო 466 207.25 კვ.მ. ფართობის მქონე არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა. გადასახადის განაკვეთად მითითებული იყო 0.7 ლარი, ქონების გადასახადად კი - 78 322.82 ლარი. სადავო პერიოდში მოქმედი თვითმმართველი ქალაქი რუსთავის საკრებულოს დადგენილების თანახმად, აღნიშნული კოეფიციენტის გათვალისწინებით, დასაბეგრი ობიექტი განიხილებოდა II – ზონად (...ა). სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ შპს „...“ 2012 და 2013 საანგარიშო წლებზე ვალდებული იყო ქონების (მიწის) გადასახადი გადაეხადა სადავო პერიოდში მოქმედი თვითმმართველი ქალაქი რუსთავის საკრებულოს დადგენილების შესაბამისად. საგადასახადო კანონმდებლობა ცალსახად და არაორაზროვნად მიუთითებს, რომ იმ შემთხვევაში, თუ გადასახადის გადამხდელი აღმოაჩენს შეცდომას, ის ვალდებულია და არა უფლებამოსილი, დეკლარაციაში შეიტანოს შესაბამისი ცვლილება და ახალი სახით წარუდგინოს იგი საგადასახადო ორგანოს.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 08.02.2016წ. გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი თვითმმართველი ქალაქი რუსთავის ქონების სააუქციონო კომისიის პირობით გამოცხადებულ აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი 29.10.2007წ. №1 ოქმი არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის პრივატიზების შესახებ 115 258 კვ.მ. ფართის პრივატიზების ნაწილში, ამასთან, ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიას შპს „...“-ის სასარგებლოდ დაეკისრა მიყენებული ზიანის სახით 729 538,71 ლარის ანაზღაურება. გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ 29.10.2007წ. თვითმმართველი ქალაქი რუსთავის ქონების სააუქციონო კომისიის პირობით გამოცხადებულ აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი №1 ოქმის ნაწილობრივ ბათილად ცნობის გამო, კერძოდ, 115 258 კვ.მ. ფართის გადაცემის ნაწილში შპს „...“-ს უნდა აუნაზღაურდეს პროპორციულად 691 548 ლარის ოდენობით ზიანი. რაც შეეხება ქონების გადასახადის სახით გადახდილ თანხას, გადაწყვეტილებაში სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ 2008, 2009 და 2010 წლების ქონების გადასახადიდან 115 258 კვ.მ. ფართის ფლობის საფუძვლით, 2008 წელს გადახდილი - 12 678,38 ლარი, 2009 წელს - 13 830,96 ლარი და 2010 წელს - 12 678,38 ლარი, ჯამში - 39 187,71 ლარი შპს „...“-ს უნდა აუნაზღაურდეს ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ. უზენაესი სასამართლოს 18.07.2017წ. განჩინებით, ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება, შესულია კანონიერ ძალაში.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ 29.10.2007წ. „პირობით გამოცხადებულ აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი“ №1 ოქმის თანახმად, შპს „...“-ს „სახელმწიფო ქონების და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პრივატიზებისა და სარგებლობის უფლებით გადაცემის შესახებ“ კანონის მოთხოვნების შესაბამისად და ოქმით (ხელშეკრულებით) საკუთრებაში გადაეცა უძრავი ქონება, კერძოდ, ქ. რუსთავში, ...ის უკან მდებარე საწარმო სარეზერვო ტერიტორია არა 580 465,25 კვ.მ. ფართი, არამედ 115 258 კვ.მ.-ით ნაკლები, შესაბამისად 465 207,25 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 08.02.2016წ. გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე (სუს 18.07.2017წ. განჩინება) შპს-ს არ ჰქონდა კანონიერი უფლება მოეთხოვა იმ დეკლარაციების დაზუსტება, სადაც რეალურად არასწორად იყო მითითებული შეძენილი მიწის ნაკვეთის ფართობის ოდენობა. საგადასახადო კოდექსის 299-ე მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად, ახლად აღმოჩენილად ან ახლად გამოვლენილად ჩაითვლება ისეთი გარემოებები ან მტკიცებულებები, რომლებიც მომჩივანმა არ იცოდა და არ შეეძლო სცოდნოდა მისთვის არასასურველი გადაწყვეტილების მიღებამდე და რომელთა დროულად წარდგენა გამოიწვევდა მომჩივნისათვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების მიღებას. განსახილველ შემთხვევაში მოთხოვნის საფუძვლად მხარემ იმათავითვე მიუთითა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 08.02.2016წ. გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც დადგინდა ფაქტი იმის შესახებ, რომ შპს „...“-ს 580 465.25 კვ.მ ფართობის ნაცვლად, საკუთრების უფლება მოპოვებული ჰქონდა მხოლოდ 466 207.25 კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ფართობზე. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სწორედ აღნიშნული გარემოება წარმოადგენდა ხანდაზმულობის ვადის აღდგენა/გაგრძელებისათვის ახლად აღმოჩენილ გარემოებას, შესაბამისად, სსიპ შემოსავლების სამსახურს უნდა დაევალოს უფლება მისცეს შპს „...“-ს მოახდინოს 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 წლების ქონების (მიწის) დეკლარაციის დაზუსტება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 20.03.2019წ. გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გასაჩივრდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის, ფინანსთა სამინისტროს და შპს „...“-ის მიერ.

კასატორმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ აღნიშნა, რომ ხანდაზმულობის ვადის გასვლით ისპობა პირის მოთხოვნის წარდგენის შესაძლებლობა. კანონით დადგენილი ხანდაზმულობის ვადა იმპერატიული ხასიათისაა. გადასახადის გადამხდელის მიერ მოთხოვნილია ქონების გადასახადის დეკლარაციების დაზუსტება 2007-2011 წლების პერიოდებზე, რაც საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად ხანდაზმულ პერიოდს წარმოადგენს. საგადასახადო დეკლარაციის დაზუსტება იწვევს გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნის წარმოშობას, რასაც გააჩნია საგადასახადო კოდექსის მე-4 და 309.62 მუხლებით იმპერატიულად დადგენილი ხანდაზმულობის ვადები, რომელიც სადავო პერიოდში წარმოადგენდა 4 წელს. სააპელაციო პალატა გასცდა ადმინისტრაციული საჩივრებისა და ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ფარგლებს და იხელმძღვანელა საგადასახადო კოდექსის 299.7 მუხლით. შპს „...“-ის 28.03.2016წ. და 07.06.2016წ. საჩივრებში არ არის მოთხოვნა დავის განახლებაზე ახლად აღმოჩენილი გარემოების გამო. სასამართლომ სარჩელს თავისი ინიციატივით შეუცვალა სამართლებრივი საფუძველი და ამ მხრივ ფაქტობრივი გარემოებები არ დაუდგენია. სასამართლოს არ დაუდგენია საგადასახადო კოდექსის 299.7 მუხლის გამოყენების სამართლებრივი და ფაქტობრივი წინამძღვრები, მხარეებს შორის დავის არსებობა, დავის განმხილველი ორგანოსათვის დავის განახლების მოთხოვნით გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნის არსებობა, ხანდაზმულობის სპეციალური ვადის დაცვა და ახლად აღმოჩენილი/გამოვლენილი გარემოების არსებობა დავის განახლების მიზნით. თუ სასამართლო დაადგენდა, რომ სახეზე იყო ახლად აღმოჩენილი/გამოვლენილი გარემოებების გამო დავის განახლების საფუძველი, სასამართლოს უნდა ემსჯელა ხანდაზმულობის 6 წლიან ვადაზე. სააპელაციო სასამართლომ შეფასების მიღმა დატოვა ის გარემოება, რომ მოსარჩელე სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ორმაგად დაიბრუნებს გადახდილი ქონების გადასახადს, დეკლარაციის დაზუსტების და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 08.02.2016წ. გადაწყვეტილებიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურების საფუძველზე.

კასატორმა სსიპ შემოსავლების სამსახურმა აღნიშნა, რომ ხანდაზმულობა არის დროის პერიოდი, რომლის განმავლობაშიც საგადასახადო ორგანოსა და გადასახადის გადამხდელს აქვთ შესაძლებლობა მოახდინონ საგადასახადო კანონმდებლობით განსაზღვრული უფლებების რეალიზაცია, მათ შორის იძულების წესით. სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომელიც ადგენს შპს „...“-ის საკუთრების უფლებას ნაცვლად 580 465,25 კვ.მ. ფართობისა, 466 207,25 კვ.მ. მიწის ფართობზე, ვერ გახდება ხანდაზმულობის ვადის აღდგენის/გაგრძელების საფუძველი, ამასთან, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 08.02.2016წ. გადაწყვეტილებით საგადასახადო ორგანოს რაიმე მოქმედების განხორციელება არ დაკისრებია, არც აღნიშნული სამართალწარმოების მხარე არ ყოფილა. კასატორმა მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 29.03.2018წ. გადაწყვეტილებაზე (საქმე №ბს-915-911(2კ-17)), სადაც საკასაციო პალატამ აღნიშნა, რომ კანონის განმარტებისას დადგენილ უნდა იქნეს კანონმდებლის ნება და მიზანი, რაც მხოლოდ გრამატიკული განმარტებით ვერ მიიღწევა. სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს კანონმდებლის განზრახვით, როგორც ნორმის განმარტების საშუალებით. კასატორის მოსაზრებით ხანდაზმულობის საკითხი დეკლარაციის წარდგენისა და მისი დაზუსტების მიმართ არ შეიძლება განიმარტოს მისი წარდგენის/დაზუსტების სამართლებრივი შედეგებისაგან დამოუკიდებლად. მოსარჩელის მოთხოვნა დეკლარაციების დაზუსტების უფლების მინიჭების თაობაზე უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია, ვინაიდან თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 08.02.2016წ. გადაწყვეტილებით 2008, 2009 და 2010 წლების ქონების გადასახადიდან 115 258 კვ.მ. მიწის ფართობის ფლობის საფუძვლით, 2008წ. გადახდილი 12 678,38 ლარი, 2009წ. გადახდილი 13 830,96 ლარი და 2010წ. გადახდილი 12 678,38 ლარი, ჯამში 39 187,71 ლარი მოსარჩელეს უნდა აუნაზღაურდეს ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ.

კასატორმა შპს „...“-მა აღნიშნა, რომ დეკლარაციაში კოეფიციენტად მითითებული იყო 0,595, რაც საგადასახადო ორგანოს სადავოდ არ გაუხდია. საგადასახადო კოდექსის 67-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად საგადასახადო დეკლარაცია არის პირის ანგარიშგება ამ კოდექსით დადგენილი გადასახადის გამოანგარიშების შესახებ. იმ შემთხვევაში თუ საგადასახადო ორგანო არ ეთანხმება საგადასახადო დეკლარაციას, მას შეუძლია ამ საკითხთან დაკავშირებით ჩაატაროს კამერალური საგადასახადო შემოწმება და გაავრცელოს შესაბამისი განაკვეთები, რაც საგადასახადო ორგანოს არ განუხორციელებია, შესაბამისად, დეკლარაციის მონაცემები ითვლება ზუსტად და ამ მონაცემებით უნდა მომხდარიყო გადასახადის შემცირება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები და შპს „...“-ის შეგებებული საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ შედეგობრივად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საქმის მასალებში დაცული თვითმმართველი ქალაქი რუსთავის ქონების სააუქციონო კომისიის პირობით გამოცხადებულ აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი 29.10.2007წ. №1 ოქმით პირობით აუქციონში გამარჯვებულად გამოცხადდა შპს „...“ და საკუთრებაში გადაეცა ...ის უკან მდებარე ტერიტორია 580 465,25 კვ.მ. ფართის ოდენობით. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 08.02.2016წ. გადაწყვეტილებით (საქმე №3/ბ-43/15წ.) ბათილად იქნა ცნობილი ხსენებული ოქმი არასასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთის პრივატიზების შესახებ 115 258 კვ.მ. ფართის პრივატიზების ნაწილში, ქ. რუსთავის მუნიციპალიტეტის მერიას შპს „...“-ის სასარგებლოდ დაეკისრა მიყენებული ზიანის სახით 729 538,71 ლარის ანაზღაურება. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო იმ ობიექტზე (ნაწილზე), რომელიც პირდაპირი წესით მიყიდვის მომენტში სახელმწიფოს მიერ უკვე გასხვისებული იყო და არ წარმოადგენდა თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებას. 115 258 კვ.მ. ფართის ნაწილში 29.10.2007წ. №1 ოქმის ბათილად ცნობის გამო დადგინდა შპს „...“-სათვის პროპორციულად 691 548 ლარის ოდენობით ზიანის ანაზღაურება. რაც შეეხება ქონების გადასახადის სახით გადახდილ 205 841,56 ლარს, სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ 115 258 კვ.მ. ფართის ფლობის საფუძვლით 2008 წელს გადახდილია 12 678,38 ლარი, 2009 წელს - 13 830,96 ლარი, 2010 წელს - 12 678,38 ლარი, რაც ჯამში შეადგენს 39 187,71 ლარს, შესაბამისად, მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურების თაობაზე საფუძვლიანია 729 538,71 (39187,71 + 691548) ლარის ნაწილში. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ დასაბუთებას მოკლებულია კასატორების (საგადასახადო ორგანოს) მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ზიანის ანაზღაურების ნაწილში დაკმაყოფილებული სასარჩელოს მოთხოვნის გათვალისწინებით გასაჩივრებული განჩინებით გადასახადის გადამხდელი სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ორმაგად დაიბრუნებს გადახდილი ქონების გადასახადს. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელის მოთხოვნას შეადგენს 2007-2011 წლების ქონების (მიწის) დეკლარაციების დაზუსტება იმ საფუძვლით, რომ 115 258 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის ნაწილში სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი მოსარჩელის საკუთრების უფლების წარმომშობი საფუძველი. ამდენად, მოსარჩელის პატივსადებ ინტერესს წარმოადგენს დეკლარაციებში სწორი მონაცემების ასახვა, რაც არ გულისხმობს გადახდილი თანხის ორმაგად დაბრუნებას. სასამართლოს გადაწყვეტილებით ქონების გადასახადის სახით გადახდილი თანხის ზიანის ანაზღაურების სახით მუნიციპალიტეტის მერიაზე დაკისრება არ გამორიცხავს დეკლარაციის დაზუსტებასთან დაკავშირებული სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილებას. ქონების (მიწის) გადასახადის დეკლარაციების დაზუსტება არ გულისხმობს გადახდილი საფასურის ორჯერ დაბრუნებას.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს სადავო აქტების გამოცემის პერიოდში საგადასახადო კოდექსის 4.8 მუხლის რედაქციაზე, რომლის თანახმად საგადასახადო ორგანოსათვის გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნის წარდგენის ხანდაზმულობის ვადად გათვალისწინებული იყო 6 წელი, რომელიც აითვლებოდა გადასახადის ან/და სანქციის ზედმეტად გადახდილი თანხის დაბრუნების უფლების წარმოშობის კალენდარული წლის დასრულებიდან. ხანდაზმულობა არის დრო, რომლის განმავლობაში გადასახადის გადამხდელს უფლება აქვს მოითხოვოს გადასახადების ზედმეტად გადახდილი თანხის დაბრუნება. ხანდაზმულობის ვადის სწორად გამოყენებისათვის განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს ხანდაზმულობის ვადის დაწყების მომენტის სწორად განსაზღვრას. ამდენად, მითითებული ნორმის შესაბამისად კანონმდებელმა გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნის წარდგენის ხანდაზმულობის ვადის ათვლას დაუკავშირა გადასახადის ზედმეტად გადახდილი თანხის დაბრუნების უფლების წარმოშობას. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 08.02.2016წ. გადაწყვეტილება (საქმე №3/ბ-43/15წ.) კანონიერ ძალაში შევიდა უზენაესი სასამართლოს 18.07.2017წ. განჩინებით, შესაბამისად, მითითებულ დრომდე საზოგადოებას არ გააჩნდა დეკლარაციების დაზუსტების მოთხოვნის კანონიერი უფლება. სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ შპს „...“-ს 580 465.25 კვ.მ. ფართობის ნაცვლად, საკუთრების უფლება მოპოვებული ჰქონდა მხოლოდ 466 207.25 კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ფართობზე. გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე, ზემოთ მითითებული გარემოება (115258 კვ.მ.-ით ნაკლები), არ წარმოადგენდა დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას. საქმეში დაცული მასალებით შპს „...“ დავების განხილვის საბჭოში 07.06.2016წ. წარდგენილ საჩივარში უთითებდა სასამართლოს აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე (ტ.1, ს.ფ. 142-143), რომლის შესაბამისადაც შემცირდა მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ფართობის ოდენობა, რაც პირდაპირ კავშირშია ქონების გადასახადის ოდენობის განსაზღვრასთან. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე არ მოითხოვს ზედმეტად გადახდილი თანხის დაბრუნებას. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ იმ შემთხვევაში, როდესაც თანხის დაბრუნების ხანდაზმულობის ვადა უკავშირდება ასეთი მოთხოვნის უფლების წარმოშობას, განსახილველ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით უმართებულოა დეკლარაციის დაზუსტების ხანდაზმულობის ვადის დაკავშირება შესაბამისი საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის კალენდარული წლის დასრულებასთან. ამდენად, კასატორების (საგადასახადო ორგანოს) მოსაზრება იმის შესახებ, რომ გადასახადის გადამხდელის მიერ ქონების გადასახადის დეკლარაციების დაზუსტების მოთხოვნა (2007-2011 წლების პერიოდებზე) ხანდაზმულ პერიოდს წარმოადგენს, არ არის დასაბუთებული.

მოსარჩელე სადავოდ ხდის 2012 და 2013 წლების დაზუსტებული დეკლარაციების წარდგენის შედეგად ქონების (მიწის) გადასახადის ოდენობას, კერძოდ, მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ 2012 წლის მიმართ ქონების (მიწის) გადასახადი უნდა შემცირებულიყო 15996,12 ლარით და არა 6671,98 ლარით, ხოლო 2013 წლის მიმართ - 15996,12 ლარით, ნაცვლად 2942,32 ლარისა. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადგილობრივი გადასახადი არის საგადასახადო კოდექსით დაწესებული და ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი ორგანოს ნორმატიული აქტით შემოღებული გადასახადი (ზღვრული განაკვეთების ფარგლებში), რომლის გადახდაც სავალდებულოა შესაბამისი ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ტერიტორიაზე. ადგილობრივ გადასახადს მიეკუთვნება ქონების გადასახადი. ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი ორგანო უფლებამოსილია შემოიღოს საგადასახადო კოდექსით დაწესებული ადგილობრივი გადასახადი ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის მთელ ტერიტორიაზე ერთიანი განაკვეთის სახით ან/და ამ ერთეულის ტერიტორიაზე ცალკეული დარგების ან/და საქმიანობის სახეების მიხედვით, ამავე კოდექსით დადგენილი ზღვრული განაკვეთის ფარგლებში. ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი ორგანო ვალდებულია ადგილობრივი გადასახადის შემოღების, მისი გადახდის პირობების შეცვლის ან შემოღებული ადგილობრივი გადასახადის გაუქმების შესახებ ინფორმაცია და სათანადო ნორმატიული აქტის ასლი მისი გამოქვეყნებისთანავე გაუგზავნოს შემოსავლების სამსახურსა და შესაბამის საგადასახადო ორგანოებს (საგადასახადო კოდექსის სადავო პერიოდში მოქმედი 6.4, 6.6, მე-7 მუხ.). ამდენად, ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობით ორგანოებს უფლება აქვთ შემოიღონ ადგილობრივი გადასახადი და განსაზღვრონ მისი კონკრეტული განაკვეთი, ასევე შესაბამისი ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი ორგანოს ნორმატიული აქტით შეცვალონ ადგილობრივი გადასახადის გადახდის პირობები და გააუქმონ შემოღებული ადგილობრივი გადასახადი. 01.03.2016წ. გადამხდელმა (მოსარჩელემ) ელექტრონული ფორმით დააზუსტა 2012-2013 წლების დეკლარაციები, კერძოდ, 2012 წლის დეკლარაციაში ასახა 466 207,25 კვ.მ. ქ. რუსთავში მდებარე მიწის ფართი ახალი ზონირებით, ხოლო 2013 წელს დეკლარაციაში ასახა იგივე ოდენობის მიწის ფართი ახალი ზონირებით. აღნიშნული დეკლარაციების საფუძველზე (და იმის გათვალისწინებით, რომ 2012 წლიდან შეიცვალა ქ. რუსთავში ტერიტორიის ზონირება და შესაბამისად, 1 კვ.მ.-ზე დადგენილი გადასახადის განაკვეთი) განხორციელდა 2013-2014 წლების გადასახადების კორექტირება, კერძოდ შემცირებულ იქნა 2013 წლის გადასახადი - 6672 ლარით, ხოლო 2014 წლის გადასახადი - 2943 ლარით. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მიწაზე საგადასახადო ვალდებულება განისაზღვრება საგადასახადო წლის 1 აპრილისათვის მოქმედი განაკვეთების მიხედვით (საგადასახადო კოდექსის 204.4 მუხ.). განსახილველ შემთხვევაში საქმეზე დადგენილია, რომ შპს „...“-ს 2012-2013 წლების დეკლარაციებში გადასახადის განაკვეთად მითითებული იყო 0.595 ლარი. კასატორის შპს „...“-ის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ დეკლარაციის მონაცემები ზუსტია და ამ მონაცემებით უნდა მომხადრიყო გადასახადის შემცირება დაუსაბუთებელია. ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილია ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ შპს „...“-ს შემოსავლების სამსახურის მიერ 01.12.2015წ. გაეგზავნა შეტყობინება ქ. რუსთავში ზონალურობისა და არასასოფლო-სამეურნეო მიწაზე ქონების გადასახადის განაკვეთების ცვლილებებთან დაკავშირებით, 10 სამუშაო დღის ვადაში 2011 წლის საწარმოთა ქონების გადასახადის დაზუსტებული დეკლარაციის წარდგენის მოთხოვნით. აღნიშნულ შეტყობინებას გადასახადის გადამხდელი 13.12.2015წ. გაეცნო. 04.02.2016წ. შემოსავლების სამსახურის მიერ შპს „...“-ს ელექტრონულად გაეგზავნა შეტყობინება და ეცნობა, რომ მის მიერ წარმოდგენილი 2012 და 2013 წლების „საწარმო/ორგანიზაციის ქონების გადასახადის წლიური დეკლარაციის“ შევსებისას, არასასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაწილში შეცდომით იქნა არჩეული ქალაქ რუსთავის ზონები. ამდენად, 01.03.2016წ. გადასახადის გადამხდელი 2012-2013 წლების დეკლარაციების დაზუსტებისას ინფორმირებული იყო გადასახადის განაკვეთის ცვლილების თაობაზე. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და მითითებული სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ შპს „...“ 2012 და 2013 საანგარიშო წლებზე ვალდებული იყო ქონების (მიწის) გადასახადი გადაეხადა სადავო პერიოდში მოქმედი თვითმმართველი ქალაქი რუსთავის საკრებულოს დადგენილების შესაბამისად.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები და შპს „...“-ის შეგებებული საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურისსაკასაციო საჩივრები და შპს „...“-ის შეგებებული საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 20.03.2019წ. გადაწყვეტილება;

3. ლ. კ-ეს (პირადი №...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 16.08.2019წ. №0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1118.89 ლარის 70%, - 783.22 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: ქ. ცინცაძე

მ. ვაჩაძე